لاپەڕەی نووسەر

author photo
دانا ساڵح

ماستەر لە پەیوەندیە گشتییە سیاسییەکان

ڕۆژنامەنوسی تایبەتمەند لە بواری لێكۆڵینەوەی سیاسيی

بڵاوکراوەکانی نووسەر

عەلی عەبدوڵا ساڵح ، پیاوێک لە هاوپەیمانی و هەڵگەڕانەوە

سیاسی

ژیانی سیاسیی عەلی عەبدوڵا ساڵح، بریتیە لە زنجیرەیەک هاوپەیمانێتی و هەڵگەڕانەوە لێیان، لەگەڵ یەمەنیەکانی باشور هاوپەیمانێتی کرد و پاشان شەڕی لەگەڵ کردن

هەولێر و بەغداد، بۆچی ناگەن بە ڕێکەوتن ؟

سیاسی

لە دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر، بەرپرسانی هەولێر و بەغداد جەخت دەکەنەوە لەسەر ڕێککەوتن و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان، بەڵام تائێستا هیچ هەنگاو و کردارێک لە واقیعدا بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتن بوونی نییە، ئەمەش پەیوەندی بە زیاتر لە هۆکارێکەوە هەیە.

لە گەمارۆی بەرلینەوە بۆ گەمارۆی قەتەر

سیاسی

لە ٢٤ی حوزەیران/ یۆنیۆی ساڵی ١٩٤٨، یەکێتی سۆڤیەت گەمارۆیەکی خنکێنەری خستە سەر شاری بەرلین، ئامانجی گەمارۆکە سیاسیی بوو بەڵام لە ڕێگەی ئامرازی ئابورییەوە

حکومەتی ڕزگاری نیشتیمانی، پێشنیازێکی ناواقیعی یان بەدیلێکی پێویست

سیاسی

حکومەتی ڕزگاری نیشتیمانی، دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر لە لایەن چەند کەسایەتی و لایەنێکی سیاسیەوە پپێشنیاز کرا بە تایبەت بزوتنەوەی گۆڕان و کۆمەڵی ئیسلامی و د.بەرهەم ساڵح، داوایان کرد ئەم کابینەیە هەڵوەشێتەوە،

دوورگەی سەواکن، ئاگری ململانێیەکی نوێ لە ناوچەکەدا

سیاسی

ڕۆژی یەکشەممە (٢٤ی١٢ی٢٠١٧) ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا، سەردانێکی سێ ڕۆژەی بۆ سودان ئەنجامدا، ئەوەش یەکەمجار بوو سەرۆکێکی تورکیا سەردانی ئەو وڵاتە بکات لەو کاتەوەی لە ساڵی ١٩٥٦ سودان سەربەخۆیی وەرگرت.

ڕۆیشتنی داعش و هاتنەوەی ئەمریکییەکان بۆ عێراق

سیاسی

گەڕانەوەی سەربازە ئەمرییکییەکان بۆ عێراق لە قۆناغی دوای یۆنیۆ/ حوزەیرانی ٢٠١٤، کە چەکدارەکانی داعش دەستیان گرت بەسەر ڕووبەرێکی فراوانی خاکی وڵاتەکەدا، جیاوازە لە قۆناغی ئازاری ٢٠٠٣ کە داگیرکردنی سەرتاپای عێراق و ڕووخاندنی ڕژێمی سەدام حسێن

هەموو ڕێگاکان دەچنەوە تاران

سیاسی

دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەری ساڵی ڕابردوو، بەرپرسانی حکومەتی هەرێمی کوردستان یان ڕاستتر پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، پێشنیازی ئەنجامدانی سەردانێکیان کردووە بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران

ڕفاندنی كەسی یەكەمی بزوتنەوەكەی فەتحوڵا گولەن لە سلێمانی

سیاسی

لە چەند ڕۆژی رابردوودا كەسی یەكەمی بزوتنەوەی گولەن لە هەرێمی كوردستان و سەرپەرشتیاری خوێندنگە و زانكۆ توركیەكانی بزافی خزمەت لە سلێمانی ڕفێنراوە و نازانرێت هێشتا لەناوخۆی كوردستانە یان گواستراوەتەوە بۆ توركیا.

یه‌كێتی، پۆستی سكرتێری گشتی هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌ و سیستمی هاوسه‌رۆكایه‌تی په‌یڕه‌و ده‌كات

سیاسی

به‌پێی زانیارییه‌كانی (دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین)، یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له‌ كۆنگره‌دا پۆستی سكرتێری گشتی و مه‌كته‌بی سیاسیی و ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیی و مه‌ڵبه‌ند و كۆمیته‌كان هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌ و سیستمێكی نوێ بۆ به‌ڕێوه‌بردنی حزبه‌كه‌ په‌یڕه‌و ده‌كات

لافاوی هاوپەیمانێتییەکان بۆ هەڵبژاردنەکانی عێراق، کێ ڕادەماڵێت؟

سیاسی

هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق كه‌ بڕیاره‌ ڕۆژی (12.5.2018) ئه‌نجام بدرێت، جیاواز دەبێت لەو هەڵبژاردنانەی لە ١٤ ساڵی ڕابردوودا ئەنجامدراون، کە پێکهاتەی حزب و هاوپەیمانێتیەکان لە چوارچێوەی قەومیی و مەزهەبیدا دەخولانەوە، بەڵام ئەمجارە گۆڕانکارییەکی ڕێژەیی ڕوویداوە، بۆ ئەنجامەکانیش پێشبینیەکان باسی موفاجەئە دەکه‌ن، کە ڕەنگە وەک لافاوێك هه‌ندێك حزب و لایه‌ن ڕابماڵێت

