لاپەڕەی نووسەر

author photo
شاهۆ عەبدوڵا
دەرچوی بەشی زانستە ڕامیارییەكان
بەڕێوەبەری ناوەندی حەمرین بۆ توێژینەوەی ستراتیژی

بڵاوکراوەکانی نووسەر

نیو سه‌ده‌ داگیركاری به‌رزاییه‌كانی جۆلان، كێشمه‌كێش له‌سه‌ر چیه‌؟

سیاسی

به‌رزاییه‌كانی جۆلان ڕووبه‌ری 1800 كیلۆمه‌تره‌، 1200 كیلۆمه‌تری له‌لایه‌ن ئیسرائیله‌وه‌ داگیركراوه‌ كه‌ ده‌كاته‌ دوو ئه‌وه‌نده‌ی ڕووبه‌ری تارانی پایته‌ختی ئێران، بۆ چاره‌سه‌ری ئه‌و كێشه‌یه‌ ده‌یه‌ها ده‌ستپێشخه‌ری و هه‌وڵی نێوده‌وڵه‌تی هه‌بوون، به‌ڵام ئیسرائیل ده‌سبه‌رداری به‌رزاییه‌كانی جۆلان نه‌بووه‌، پێداگرییه‌كانیش به‌هۆی گرنگی ڕیشه‌ی ستراتیژیی به‌رزاییه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌.

دۆناڵد ترامپ وەک فریادڕەسی كەمپینی هەڵبژاردنەكەی نتانیاهۆ

سیاسی

هەر لەتەك هاتنەسەركاری نتانیاهۆ لەساڵی 2009 دەوڵەتی سوریا گفتوگۆكانی لەباری بەرزاییەكانی جۆلانەوە ڕاگرت، چون پێان وابوو نتانیاهۆ كەسێكی گونجاو نیە بۆ گفتوگۆ و بەئاسانی مل بۆ دەست هەڵگرتن لە بەرزاییەکانی جۆلان نادات تەنانەت بە ڕێككەوتنی ئاشتی هەمیشەیش بێت.

عێراق؛ وەك باخچەی پشتەوەی ئێران و بوون بەچەقی ململانێ ئابورییەكان

سیاسی

سەرەڕای گەمارۆكانی ئەمریكا بۆ سەرئێران و دەستنیشان كردنی عێراق لەلایەن دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ولایەتەیەكگرتووەكانی ئەمریكا وەك خاڵێك بۆ چاودێری ئێران " گواستنەوەی دوو هەزار سەربازی ئەمریكی لە سوریاوە بەرەو عێراق و جێگیركردنی بۆ چاودێری ئێران و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست". پاش تێپەڕبوونی ماوەیەكی زۆر بەسەر ئەو لێدوانەی دۆناڵد ترامپ كەچی ئێران لەسەردانی وەفدە باڵاكانی عێراقی فیدراڵدا، باس لەزیاد كردنی ئاڵوگۆرە بازرگانییەكانی دەكات لە ( 12 ) ملیار دۆلارەوە بۆ ( 20 ) ملیار دۆلار.

ناچارن، جامی زەهری پێكەوە كاركردن بخۆنەوە!

سیاسی

كەم نین ئەو ڕەخنەنانەی كەبەدرێژای مێژوو ڕووبەڕووی گەلی كورد و ڕامیاریستەكانیانی كرابێتەوە لەسەر دوور لەیەك و دووبەرەكی و دژایەتی یەكتر، هەمیشە و هەركات هەلێك هاتبێتە پێشەوە لەڕووكەشدا هەمووان پێشوازیان لێ كردووە، بەڵام لەناوەڕۆك و پشت پەردەدا دژ بەیەك كاریان كردووە و هەریەكەیان ویستوویانە بەپێی ئەقڵەتی خۆی هەنگاو بنێت، هەمەش نەك تەنیا خۆیانی ڕووبەڕووی شكست كردووەتەوە، بەڵكو بگرە گەورەترین ماڵ وێرانی بۆ ئەم گەلە سادە و پەرەتە .بەركەوتووە

