لاپەڕەی نووسەر

author photo
سالار مەحمود

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی

بڵاوکراوەکانی نووسەر

عەلی عەبدوڵا، دامەزرێنەرە گومناوەكەی پارتی

سیاسی

ئەو لە ڕووسیا دەبێت كاتێك سامی عەبدولڕەحمان هەواڵی دروستكردنی سەركردایەتی كاتی پارتی ( قیادە موەقەتە)ی دەداتێ و لە كۆنگرەی 9ی پارتیشدا بەهۆی ئەوەی سامی عەبدولڕەحمان لەپارتی جیا دەبێتەوە، عەلی عەبدوڵا هەلی بوون بەسكرتێری پارتی بۆ دەسازێت

یاسایەك هەنگوین بۆ دوو هێزەكەی دەسەڵات‌و سەرەتان بۆ بودجە

سیاسی

پاڵپشت بە یاسایەكی پەرلەمان، هەزاران كەس بەنایاسایی خانەنشین دەكرێن‌و یاساكەش بووەتە هەنگوێنێكی باش بۆ هێزە دەسەڵاتدارەكان‌و سەرەتان‌و ژەهرو بارگرانییەكی زۆریش بۆ بودجەی حكومەتی هەرێمی كوردستان‌و، بەوتەی یاسا ناسێكیش لە هیچ وڵاتێكی دونیادا یاسای بەمجۆرە نییە بۆ خانەنشینكردنی هەزاران هاووڵاتی.

بۆچی یەكگرتوو لە حكومەت نەكشایەوە؟

سیاسی

بە بڕیاری نەكشانەوەیان لە حكومەت‌و دانانی مەرج‌و وادە بۆ نواندنی هەڵوێستیان بۆ كشانەوە، یەكگرتووی ئیسلامی جارێكیتر گوزارشتی لە سروشت‌و ئەدەبیاتی سیاسی خۆی كردەوەو خۆیان واتەنی هاوسەنگانە مامەڵەیان كردەوە.

بەكارهێنانی چەكی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە ڕوبەڕوبونەوەی خۆپیشاندەراندا

سیاسی

ترس‌و نیگەرانیییەكانی حیزبە چەپە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئەڵمانیا سەبارەت بە ناردن‌و پێدانی چەكی ئەڵمانی بە پێشمەرگە لەسەروبەندی سەرهەڵدانی شەڕی دژ بەداعشدا بوویە واقیع‌و ئەو چەكانە لە ململانێ ناوخۆییەكاندا بەكار هێنران.

سامی عەبدولرەحمان، عەقڵی سیاسی نیو سەدەی پارتی دیموكراتی كوردستان

سیاسی

تا ناوەڕاستی شەستەكانی سەدەی ڕابردوو، لەگەڵ حیزبی شیوعی عێراقدا دەبێت، لەگەرمەی ململانێكانی نێوان مەلا مستەفاو باڵی مەكتەبی سیاسیدا پەیوەندی بە پارتییەوە دەكات‌و وەك كریس كۆچێرا باسیكردووە، لەماوەی سێ ساڵدا بروسكە ئاسا پلەكانی بەرزبوونەوەی حیزبی دەبڕێت‌و دەبێتە ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی.

زیاتر لە نیو ملیۆن دەنگی گوماناوی لە تۆماری دەنگدەرانی كوردستاندا

سیاسی

لە تۆماری دەنگدەرانی هەرێمی كوردستاندا نزیكەی نیو ملیۆن دەنگی گوماناوی هەیە، ئەمەش وادەكات نیشانەی پرسیار لەسەر 20- 25 كورسی پەرلەمانی هەبێت.

یەكگرتوو، پێش ئەوەی بومەلەرزەی وەن كۆین لێی بدات

ئابووری

كاتێك یەكێك لە ئەندامە دیارو كاریگەرەكانی یەكگرتووی ئیسلامی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوكەوە پەیام‌ێكی ئاڕاستەی بەرپرسانی یەكگرتووی كرد و نوسی" لە ئایندەدا بومەلەرزەی " وەن كۆین" بە گوڕێكی زۆر بەهێز لە یەكگرتووی ئیسلامی دەدات".ئیتر بابەتەكە ڕەهەندە سیاسیەكەی زەق بویەوە.

دیدی نەوشیروان مستەفا سەبارەت بە ژن‌و كێشەكانی ژنان

کولتوور

هەرچەندە دیدارو گفتوگۆكە تایبەتە بە كێشەكانی ژنان‌و بزوتنەوەی ژنان، بەڵام نەوشیروان مستەفا هەر لە دەستپێكی گفتوگۆكەوە تا كۆتایی جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە ئەو كێشەیەك بەناوی كێشەی ژنانەوە نابینێت‌و ئەو تاوان‌و توندوتیژییانەشی بەرانبەر ژنان دەكرێت،

مەحمود عوسمان، پیاوی نهێنیەكانی مەلا مستەفا و شۆڕشی ئەیلول

سیاسی

هەرچەندە دە ساڵ بەر لەوە پەیوەندی بەپارتییەوە كرد بوو، بەڵام ناكۆكییەكانی نێوان مەلا مستەفاو باڵی مەكتەبی سیاسی هەلی ئەوەی بۆ دەسازێنێ كە بگاتە ئاستی مەكتەبی سیاسی‌و ببێتە یەكێك لە نزیكەكانی مەلا مستەفا.

د.هادی عەلی: گەشتینە ئەو بڕوایەی حكومەت ناتوانێت داواكارییەكانی هاووڵاتیان جێبەجێ بكات، بۆیە بڕیاری كشانەوەماندا

چاوپێکەوتن

دكتۆر هادی عەلی، سەرۆكی ئەنجوومەنی سیاسی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان، لە دیدارێكدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین" باسلەوە دەكات كە بەشێوەیەكی گشتی یەكگرتووەكانی دەڤەری سلێمانی لەگەڵ كشانەوەی یەكگرتوودا بوون لە حكومەت‌و بادینییەكانیش لەگەڵ نەكشانەوە.

" نیشتیمان هیچ ڕۆژێك هی هەمووان نەبووە"

سیاسی

سەرباری ئەوەی ستایشێكی زۆر دەكرێت‌و بەیەكێك لە كتێبە زۆر باش‌و ناوازەكانی بواری " یاداشت‌و بیرەوەری" ڕۆژانی خەباتی شاخ‌و پێشمەرگایەتی دێتە ئەژمار، بەڵام ناونیشانی كتێبی " ئەو ڕۆژانەی نیشتیمان هی هەمووان بوو"ی " هەڤاڵ كوێستانی" كە بیرەوەرییەكانی ڕۆژانی پێشمەرگایەتی نووسەرە

ئەبوبەكر هەڵەدنی: هیوادارم لوتی ئەردۆگان‌و ئاكپارتی لە عەفرین بشكێت

چاوپێکەوتن

ئەبوبەكر هەڵەدنی، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان‌و ئەندامی سەكردایەتی یەكگرتوو، لەم دیدارەدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین" باس لە هەڵوێستی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان بەرانبەر هەوڵی داگیركاری توركیا بۆ سەرعەفرین دەكات‌

بۆچی كەركوك كەوت و عەفرین خۆڕاگری دەكات؟ گفتوگۆ لەگەڵ د.شێركۆ كرمانج

سیاسی

دكتۆر شێركۆ كرمانج، نوسەرو مامۆستای زانكۆ، لەم دیدارە تایبەتەدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین" سەبارەت بە كەوتنی كەركووك‌و سەركەوتنی كۆبانێ‌و بەرخۆدانی عەفرین دەدوێت.

ئارام قادر، سیاسییە نەرم بڕەكەی تەنیشتی بەرهەم ساڵح

سیاسی

لە بزوتنەوەی ڕاپەڕینی ئیسلامی دا بەرپرسی مەكتەبی ڕێكخستن بوو، لە بزوتنەوەی یەكبوونی ئیسلامیش بەرپرسی مەكتەبی ڕێكخستنبوو، كاتێكیش لەگەڵ عەلی باپیر كۆمەڵی ئیسلامییان دروستكرد

ئارام، سەركردە تەنیاكەی كۆمەڵە

سیاسی

پاش نیوەڕۆی 31/1/1978یەكێك لەئافرەتەكانی ئەو ماڵەی كە شەهید ئارام لەگوندی تەنگیسەری ناوچەی قەرەداغ لەماڵیان میوان دەبێت، ئارام ئاگادار دەكاتەوەو پێیدەڵێت ژمارەیەكی زۆری چەكدار لەخواروی گوندەكەوەن

ئەحمەدی موفتی زادە لە تێڕوانینی یار و نەیارەوە

سیاسی

ئەحمەدی موفتی زادە، ساڵی 1934 لە شاری سنە لە بنەماڵەیەكی ئایینی‌و زانستی ناودار دایكبووە، مەلا مەحمودی باوكی یەكێك لە كەسایەتییە ناودارەكانی شاری سنە بووەو ماوەیەكیش حاكمی شەرعی‌و موفتی ئەوێ بووەو ماوەیەكیش مامۆستای فیقهی شافیعی بووە لە زانكۆی تاران

ئاسۆی دەلاك، سێبەرێك بەدواى مولازم موحسینەوە

سیاسی

مەراقی هەرە گەورەی ئاسۆی دەلاك لەناوبردنی مولازم موحسینی تاوانبار بووە، ئەو ئەفسەرە بەعسییەی كە بە دڕاندانەترین شێوە رەفتاری لەگەڵ خەڵكی سلێمانیدا كردووە.