گەڕان بە دوای دەنگەکانی کورد لە ناو تەلبەندەکانی مادەی ١٤٠

سیاسی

دوایین هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی عێراق ڕۆژی (٢٠١٤.٤.٣٠) ئەنجامدرا، دەنگی کورد لە کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکانی دیکەدا (ناوچەکانی مادەی ١٤٠) بە بەراوردی هەڵبژاردنی پێشووی پەرلەمانی لە ٢٠١٠، بەڕێژەیەکی بەرچاو زیادی کرد،

لیستی هاوبەش بۆ ناوچە جێناکۆکەکان، ئەو دەستپێشخەرییەی لە نیوەی ڕێگادا پەکی کەوت

سیاسی

 کۆنووسی گفتوگۆکانی کۆبوونەوەکەی نێوان حزبە کوردییەکان کە ڕۆژی  چوارشەممە  لەسەر داوای حزبی زەحمەتکێشان لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو، دەست (دیپلۆماتیک مەگەزین)  کەوتووە و بەپێویستی دەزانێت بەشە گرنگەکانی گفتوگۆکان بڵاوبکاتەوە.

ئەلیکساندا کوتی و شافعی شێخ، چیرۆکی ئەو دوو چەکدارە بەریتانییەی داعش، بارمتەکانیان سەردەبڕی

سیاسی

ڕۆژنامەی (ئیندپێندینت)ی بەریتانی، لە بەدواداچوونێکدا چیرۆکی ئەو دوو چەکدارە بەریتانییەی ناو ڕێکخراوی داعش دەگێڕێتەوە، کە تۆمەتبارن بە خنکاندن و کوشتن و سەربڕینی ژمارەیەک بارمتە، خاوەن ڕەگەزنامەی بەریتانین و لە لایەن هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە دەستگیرکراون

"میوانێكی ترسناك"، له‌ به‌رده‌م ده‌رگای وڵاتانی جیهاندا

سیاسی

ساڵی ١٩٩٨ پەیوەندییەکانی تورکیا و سوریا تەواو بەرەو ئاڵۆزی دەچوو، تورکیا سوپای لەسەر سنوری سوریا کۆکردەوە لە ناوچەی ئەسکەندەرونەوە، هەڕەشەی لە دیمەشق کرد ئەگەر دەستبەرداری داڵدەدانی عەبدوڵا ئۆجالانی ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) نەبێت ئەوا چاوەڕێێ کاردانەوەی توند بکات

دیپلۆماتیك مەگەزین ئەنجامی چەند راپرسیەكی نهێنی لەسەر هەڵبژاردنەكانی هەرێم بڵاودەكاتەوە

سیاسی

لەماوەی رابردوودا هەریەكە لە ئەمریكیەكان و ئێرانیەكان بە نهێنی كۆمەڵێك راپرسیان ئەنجامداوە لە هەرێمی كوردستان بۆ نەخشەی سیاسی هەرێم لەدوای هەڵبژاردنە چاوەڕوانكراوەكەی هەرێمەوە.

هەرێمی کوردستان.. بەرەو کۆمەڵگەیەکی هەژارنشین

ئابووری

حکومەتی عێراقی بە هاوکاری بانکی نێودەوڵەتی ستراتیژێکی بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی هەژاریی لە عێراقدا لە نێوان ساڵانی ٢٠١٨ ـ ٢٠٢٢ ڕاگەیاندووە، هاوکاتیش وەزارەتی پلاندانی حکومەتی عێراق ڕێژەی هەژاریی لە پارێزگاکانی عێراق و هەرێمی کوردستان ئاشکرا کردووە، بەجۆرێک لە هەرێمی کوردستان هەژاریی گەیشتووەتە   ١٢,٥ %. 

چارەنووسی شانە نوستووەکانی بەرهەم ساڵح لە ناو یەکێتیدا

سیاسی

دیپلۆماتیک مەگەزین، زانیوویەتی ڕۆژی  یەکشەممەی ڕابردوو، بەرهەم ساڵح سەردانی هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدی کردووە، دانیشتنەکەی نێوانیشیان تایبەت بووە بە باسکردنی چارەنووسی باڵەکەی بەرهەم ساڵح لە ناو یەکێتی و ئایندەی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ یەکتر، هەروەها لەم بەدواداچوونەدا سیناریۆکانی پەیوەست بە چارەنووسی ئەو باڵە لە ناو یەکێتیدا خراوەتەڕوو.

بۆچی میشێل فۆکۆ پشتیوانی شۆڕشی ئیسلامی ئێرانی دەکرد؟

سیاسی

تائێستا هەڵوێستەکانی بیرمەندی فەرەنسی میشێل فۆکۆ دەربارەی بەرگریکردن لە شۆڕشی ئایەتوڵا خومەینی لە ئێران ساڵی ١٩٧٩ جێگەی مشتومڕە، دوای تێپەڕبوونی نزیکەی ٤٠ ساڵ بەسەر سەرهەڵدانی شۆڕشەکە و تێپەربوونی زیاتر لە ٣٠ ساڵ بەسەر مردنی خاوەنەکەیدا.

