لاپەڕەی نووسەر

author photo
بەهرۆز جەعفەر

بەڕێوەبەری ئینستیوتی مێدیتریانە بۆ توێژینەوەی هەرێمایەتی

بڵاوکراوەکانی نووسەر

کورد و تەمەنی ئەردۆغان

سیاسی

یه‌ك دامه‌زراوه‌ى ئیسرائیلى نییه‌ دان له‌ ئه‌ردۆغان جیڕ نه‌كاته‌وه‌ و په‌لامارى نه‌دات، میسر ئه‌ردۆغان به‌سه‌رچاوه‌ى فیتنه‌ له‌ناوچه‌كه‌ داده‌نێت، ئیمرۆكه‌ یۆنان و توركیا له‌ لێوارى ئه‌وه‌دان له‌ ڕووى سه‌ربازییه‌وه‌ به‌ یه‌كدا بكێشن، لە ساڵی (1974) ەوە داوا ده‌كه‌ن توركیاى داگیركه‌ر له‌ قوبرس بچێته‌ ده‌ره‌وه‌، كه‌چى ئه‌ردۆغان ده‌ڵێت دوورگه‌ى ترى یۆنان خاكى توركیایە

کورد چۆن کەرکوک لە دەست دەدات ؟

سیاسی

مانگی (۱ی ۲۰۱۸) کۆمپانیای کار کراوەتە دەرەوە لە کەرکوک کۆدی هەندێک کێڵگەی لەگەڵ خۆی بردووە، چونکە کۆمپانیای ناوبراو خۆی لە ساڵی (۲۰۱٤) ەدا سیستەمی وەبەرهێنانەکەی داناوە، ئێستا کار بۆ ئەوە ئەکرێت ئەو کۆدانە لەو کۆمپانیا خزمەتگوزارییە وەربگیرێتەوە، ئیتر داتاو ئامارە نهێنی و بەردەستەکان زۆر زۆر بە دژی کوردن.

 ئاماژەکانى پشت لاوازیی حكومه‌تى ئاینده‌ی عێراق

سیاسی

 ئه‌م نووسینه‌ بنكۆڵكارییه‌ ده‌یه‌وێت، سۆراخى دوو پرسیارى گه‌وره‌ بكات كه‌ هه‌ڵبژاردنى (12ى ئایارى 2018) له‌گه‌ڵ خۆیدا ئه‌یهێنێت: بۆچى گوتارى لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان له‌ تایه‌فییه‌وه‌ گۆڕاوه‌ بۆ نیشتیمانگه‌رایی؟. ئایا ئاماژه‌و گومانه‌كانى پشت لاوازى حكومه‌تى ئاینده‌ى عێراق چین؟.

 ١٥ ساڵ، کورد لە کەرکوک چی کرد ؟

بیر و ڕا

وورده‌كارییی فه‌وتاندنی كه‌ركوك "ئۆرشه‌لیمه‌كه‌ى كورد" له‌م نووسینه‌دا، له‌لایه‌ن به‌رپرسانى حیزبى و پیاوه‌كانى خێڵ و بنه‌ماڵه‌وه‌، نه‌ك ئه‌یسه‌لمێنێت پانزه‌ ساڵ كورد هیچى بۆ كه‌ركوك نه‌كردووه‌و، به‌ تیمێكى سیاسى و ئه‌منى و میدیایی و ئیدارى لاواز و پیسخۆر چونه‌ته‌ شاره‌كه‌وه‌، به‌ڵكو نیشانى ئه‌دات بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ به‌ده‌ستى كورد گورز له‌ كوردستانى بونى كه‌ركوك دراوه‌:

 ووزە و ئاسایشی خۆرهەڵات، ئیسرائیل تورکیایەکی بێ ئەردۆغانی دەوێت

سیاسی

وەزارەتی دەرەوەی تورکیا ڕۆژی (۱٥ی ئایاری ۲۰۱۸) باڵوێزی ئیسرائیلی "ئیتان نائیە" ی لە ووڵاتەکەی دەرکرد، بەهەمان شێوە ئیسرائیلیش کۆنسوڵی گشتی تورکیای بێ سێ و دوو ناردەوە، ئەردۆگان سەرۆکەکەی تورکیا وتی "ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە و خوێنی فەلەستینیەکان ئەڕێژێت".

نه‌وت و تێزی پێویست بونی حاكمێك بۆ ئه‌م جیهانه‌ له‌ سه‌ده‌ی بیست و یه‌ك دا

سیاسی

له‌كۆتایی شه‌سته‌كاندا "نیكۆڵای تشاوتشیسكۆ" سه‌رۆك كۆماری ڕۆمانیا سه‌ردانی ئێران ئه‌كات، له‌گه‌ڵ "حه‌مه‌ ڕه‌زا شا"ی ئێران گفتوگۆ ئه‌كه‌ن، تشاوتشیسكۆ به‌ پێچه‌وانه‌ی دانیشتوانی جیهانه‌وه‌ پێی وا ئه‌بێت كه‌ ئه‌وه‌ پێشكه‌وتن نییه‌ له‌ خۆرئاوا هه‌یه‌، نه‌ك هه‌ر پێشكه‌وتن نییه‌، به‌ڵكو داڕمانه‌.