دكتۆر عەلی زەڵمی: پەیوەندی نێوان تاك‌و حیزب هەمان پەیوەندی نێوان خێڵ‌و ئەندامانی خێڵە

کولتوور

نوسەرو ڕۆشنبیر، دكتۆر عەلی زەڵمی، لەم دیدارەیدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین"، سەبارەت بە خێڵ‌و حیزبی كوردی دەدوێت‌و بڕوایوایە ئەو تەماهی‌و پەیوەندیەی لەنێوان تاکی کوردی‌و حیزبەکانی ئەم هەرێمەدا هەیە، درێژکراوەی هەمان پەیوەندی پێشوتری نێوان خێڵەکان‌و ئەندامانی خێزانەکانە

بۆچی حیزبەكان دووبارە پەرلەمانتارەكانیان كاندید دەكەنەوە؟

سیاسی

ئەوانەی دژی دووبارە كاندیدكردنەوەی ئەم كەسانەن، پێیانوایە ئەوە نیشانەی ئیفلاسی سیاسییەو حیزبەكان كادیری بەتواناو لێوەشاوەو جەماوەرییان نییەو لەناچاریدا پەنایان بۆ دووبارە كاندیدكردنەوەی پەرلەمانتارەكانیان بردووە.

محەمەد حەكیم: هەرێمی كوردستان لەناو نسكۆو شكستێكی گەورەدایە

سیاسی

محەمەد حەكیم، ئەندامی ئەنجوومەنی سیاسی كۆمەڵی ئیسلامی، پێیوایە ئەستەمە بە چەندین ساڵیتر، هەرێمی كوردستان وەكو پێش 16ی ئۆكتۆبەری لێبێتەوە، ئەو لەم دیدارەیدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین"، ئاماژە بەوە دەدات، ئەو دۆخەی كوردستانی تێكەوتووە نسكۆو شكستێكی گەورەیە

ئەو نامەیەی چارەنوسی ڕەوتی ئیسلامی لە كوردستان دیاری كرد

ئایین

لە سەروەختی ڕاگەیاندنی " بزوتنەوەی ئیسلامی" دا لە ئێران، سەحەلادین بەهادین كە ئەو كاتە بەرپرسی یەكەمی ئیخوان بووە لە ئێران، دەچێتە وڵاتی ئیمارات‌و لە ڕێكخستنی جیهانی ئیخوان موسلیمینەوە نامەیەك بۆ مەلا عوسمان عەبدولعەزیز دێنێتەوە............

دكتۆر ئەحمەدی مەلا: دوو هەولێر هەیە، هەولێری دەسەڵات‌و هەولێری خەڵكی هەژارو كەم دەرامەت

کولتوور

دكتۆر ئەحمەدی مەلا، نوسەرو وەرگێڕو مامۆستای زانكۆ، لەم دیدارەیدا لەگەڵ " دیپلۆماتیك مەگەزین" سەبارەت بە پەیوەندیی كۆمەڵگەی كوردی‌و دەسەڵاتی سیاسی‌و هێزە دەسەڵاتدارەكان دەدوێت‌

نەوشیروان مستەفا: من سۆپەرمان نیم

کولتوور

تەنها چەند مانگێكم مابوو بۆ ئەوەی شەهادەی دكتۆرا لە فەلسەفەدا لە زانكۆی ڤییەننا وەرگرم، وازم لێهێناو هاتمەوەو شۆڕشمان دروستكردەوە، شەهادە بەهیچ نابینم، زمان زانین لەهەموو شتێك گرنگترە بۆ ئینسان

خاوەنی بروسكەی "لە زمناكۆوە بۆ ئازاد، برادەران ئاگادار بكەرەوە 7ی مانگ زەماوەند ساز بكەن" لە دیپلۆماتیك مەگەزین

سیاسی

ئەو بروسكەیە من نوسیومە، دەكرێت ناوی بنێین دایكی هەموو برووسكەكان، ئەو بروسكەیە هی ڕۆژەكانی كۆتایی خۆ ئامادەكردن بوو بۆ ڕاپەرین، زمناكۆ سەركردایەتی شانە چەكدارەكانی شاڵاو بوو، "ئازادی"ش وەك رەمزێك بۆ هەموویان،

لە بەیاننامەی 11ی ئازارەوە بۆ ڕێكەوتنامەی جەزائیرو هەرەسی شۆڕشی ئەیلوول

سیاسی

بە بۆنەی ڕێكەوتنی 11ی ئازارەوە، خەڵكی عێراق‌و كوردستان دەستیان بەشایی‌و زەماوەند كرد، ڕۆژانی 12و 13و 14ی مانگی ئازاری 1970 كرایە پشووی فەرمی، بۆ پیرۆزباییكردنی ڕێكەوتننامەكە

چۆن‌و بۆچی فواد مەعسوم لەبری مام جەلال بوویە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان؟

سیاسی

سەركردەو بەرپرسانی كۆمەڵەی ڕەنجدەران، ڕازینەبوون بەوەی كە مام جەلال، سكرتێری گشتی یەكێتی بێت‌و لە هەمانكاتیشدا سكرتێری ڕێكخراوی" یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان" بێت، بۆیە لەبری مام جەلال، فواد مەعسوم دەبێتە سكرتێری ڕێكخراوی یەكێتی شۆڕشگێڕان.

كیمیابارانی هەڵەبجە لە بەڵگەنامە نهێنییەكانی ئەمەریكادا

سیاسی

ئەوكاتەی كە حكومەتی عێراقی هەڵەبجەی كیمیایباران كرد، ئەمەریكا حكومەتی عێراقی وەك تاوانباری جەنگ نە ناساندو لەپاش ئەوەش هاوكارییە ئابوری‌و سەربارزییەكانی بۆ عێراق ڕانەگرت‌و لەپاش كارەساتەكەش قەرزەكانی ئەمەریكا بە عێراق دوو بەرانبەر زیادی كرد.

بۆچى حه‌سه‌ن زیره‌ك لە سرودی نه‌ورۆزدا، شیعره‌كه‌ى پیره‌مێردى شێواندووه‌؟

کولتوور

هێنده‌ به‌جۆش‌و خرۆش‌و ده‌نگێكى سیحر ئامێزه‌وه‌ گۆرانییه‌كه‌ ده‌چڕێت، كه‌س خه‌یاڵى بۆ ئه‌وه‌ ناچێت، كه‌ حه‌سه‌ن زیره‌ك له‌ گۆرانى نه‌ورۆزدا به‌شێك له‌ شیعره‌كه‌ى پیره‌مێردى شێواندووه‌

د.دڵشاد عه‌بدولڕه‌حمان: هۆكارى بێباكى حكومه‌ت ئه‌وه‌یه‌ ڕووبه‌ڕووى فشارێكى سەرانسەریی نه‌بووه‌ته‌وه‌

چاوپێکەوتن

دكتۆر دڵشاد عه‌بدولڕه‌حمان، وه‌زیرى پێشووترى په‌روه‌رده‌ى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، له‌م دیداره‌دا له‌گه‌ڵ " دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ فرۆشتنی نه‌وت به‌ سه‌ربه‌خۆیی له‌ڕێگه‌ی توركیاوه‌، سه‌رچاوه‌ی قه‌یرانه‌كانی هه‌رێمی كوردستانه‌

ئـازار، مانگى کارەسات و ڕووداوه‌ گه‌وره‌كانى کورد

سیاسی

مانگى ئازار، پڕپڕه‌ له‌و ڕووداوانه‌ى كه‌ كاریگه‌رى قوڵ‌و گه‌وره‌یان له‌سه‌ر پرسى نه‌ته‌وه‌یى‌و ژیانى سیاسى كورد داناوه‌و داگیركردنى عه‌فرینیش لایه‌ن توركیاوه‌، بوو به‌ یه‌كێك له‌و ڕووداوانه‌‌و زۆرێك له‌ چاودێرانیش پێیانوایه‌، داگیركردنى عه‌فرین سه‌ره‌تاى سایكس پیكۆیه‌كى تره‌ بۆ كورد.