چارەنووسی ساڵح موسلیم لە نێوان چیک و تورکیادا

سیاسی

ساڵح موسلیم، لە ئێستادا لە ناو بارەگانی ئاسایشی گشتیی کۆماری چیک لە شاری پراگی پایتەخت دەستبەسەر کراوە، برایەکی ساڵح موسلیمیش دەڵێت، لە بەردەم دادگای پراگ ئامادە دەبێت بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەکان.

خانەنشینی پەرلەمانتاران، بە دەنگی کـێ پەسەند کرا ؟

سیاسی

ئه‌و فراكسیۆنانه‌ كامانه‌ بوون كه‌ ده‌نگیاندا بۆ پرۆژە یاسایی خانه‌نشینى په‌رله‌مانتاران داوە ؟  بە چەند دەنگی پەرلەمانتاران پەسەند کراوە ؟، دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین بەدواداچوونێکی وورد له‌ زارى سه‌رۆكى فراكسیۆنه‌كانی پەرلەمانی کوردستانەوە بڵاوده‌كاته‌وه‌.

عەبادی، پیاوی مەرجە قورسەکان بەسەر کوردەوە

سیاسی

لە هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠١٠ عەبادیی (٦٠٤٩) دەنگ و لە هەڵبژاردنی ٢٠١٤ی پەرلەمانی عێراق تەنها (٥٥٠١) دەنگی هێنا، واتە بە دوو هەڵبژاردن هێشتا نەیتوانی ١٢ هەزار دەنگ بهێنێت، ئەو هەرگیز لە سەردەمی ئۆپۆزیسیۆنی عێراق و دواتر ئەنجومەنی حوکم ناوێکی دیار نەبووە.

بودجەی عێراق بەبێ ڕەزامەندیی کورد تێپەڕێنرا

ئابووری

پشکی هەرێم لە بودجەی ساڵی ٢٠١٨ی عێراق بە ١٢,٧% جێگیر کرا، کە دەکاتە ٧ ترلیۆن و ٥٠٠ ملیار دینار، هەرێمی کوردستانیشی پابەند کردووە بە هەناردەکردنی ڕۆژانەی ٢٥٠ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕێگەی کۆمپانیانیای سۆمۆ و گەڕاندنەوەی داهاتەکەی بۆ بەغداد.

بۆچی مەسرور بارزانی دەڵێت "ئێرانییەکان یاریزانی زیرەکن" ؟

سیاسی

لە دوای ڕیفراندۆم و ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەرەوە، پارتی دیموکراتی کوردستان وا خۆی نیشان دەدات زۆر لە سیاسەتەکانی ئەمریکا نیگەرانە، چونکە پێیانوایە ئەوەی لە دوای ڕیفراندۆمەوە بەغداد دژی کورد ئەنجامیداوە بە گڵۆپی سەوزی ئەمریکا بوو.

"شۆڕش"، ئەو کتێبەی ماکرۆنی گەیاندە لوتکەی دەسەڵات

سیاسی

ئەمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا، پێش ئەوەی خۆی کاندید بکات بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی وڵاتەکەی، لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٦ کتێبکی بڵاوکردەوە، وەک دەوترێت پەڕەکانی کتێبەکە بوونە باڵ و ڕۆڵیان هەبوو لە گەیاندنی ماکرۆن بە پۆستی سەرۆکایەتی و کۆشکی ئێلیزێ.

عەفرین، قوربانیی ڕێکەوتنی نێوان ئەردۆغان و پۆتین

سیاسی

لە ٢٠ی کانونی دووەمی ٢٠١٨ وە، تورکیا ئۆپراسیۆنی سەربازیی بۆ سەر عەفرین دەستپێکردووە و تا ئێستا ٥٨ ڕۆژە بەردەوامە، ئەم هێرشە هێندەی تر بارودۆخی ناسەقامگیریی سوریای ئاڵۆزتر کرد.

د.ڕاینەر هێرمان: کەوتنی عەفرین، شکستی خەباتە لە پێناو خۆرهەڵاتێکی ناوەڕاستی باشتر

سیاسی

د.ڕاینەر هێرمان نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئەڵمانی و شارەزای کاروباریی تورکیا لە وتارێکدا باس لە ئەزموونی  کانتۆنەکانی خۆرئاوای کوردستان و عەفرین دەکات، لەگەڵ باسکردن لە هێرشی سوپای تورکیا بۆ سەر عەفرین و  بێدەنگی وڵاتانی خۆرئاوا.

بۆڵتن، ئه‌و هه‌ڵۆیه‌ی پشتیوانی ڕیفراندۆمی كوردستانی كرد بووه‌ ڕاوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا

سیاسی

سه‌رۆك كۆماری ئه‌مریكا ژه‌نراڵ ماكماسته‌ری له‌ پۆستی ڕاوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا دوورخسته‌وه‌ ، جۆن بۆڵتن نوێنه‌ری پێشووی ئه‌مریكای له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ شوێنه‌كه‌ی دانا و ڕۆژی 9ی مانگی نیسانی داهاتوو به‌ فه‌رمی ده‌ستبه‌كار ده‌بێت.

