لاپەڕەی نووسەر

author photo
ئاراس فەتاح

نوسەر و ڕۆشنبیر

بڵاوکراوەکانی نووسەر

پۆپولیزم وەک ستراتیژ

سیاسی

پۆپولیزمی نوێ رەوتێکی سیاسییە کە لەسەر دوو ستراتیژی دیاریکراو دەژی. یەکەمیان گوتاری ئیستیفزازیی provocative و گڕداری سیاسییە و دوهەمیشیان بریتییە لەنووسینی رەچەتەی recipe سیاسیی توندڕەو و رادیکاڵ بۆ چارەسەری نەخۆشییە کوشندەکانی کۆمەڵگا و ئەو سیستەمە سیاسییەی کە پێکوڵی (تەحەدای) دەکات. پۆپولیستەکان خۆیان بەتاکە هێزێکی چاونەترس‌ و نەبەرد دەزانن کە دەتوانن ھاوشێوەی ئەلکسەندەری گەورە “گرێکوێرەی گۆردی” Gordian Knot بکەنەوە.

براگەورە چاودێریت دەکات

سیاسی

کاتێک وینستۆن سمیپ و جولیای خۆشەویستیی، کە دوو پاڵەوانی شاکارەکەی جۆرج ئۆروێڵن لە رۆمانی ١٩٨٤، لەلایەن حیزبەوە دەگیرێن و بەتۆمەتی دژایەتییکردنی سەرۆک یان دەوڵەتەکەی براگەورە زیندانی دەکرێن، یەکێک لەوانەی ئەشکەنجەی وینستۆن سمیپ دەدات کەسێکە بەناوی ئۆبراینەوە.ئۆبراین لە وەزارەتی خۆشەویستیی دەوڵەتە تۆتالیتارەکەی براگەورەدا Big Brother وەکو جاسوس کاردەکات و بەرپرسی لێپێچینەوەیە لە وینستۆن سمیپ و ھەموو میتۆدێک بەکاردەھێنێت بۆئەوەی عەقڵی ئەم زیندانییە لەو شتێتیتییەی کە تووشی بووە، پاکبکاتەوە.

پردی پردێ: سیمبۆڵی شکستی مۆدێلی ناسیۆنالیزمی ھەرێمیی کوردی

بیر و ڕا

پرد فرەمانا و وەزیفەیە، ھەڵگری خەسڵەتێکی دووفاقەییە. لەکاتی پێویستدا دروستدەکرێت و لە دۆخی مەترسییشدا دەتەقێنرێتەوە. پرد دەشێت بەیەکبەستنەوەی دوو جوگرافیای سروشتیی بێت بەیەکتر، یاخود دابڕانی دوو جوگرافیای سیاسیی،

دەسەڵاتدارێتی خۆڵەمێشیی

سیاسی

گەر لەڕابردودا کێشەی دەسەڵاتی کوردیی بریتی بوبێت لە گومانی قوڵی ھاوڵاتیان لە کردە و قسە و مژدەی سەرکردەکانی، ئەوا لەمڕۆدا ئەم کێشەیە قوڵتر و گەورەتر بوتەوە و چۆتە قۆناغی بەدگومانییەوە. لەم قۆناغەدا ھاوڵاتیانی ھەرێم لەھەمو کردەیەکی ئەم دەسەڵاتە بەدگومانن.