له‌ نێوان 17ى شوبات‌ و خۆپیشاندانه‌كانى 25ى ئازاردا

سیاسی

هه‌رچه‌نده‌، هه‌مان داواكارییه‌كانى 17ى شوبات به‌رقه‌رارن، به‌ڵام له ‌خۆپیشاندانى 25ى ئازارو ڕۆژانى دواتردا، داواكارى نان‌ و ژیان‌و موچه‌، داواكارى بنه‌ڕه‌تى خۆپیشانده‌رانن ‌و بوونه‌ته‌ فاكته‌رى گه‌وره‌ى جۆشدان‌ و خرۆشانى شه‌قام.

ئازاد قەزاز: سەدەیەك لەمەوبەر ئەقڵی سیاسی كورد چۆن بووە هەروا ماوەتەوە

چاوپێکەوتن

ئازاد قەزاز، نوسەرو لێكۆڵەرو مامۆستای زانكۆ، لەم دیدارەدا، لەگەڵ دیپلۆماتیك مەگەزین، سەبارەت بەخۆپیشاندانەكانی هەرێمی كوردستان دەوێت‌و پێیوایە ئەگەر لەناو كوردا هۆشیاری ببوایە، دەبوو زووتر خەڵك دژی ئەم دەسەڵاتە بخرۆشایە.

ئیسلامى شۆڕشگێریى له‌ دیدى عه‌بدوڵا ئۆجالان دا

سیاسی

عه‌بدوڵا ئۆجالان ئیسلامى میللیى‌و ئیسلامى كۆمه‌ڵگه‌، به‌ئیسلامى ڕاسته‌قینه‌ ناو ده‌بات‌و پێیوایه‌ ئیسلامى ده‌وڵه‌تى دووره‌ له‌ ڕۆحى ڕاسته‌قینه‌ى ئیسلامه‌وه‌و به‌بڕواى ئه‌و، كاتێك ده‌وڵه‌ت ئایین به‌كار دێنێت، ئیدى ئه‌و ئایینه‌ ناسنامه‌ى خۆى له‌ده‌ستده‌دات‌، بڕواشیوایه‌ كه‌ ئیسلامى كۆمه‌ڵگە، گرێدراوى دیموكراسییه‌.

مامۆستایانى ناڕازى چییان كرد و چییان چنییه‌وه‌؟

سیاسی

گه‌شتنى خۆپیشاندان‌و ناڕه‌زاییه‌كان به‌ دهۆك‌و هه‌ولێر، به‌ ده‌ستكه‌وتى خۆیان ده‌زانن‌و ده‌شڵێن له‌ ژێر فشارى ئێمه‌دا حكومه‌ت ناچار بووه‌ پێداچوونه‌وه‌ به‌ سیستمى پاشه‌كه‌وتى مووچه‌دا بكات.

بازرگانێكی كورد لە ئەرجەنتین

کولتوور

چیرۆكی دیاری، لە چیرۆكی هەموو پەنابەرە كوردەكانی وڵاتانی جیهان جیاوازترە، چیرۆكێك پڕ لە سەركێشی‌و هەم‌و خۆڕاگری، ئەو بە نیازی گەشتن بە یەكێك لە وڵاتانی ئەوروپا، یان ئوستورالیا، سەفەرە پڕ لەسەر كێشییەكەی دەستپێدەكات، بەڵام پاش مانەوەی سێ مانگ‌و دەڕۆژ لە ناو باخیرەدا، لە وڵاتی ئەرجەنتین دەگیرسێتەوە.

پانۆرامای هەشت قۆناغەكەی پرۆسەی ئەنفال

سیاسی

لە هەشت قۆناغی جیاوازی ئەنفالداو لە ماوەی پێنح مانگدا، سوپای عێراق بە دڕندانەترین‌و ترسناكترین شێوە پرۆسەی جینۆسایدكردنی گەلی كوردی لەناوچە جیاوازەكانی كوردستاندا ئەنجامداو لە قۆناغی سێیەمی ئەنفالیشدا كە ناوچەكانی گەرمیانی گرتەوە، دڕندایەتی سوپای حیزبی بەعس گەشتە لوتكەو خوێناویترین قۆناغی پرۆسەی جینۆسایدەكە ئەنجام درا.

تەقینەوە گەورەكانی عەربەت چین؟

ئابووری

ماوەیەك دەنگی تەقینەوەی گەورەو بەهێز لە نزیكی شارۆچكەی عەربەت دەبیرسترێت، ئەو تەقینەوانە كە ڕۆژانە سەر لەبەیانیان دووبارە دەبنەوە، ترس‌و دڵەڕاوكێیەكی زۆری لەناو خەڵكی شارۆچكەكەدا درووست كردووە.

مونیره‌ عه‌لى عه‌بدولعه‌زیز: پارتى‌ و یه‌كێتى وه‌كو پاسه‌وانى سنورى وڵاتان وان

چاوپێکەوتن

منیره‌ عه‌لى عه‌بدولعه‌زیز، كچى مه‌لا عه‌لى عه‌بدولعه‌زیزى ڕابه‌رى كۆچكردووى بزوتنه‌وه‌ى ئیسلامى‌و ئه‌ندامى مه‌كته‌بى سیاسى بزوتنه‌وه‌ى ئیسلامییه‌، ئه‌و له‌م دیداره‌یدا له‌گه‌ڵ " دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ ئه‌م كابینه‌یه‌ى حكومه‌تى هه‌رێم فاشیلترین كابینه‌یه‌و ده‌ڵێت:" ئه‌گه‌ر پارتى‌و یه‌كێتى تۆزێك ویژدانیان هه‌بوایه‌ خۆیان حكومه‌تیان هه‌ڵده‌وه‌شانده‌وه‌".

ئه‌م ڕه‌نگانه‌، چۆن بوون به‌ ڕه‌نگ‌ و ئاڵاى حیزبه‌كان؟

سیاسی

تا یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردنی كوردستان له‌ ساڵى 1992، هیچكام له‌ حیزبه‌ كوردییه‌كان، خاوه‌نى ڕه‌نگ‌ و ئاڵاى تایبه‌ت به‌خۆیان نه‌بوون‌ و ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ بوویه‌ سه‌ره‌تاى دیاریكردنى ڕه‌نگێك بۆ هه‌ریه‌ك له‌و حیزبانه‌ى ئه‌وكاته‌ له‌ كایه‌كه‌دا هه‌بوون‌و به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یان كرد.

کاندیدەکان دەیانەوێت هێلکەی قاز بکەن

سیاسی

ئه‌وان له‌كاتى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردندا، به‌ڵێنى جۆراو جۆر ده‌ده‌ن‌و كارنامه‌ى هه‌مه‌چه‌شنه‌ ده‌خه‌نه‌ ڕوو، به‌ڵێنى گه‌وره‌ ده‌ده‌ن‌و ڕۆمانسیانه‌ پرۆژه‌ى زه‌به‌لاح به‌یان ده‌كه‌ن، ئه‌و به‌ڵێنانه‌ی ئه‌وان ده‌یده‌ن، هه‌ندێكجار نه‌ك به‌ وه‌زیر، به‌ڵكو به‌ سه‌رۆك وه‌زیرانیش جێبه‌جێناكرێت.

بۆچی ئەم هەڵبژاردنە بۆ هەموو حیزب‌و قەوارەكان چارەنووسسازە؟

سیاسی

بەهۆی ئەو بارودخە تایبەتەو بەهۆی ئەو گۆڕانكارییە سیاسییانەی بۆ ئەوان هاتۆتە پێشەوە، هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، بۆ حیزب‌و قەوارە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان، وێستگەیەكی چارەنووسساز دەبێت.

ئەمین زەکی بەگ، په‌رله‌مانتاره‌ زێڕینه‌كه‌ى كورد له‌ بەغداد

سیاسی

ئه‌و، ئه‌مین زه‌كى به‌گ، كه‌ یه‌كێك له‌مێژوونووسه‌ گه‌وره‌كانى كورده‌، دووجار نوێنه‌رایه‌تى شارى سلێمانى ده‌كات له‌ ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق‌و پاش ته‌واوبوونى ماوه‌ى په‌رله‌مانتاریه‌كه‌شى داواو بانگه‌وازى كردووه‌ تا ده‌نگده‌ره‌كانى‌و خه‌ڵكى سلێمانى له‌سه‌ر كاره‌كانى لێپێچینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵدا بكه‌ن.

چاره‌نووسى وه‌ن كۆین پاش فه‌تواى حه‌رامكردنى

ئابووری

له‌كاتێكدا كه‌ تۆپ لیده‌رو بانگه‌شه‌كارانى وه‌نكۆیین مژده‌ى گه‌وره‌ به‌ به‌شدارانیان ده‌ده‌ن‌و ڕۆژى 8- 10 2018 به‌ ڕۆژه‌ گه‌وره‌كه‌ ناو ده‌به‌ن، لیژنه‌ى باڵاى فه‌تواى هه‌رێم، فه‌تواى حه‌رامردنى وه‌نكۆیین ده‌دات‌و به‌ قوماركردنى ده‌چووێنێت.