هەولێر، تەوقی بێدەنگیی شکاند

سیاسی

بە گشتی لە خۆپیشاندانەکانی ١٧ی شوباتی ٢٠١١ وە بۆ خۆپیشاندانەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥ و  بۆ خۆپیشاندانەکانی ٣ ساڵی ڕابردوو دژی سیستمی پاشکەوتی موچە، شاری هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان، لە نێو شانۆی ئەم خۆپیشاندانانەدا، تا ڕادەیەک غیاب بوو، ئەوەش بەردەوام ئەو پرسیارەی دەوروژاند ، بۆچی خۆپیشاندان لە هەولێر ئەنجام نادرێت ؟

ژنان، سەرەڕمی خۆپیشاندانەکانی هەولێرن

سیاسی

جیاوازییەکی دیکەی بنەڕەتی کە بەم خۆپیشاندانانەوە دەبینرێت بە تایبەت لە هەولێر بەشداریی کچان و ژنانە لە نێو خۆپیشاندانەکاندا، بە جۆرێک ژنان بوونەتە دەنگی دلێریی ناڕەزاییەکان و چەندین دروشمی نوێی بەرامبەر خراپی سیستمی حوکمڕانیی دەوترێنەوە، کە زۆرینەیان لە سەر زاری ئەوانەوە خزانە ناو خۆپیشاندانەکانەوە.

برا دووانەکەی نێچیرڤان بارزانی کۆچی دواییکرد

سیاسی

سەر لە بەیانی ئەمڕۆ دووشەممە (٢٠١٨.٤.٢)، دلۆڤان ئیدریس بارزانی، برای سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە شاری هەولێر بە هۆی جەڵتەی دڵەوە لە تەمەنی ٥٢ ساڵی کۆچی دوایی کرد، سبەینێش لە شارۆچکەی پیرمام پرسەی بۆ دادەنرێت

کودەتای سپی بەسەر کۆنگرەی یەکێتیدا

سیاسی

لە سەرەتای تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، لاهور شێخ جەنگی خەریک بوو کەم کەم شمشێرەکەی تیژ دەکردەوە، بەڵام ئەمجارەیان بۆ گەردنی گروپە تیرۆریست و گومانلێکراوەکان نەبوو، بەڵکو دەیویست لە ڕێگەی پیشاندانی بریقەی شمشێرەکەیەوە کاریگەریی لەسەر دۆخی ناوخۆی یەکێتی دروست بکات،

"ماسی سوێرکراو".. ئۆپراسیۆنێک بۆ  تیرۆرکردنی یاسر عەرەفات و ئوری ئەڤنێری

سیاسی

 لە ماوەی جەنگی ئیسرائیل ـ لوبنان، لە ساڵی ١٩٨٢، کاتێک شەڕ ڕادەگیرا بە ڕۆژدا، هەزاران کەس ئەوەیان وەک هەلێک دەقۆستەوە بۆ تێپەڕبوون بە خاڵەکانی پشکنیندا کە خۆرهەڵاتی بەیروتی پایتەختیان لە خۆرئاواکەی جیا دەکردەوە.

١٥ ساڵ دوای کەوتنی بەغداد

سیاسی

"ئەمریکییە علوجەکان درۆ دەکەن، بەغداد هەرگیز ناکەوێت"، ئەو وشانە بوون پێش ١٥ ساڵ لە زاری محەمەد سەعید سەحاف وەزیری ڕاگەیاندنی ئەوکاتی عێراقەوە وتران، بەڵام ڕاستەوخۆ دوای وتنیان تانکەکانی سوپای ئەمریکا لەسەر شەقامەکانی بەغداد بینران.

یەکێتی تەسفیەی حساباتی لەگەڵ بەرهەم ساڵح دەستپێکرد

سیاسی

لە دوایین کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان کە بەسەرپەرشتنی کۆسرەت ڕەسوڵ جێگری یەکەمی سکرتێری گشتی بەڕێوەچوو، لیژنەیەکی سێ کەسی کە حاکم قادر حەمە جان سەرۆکایەتی دەکات پێکهێنراوە بۆ لێکۆڵێنەوە لەو ئەندام و بەرپرسانەی یەکێتی کە گومان دەکرێت کار بەرهەم ساڵح بکەن.

سەنتەری توێژینەوەی جمرایا، دڵە کیمیاییەکەی بەشار ئەسەد

سیاسی

 پێگەی جمرایا، بووەتە ئامانجی زۆربەی ئەو هێرشە ئاسمانیانەی بۆ سەر سوریا ئەنجام دراون لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا، ئەمەش ئەو پرسیارە دەهێنێتە پێشەوە کە سروشتی ئەو شوێنە و بایەخەکەی لە چیدایە ؟ حکومەتی سوریا بۆچی بەکاریدەهێنێت ؟ بۆچی بەردەوام دەکرێتە ئامانج ؟

کورد دەچێتە هاوپەیمانێتییەکەوە لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل و عەرەبەکان دژی ئێران ؟

سیاسی

خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، کە بەلای کارەکتەرە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتییەکانەوە بایەخێکی گەورەی هەیە وادەردەکەوێت سیناریۆگەلێک چاوەڕوانی بکات لە ماوەی چەند مانگێکی کەمی داهاتوودا کە مەعالیمەکانی نەخشەی داهاتووی دەکێشێت و دیاری دەکات.

