لاپەڕەی نووسەر

author photo
د.شێركۆ كرمانج

 

توێژەر و مامامۆستای زانكۆ

بڵاوکراوەکانی نووسەر

ئازادکردنی ساڵح موسلم چیمان لەسەر ئەوڕوپا پێدەڵێت؟

بیر و ڕا

لەم کورتە بابەتە هەوڵدەدەم  چوارچێوە تیورییەکانی لیبرالیستەکان بکەم بە دیدگایەک بۆ تیشک خستنە سەر ئەم بابەتەو هۆکارەکانی بەهەڵە تێگەیشتن لە سیستەم‌و شێوازی کارکردنی دامەزراوە دەوڵەتییەکان بخەمەڕوو.   

لە پیرۆزکردنی دەق‌و کەس بۆ پیرۆزکردنی ژیان

بیر و ڕا

قسەکردن لەسەر دەق‌و کەسایەتییە دینییەکان‌ لە دنیای ئێمە قەدەغەکراون. ساڵانێکیشە وا خەریکە قسەکردن لەسەر دەق‌و کەسایەتییە سیاسیی‌و نەتەوەییەکانیش تەحریمدەکرێن.

بۆچی ناڕازی‌ و ڕەخنەگرەکان دەبێت دەنگ بدەن؟

بیر و ڕا

ئەمڕۆ لە ڕادیۆی نیشتیمانیی (National Radio) ئوسترالی گوێم لە بەرنامەی بیرۆکە گەورەکان (Big Ideas) دەگرت. لە بەرنامەکە فەیلەسوفی ناودار پیتە سینگە (Peter Singer) قسەی دەکرد. سینگە فەیلەسوفێکی ئوسترالیە بەڵام لە زانکۆی پرینستنی ئەمریکی وانە دەڵێتەوە. ئەو فەیلەسوفە پسپۆڕییەکەی بواری ڕەفتار و ئەخلاقە (moral and ethics).

لەنێوان بەشداریکردن‌و بەشدارینەکردن لە هەڵبژاردندا

بیر و ڕا

بەگشتی سێ تیوری ناسراو هەن کە خوێندنەوە بۆ هۆکارەکانی پشت بەدیموکراسی بوون‌و ‏بەدیموکراسی نەبوونی کۆمەڵگەکان دەکەن، کە ئەمانەن:‏ یەکەم، تیوری تازەگەرایی (‏modernization‏)، تیوریست‌و ئەکادیمیەکانی سەر بە

گرنگی جیۆپۆلەتیكی نەوت بۆ كورد

بیر و ڕا

كێشەی ھەرە گەورەی ئینسانی كورد ئەوەیە كە لە دیدێكی نیشتیمانیی كوردستانیی پرسەكان‌و ترسەكان نەدەبینێت نە هەڵدەسەنگێنێت. نە دەسەڵات، پارتی و یەكێتی، نە ئۆپۆزسیۆن، كۆمەڵ و گۆڕان‌و یەكگرتوو

بۆچی مانەوەی ماکرۆن گرنگە؟

سیاسی

دوای ھاتنە سەر کاری ترەمپ کە خۆدزینەوەى ئەمریکای لە ڕابەرایەتیکردنی دنیای لیبرال دیموکراسی (بە ھەموو کەم و کورتیەکانیشیەوە) لێکەوتەوە. ئەمە لەلایەک، لەلایەکی دیکە نزیکبوونەوەی ترەمپ لە سیستەمە دیکتاتۆرو ئۆتۆریتاریەکانی وەک ڕوسیاو ھەنگاریاو پۆڵەندا ھاوکات ڕۆحی دەسەڵاتخوازی خودی ترەمپ و سیاسەتە ئابوریە ناسیونالیستیەکانی و دژایەتیکردنی بازاڕی ئازاد و دامەزراوە نێودەوڵەتیەکان ھێندەی دیکە پێگەی ترەمپ و ئەمریکای لە ڕابەرایەتیکردنی دنیای لیبرال دیموکرات لەرزۆک و لاواز کردوە