حزبەکان گرەو لەسەر پاراستی دەنگەکانیان دەکەن نەک زیادکردنی

سیاسی

بایكۆتى هه‌ڵبژاردن‌و به‌شدارینه‌كردنى هاووڵاتیان له‌ پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردندا، هێزه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى ده‌سه‌ڵات ده‌خاته‌ دۆخى به‌رگرییه‌وه‌و وا ده‌كات ئه‌وان له‌ برى تێكۆشان له‌ پێناو زیاد بوونى ڕێژه‌ى كورسى‌و ده‌نگه‌كانیان، هه‌وڵى هێشتنه‌وه‌و كه‌منه‌كردنى ده‌نگه‌كانیان بده‌ن.

سه‌رده‌شت عوسمان، له‌ زمانی " به‌شدار و به‌كر"ى برایه‌وه‌

سیاسی

" تا ئەو شوێنەی کە ماوین ئەبێت قسە بکەین، لەو شوێنەش، کە تەمەنمان کۆتایی هات، با هاورێکەم خاڵێکم بۆدابنێت و ببێتە سەری دێڕێکی نوێ‌و، سەرلەنوێ دەست پێبکاتەوە". ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌ تیرۆركردنى له‌وتارێكیدا، سه‌رده‌شت عوسمان واى نووسیوه.‌

كێ ده‌توانێت ببێته‌ په‌رله‌مانتارێكى باش؟

سیاسی

ئاخۆ ئه‌گه‌ر په‌رله‌مانتار ئه‌و مووچه‌ زۆره‌ى نه‌بوایه‌، به‌وجۆره‌ هه‌وڵى گه‌شتنى بۆ ده‌درا، ئایا بڕوانامه‌ ده‌توانێت په‌رله‌مانتار بكاته‌ په‌رله‌مانترێكى باش، جیا له‌ بڕوانامه‌و شاره‌زایی پێوه‌ره‌كانى په‌رله‌مانتارى باش‌و سه‌ركه‌وتوو كامانه‌ن، یاخود پابه‌ند بوونه‌ ئه‌خلاقییه‌كانى په‌رله‌مانتار كامانه‌ن؟

دەنگدانی تایبەت چۆن بەڕێوە چوو؟

سیاسی

بە بەراوردی هەڵبژاردنەكانی پێشوو، بەشداریكردن لە دەنگدانی تایبەتدا بەڕێژەیەكی زۆر كەمیكردووەو ئەو خروقاتانەشی كە باس لە بنبڕكردنیان دەكرا، لە هەڵبژاردنی دەنگدانی تایبەتدا بەشێوەیەكی بەربڵاو ئەنجام درانەوە.

بۆچی حیزبەكان هەمان دەنگهەڵبڕینیان لەسەر ساختەكاریەكانی هەولێر و دهۆك نییە

سیاسی

لەگەڵ ئەوەدا كە تەواوی عێراقی گرتۆتەوە، بەڵام سەبارەت بە پرۆسەی ساختەكاری لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا، زۆرترین چاو لەسەر پارێزگای سلێمانییەو لەوێنە گشتییەكەی ساختەكارییەكەدا زۆرترین ئاماژەی بۆ دەكرێت.

ژیان‌ و وێستگه‌ سیاسییه‌كانى عادل موراد

سیاسی

له‌ناوه‌ڕاستى ساڵانى شه‌سته‌كانى سه‌ده‌ى ڕابردوودا یه‌كێك له‌ قوتابییه‌ دیاره‌كانى كورد ده‌بێت له‌ زانكۆى به‌غدادو له‌پاش كوده‌تاكه‌ى ساڵى 1968ى حیزبى به‌عس، واز له‌ خوێندنى زانكۆ دێنێت‌و په‌یوه‌ندى به‌ شۆڕشى ئه‌یلووله‌وه‌ ده‌كات‌

"مرۆڤ ده‌بێت واز له‌ خۆى بهێنێت پاشان ده‌توانێت ئاینداریی ڕاسته‌قینه‌ بكات"

چاوپێکەوتن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین: له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئایین‌و ئایندارى بۆ خوداو قیامه‌ته‌، یاخود بۆ دونیاو بۆ ژیانه‌و بۆ دونیایه‌كه‌ كه‌ ژیانسازى تێیدا له‌ ئاستێكى باڵادا بێت؟

بەخێربێن بۆ وڵاتی پەرلەمانتاری ئەلیكترۆنی

سیاسی

هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە 12ی ئایاردا، جۆری ساختەكارییەكانی لە ساختەكاری لۆكاڵی‌و كلاسییكییەوە گواستەوە بۆ ساختەكاری سەرتاسەری‌و مۆدێرن‌و دەستەواژەی پەرلەمانتاری ئەلیكترۆنیشی هێنایە گۆڕێ.

شارەزایەكی فەلەكی لە كوردستان: سەرەتای مانگی ڕەمەزان دەکەوێتە ۲۰۱۸/۹/۱۱ زاینییەوە

چاوپێکەوتن

محه‌مه‌د له‌تیف محه‌مه‌د، لێکۆڵەوەری بواری ئەستێرەناسی و فەلەکی و ساڵنامەیه‌، به‌وته‌ی خۆی زیاتر لە ۲۰ ساڵە لەو بوارانەدا خوێندنەوەو لێکۆڵینەوەی هەیەو ماوه‌ی ساڵێكیشه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ساڵنامه‌ی كۆچیی دا ده‌كات.

کەی ڕۆژی دامەزراندنی یەکێتی یە ؟ 

سیاسی

هه‌ره‌سى شۆڕشى ئه‌یلوول، بوویه‌ فاكته‌رى سه‌رهه‌ڵدانى كۆمه‌ڵێك ئاڕاسته‌و بیروبۆچوونى جیاواز سه‌باره‌ت به‌ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ى خه‌بات‌و له‌و پێناوه‌شدا هه‌وڵى جۆراو جۆر خرانه‌ گه‌ڕ.

زیاتر له‌ نیو سه‌ده‌یه‌ کورد به‌ په‌رته‌وازه‌یی ده‌چن بۆ به‌غداد

سیاسی

هه‌ر له‌سه‌رده‌می شۆڕشی ئه‌یلووله‌وه‌و له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م گفتووگۆی نێوان حكومه‌تی ئه‌وكاتی عێراق‌و سه‌رانی شۆڕش، سه‌باره‌ت به‌ دانووستان‌و ڕێككه‌وتن له‌گه‌ڵ حكومه‌تدا، ناكۆكی‌و كێبركێی توند ده‌كه‌وێته‌ نێوان سه‌ركرده‌و

" ده‌وڵه‌تى كوردى شتێك نییه‌ تۆ تاكى كوردى له‌ پێناودا بده‌یت به‌ كوشت"

چاوپێکەوتن

ته‌حسین حه‌مه‌ غه‌ریب، نوسه‌رو ڕۆشنبیرو شاره‌زاى فیكرى ئیسلامى، له‌ به‌شى دوومى دیداره‌كه‌یدا له‌گه‌ڵ دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین، سه‌باره‌ت به‌ پرسى چاكسازى ده‌دوێت‌و باسله‌وه‌ ده‌كات كه‌ چاكسازى به‌ بێ ئایین ناكرێت‌و پێیوایه‌ ده‌بێت چاكسازى ئایینى پێشه‌كى هه‌موو چاكسازییه‌كان بێت.

مسته‌فا زه‌ڵمى، منه‌وه‌رێكى ڕه‌چه‌شكێن‌ و زانایه‌كى دژ به‌ مه‌زهه‌بگه‌رایی

کولتوور

له‌گوندى زه‌ڵمه‌وه‌و له‌ حوجره‌ى مزگه‌وته‌وه‌ ده‌ستى به‌خوێندن كردووه‌و له‌ماوه‌ى خوێندنى مزگه‌وت‌و فه‌قێیه‌تیدا 16 مه‌دره‌سه‌و حوجره‌ى ئایینى گه‌ڕاوه‌، تا له‌ ساڵى 194دا ئیجازه‌ى مه‌لایه‌تى وه‌رگرتووه‌.

فازیل ڕه‌سوڵ، ئامۆزا گومناوه‌كه‌ی فاروقی مه‌لا مسته‌فا

سیاسی

زۆرێك له‌ ڕۆشنبیره‌ عه‌ره‌به‌كان وه‌كو بیرمەند ناوی ئه‌و دەهێنن، له‌ رۆژی ١٣ی تەموزی ١٩٨٩ لە ڤیەننای پایتەختی نەمسا گه‌ڵ دكتۆر عەبدولرەحمانی قاسملۆ سکرتێری حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران تیرۆر ده‌كرێت.