لیستە نوێکانی هەڵبژاردن دەنگی کێ دەبەن ؟

سیاسی

زیادبوونی لیستەکان، ئەو گەنگەشەیەی وروژاندووە، کە ئەم لیستە نوێیانە دەنگ کێ دەبەن ؟ دەیانەوێت کار لەسەر دەنگی چ حزبێکی دیکەی کوردستان بکەن ؟ ئايا دەتوانن هاوکێشەی حزبایەتی لە کوردستان بگۆڕن ؟

یەکەم هەڵمەتی هەڵبژاردن لە غیابی تاڵەبانی و بارزانی و نەوشیروان مستەفادا

سیاسی

 لە دوای ڕاپەرینی ساڵی ١٩٩١، یەکەم هەڵبژدن لە ١٩ی ئایاری ١٩٩٢ بەڕێوەچوو بۆ پەرلەمانی کوردستان و ڕابەری بزوتنەوەی رزگاریخوازیی گەلی کورد، هەرچەند بەپێی ڕێکەوتنی نێوان لایەنەکانی بەرەی کوردستانیی دەبوو ١٧ی ئایار هەڵبژاردنەکە بکرێت، بەڵام بەهۆی درەنگ گەیشتنی  ئەو مەرەکەبەی تەرخانکرابوو بۆ دیاریکردنی پەنجەی دەنگدەران، دوو رۆژ دواکەوت.

جیاوازی لیستی گۆرانی نەوشیروان مستەفا و لیستی هاوپەیمانی بەرهەم ساڵح دوای جیابوونەوەیان لە یەکێتی ؟

سیاسی

 دوای نزیکەی ١٠ ساڵ لە ماڵ جیایی کۆچکردوو نەوشیروان مستەفا، د.بەرهەم ساڵح هەمان کاری دووبارە کردەوە و لەسەروبەندی هەڵبژاردنێکی چارەنووسسازدا بۆ یەکێتی نیشتیمانی کوردستان ئەویش یەکێتی جێهێشت

دوا ڕاپرسی لەسەر کورسی لایەنەکان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق چی تێدایە ؟

سیاسی

رۆژی ١٢ی ئەم مانکە، هەلبژاردنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەدەچێت، عێراق بەرەو خولی چوارەمی هەڵبژاردنی پەرلەمانیی دەچێت، وەک ئامادەکاریش بۆ ئەم هەڵبژاردنە گۆرەپانی سیاسیی عێراقی هاوپەیمانێتی نوێی لە نێوان هێز و کیانە جیاوازەکاندا بەخۆوە بینیووە،

لە بەیروتەوە بــۆ بەغداد

سیاسی

لەم رۆژانەی دواییدا، لەگەڵ نزیکبوونەوە لە وادەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەی عێراق لە ١٢ی ئەم مانگەدا، میدیا خۆرئاواییەکان ئاماژە بە "تەکتیکی ئێرانی" دەدەن بۆ شکاندنەوەی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنەکە لە بەرژەوەندی خۆیان.

ئەنجامەکانی دەنگدانی تایبەت بۆ پارێزگای سلێمانی لە هەڵبژاردنەکانى 2014 دا

سیاسی

ڕۆژی ٣٠ نیسانی ٢٠١٤ لە سەرتاسەریی عێراق و هەرێمی کوردستانیشەوە، دوو هەڵبژاردن بەرێوەچوو لە هەمان ئەو رۆژەدا، هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان، دوو رۆژ پێشتریش لە٢٨ینیساندا دەنگدانی تایبەت ئەنجامدرا.

کاندید و دەنگدەرانی هەرێمی کوردستان و کەرکوک لەم هەڵبژاردنەدا

سیاسی

هەڵبژاردنی گشتی لە عێراق و هەرێمی کوردستان دەستیپێکرد، بۆ هەڵبژاردنی ٣٢٩ کاندید بۆ پەرلەمانی عێراق، لە سەرتاسەریی عێراقیش نزیکەی ٢٤ ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان هەیە، لەو ڕێژەیەش ٣ ملیۆن و ٣٣٣ هەزار کەس بۆ یەکەمینجارە بەشداری پرۆسەی دەنگدان دەکەن.

وەفدێکی ئێران دەگاتە هەرێمی کوردستان

سیاسی

ئەمرۆ وەفدێکی باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران دەگەنە هەرێمی کوردستان بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ لایەنەکان و تاوتوێکردنی ئەو ئاڵۆزییەی لە نێوان حزبەکانی هەرێم دروست بوو بە تایبەتی لە سنوری سلێمانی دوای راگەیاندنی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق.

هەڵبژاردن سەری مالیکی خوارد

سیاسی

نوری مالیکی کە دوو خول سەرۆکایەتی حکومەتی عێراقی بە دەستەوە بوو، چاوی لەوە بوو لە ڕێگەی ئەم هەڵبژاردنەوە بگەڕێتەوە بۆ جاری سێیەم پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێ

ماکگۆرک یان قاسم سولەیمانی، کامیان حکومەتی نوێی عێراق دروست دەکەن

سیاسی

لە دوای دەرکەوتنی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی عێراقەوە، هەریەک لە ئەمریکا و ئێران هەرزوو کەوتنەخۆ بۆ کۆکردنەوەی دۆستەکانیان لە پێناو دروستکردنی حکومەتی داهاتووی عێراق، حکومەتێک کە سێبەلری ئەجێنداکانی واشنتۆن یان تاران بێت لە عێراقدا.