ئۆپۆزسیۆن‌و سیستەمی حوکمڕانی

سیاسی

 لە دوو بەشی پێشوی ئەم زنجیرە وتارەدا دوای ناساندن‌و پێناسەی سیستمی پەرلەمانی‌و سەرۆکایەتی باسمان لە پەیوەندی نێوان جۆری سیستمی حوکم‌و فرەحیزبی‌و ئەگەرەکانی بەدیموکراسیبوون‌و بەدیموکراسیمانەوەو تەنگژەی سیاسیی‌و کودەتای سەربازی کرد. لەم بەشەدا باس لە پرسێکی دیکەی گرنگ لە پەیوەند بە جۆری سیستمی سیاسیی‌و کاریگەری لەسەر گەشەی دیموکراسی لە وڵاتە تازە-بەدیموکراسیبووەکان، وەک کوردستان، دەکەین ئەویش پرسی جێکردنەوەی ئۆپۆزسیۆنە لە .سیستمی سیاسیی وڵاتەکە

دنیای دوای-کۆڕۆنا ڤایرەس

کولتوور

کەس نازانێت داخۆ کۆڕۆناڤایرەس چی بەسەر مرۆڤایەتی دێنێت، چەند کەس دەکوژێت، بەگشتیی مردوەکان خەڵکی کوێ دەبن؟ ئەمەو دەیان پرسیاری دیکە کە وەڵامەکانیان تا ئێستا دیار نین بەڵام ئەوەی لای من مەعلومە دنیای دوای کۆڕۆناڤایرەس (post-coronavirus world) وەک دنیا پێش خۆی نابێت

بۆچی هێرشەکانی ئەمجارەی تورکیا مەترسیدار ترە؟

بیر و ڕا

دەوڵەتی تورکیا بەحوکمی ئەوەی کە جێگرەوەی ئیمپراتۆریەتە پەلهاوێژەکەی عوسمانیەکانە، هاوکات، بەحوکمی ئەوەی کە بوونی کوردو کوردستان بە هەڕەشە لەسەر تورک‌و تورکیا دەبینێت، ئەوە بەردەوام لە هێرش‌و پەلکشان‌و‌ شەڕدایە لەگەڵ هەر بوونێکی کوردستانیی "ئەگەر لەسەر مەریخیش بێت"، وەک تورکەکان دەڵێن. تورکەکان ئێستاش لە کابوسی سیڤەر ڕزگاریان نەبووەو ڕزگاریشیان نابێت تا ئەو ڕۆژەی دان بە فرەیی‌و پێکەوژیانی گەلان لە تورکیاو لە دەرەوەی تورکیا نەنێن.

زمانی دایک و زارا محەمەدی، بەئاسایشکردنی پرسی کورد لە ئێران

بیر و ڕا

تاوانبارکردنی، زارا محەمەدی کچە کوردێکی نیشتەجێ لە سنە، بە هەڕەشە لەسەر ئاسایشیی نەتەوەیی ئێران‌‌و سەپاندنی دە ساڵ زیندانی تەنیا لەبەر ئەوەی ڕێکخراوێکی پێکهێناوە بۆ کۆکردنەوەی کۆمەک‌و یارمەتی بۆ لێقەوماوانی بومەلەرزەکانی کرماشان‌و لوڕستان لەگەڵ فێرکردنی خۆبەخشانەی منداڵانی کورد زمانی دایکیان هیچ گومانێک لەسەر بەئاسایشکردنی پرسی کورد لە ئێران ناهێڵێتەوە. بۆیە لەم بابەتە هەوڵدەدەم پرسی بەئاسایشکردنی پرسی لە ئێران تاوتوێ بکەم.

بە شمشێر بەمزگەوتکراو بەمزگەوتکرایەوە

بیر و ڕا

چەند سەرنجێکی کورت لەسەر دەقی خوتبەکەی عه‌لی ئه‌رباش، بەڕێوەبەری ئەوقافی توركیا، کە یه‌كه‌م خوتبه‌ی‌ له‌ ڕۆژی هەینی 24-7-2020 لە ئایا سۆفیا، بە ئامادەبوونی ئەردۆگان، خوێنده‌وه.