" تەزویر و باری نائاسایی نەبێت ئەکەپە زۆرینەی پەرلەمان لە دەست دەدات و ئەردۆغان دەکەوێتە خولی دووەم"

سیاسی

د. سیڤان سه‌عید، مامۆستاى زانكۆو پرۆفیسۆرى یاریده‌ده‌رو لێكۆڵه‌ر له‌ سیاسه‌تى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست‌و توركیاو كوردستان، له‌م دیداره‌یدا له‌گه‌ڵ "دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"، سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى 24ى حوزه‌یرانى توركیا ده‌دوێت‌

پاش هه‌ره‌سى شۆڕشى ئه‌یلول، پارتى چۆن كه‌وته‌وه‌ ده‌ستى بنه‌ماڵه‌ى بارزانى ؟

سیاسی

ئه‌وكاته‌ى كه‌ سه‌رکردەکانی قیاده‌ موه‌قه‌ته‌ تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و ده‌یانوویست له‌پاش هه‌ره‌سى شۆڕى ئه‌یلول، به‌فۆرم‌و ڕێكخستنێكى نوێوه‌ پارتى درووست بكه‌نه‌وه‌، بنه‌ماڵه‌ى بارزانى له‌ كه‌ره‌ج بوون، به‌ڵام له‌پاش كۆنگره‌ى 9و كۆتایى هێنان به‌قیاده‌ موه‌قه‌ته‌، پارتى كه‌وته‌وه‌ ده‌ستى بنه‌ماڵه‌ى بارزانى.

ڕیكۆرد و ڕووداوە سه‌رنجڕاكێشەکانـى مێژووی مـۆندیال

کولتوور

جامى جیهانى، وه‌ك گه‌وره‌ترین كه‌رنه‌ڤاڵى وه‌رزشى، پڕ پڕه‌ له‌ ڕیكۆردى جۆراوجۆرو ڕووداوى سه‌رنجڕاكێش، له‌م ڕاپۆرته‌دا، 51 له‌و ڕیكۆردو ڕووداوانه‌ خراونه‌ته‌ ڕوو.

عه‌بدولڕه‌زاق فه‌یلى، چۆن بووه‌ ئه‌ندامى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌رى یه‌كێتى؟

سیاسی

له‌ 12ى نیسانى 1975دا، له‌سه‌ر داخوازى ئیدریس بارزانى‌و مه‌سعود بارزانى، له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه‌ له‌ ( عادل مورادو ڕه‌نج نورى شاوه‌یس‌و ئازاد خه‌فاف) دا، به‌مه‌به‌ستى سه‌ر له‌نوێ وه‌گه‌ڕخستنه‌وه‌ى پارتى‌و ده‌ستپێكردنه‌وه‌ى شۆڕش ده‌چنه‌ سوریا،

ناوى ڕاسته‌قینه‌ى ئه‌م كه‌سایه‌تیه‌ سیاسییانه‌ چییه‌؟

سیاسی

له‌پاڵ ئه‌وه‌دا كه‌ زۆرێكیان پاشگرو نازناویان هه‌یه‌، ئه‌و ناوه‌ى كه‌ زۆرێك له‌ كاره‌كته‌ره‌ سیاسییه‌كانى پێناسراوه‌، ناوى ڕاسته‌قینه‌ى خۆیان نییه‌و له‌به‌شى یه‌كه‌مى ئه‌م ڕاپۆرته‌دا ناوى ڕاسته‌قینه‌ى پازده‌ كه‌س له‌و سیاسییانه‌ خراوه‌ته‌ ڕوو.

ڤار، چی به‌سه‌ر یارییه‌كانى مۆندیالدا هێناوه‌ ؟

کولتوور

زۆرن ئه‌وانه‌ى پێیانوایه‌ ته‌كنه‌لۆژیاى ڤار هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كان ڕاستده‌كاته‌وه‌و به‌هۆیه‌وه‌ دادپه‌روه‌رى ته‌واوه‌تى له‌ یارییه‌كاندا به‌رقه‌رار ده‌بێت ‌و هیچ هه‌ڵبژارده‌یه‌ك نابێته‌ قوربانى هه‌ڵه‌ى ناوبژیوان.

ئه‌و ناوه‌ى پێى ناسراون ناوى ڕاسته‌قینه‌ى خۆیان نییه‌

سیاسی

ئه‌و ناوه‌ى ئه‌م كاره‌كته‌ره‌ سیاسیانه‌ى له‌ ژیانى سیاسى‌و كایه‌ى سیاسیدا پێناسراوه‌، ناوى ڕاسته‌قینه‌ى خۆیان نییه‌و ناز ناوى ئه‌وانه‌، له‌م ڕاپۆرته‌دا ئاماژه‌ به‌ ناوى ڕاسته‌قینه‌ى ئه‌وان دراوه‌.

یه‌كه‌مه‌کەى سلێمانى ‌و دووه‌مه‌كه‌ى هه‌ولێر

سیاسی

كاتێك وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌ ناوى یه‌كه‌مه‌كانى پۆلى دوازده‌یه‌مى ئاماده‌یی ڕاگه‌یاند، له‌گه‌ڵ " به‌سته‌ یاسین"دا"په‌یام نایف" یشى وه‌كو یه‌كه‌مى دووباره‌ هاوتاى یه‌كه‌مه‌كه‌ى سه‌ر ئاستى هه‌رێمی کوردستان بڵاوكرده‌وه‌.

حكومەتی هەرێم دەبێتە نوكتەی خەڵك

سیاسی

كاتێك نێچیرڤان بارزانی ڕایگەیاند كە كارەبا دەكەن بە سیمكارت، بەرانبەر لێدوانەكەی ئەو، شەپۆلی نوكتەو قەشمەریات تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی گرتەوەو بوویە ئیلهامی بەرهەمهێنانی دەیانجۆر گوزارشتی گاڵتە ئامێز

حزبی هیوا، دەروازەی ئینشیقاق لە حزبی كوردیدا

سیاسی

هەردوو كۆمەڵەی "داركەرو كۆمەڵەی برایەتی" كە یەكەمیان باڵداری شاعیرو موكەڕەم تاڵەبانی دایدەمەزرێنن، دوومیشیان،كە شێخ لەتیفی حەفیدو مەلائەسعەدی مەحوی درووستیدەكەن، لە ساڵی 1939دا دەبنە سەرەتا بۆ درووستبوونی حیزبی هیوا

"دۆخی هه‌رێمی كوردستان هه‌م زاده‌ی نوخبه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌ هه‌م خودی كۆمه‌ڵگە"

چاوپێکەوتن

پێیوایه‌ سیسته‌می سیاسی له‌ زۆر شتدا ره‌نگدانه‌وه‌و به‌رهه‌می خودی كۆمه‌ڵگایه‌‌و ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌دات كه‌ دۆخی هه‌رێمی كوردستان دۆخێكه‌ كه‌ هه‌م زاده‌ی نوخبه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌، هه‌م خودی كۆمه‌ڵگاش لێی به‌رپرسیاره‌.

بۆمبێكى گه‌وره‌ بۆ خولى پێنجه‌مى په‌رله‌مان ته‌وقیت كرا

سیاسی

ئه‌ندامانى په‌رله‌مانى كوردستان، ئه‌وانه‌ى ده‌نگیان به‌ پرۆژه‌ یاساى هه‌ڵپه‌ساردنى یاساى سه‌رۆكایه‌تى هه‌رێمدا، " دیار"یان به‌" نادیار" سپارد، " دیار"ێكى ئاڵۆزو ئاوێزان به‌ چه‌ندان بارگرژى‌و ململانێى سه‌خت‌و دژوار، به‌ " نادیار" ێك كه‌ پێشبینى كردن بۆ هاتن‌و شێوازى پێكهاتنى ته‌واو زه‌حمه‌ته‌.

قاسملو، سەرکردەیەکی بێوێنه‌ و ئاشتیخوازێک کە رەشەبای تیرۆر هەڵیوەراند

سیاسی

هه‌ر به‌پێی ناوه‌رۆكی ئه‌و ڕاپۆرته‌ی ویكلیكس، قاسملو له‌كاتی دیدارو په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی عێراقی‌و وڵاتانی دیكه‌دا هیچكات داوای پاره‌ی نه‌كردووه‌و خوازیاری چه‌ك‌و چۆڵیش نه‌بووه‌، به‌ڵكو ته‌نها داوای پاڵپشتی مه‌عنه‌وی كردووه‌.

باوكی حارس: بەرەنگار بوونەوەی حكومەت پێچەوانەی دینە

ئایین

باوكی حارس كە بەیەكێك لە ڕێبەرانی سەلەفییەكانی كوردستان دێتە ئەژمار، لەم دیدارەدا لەگەڵ " دیبلۆماتیك مەگەزین"، ئاماژە بەوە دەدات كە بەرەنگار بوونەوەی حكومەت بە هاواركردن‌و خۆپیشاندان حەرامەو پێچەوانەی دینە،

د. هه‌ردی مێد: پارتی له‌سه‌ر بنه‌مای خێڵ‌و خێڵایه‌تی كه‌س وه‌رناگرێت

چاوپێکەوتن

دكتۆرهه‌ردی مێد، مامۆستای زانسته‌ سیاسییه‌كان له‌ زانكۆی پاریس دۆفین، له‌به‌شی دووه‌ی دیداره‌كه‌یدا له‌گه‌ڵ دیبلۆماتیك مه‌گه‌زین، سه‌باره‌ت به‌ ڕۆڵ‌و كاریگه‌ری حیزب‌و خێڵ له‌سه‌ر یه‌كدی ده‌دوێت‌و باسله‌وه‌ ده‌كات كه‌ حیزبه‌كان په‌یوه‌ندیه‌كی زۆر ئاله‌تیانه‌یان له‌گه‌ڵ خێڵدا هه‌یه‌‌و به‌ مه‌به‌ستی ئیستیغلاكردنی په‌نای بۆ ده‌به‌ن.