بۆچی خه‌ڵاتی حه‌ڤده‌ی شوباتی ئه‌مساڵم ڕه‌تكرده‌وه‌...؟

بیر و ڕا

یادكردنه‌وه‌ی حه‌ڤده‌ی شوبات نه‌ پێویستی به‌ گوتاری ئاگرینه‌ بۆئه‌وه‌ی فیكه‌ و چه‌پڵه‌ بچنێته‌وه‌، نه‌ پێویستی به‌ لاوانه‌وه‌ و شیوه‌نه‌ بۆئه‌وه‌ی سۆز بدروێنێته‌وه‌. ئه‌وه‌ی حه‌ڤده‌ی شوبات پێویستی پێیه‌تی تێڕامانێكی ڕه‌خنه‌یی قووڵه‌ له‌ دووباره‌پێناسكردنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی له‌ كولتووری سیاسیی و ڕۆشنبیریی ئێمه‌. كێشه‌ی سه‌ره‌كیی چه‌مكی ناڕه‌زایه‌تیی كۆمه‌ڵایه‌تیی له‌ دونیای دوای حه‌ڤده‌ی شوباتدا ته‌نها مانه‌وه‌ی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ سوڵتانییه‌ نییه‌، به‌ڵكو شكستی پڕۆژه‌ی چاكسازیی و خه‌باتی په‌رله‌مه‌نتاریی و به‌مۆمیابوونی سیاسییانه‌ی ئۆپۆزیسیۆنیشه‌. هاوكات سه‌رهه‌ڵدانی فۆرمێكی نوێشه‌ له‌ كولتووری شۆڕشگێڕێتیی به‌تاڵ و بێفیكر و ریتۆریكی جنێو كه‌ نێرجسییه‌تێكی قووڵی سیاسیی ئاراسته‌یده‌كات و „من“ێكی گه‌وره‌ش له‌پشتییه‌وه‌ بزوێنه‌ره‌كه‌یه‌تی.

ئۆپۆزیسیۆنبوون له‌نێوان خۆگێلكردنی كۆمه‌ڵایه‌تیی و سیاسییدا

بیر و ڕا

مێژوونووسی ئه‌ڵمانیی (شتێفان ڤۆله‌) له‌ چاوپێكه‌وتنێكدا ده‌ڵێت، له‌سه‌رده‌می حوكمڕانی ئه‌ڵمانیای خۆرهه‌ڵاتدا خۆگێلكردن فۆرمێك بوو له‌ ئۆپۆزیسیۆنبوون. هاوڵاتیان هێنده‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ دیكتاتۆرییه‌كه‌ی SED (حیزبی یه‌كێتی سۆسیالیستی ئه‌ڵمانیا) ده‌ترسان كه‌ كه‌س نه‌یده‌وێرا باسی سیاسه‌ت بكات. گه‌ر بتویستبایه‌ ڕای هاونیشتمانییه‌ك له‌سه‌ر ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی و سیاسه‌تی حیزب و سه‌رۆكه‌كه‌ی بزانیت، خۆی وا نماییشده‌كرد كه‌ گێلێكی ته‌مام عه‌یاره‌، هیچ نازانێت، هیچ له‌ سیاسه‌ت تێناگات و ئاگای له‌ هیچ شتێكیش نییه‌. ئه‌م ده‌وڵه‌ته دیكتاتۆرانه‌ جۆرێك له‌ هاوڵاتیی خۆگێلكه‌ر به‌رهه‌مده‌هێنن كه‌ ئاماده‌ نییه‌ ڕای خۆی له‌سه‌ر هیچ شتێك بڵێت په‌یوه‌ندیی به‌ سیاسه‌ته‌وه‌ هه‌بێت. ئه‌م فۆرمه‌ له‌ خۆگێلكردن چه‌نده‌ ئامانجی خۆپاراستن بوو، هێنده‌ش فۆرمێكی تایبه‌تی ئۆپۆزیسیۆنبوون و كرده‌ی به‌رگریی بوو، چونكه‌ هاوڵاتیی مه‌دح و سه‌نای حیزب و سه‌رۆك و ده‌وڵه‌تی نه‌ده‌كرد و به‌ میتۆدی خۆگێلكردن خۆی ڕزگارده‌كرد.

دامه‌زراندنی سیسته‌می سوڵتانیی پێویستی به‌ خوێنده‌وار نییه‌

سیاسی

سه‌رۆكی پێشوی توركما‌نستان، سه‌فه‌رموراد نیازۆف، یه‌كێكه‌ له‌ سوڵتانه‌ هه‌زه‌لییه‌كانی ناو مێژووی نوێی سیاسیی سه‌ده‌ی بیست و بیست و یه‌كه‌م. ئه‌م دیكتاتۆره‌ سێ ریفراندۆمی یه‌ك له‌دوای یه‌كی كرد، بۆئه‌وه‌ی به ‌زۆرینه‌ی ڕه‌ها وه‌ك ته‌نها سه‌رداری نه‌ته‌وه‌یی وڵات هه‌ڵبژێردرێت و تاوه‌كو له‌ ژیاندا بێت‌ حوكمی ئه‌به‌دیی وڵاته‌كه‌ی .بكات