زنجیرە بەرزاییەكانی حەمرین, زنجیرەیەكی ستراتیژیی لەبیركراو

سیاسی

ڕەنگە هیچ گەلێك شك نەبەین هێندەی گەلی كورد پشتی بەدروشمی بێكردار نەبەستبێت لەباری پرسە سیاسی و چارەنووس سازەكانییەوە. ئەوەندەی ناوچەیی بیری كردووەتەوە نیوهێندە ستراتیژیی و دوور مەودا نەیڕوانییوەتە ئایندە. ئەمە لەم چەند دێری سەرەوە زیاتر حەقیقەتی بیركردنەوەی كاربەدستان و سیاسییەكانی .كوردبوون لەباشوری كوردستان

بیرنارد لویس، ژنراڵی جه‌نگی نه‌رم و داڕێژه‌ری بیرۆكه‌ی دابه‌شكردنی ڕۆهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست

سیاسی

بیرنارد لویس، مێژوونووس ئه‌مریكی – بریتانی، پسپۆر له‌بواری مێژووی ئیسلامی و ڕۆژهه‌ڵاتناسی و شاره‌زا له‌ شرۆڤه‌ سیاسی، هه‌روه‌ها شاره‌زا له‌په‌یوه‌ندی نێوان ئیسلام و ڕۆژئاوا، مامۆستا له‌ كلیڤلاند ای. داج، مامۆستای فه‌خری بواری ڕۆژهه‌ڵاتی نزیك له‌زانكۆی پرینستۆن، له‌خێزانێكی جوو له‌شارۆچكه‌ی ئستوك نیوئینگتن له‌ ( 1916 )له‌له‌نده‌ن له‌دایك بووه‌، له‌دوای چوونی بۆ ئه‌مریكا و له‌ساڵی ( 1982 ) ده‌بێته‌ هاونیشتیمانی ئه‌مریكی. لویس له‌ ساڵی ( 1936 ) له‌كۆلێژی لێكۆلێنه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتناسی زانكۆی له‌زانكۆی له‌نده‌ن بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ڕۆژهه‌ڵاتناسی و ڕۆژهه‌ڵاتی نزیك به‌ده‌ست هێنا.

گازی سروشتی لەكوێی پرسی ناناوەندێتییە بۆ سلێمانی؟

بیر و ڕا

لەپاش شەڕی ناوخۆ هەرێمی كوردستان بەسەر دوو بەر و دوو زۆندا دابەش بوو زەرد و سەوزەكەی جاران، ئەوانەشی هەبوون لەپاراوێزی ئەو دوو ڕەنگەدابوون، لەپاش یەكگرتنەوە وەزارەتەكان و دانانی سەرۆكێك و جێگرێت بەمەبەستی كالكردنەوەی ئەو دوو ئیدارەییە و بوونی ڕێككەوتننامەیەكی سترانیژیی لەنێوان هەردوو پارتی دەسەڵاتداری زۆنەكە تائاستێك هەنگاوی باش نرا بۆ ئەوەی كاریگەرییەكانی ئەو دوو ئیدارەیەیی كۆتاییان پێبێت. بەڵام ئەمە بەنەخۆشكەتن و مردنی تاڵەبانی سەمەبەری نەبوو درزەكان تا بێت زیاتر و زیاتر دەبن. ئەوەی هێشتوونەتییەوە بەرژەوەندی هاوبەشە نەك پرسێكی نەتەوەیی و نیشتیمانی. ڕابردوو سەلمێنەری ئەوەیە هەریكە و بۆخۆی كێشی دەكات و پرسەگەورەكە كە پرسێكی یەكجار نەوتەوەیی و نیشتیمانییە لەبیركراوە، هەر لەلیدوانی خودی سەركردەكانیانەوە ئەوە ڕوونە ئەوەی بەوسەر ئەم نیشتیمانەدا هێناویانە بەعسیش نەیكردووە. یان داواكاری بەهرێمكردنی سلێمانی و جوڵاندنی پرسی جێبەجێكردنی پرسی سیستەمی ناناوەندێتی بۆ سلێمانی. لەكاتێكدا هەر لەناو خودی سلێمانی زوڵم لە ناوچەكانی دیكە دەكرێت و هەوڵی كەمركردنەوەی دەسەڵاتەكانیان دەدرێت.