ئەحمەدییەكانی كوردستان كێن؟

ئایین

ئەوان بانگەشەی ئەوە دەكەن كە دامەزرێنەری كۆمەڵی ئیسلامی ئەحمەدی، ئیمامی مەهدی‌و مەسیحی چاوەڕوانكراوەو بڕواشیانوایە تەنها لەڕێگەی كۆمەڵی ئیسلامی ئەحمەدییەوە ئیسلام زیندو دەبێتەوەو هەموو گروپەكانیتر لە ئاگری ئاژاوەو شكستدان‌و یەكێك لە شوێنكەوتوانی ئەو كۆمەڵەیەش نزا دەكات كە خوای گەورە بەرچاوی حیزبە ئیسلامییەكانی كوردستان ڕۆشن بكاتەو

هەمزە عەبدوڵا، یەكەم سكرتێری پارتی‌‌و یەكەم قوربانی بیری چه‌پ له‌ناو پارتیدا

سیاسی

له‌پاش پێنج ساڵ له‌ دامه‌زراندنی، له‌و حیزبه‌ دوور ده‌خرێته‌وه‌ كه‌ خۆی ڕۆڵی سه‌ره‌كی بینیوه‌ له‌ دروستكردنیداو ساڵێكیش دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی مه‌لا مسته‌فا له‌ ڕووسیا، به‌یه‌كجاری حیزبه‌كه‌ی لێحه‌رام ده‌كرێت

سەلیم شوشكەیی: یاسای تیرۆر خۆی لەخۆیدا تیرۆرە

چاوپێکەوتن

لەم چاوپێكەوتنەدا لەگەڵ دیبلۆماتیك، سەلیم شوشكەیی، سەبارەت بە پرسی تۆمەتباركردنی بە پەیوەندی لەگەڵ داعشدا دەدوێت‌و باسلەوە دەكات ئەوەی بەرانبەری كراوە پەوەندی بە جموجووڵەكانی خۆی‌و بارگرژییەكانی نێوان‌و كۆمەڵ‌و پارتییەوە هەیە

مەلا كرێكار: ئەگەر ئینكاری لە فرە ژنیدا بكەم‌و رەتی بكەمەوە ئەچمە جەهەنەم

ئایین

لەدیدارێكی دورو درێژدا كە بیست ساڵ لەمەو پێش لەگەڵیدا سازدراوە، دەربارەی دۆزو بزووتنەوەی ژنان لەهەرێمی كوردستاندا، مەلا كرێكار باس لەوە دەكات كە كێشەی ژنان هێندەی كێشەی عەرەبانەچییەكانی ناوبازاڕ نییە

چیرۆكی لكاندنی مووسڵ بە عێراقەوە

سیاسی

هەرچەند ە هەریەكە لەبەریتانیاو توركیاو عێراق لەسەرو بەندی كۆنفراسی لۆزانداو لەناو لیژنەكەی كۆمەڵەی گەلانیشدا تایبەت بە موسڵ هەوڵیاندا ڕێژەی كورد لەموسڵبەویستی خۆیان بخەمڵێنن،

ڕەفیق حیلمی، ڕێبەرێكی دیاری كۆمەڵەو ڕێكخراوە سیاسییە كوردییەكانی پاش جەنگی جیهانی یەكەم

سیاسی

(كۆمەڵەی داركەر) كە لەسەر خواستی ئەو ناوەكەی دەگۆڕدرێت بۆ حیزبی هیوا، یەكێك لە هەرە وێستگە گرنگەكانی ژیانی سیاسی ڕەفیق حیلمی دەبێت‌و لەپاش هەڵوەشاندنەوەشی تا ئاستێكی زۆر ناوی ڕەفیق حیلمی لەناو كایەی سیاسیدا ون دەبێت.

جەنگیز چاندار چی لەبارەی ئاشتی هەورامییەوە نوسیووە

سیاسی

جەنگیز چاندار، لە كتێبەكەیدا باسلەوە دەكات كە "مەحمەت سەپیل" شەریكی كۆمپانیای " جەنراڵ ئۆیل" لە ناوچەی "تەقتەق"ی نزیك شاری كۆیە لە دوو بیری نەوتیدا، رۆژانە بە ئەندازەی هەموو ئەو نەوتەی كە لە توركیا بەرهەم دەهێنرێت، نەوتی دەرهێناوە.

مام جەلال‌و شێركۆ بێكەس لەسەر 17ی شوبات چییان بە یەكدی وتووە؟

سیاسی

" هەستام بڕۆم مام جەلال وتی جارێ دانیشتبووی كاك شێركۆ، منیش وتم مام جەلال دەبێت بڕۆم بۆ بەردەركی سەرا، سەیرێكی كردم‌و پێكەنی". وەكو خۆی بۆ( هەڵۆ)ی كوڕی گێڕاوەتەوە، ئەمە كۆتا دیمەنی ئەو دانیشتنەی نێوان مام جەلال‌و شێركۆ بێكەسە

گه‌لاوێژ كه‌وت

کولتوور

]له‌ كورده‌واریدا، له‌ هه‌ردوو وه‌رزی زستان‌و هاویندا، وشه‌ی چله‌ هه‌یه‌و له‌ چله‌ی زستاندا سه‌رماو سۆڵه‌ ده‌گاته‌ ئه‌وپه‌ڕی‌و" چله‌ شۆر" وه‌كو ئاماژه‌ی كه‌مبوونه‌وه‌ی سه‌رماو سۆڵه‌و به‌ره‌و گه‌رمبوونی كه‌ش‌و هه‌وا به‌كار دێت،

عەلی كیمیایی، خوێنڕێژی ناو مێژووی ئازار و مەرگەساتەكانی كورد

سیاسی

ئەو لەناو دیرۆكی مەرگەسات‌و كۆمەڵكوژییەكانی كورددا، یەكێك لە خوێنڕێژترین سەركردەكانی حیزبی بەعسەو كاتێكیش كە دەكرێتە بەرپرسی نوسینگەی " ڕێكخستنی باكور"، ئیدی تاوانەكانی حیزبی بەعس بەرانبەر بە كورد، دەگەنە ئاستی گەورەترین تاوان‌و كۆمەڵكوژییەكانی نێو مێژووی مرۆڤایەتی.

جیابوونەوە لە یەكێتی‌و گەڕانەوە بۆ ناو یەكێتی

سیاسی

دیاردەی جیابوونەوەو لێكترازان یەكێكە لەسیما دیارو بەربڵاەوەكانی ناو حیزبی كوردی‌و لەو دیاردەیەشدا یەكێتی نیشتیمانی پشكی گەورەو یەكەمی هەیە‌و لەمێژووی ئەم حیزبەدا زۆرترین سەركردەو ئەندامەكانی بەكۆمەڵ ڕیزی ئەو حیزبەیان جێهێشتووە.

بۆچی سەددام ڕەتی كردەوە كە حەبیب محەمەد كەریم ببێتە جێگری سەرۆككۆماری عێراق؟

سیاسی

لە پاش قوڵبوونەوەی ناكۆكییەكانی نێوان مەلا مستەفاو باڵی مەكتەبی سیاسی‌و بەهۆی ئەو بۆشاییەی كە پاش دوورخستنەوەی ئەوان لە پارتی لە حیزبدا دروستبووبوو، نەك تەنها هەلی ئەوەی بۆ دەڕەخسێت كە بچێتە ناوەندی باڵای پارتییەوە

كیونێت چییەو بۆچی لیژنەی باڵای فتوا حەرامیكرد؟

ئابووری

لەپاش دەركردنی فەتوای حەرامكردنی ( وەن كۆیین)، لیژنەی باڵای فتوای هەرێمی كوردستان، فتوای حەرامكردنی ( كیونێت) یشی دەركرد. لیژنەی فتوا، فتواكەی پێشوویان هەڵپەسارد

رووداوەكانی 31ی ئاب لە كۆنگرێسی ئەمەریكا چۆن تاوتوێ كراوە؟

سیاسی

رووداوی 31ی ئاب‌و هاتنی سووپای عێراق‌و گاردی كۆماری بۆ هەولێر، لەوكاتەدا مشتومڕی فراوان‌و چڕو پڕ لە كۆنگرێسی ئەمەریكادا دروست دەكات، گۆنگرێسمانان بۆ گەڵاڵەكردنی بڕیارێك بەمەبەستی وەڵامدانەوەی هێرشی سوپای عێراق بۆ سەر كوردستان