ماکگۆرک، بە جانتا ڕەشەکەیەوە رۆژێکی پڕ کۆبوونەوەی لە سلێمانی بەڕێکرد

سیاسی

 ئەمرۆ برێت ماکگۆرک نوێنەری دۆناڵد ترەمپ  سەرۆکی ئەمریکا، سەردانی سلێمانی کردوو و زنجیرەیەک کۆبوونەوەی جیا و هاوبەشی لە نێوان چەند لایەنێکی سیاسیی ئەنجامدا،

شه‌ڕی سه‌ركرده‌كانی سوننه‌ بۆ وه‌رگرتی پۆستی سه‌رۆكی په‌رله‌مان ده‌ستیپێكرد

سیاسی

دوای راگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌ر وڵاتێك، گه‌وره‌ترین كوتله‌ی په‌رله‌مان هه‌ڵده‌سێت به‌ دیاریكردنی كاندیدی پۆسته‌كانی سه‌رۆكایه‌تی كۆمار و په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران

کاندیدەکانی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا کێن ؟

سیاسی

هەڵبژاردنەکانی ئەمرۆی تورکیا دەبێتە قۆناغێکی نوێ و یەکلاکەرەوە بۆ دەوڵەتی تورکیا، سەرەتای سەردەمێکی نوێ دەبێت کە تێێدا سیستەمی لە مێژینەی حوکمرانیی لە پەرلەمانییەوە دەگۆردرێت بۆ سەرۆکایەتی،

ئاماژه‌ سیاسییه‌كانی پشت درێژنـه‌كـردنه‌وه‌ی ته‌مه‌نی په‌رله‌مانی عێراق

سیاسی

رۆژی 30ی حوزه‌یران، ته‌مه‌نی یاسایی په‌رله‌مانی عێراق كۆتاییهات و خولێكی چوار ساڵی خۆی ته‌واو كرد، ئه‌مه‌ش له‌ كاتێكدایه‌ كه‌ دۆخی سیاسیی عێراق به‌هۆی جیاوازی لایه‌نه‌كان له‌سه‌ر ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنی 12ی ئایار ناسه‌قامگیره‌ و هێشتا دیار نییه‌ په‌رله‌مانی نوێ كه‌ی یه‌كه‌م

سوننەکان هاوپەیمانێتی "میحوەر" یان پـێـکهێنا

سیاسی

سەبارەت بە بەرنامەی هاوپەیمانێتی (میحوەری نیشتیمانی)، سەرچاوەیەک ئەوەی بۆ سۆمەریە ئاشکرا کردووە، سەرکردەکانی میحوەر لەسەر چەند خاڵێکی جەوهەری ڕێکەوتوون بەمشێویە:

پرۆفایلی وەزیرەکانی حکومەتی نوێی تورکیا

سیاسی

بەمشێوەیە پۆستی سەرۆک وەزیران لە تورکیا نەما و ئەردۆغان زۆرینەی دەسەڵاتەکانی سەرۆک وەزیرانی بۆ گوازرایەوە و بوو بە سەرۆکی دەسەڵاتی جێبەجێکردن.

 ١٤ی تەموز .. شه‌وێكی شوم و به‌یانیه‌كی خوێناویی

بیر و ڕا

ئێستا ٦٠ ساڵ تێده‌په‌رێت به‌سه‌ر كۆتاییهێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی پاشایه‌تیی لە عێراقدا، هێشتا مشتومریی زۆر هه‌یه‌ له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا 14ی ته‌موز كودەتایه‌كی خوێناویی بوو یان شۆرش بوو ؟

گرێکەی نێوان گۆران و یەکێتی، بەرەو کرانەوە یان توندبوونەوە ؟

سیاسی

دەرئەنجامیش سەرۆکە گەنجەکە باش لە پەیامەکەی خرۆشۆف تێگەیشت و بە سازشکردنی هەردوولا، پێش بچرانی پەتەکە کرێ گوێرەکە کرایەوە و قەیرانەکە کۆتاییهات.

شانی ئۆپۆزسیۆن مەرجەکانی پارتی و یەکێتی بۆ دواخستنی هەڵبژاردن هەڵدەگرێت ؟

سیاسی

بەپێی زانیارییەکانی دیپلۆماتیک مەگەزین، لە ئێستادا پارتی دیموکراتی کوردستان ئازاد بەرواری ئەندامی مەکتەبی سیاسیی حزبەکەی راسپاردووە بۆ ئەم کارە و لەگەڵ لایەنەکانی دیکە لە سەر خەت و پەیوەندیدایە تاوەکو جۆرێک لە رێکەوتنی هەمەلایەنە لەسەر دواخستنی هەڵبژاردن بێتەکایەوە.