یەدەگی نەوت و غازی كوردستان لە سۆنگەی بازاڕی ئابوری جیهانیەوە

سیاسی

لەماوەی ساڵانی (2013 بۆ 2018) ئابوری نەوتی هەرێمی كوردستان ڕووبەڕووی سێ‌ سەكتە بووەتەوە: یەكەم، دابەزینی نرخی نەوت، دووەم، بەهەدەرچونی داهات لە بۆڕی نەوتی كەركوك- جەیهانی توركی بەهۆی داخستنی كاتی و شەڕی داعش و بارودۆخی سیاسی لەدوای (16ی ئۆكتۆبەری 2017) ەوە، سێهەمیان، گرفتی مەترسیدار ڕووبەڕووی یەدەگی نەوتی هەرێمی كوردستان لەلایەك و كۆمپانیاكانی كاركردن لەلایەكی تر بۆتەوە.

دیموكراسیەت و كۆمەڵە ڕاگوزەرەكان لەسەدەی بیستو یەك

سیاسی

 ڕاگوزەر ( انتقالی- Transitional) یانی قۆناغی بازدان، لە چییەوە بۆ چی؟.لە نەریتی یەوە بۆ مۆدێرن، لە كلاسیكەوە بۆ هاوچەرخ ، لە حوكمی كەس و گروپەكانەوە بۆ حوكمی یاسا، لەڕووی دیمۆگرافیەوە نەتەوە ژێردەستەكان بەزۆری ژمارەیەكی دیاریكراویان نییە تا بازێكی دیمۆگرافی بدەن، لەباری ئابوریشەوە بەهەمان شێوە "بازدان" شێوازی جۆراوجۆری هەیە، ڕەنگە ئانو ساتی بازدان قۆناغی كەوتنێكی بەئازار بێت.

بەرئەنجامی بەهاری عەرەبی: ئێران سەرکەوت و ئیمپریالیزمی خۆرئاوایی کەوت

سیاسی

بەهاری عەرەبی و قەیرانی سوریا یەکێک لە لێکەوتەکانی ئەوەبو کە دەمامکی سەرمایەداری و داگیرکاری لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست کەوتە خوارەوە، ئێمە جگە لە ڕیالیزم و لیبرالیزم چەندین تیۆری دیکەمان لەبەردەستە بۆ باشتر خوێندنەوەی ئەم دونیایە.

جیوپۆڵەتیکی هەرێمی کوردستان لە نێوان حەوزەکانی ووزەدا

سیاسی

لە داهاتووی نزیکدا، چوار چەمکی گرنگ لەناو بابەتی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دا، کاریگەری ئەخەنە سەر ڕەفتاری سیاسی و ئاسایشی نیشتیمانی کوردستان، یەکەمیان جیوپۆڵەتیک (یانی کاریگەری شوێن یان جوگرافیا بەسەر سیاسەتەوە)،

به‌رهه‌مهێنانى نه‌وتى كوردستان: كێڵگه‌ى خورمه‌ڵه‌و ناڕوونیه‌كانى!

سیاسی

یه‌كێك له‌گرفته‌كانى به‌رده‌م سێكته‌رى ووزه‌ له‌ هه‌رێمى كوردستان بریتى یه‌ له‌ نه‌بونى شه‌فافیه‌ت، كاتێك ئه‌نه‌لایز ئه‌كه‌ى ئه‌بێت داتا هه‌بێت، بۆئه‌مه‌ش یان ئه‌بێت په‌یوه‌ندى به‌  "دیلۆیت-Deloitte " ه‌وه‌ بكه‌ى، یان هه‌ندێ جار له‌ڕێگه‌ى ئه‌وانه‌ى نه‌وتى كوردستان ئه‌كڕن، یاخود له‌ڕێگه‌ى ئه‌و كه‌شتیانه‌ى كه‌ نه‌وت له‌هه‌رێم وه‌رئه‌گرن له‌ میناكان "ئه‌مه‌ش زۆرجار رۆیته‌رز" ئه‌یكات، وه‌یان له‌ڕاپۆرتى كۆمپانیا فره‌ڕه‌گه‌زه‌كانى بوارى نه‌وت...

یەكێتی ئەوروپا: بەرەو فیدراڵیزم یان كۆنفیدراڵیزم

سیاسی

 فیدراڵیزم، سیستەمێكی فەرمانڕەواییكردنە، كە هێزی ئەم فەرمانڕەواییە لەنێوان حكومەتی مەركەزی و هەرێم یاخود یەكەكانی خوار خۆیدا دابەش ئەكرێت (هەرێم: ناوچەیەكە لەدەوڵەتێك كە لە نەتەوەیەك زیاتری لەسەر ئەژین و پارێزگاری لەهێزی كەلتوری و ناسنامەی خۆیان ئەكەن).

توركيا چی له‌عێراق ده‌وێـت

سیاسی

.تورکیاو عێراق پەیوەندی ئابوری و ئەمنی بەیەکەوە ئەیانبەستێتەوە