سەرکردە سیاسیەکان دەربارەی 31ی ئاب چیدەڵێن؟

سیاسی

لەگەڵ ئەوەشدا كە پێشتر پارتی پەیوەندی لەگەڵ حكومەتی بەعسدا هەبووەو بەردەوام كۆبوونەوەیان كردووە، بەڵام بەپێی هەواڵی تەلەفیزیۆنی ئەوكاتەی حكومەتی بەعس سەبارەت بە 31ی ئاب، حكومەتی عێراقی وەڵامی داوایەكی مەسعود بارزانی داوەتەوە

دەڵێن دۆخی ناوخۆی گۆڕان مەترسیدارەو شوناسی گۆڕان لە بەردەم هەڕەشەدایە

سیاسی

لە پرۆژەیەكدا كە ئاڕاستەی ڕێكخەری گشتی‌و جڤاتی نیشتیمانییان كردووە، نۆ هەڵسوڕاوی دیاری بزوتنەوەی گۆڕان، دۆخی ناوخۆیی بزوتنەوەكەیان بە مەترسیدار ناو دەبەن‌و داواش دەكەن‌و كە لیژنەی لێكۆڵینەوە لەسەر ئەو پەرلەمانتارانەی گۆڕان بگیرێت

عومەر عەلی غەفور: حیزبە عەلمانییەكان سیستمی دینی ڕەتدەكەنەوەو ناشتوانن دەست لە هێزی دینی بەربدەن

چاوپێکەوتن

نووسەرو رۆشنبیر، عومەر عەلی غەفور، سەبارەت بە پرسی ئیسلامی‌و عەلمانی‌و ئەو مشتومڕەی لەنێوانیاندا دەگوزەرێت، دەدوێت، ئەو پێیوایە چ ئیسلامی و چ عەلمانی لەكوردستان، ماهیەتی فیكرییان ڕوون نیە‌و نەیانتوانیوە پێناسەی ورد و ڕوون بۆ خۆیان بكەن

دەزانیت یەكەم كار كە پەرلەمانی كوردستان كردی چیبوو؟

سیاسی

كارێك كە دەستپێكی كارو پرۆژەكانی‌و یەكەمین هەنگاوی خولی پەرلەمانی كوردستان بوو، دەركردنی بڕیاری شەڕكردنی پارتی‌و یەكێتیبوو لە دژی پارتی كرێكارانی كوردستان.

چیرۆكی یەكەم هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بە گێڕانەوەی محەمەدی حاجی مەحمود

سیاسی

" یەكێتی زۆر داوایان كرد كە وا با سۆسیالست‌و یەكێتی بە یەك لیست بەشداری بكەین‌و دكتۆر "مەحمود عوسمان"یش لە خۆ پاڵاوتن بۆ ڕابەری بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی كورد بكشێتەوە، لەبەرانبەر ئەمەدا یەكێتی بەڵێنیاندا كە سەرۆكی پەرلەمان یان سەرۆكی حكومەت بدەن بە سۆسیالست". محەمەدی حاجی مەحمود، سكرتێری حیزبی سۆسیالست دیموكراتی كوردستان، لە بەرگی چوارەمی كتێبەكەیدا " ڕۆژ ژمێری پێشمەرگەیەك" دا، وا دەڵێت.

دوای گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ ناو یەكێتی، قەوارەی هاوپەیمانی چی بەسەر دێت

سیاسی

لەپاش گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ ناو یەكێتی، بەمەرجی پێدانی پۆستی سەرۆككۆمار، ڕۆژانی داهاتوو بۆ قەوارەی " هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی‌و داد پەروەری"، ڕۆژانی چارەنووسساز دەبن‌و بڕیار لەسەر ئایندەی ئەو قەوارەیە دەدرێت كە بەرهەم ساڵح سەرۆكایەتی دەكرد.

پەرلەمان كەی‌ و چۆن دەبێتە پەرلەمان؟

بیر و ڕا

بەهاو ڕۆڵی پەرلەمان، ڕەنگدانەوەی سیستمی سیاسی‌و كێڵگەو ژیانی سیاسی‌و تێڕوانینی هێزە سیاسییەكانە بۆ ئەو دەزگایەو بەهاداری‌و پێگەی بەهێزی پەرلەمانیش گوزارشتە لە ئاستی كلتوری دیموكراسی هەر وڵاتێك.

ئیبراهیم مه‌لا زاده‌: پۆستی سه‌رۆككۆمار بۆ كورد فلسێك ناهێنێت

چاوپێکەوتن

له‌م دیداره‌دا له‌گه‌ڵ دیبلۆماتیك مه‌گه‌زین، توێژه‌رو مامۆستای زانكۆ، ئیبراهیم مه‌لا زاده‌، باس له‌ ڕۆڵ‌و پێگه‌ی كورد له‌ حكومه‌تی عێراقدا ده‌كات‌و ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌كات نه‌ك پۆستی سه‌رۆككۆمار، به‌ڵكو پۆستی سه‌رۆكوه‌زیرانیش بۆ كورد فلسێك ناهێنێت.

ڕێگه‌ نه‌درا به‌هادین نوری ده‌نگبدات

سیاسی

به‌ مه‌به‌ستی به‌شداریكردن له‌ پرۆسه‌ی ده‌نگداندا، ڕوو ده‌كاته‌ ئه‌و بنكه‌ی ده‌نگدانه‌ی كه‌ پێشتر ده‌نگیلێداوه‌، به‌ڵام پاش گه‌ڕانێكی زۆر ناوه‌كه‌ی نادۆزێته‌وه‌و دواتر پێیی ڕاده‌گه‌یه‌نرێت كه‌ ناوه‌كه‌ی ئه‌ویان سڕیوه‌ته‌وه‌

هاوڵاتیه‌كی شارۆچكه‌ی چۆمان له‌ كاتی ده‌نگداندا گیانی له‌ده‌ستدا

سیاسی

له‌كاتى ده‌نگداندا گیانى له‌ ده‌ست دا له‌كاتى به‌شداریكردنى له‌ پرۆسه‌ى ده‌نگداندا، له‌ سنورى قه‌زاى چۆمان هاوووڵاتییه‌ك گیانى له‌ ده‌ستدا. ێشنیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ، مام خدر ئه‌حمه‌د، كه‌ به‌ خدر به‌سێ ناسراوه‌، له‌كاتى به‌شداریكردنى له‌ پرۆسه‌ى ده‌نگداندا له‌ "خوێندنگه‌ى گه‌ردین"ى بنه‌ڕه‌تى گیانى له‌ ده‌ستدا.

پێداگریی یه‌كێتى له‌سه‌ر كاندیدكردنى به‌رهه‌م ساڵح بۆ سه‌رۆك كۆمار خاوبووه‌ته‌وه‌

سیاسی

یه‌كێتى پێداگیرى ڕۆژانى ڕابردووى سه‌باره‌ت به‌ سووربوونى له‌سه‌ر كاندیدكردنى به‌رهه‌م ساڵح خاوكردووه‌ته‌وه‌و داوا ده‌كات كه‌ فراكسیۆنه‌ كوردییه‌كانى په‌رله‌مانى عێراق كاندیدى پۆستى سه‌رۆك كۆمار دیارى بكه‌ن.

سه‌ركردایه‌تی یه‌كگرتوو شكسته‌كه‌ی خسته‌ ئه‌ستۆی خۆی

سیاسی

له‌به‌رانبه‌ر پاشه‌كشه‌كردن‌و كه‌مكردنی ده‌نگه‌كانی یه‌كگرتووی ئیسلامی له‌ هه‌ڵبژاردنی خولی پێنجه‌می په‌رله‌مانی كوردستاندا، ئه‌ندامان‌و لایه‌نگرانی یه‌كگرتووی ئیسلامی، به‌رپرسانی باڵای حیزبه‌كه‌یانینان به‌هۆكاری پاشه‌كشه‌و شكسته‌كه‌ تۆمه‌تبار كردو

ئه‌گه‌ر نه‌چنه‌ په‌رله‌مان، كورسییه‌كانی نه‌وه‌ی نوێ، چۆن پڕ ده‌كرێنه‌وه‌؟

سیاسی

هه‌رچه‌نده‌ كه‌ هێشتا یه‌كلای نه‌بووه‌ته‌وه‌ نه‌وه‌ی نوێ كاندیده‌ براوه‌كانی ده‌نێرێته‌ په‌رله‌مان یاخود نا، پرسی جێگرتنه‌وه‌ی كاندیده‌ سه‌ركه‌وتووه‌كانی نه‌وه‌ی نوێ‌و پڕ كردنه‌وه‌ی كورسییه‌كانی ئه‌و قه‌واره‌یه‌ له‌ په‌رله‌مانی كوردستان بووه‌ته‌ جێگه‌ی باس‌و خواس.