بۆچی ئێستا گونجاو نیە باسی گلدانەوەی ئاوی بەنداوەكانی هەرێم بكەین؟

بیر و ڕا

هەركات ئاڵۆزی لەپەیوەندییەكانی نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و بەغدا دروست دەبن، چەند پرسێك وەك كارتی فشار دەخرێتە بەرباس و كەناڵەكانی ڕاگەیاندن، لەو پرسانەش ئەنجامەكانی ڕیفراندۆم و گرتنەوەی ئاوی بەنداوەكانی دەربەندیخان و دوكانە.

ئەو سێ بژاردەیه‌ى کە دەبێت یەکێکیان هەڵبژێرین

بیر و ڕا

هەرێمى کوردستان چ وەک حکومەت و چ وەک هاوڵاتیانى لەبەردە م تاقیکردنەوەیەکى گەورەدان، شایستە دارییەکانى فەرمانبەرانى چەندین ساڵە بەناو پاشکەوتەوە لێى دەبڕدرێت و لەکاتى خۆشیدا موچەکەى نادرێت.

بەكرێگیراوانی جەنگ، لە پاپا گریگۆرەوە تا عێراق‌و ئەفغانستان

سیاسی

بەكارهێنانی بەكرێگیراو ڕۆژبەڕۆژ زیاتر لە پەیوەندییە نێودەوڵییەكاندا وەكو كارێكی ئاسایی ناوئەبرێت. بەكرێگیراوان گەڕاونەتەوە مەیدانەكەو دوورە كە مەیدانەكە خاڵی بكەن و دووبارە پەراوێزبخرێن. تایبەتیكردنی شەڕانگێزی كارێكی ئاسایی بووە، نەك كارێكی دەگمەن.

بێن لەسێدارەم بدەن

بیر و ڕا

دانیپێدا دەنێم و من تاوەنبارەكەم، من دەستم هەیە لەشەڕی ناوخۆ و یەكەم فیشەك من تەقاندوومە، لەبەر گرد و بەرزییەكی ڕووتەن چەندین سەری لاوی كوردم پان كردووتەوە، گوندەكانم سوتاندووە و شەڕە پەرۆی ڕەنگەكان من هەڵمگیرساند.

چۆن کۆرۆنا؛ هەرێمى کوردستان لەلایەنگرى ئەمریکاوە بەرەو چین ڕادەکێشێت؟

سیاسی

هەروەها لەمانگى دوازدەى ساڵى (٢٠١٤) چین بڕیارى دا کۆنسوڵگەرى و نوێنەرایەتى خۆى لەهەولێرى پایتەخى هەرێمى کوردستان بکاتەوە، ئەمەش لەکاتێکدا داعش لەوپەڕى یەهێزی و ناوچەکەش لەڕووى ئاسایشەوە زۆر ناجێگیربوو. بەم شێوەیە پەیوەندییەکان بەردەوام بوون، لەساڵى (٢٠١٩)، لی جین لەکۆمیتەى ناوەندى حزبی کۆمەنیستى چینى سەردانى هەولێرى پایتەخت دەکات و بەشێوەیەکى فەرمى بانگهێشتى نێچیرەڤان بارزانى دەکات بۆ پەکینى پایتەختى وڵاتەکەى. هەروەها لەو دیدارەدا بەڕێز لى بە نێچیرەڤان بارزانى ڕاگەیاند، شى جین بینگ سەرۆک کۆمارى چین، ڕۆڵى هەرێمى کوردستان بەگرنگ زانیوە لەڕوبەڕوبوونەوەى داعش و شکستى بەناو دەوڵەتى ئیسلامى لەعێراق و شام.