محه‌مه‌د حه‌لبوسیی، كۆنه‌ هاوكاری ئه‌مریكییه‌كان و هاوپه‌یمانی نوێی ئێران

سیاسی

دیاریكردنی محه‌مه‌د حه‌لبوسیی وه‌ك كاندیدی سه‌ره‌كی سوننه‌كان بۆ پۆستی سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عێراق ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی سه‌ركرده‌ دیاره‌كانی سوننه‌ له‌ عه‌ممانی پایته‌ختی ئوردن كه‌ به‌ كۆی ده‌نگ رێكه‌وتن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی حه‌لبوسیی ببێته‌ كاندیدی سوننه‌ بۆ پۆسته‌كه‌.

رۆژی هه‌ڵبژاردنی جێگری دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عێراق چی ڕوویدا ؟

سیاسی

خۆكانیدی كردنی ئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ بۆ پۆستی جێگری دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مان و چوونه‌ ركابه‌ریی د.به‌شیر حه‌دادی كاندیدی پارتی هه‌ر به‌وه‌ كۆتایی نه‌هاتووه‌ كه‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ چووه‌ جه‌وله‌ی دووه‌م، به‌ڵكو كاردانه‌وه‌ی گه‌وره‌ی به‌ دوای خۆیدا هێناوه‌ تا ئاستی ئه‌وه‌ی ئێران به‌ فه‌رمی داوایان له‌ عه‌لی باپیر ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كردووه‌.

ڕۆژنامه‌ی حه‌یاتی له‌نده‌نی:  پارتی به‌رهه‌م ساڵح بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار ره‌تده‌كاته‌وه‌

سیاسی

ئه‌مرۆ پێنجشه‌ممه‌ (2018.9.20) ڕۆژنامه‌ی حه‌یاتی له‌نده‌نی راپۆرتێكی بڵاوكرده‌وه‌ و تێیدا ئاماژه‌ی داوه‌ به‌ وورده‌كاریی و هۆكاره‌كانی ره‌تكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌م ساڵح له‌ لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستان به‌ سه‌رۆكایه‌تی مه‌سعود بارزانی، ده‌ڵێت پارتی فشار ده‌كات بۆ دواخستنی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك كۆمار له‌ په‌رله‌مانی عێراقه‌وه‌ بۆ دوای هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان له‌ 30ی ئه‌یلولدا.

عاشورا، ئەو برینەی تا ئەمرۆ خوێنی لەبەر دەروات

سیاسی

عاشورا، ئەو ڕۆژەیە ئیمام حوسێنی کوڕی عەلی تێدا کوژراوە لە تەمەنی ٥٧ ساڵیدا لە جەنگی کەربەلادا، ڕێکەوتی ڕۆژی ھەینی ١٠ی موحەڕڕەمی ساڵی ٦١ی کۆچی ھاوزەمانی ١٠ی تشرینی یەکەمى ساڵی ٦٨٠ی زایینیی.، عاشورا، بە مانای دەیەم دێت واتە رۆژی دەیەم لە مانگی موحەررەم.

رۆژنامه‌ی حه‌یاتی له‌نده‌نی: مالیكی و عامری پشتیوانی كاندیدی بارزانی ده‌كه‌ن بۆ سه‌رۆك كۆمار

سیاسی

راگه‌یه‌نراوه‌كه‌ی ئه‌مرۆی مه‌كته‌بی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان كه‌ به‌ فه‌رمی و راشكاویی داوای پۆستی سه‌رۆك كۆماری عێراق ده‌كات و دواتریش كاندیدكردنی فواد حسێن به‌ فه‌رمی وه‌ك كاندیدی پارتی بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار، ئیدی ده‌رگای له‌سه‌ر ئه‌و لێكدانه‌وه‌ و گومانانه‌ داخست كه‌ ده‌وترا پارتی پۆسته‌كه‌ی ناوێت و ته‌نها به‌كاریده‌هێنی بۆ فشار و سازشكردنی زیاتر به‌ یه‌كێتی.

کێ تەدارەکی گەرانەوەی بەرهەم ساڵحی بۆ ناو یەکێتی ڕێکخست ؟

سیاسی

دوای دەرکەوتنی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ١٢ی ئایاری پەرلەمانی عێراق، بیرۆکەی یەکگرتنەوەی هاوپەیمانی لەگەڵ یەکێتی یان لانیکەم گەرانەوەی بەرهەم ساڵح کەم کەم لە ناو سەرکردایەتی یەکێتی گەڵاڵە بوو، کاتێکیش یەکێتی هەستی بەوە کرد بۆ ئەمجارە دەبێت پۆستی سەرۆک کۆمار کەسێکی بەهێز پڕی بکاتەوە ئیدی پرسی کاندیدکردنی بەرهەم ساڵحیش بە مەرجی گەرانەوەی بۆ ناو یەکێتی هاتە پێشەوە.

دوو مه‌رجه‌كه‌ی پارتی بۆ وازهێنان له‌ پۆستی سه‌رۆك كۆمار و قبوڵكردنی به‌رهه‌م ساڵح چین ؟

سیاسی

به‌پێی زانیارییه‌كانی دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین له‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگاداره‌وه‌ له‌ به‌غداد، ئێرانییه‌كان هه‌وڵێكی چروپر به‌رێوه‌ده‌به‌ن تاوه‌كو لایه‌نه‌ كوردیی و عێراقییه‌كان رازیبكه‌ن له‌سه‌ر به‌رهه‌م ساڵح وه‌ك تاكه‌ كاندید بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار،

عارف روشدی: سەرۆک کۆمار بە ناوی هیچ لایەنێکی سیاسییەوە تاپۆ نەکراوە

سیاسی

عارف روشدی راوێژکاری مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان دەربارەی رۆڵ و چۆنیەتی بەشداری کورد لە حکومەتی نوێی عێراقدا دەڵێت: " پیویستە شەرى کورد پێش هەر هەنگاوێکى دیکە لەسەر دارشتنى کارنامەى حکومەتى داهاتوى عێراق بێت، بنەماکانى شەراکەت، هاوسەنگى و رێککەوتن بچەسپینرێن و لە بەر روشنایی ئەو بنەمایانە بەشداربن لە حکومەتى داهاتووی عێراقدا".

به‌رهه‌م ساڵح و لاهور شێخ جه‌نگی و بافڵ تاڵه‌بانی گه‌ڕانه‌وه‌ به‌غداد

سیاسی

به‌پێی زانیارییه‌كانی دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین، كۆبوونه‌وه‌كه‌ی دوێنێی نێوان بارزانی و به‌رهه‌م ساڵح له‌ پیرمام به‌ نێوانگیرییه‌كی سه‌ڵاحه‌دین به‌هادین رێكخراوه‌، پێشتريش بارزانیی و به‌رهه‌م ساڵح چه‌ند جارێك دوای یه‌كتربینی یه‌كتریان ره‌تكردووه‌ته‌وه‌.

قوباد تاڵه‌بانی: یه‌كێتی گه‌له‌كۆمه‌كیی لێ ده‌كرێت

سیاسی

قوباد تاڵه‌بانی سه‌رۆكی لیستی یه‌كێتی بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان له‌ به‌یاننامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند یه‌كێتی گه‌له‌كۆمه‌كی لێ ده‌كرێت و له‌ بریاره‌كانی شه‌وی رابردووی كۆمسیۆن نیگه‌رانن و چونكه‌ سه‌رله‌به‌ری نایاسایین.

عه‌بدوڵای مه‌لا نوری: پێویسته‌ رێكخه‌ری گشتی و خانه‌ی راپه‌راندن ده‌ستله‌كاربكێشنه‌وه

سیاسی

عه‌بدوڵای مه‌لا نوری وه‌ك یه‌كه‌م هه‌ڵسوراوی دیاری بزوتنه‌وه‌ی گۆران دوای ده‌ركه‌وتنی ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی دوێنێی په‌رله‌مانی كوردستان، داوا له‌ رێكخه‌ری گشتی و ئه‌ندامانی خانه‌ی راپه‌راندنی حزبه‌كه‌ی ده‌كات ده‌ستله‌كاربكێشنه‌وه‌ و داوای لێوردن بكه‌ن.

سۆسیالیست كورسیه‌كی په‌رله‌مانی كوردستانی مسۆگه‌ر كرد

سیاسی

ده‌زگای هه‌ڵبژاردنی حزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستان كه‌ له‌ ناو هاوپه‌یمانی سه‌رده‌م به‌شدار هه‌ڵبژاردنیان كرد، رایده‌گه‌یه‌نن به‌پێی ئه‌نجامه‌ به‌راییه‌كان زۆرترین ده‌نگی ناو هاوپه‌یمانێتیه‌كه‌یان هێناوه‌ و كورسیه‌كی خولی پێنجه‌می په‌رله‌مانی كوردستانیان مسۆگه‌ر كردووه‌.

هێمن هه‌ورامی ده‌نگی یه‌كه‌می ليستى پارتييه

سیاسی

هێمن هه‌ورامی سه‌رۆكی لیستی پارتی دیموكراتی كوردستان له‌ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان رایگه‌یاند، پله‌ی یه‌كه‌می ده‌نگه‌كانی له‌ ناو كاندیده‌كانی لیسته‌كه‌ی به‌ ده‌سهێناوه‌ و كورسییه‌كانی پارتیش 40 كورسی تێپه‌راندووه‌.

بۆچی یه‌كێتی شه‌ری ئێسقان شكاندنی سه‌رۆك كۆماری برده‌وه‌ ؟

بیر و ڕا

له‌م نوسینه‌دا به‌كورتی 10 خاڵ خراوه‌ته‌روو، كه‌ وه‌ك گرنگترین هۆكاره‌كانی شه‌ری بردنه‌وه‌ی پۆستی سه‌رۆك كۆمار له‌ لایه‌ن یه‌كێتییه‌وه‌ به‌رامبه‌ر پارتی ئاماژه‌ی پێدراوه‌:

هه‌ڵبژاردن گۆمی سیاسیی شڵه‌قاند و یه‌كێتی كرده‌وه‌ به‌ هێزی دووه‌م

سیاسی

ئه‌نجامه‌ ده‌ركه‌وتووه‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی كوردستان، ئه‌گه‌رچی نه‌یتوانی لوتكه‌ی نه‌خشه‌ی سیاسیی كوردستان بگۆرێت، به‌ڵام وه‌ك به‌ردێك شڵه‌قانی له‌ گۆمی سیاسیی و حزبایه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا دروست كرد كه‌ ماوه‌ی پێنج ساڵ بوو به‌ مه‌نگی مابوویه‌وه‌.