له‌مپه‌ره‌كانی به‌رده‌م ڕیفۆرمی ئایینی له‌ كوردستان چین؟

چاوپێکەوتن

نووسه‌رو ڕۆشنبیر، دكتۆرعه‌لی زه‌ڵمی، ده‌رباره‌ی ریفۆرمی ئایینی ده‌دوێت، به‌ بۆچوون‌و بڕوای ئه‌و، ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ كوردستاندا قسه‌ له‌سه‌ر ریفۆرمی ئایینی ده‌كه‌ن هیچیان ئه‌هلییه‌تی ئه‌و كاره‌یان نییه‌و له‌و رووه‌وه‌ هیچ توانایه‌كیان نییه‌

سەبارەت بە "سەرباخ محەمەد" خانمی یەكەمی عێراق

سیاسی

كاتێك بۆ وەدەستهێنانی بڕوانامەی ماستەر دەچێتە بەریتانیا، لەوێ بەهۆی برایەكییەوە بەرهەم ساڵح دەناسێت‌و سیی‌و سێ ساڵ لەمەوبەرو لەساڵی 1985 هاوسەرگیری لە گەڵدا ئەنجام دەدات.

بەهادین نوری: تەنها یەك قسە هەرەسی بە شۆڕشی ئەیلوول هێنا

سیاسی

هەڵگرتنی چەك دژی عەبدولكەریم قاسم هەڵە بوو، مەسعود بارزانیش بەڕاشكاوی لە كتێبەكەیدا نووسیوویەتی، بەریتانیا بەشێوەیەك لە شێوەكان، توانی دنەی پارتی بدات‌و تێوە بگلێنێ لەشەڕ،

بەهادین نوری: لەشۆڕشی نوێدا ململانێكانی نێوان باڵی مەكتەبی سیاسی‌و مەلاییەكان گەشانەوە

سیاسی

بەبڕوای بەهادین نوری، ئەوەی یەكێتی بە شۆڕشی نوێ‌و، پارتی بە شۆڕشی گوڵان ناوی دەبات، هەمان ململانێی دێرینی نێوان باڵی مەكتەبی سیاسی‌و مەلا مستەفا بووەو لەپاش هەرەسی شۆڕشی ئەیلوول بە تەرزو ناوێكی نوێوە هاتوونەتەوە مەیدان.

ئێران‌ و قاسمی سلێمانی چی له‌ عادل عه‌بدولمه‌هدی ده‌خوازن؟

سیاسی

دەربارەی ھەوڵەکانی بۆ دەستەبەرکردنی پشتگیری پێویست بۆ تێپەڕاندنی کابینەکەی سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێراو عادل عبدالمھدی، سەرکردەی فەیلەقی قودسی پاسەوانی شۆرشی ئێرانی، جەنەڕاڵ قاسم سولەیمانی، ڕووبەڕووی یاخیبوونێکی سیاسی" دەبێتەوە لە عێراقدا کە پێشتر وێنەی نەبووە

ئه‌مه‌ریكاو ڕووسیا كامیان یارییه‌كه‌ ده‌به‌نه‌وه‌؟

سیاسی

سێ ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر، " دیمتکی بیسکۆف" قسەکەر بەناوی سەرۆکایەتی ڕوسیا وتی کە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڕیاری کۆتایی داوە سەبارەت بە کشانەوەی لە پەیمانی نەھێشتنی موشەکی ناوەندو کورت مەوداو سەرۆکی ئەمریک

ئازاد قەزاز: واتای خودا بگۆڕیت، دەسەڵاتیش دەگۆڕیت

سیاسی

ئازاد قەزاز، نوسەرو ڕۆشنبیرو مامۆستا زانكۆ، لەم دیدارەدا باسلەوە دەكات كە دەسەڵات كەڵكی لە تێگەشتنی خەڵك بۆ ئایین‌و تێڕوانینی ئەوان بۆ خودا وەرگرتووەو شەرعییەتی لەو خودایەوە وەرگرتووە

كابینه‌ی خزمه‌ نزیكه‌كان عێراق به‌ره‌و كوێ ده‌بات؟

سیاسی

 سەرۆک وەزیرانی نوێی عێراق عادل عه‌بدولمه‌ھدی توانی ئەندامەکانی پەرلەمان قایل بکات بە ١٤ پاڵێوراو بۆ وەزارەتەکانی حکومەت، بەڵام توشی له‌مپه‌ری گه‌وره‌ بوو لە تێپەڕاندنی ٨ پاڵێوراو بۆ وەزارەتەکانیتر.

چۆن ده‌زانرێت په‌ڵه‌ی داوه‌؟

سیاسی

له‌ كورده‌واریداو به‌تایبه‌ت له‌ناو جوتیاراندا، له‌ ڕۆژه‌كانی سه‌ره‌تای مانگی یازده‌وه‌ كه‌ ده‌كاته‌ ناوه‌ڕاستی وه‌رزی پاییز، گوزارشته‌كانی ( هه‌قه‌ په‌ڵه‌، په‌ڵه‌ی داوه‌ یان نه‌یداوه‌، بارانی په‌ڵه‌) دێنه‌ به‌رباس.

چیرۆکی نوێژەکەی مام جەلال و مەلا عوسمان عەبدوالعزیز

سیاسی

ساڵی (1989)، وەفدێکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بەسەرکردایەتی مام جەلال سکرتێری گشتی یەکێتی، سەردانی سەرکردایەتی بزوتنەوەی ئیسلامی دەکەن لەشاری سنەو لەوێ‌ لەدەفتەری سەرەکی شێخ عوسمان عەبدولعەزیزی رابەری گشتی بزووتنەوە وەفدی هەردولا کۆبوونەوەو گفتوگۆ دەکەن.

ئازاد قەزاز: گۆڕان دەستی بۆ نەست و زەمینەی ڕۆحی مرۆڤگەلی خۆی نەبرد

سیاسی

نووسەرو رۆشنبیرو مامۆستای زانكۆ، ئازاد قەزاز، لەبەشی دووەمی دیدارەكەیدا باسلەو زەمینەیە دەكات كە گۆڕانكاری جەوهەری‌و گرنگی لێبەرهەم دێت، ئەو پێیوایە تاوەكو دەست بۆ كۆ نەستی كۆمەڵگە نەبرێت‌

هه‌رێمی كوردستان له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شی نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌دا

سیاسی

ئاماره‌كانی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی سه‌باره‌ت به‌ نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌، ده‌ریده‌خه‌ن كه‌ ساڵ له‌دوای ساڵ نه‌خۆشییه‌كه‌ له‌هه‌رێمی كوردستان له‌ ته‌شه‌نه‌ سه‌ندندایه‌‌و هه‌ر به‌پێی ئاماره‌كانیش له‌ناو هاووڵاتیانی كوردستاندا زیاتر له‌ 5 هه‌زار كه‌سی تووشبوو به‌ نه‌خۆشییه‌كه‌ هه‌ن.

ماسۆشییەت‌ یان كۆیلایەتی خوازراو؟

بیر و ڕا

لەدۆخێكدا ڕەنگە جیاوازی نێوان كەسی ماسۆشی‌و كۆیلە ئەوە بێت، كە یەكەمیان چێژ لەفەرمان‌و ملكەچی‌و تەنانەت ئەو ئازارو سووكایەتییانەش وەردەگرێت كە لەلایەن گەورەو سەرۆك‌و ئاغاكەیەوە ڕووبەڕووی دەبێتەوە

شەڕی پشتئاشان چۆن ڕوویداو بۆ ڕوویدا؟

سیاسی

مێژووی هێزە سیاسییەكانی كورد لە باشوور، لەسەردەمی خەباتی شاخدا، پڕ پڕە لە ململانێ‌و شەڕو لەیەك كوشتن، ئەگەرچی ئەوان دژ بە ڕژێمی بەعس چوو بوونە شاخ، بەڵام وزەو هێزێكی زۆریان لە شەڕی نێوان یەكدیدا بەكار دەهێناو ڕاوی یەكدییان دەكرد.

حەشری نێوان بۆكاجۆنیۆرو ڕیڤەرپلێت

کولتوور

پاش ئەوەی بەهۆی گرژی‌و ئاڵۆزی‌و شەڕی نێوان هاندەرانی هەردوو یانەكەوە، نەتوانرا یاری كۆتایی جامی " لیپەرتادۆس" لەناو خاكی ئەرجەنتیندا بەڕێوەببرێت، بڕیار درا یارییەكە لە یاریگای  "سانتیاگۆ بەرنابۆ" یاریگای ڕیاڵ مەدرید، ئەنجام بدرێت.

ڕەبیعی‌و موفتیزادە، هەمان ڕێگەو هەمان چارەنووس

سیاسی

هەم مەلاو هەم نووسەرو شاعیرو هەم سیاسەتمەدارو ڕاگەیانكار بوو، فێربوون‌و نووسینی كوردی بە ئەركی شەرعی داناوەو یەكێكبوو لە كەسایەتییە ئاینییە بەرهەڵستكارەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران.