راوێژکارێکی کۆمارییەکان بۆ دیپلۆماتیک:  بۆ ئەوەی هێزی خۆمان بەکار نەهێنین، هەتا ئیستا پشتگیری کوردەکانی ڕۆژئاوامان کردووە

"چەمکی کوردستانی گەورە خەیاڵێکە لەواقیعدا جێبەجێ ناببێت"

راوێژکارێکی کۆمارییەکان بۆ دیپلۆماتیک: بۆ ئەوەی هێزی خۆمان بەکار نەهێنین، هەتا ئیستا پشتگیری کوردەکانی ڕۆژئاوامان کردووە

1540 خوێندراوەتەوە

ئامادەکردنی: هاوکار ڕەفیق ڕەحمان

مامۆستای زانکۆ و ڕاوێژکار لە پارتی کۆمارییەکان، زەردەشت تۆفیق بەگ، لەم دیمانەیەدا باس لە ستراتیژی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەکات، بەرامبەر بە کوردەکانی هەرچواربەشەکەی کوردستان، هەرەوەها باس لە ستراتیژی ئەمریکا دەکات بەرامبەر دەوڵەتی عێراق هەژموونی ئیران و چەندین بابەتی دیکەی گرنگ.

 

 

 دیبلۆماتیك: ڕوسیا لەسەر زاری وەزیری دەرەوە و تورکیاش لەسەر ئاستی باڵاتر، چەندینجار باسیان لەوە کردەوە کە ئەمریکا بەنیازە لە ڕۆژهەلاتی ڕوباری فورات، هەوڵی دروستکردنی دەوڵەتێکی نیمەچە سەربەخۆ بۆ کوردەکان بکات، ئەمە تا چەند ڕاستە؟


زەردەشت تۆفیق :بابەتێکی لەمشێوەیە بەهیچ شێوەیەک باس نەکراوە، ئێمە لەگەڵ کوردەکان هاوبەشی شەری داعشین، دوای شکستهێنانی داعشیش ئێمە بە وەفا دەبین بەرامبەر کوردەکان و پشتیان تێناکەین، هەرچەندە فشارێکی زۆرمان لەلایەن تورکیاوە لەسەرە، کە نایەوێت ئێمە هەماهەنگیمان لەگەڵ کوردەکان هەبێت، ئازادکردنی قەشە ئەمریکیەکەش لەگەڵ مەرجێکی ئەردۆگانە بوو کە داوای کردبوو ئێمە یارمەتی کوردەکان نەدەین، بەلام ئیمە هەر بەردەوامین لە هەماهەنگیمان لەگەڵ کوردەکان و ئیستاش بە هاوبەشی جەنگی داعش دەکەین، بەردەوامێش دەبین لەوەی سەقامگیری زیاتر بۆ سوریا دەستەبەربکەین، بەلام لە ڕاستیدا، لە ئیدارەی ئەمریکادا، بە هیچ شێوەیەک باس لە دەوڵەت نەکراوە، تەنانەت باس لە فیدڕالی و کۆنفیدڕالی و حکومی زاتیش نەکراوە.

 
دیبلۆماتیك: کەواتە ئەوەی کوردەکانی بەدەستی دەهێنن تەنیا ئەوەیە کە ترەمپ پێیان بڵێت شەرکەری ئازان؟ ئایە ئەمە لەبەرامبەر ئەو هاوبەشیەیە کە کوردەکان لەگەڵ ئەمریکا هەیانە؟


زەردەشت تۆفیق :زۆرم پێخۆشبوو کە ئەم پرسیارەت کرد، بەراستی کەسانی دەرەوەی ئەمریکا یان بەتایبەتی کوردەکان، بە وردی لە سیاسەتی سەرۆک ترەمپ تێناگەن، ئەو لە فەرهەنگی قسەکردنیدا سێ بۆ چوار وشەی هەیە، بۆ نمونە ئەگەر تۆ پێی بڵێت بۆچوونی بەرامبەر بە من چۆنە دەڵێت"جوانە، نمونەییە، زۆر زیرەکە"، ئەگەر بۆچوونی دەربارەی کەسێکی تریش لێ بپرسیت هەر ئەم سێ وشەیە بەکار دەهێنێت، ئەگەر بڵێت بۆچوونی تۆ چۆنە بەرامبەر بە ئەمریکا هەر بە سێ وشە وڵام دەداتەوە، ئەو وشانەشی بۆ کورد بەکاریدەهێنێت هەمان ئەو وشانەن کە بۆ مەکسیک، کەندا و سەربازێکی عیراقی و ئەردەنی و ئەمریکیش بەکاریاندەهێنێت، ئەمەش مەبەست و پشتگیری سیاسی لە پشتەوە نیە.

   

 
دیبلۆماتیك: کەواتە کوردەکان چاوەڕوانی چی لە ئـەمریکا بکەن؟ ئایە هیچ ستراتیژییەکی سیاسی بەرامبەر بە کوردەکان هەیە؟


زەردەشت تۆفیق :دەمەوێ بە ڕاشکاوی ئەوە بە خوێنەرەکانتان ڕابگەیەنم، کە ئێمە بۆیە پشتگیری کورمان کردوە تەنیا لەبەر ئەوە بووە کە نەمان ویستووە هێزی خۆمان بەکاربێنین، ئەمەش ستراتیژییەکی سەربازی بووە نەک سیاسی، لەم ستراتیژەشدا تەواو سەرکەوتووبین، ئێمە توانیمان داعش تێکبشکێنین بە بێ ئەوەی پێوست بکات ٢٠ هەزار جوندی ئەمریکی بنێرینە ناوچەکە ، ئەمەش لەسەرەتاوە سەرۆک ترەمپ ئاماژەی پێدا و بە ڕاشکاوانە وتی شەری ناوچەکە هی ئێمە نیە ناشبێت سەربازی ئەمریکی بیکات.


دیبلۆماتیك: هەڵوێستی ئەمریکا بەرامبەر بە ڕیفراندۆم چۆن بووە؟


زەردەشت تۆفیق :: ئەمریکا هیچ پەیوەندییەکی نە لەدور نە لە نزیک بە ڕیفراندۆمەوە نەبووە. ئێمە نە بەکەسمان ووتەوە بیکەن نە وتمانە مەیکەن.

 
دیبلۆماتیك: ئەی ئەو نامەیه‌ی تیلەرسن، سیاسەتی کۆشکی سپی بوو بەرامبەر بە ڕیفراندۆم؟


زەردەشت تۆفیق : نامەکەی تیلەرسنیش، هیچ پەیوەندی بە ئێمە نەبووە و سیاسەتی کۆشکی سپی نەبووە، سیاسەتی وەزارەتی دەرەوەش نەبووە، چونکە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە کۆشکی سپییەوە دێتە دەرەوە، بەلکو ئەوە دەستپیشخەرییەکی کەسی بووە نەک سیاسەتی فەرمی ئەمریکا، هەر دوای هەفتەیەک لە نوسینی ئەونامەیەش وەزیری دەرەوە لە پۆستەکەی دورخرایەوە.

 
دیبلۆماتیك: ئەمریکا هیچ تێروانینێکی بۆ کوردەکانی ڕۆژهەلاتی کوردستان هەیە؟


زەردەشت تۆفیق : لەوباوەردانیم کوردەکانی ڕۆژهەلات ئەو توانایەیەنا هەبێت خۆیان بخەنە هاوکێشەی ئەمریکاوە، دەبێت زیاتر هەوڵ بدەن، چالاکی دبلۆماسیان زیاتر پەرەپێبدەن، گرنگتر لەمەش دەبێت لە کەڵچەری سیاسی ئەمریکا تێبگەن، بۆیە هەتا ئیستا لە سیاسەتی ئەمریکادا باس لە کوردەکانی ئێران نەکراوە و پلانێکی لەوشێوەیەش نیە.

    

 
دیبلۆماتیك: ده‌رباره‌ی کورده‌کانی باکوری کوردستان تێڕوانینتان چۆنه؟ بیرتان له‌ هیچ مامه‌ڵه‌یه‌ک کردۆته‌وه‌ له‌گه‌ڵیاندا؟


زەردەشت تۆفیق :هەتا ئێستا ئەمریکا هیچ پلان و سیاسەتێکی نیە بەرامبەر بە کوردەکانی باکوری کوردستان، سەرۆک ترەمپ کاتێک باس لە تورکیا دەکات بە گشتی باس لە کەمە نەتەوەییەکان دەکات، نەک بە تەنیا کورد، ئەو داوا دەکات هەموو کەمە نەتەوەییەکانی تورکیا ڕێزیان لێبگریدرێت و مافیان پێبدرێت، بەلام بەهیچ شێوەیەک لە لێدوانی فەرمی و نافەرمیشدا باس لە کوردەکان ناکەن و تێگەیشتنیشیان بۆپەکەکە هەر وەک جارانە، هیچ پلانێکیش نیە کەو ئەو سیاسەتە بگۆڕن.

 

دیبلۆماتیك: زۆرجار باس لە چەمکی کوردستانی گەورە دەکرێت، ئێوە هیچ تێڕوانینێکتان بۆ ئەم بە چەمکە هەیە؟


زەردەشت تۆفیق :لەڕاستیدا چەمکی کوردستانی گەورە، زیاتر لە خەیاڵ دەچێت و لەسەر ئەرزی واقیع بوونی نیە و ئەستەمە جێبەجێش بکرێت، بۆ زیاتر تیگەیشتن من نمونەیەکت بۆ دەهێنمەوە (مەسەدۆنیا)، بۆ ماوەی ٢٧ ساڵ، هەوڵی سەربەخۆیی و جیابوونەوەی دا لە (یۆگۆسلاڤیا) بەلام نەیتوانی ببێت بە بەشێک لە یەکێتی ئەوروپا، متمانەی ناوتۆ و کۆمەڵگەی نێودەڵەتیشی بەدەستنەهێنا، تەنیا لەبەر ناوەکەی،لەبەر ئەوەی ناوەکەی هاوشێوەی ناوچەیەک بوو کە بەشێکە لە یۆنان، بۆیە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لای ئاسایی نیە دان بەوڵاتێکدا بنێت پێی بوترێت کۆماری مەسەدۆنیا لەبەر ئەوەی هەمان ناو لە ناوچەیەکی یۆناندا هەیە هەر پەیوەست بەمباسە نمونەیەکی تر دەخەمەڕوو،کاتی خۆیی لە لوبنان قسەیەکیان بە فەلەستینیەکان دەگوت، ئەگەر ئێوە دەتانەوێت قودس ڕزگار بکەن، ئەوا ئەم پرۆسەیە لە بەیرووتەوە دەست پێناکات، لە ڕاستیشدا فەلەستینیەکان لە لوبنان چەندین کێشەیان دروستکرد، بەبێ ئەوەی کاریگەری هەبێت لەسەر ئەو پرۆسەیە کە خۆیان ناویان لێنابوو ڕزگارکردنی قودس، بۆیە منیش دەڵێم ڕزگارکردنی بەشەکانی دیکەی کوردستان و بەستنەوەیان بەیەکترییەوە، زۆر هەڵەیە لە خاکی کوردستانی باشورەوە دەستپێبکات، پێوایە ئێستا خوێنەرە بەڕێزەکانت لەم دەربڕێنە تێدەگەن.

 

دیبلۆماتیك: دەمەوێت بزانم کورد هێج لۆبیەکی لە ئەمریکا هەیە؟


زەردەشت تۆفیق :ئەوەی بە تۆ بڵێت کورد لە ئەمریکا لۆبی هەیە ڕاست ناکات، لۆبی کاتێک دروست دەبێت کە کەسانی خوێنەوارت هەبێت، کەڵچەرناست هەبێت، هەروەها زمانناس بێت و ڕەگەزنامەی ئەمریکیت هەبێت، لە هەمووی گرنگتر مەبەستی گرنگی هەبێت، کە کورد ئەمانەی نیە بەلام ئەگەر سەیربکەین دەبینین لۆبی ئیسرائیل کەسانێکی لە خۆیی گرتووە کە بە توانان خاوەن بڕوانامە و پارەی زۆرن بازرگان و پرۆفیسۆرن، هەروەها کێشەی فیزەر ڕەگەزنامەیەنا نیە، بەلام کورد لە ئەمریکا هیچ یەکێک لەمانەی نیە. پێموایە نوێنەرایەتی کوردیش لە ئەمریکا زیاتر لە چاخانەیەک ئەچێت، نەک ناوەندیک بۆ کاری لۆبی و سیاسەتکردن.

 

دیبلۆماتیك: ئەمریکا لە مامەڵەکردنیدا لەگەڵ عێراق شکستی هێناوە؟


زەردەشت تۆفیق :دەتوانم بڵێم جەنگی عێراق گەورەترین هەڵەی ستراتیژی ئەمریکا بوو، ئەوەی جۆرج بۆشی کور کردی لە سەروبەندی هێرشکردنە سەر عێراق، داڕشتنی ستراتیژیەکی سەربازی بوو، نەک ستراتیژییەکی سیاسی. ئۆباماش دوای ئەو هیچ شتێکی ئەوتۆی نەکرد، بێجگە لە دەرفەتدان بە زیادکردنی هەژموونی ئێران لە عێراق.

 

   

 
دیبلۆماتیك: کەواتە ئێستا لە ئەدای مەکگۆرک ڕازینین لە عێراق؟


زەردەشت تۆفیق :پێخۆش بوو ئەم پرسیارەت کرد، لە ڕاستیدا یەکێک لە هۆکارەکانی شکستهێنانمان لە عێراق، هۆکارەکەی مەکگۆرکە، ئێمە پلانمان هەبوو لە پۆستەکەی دوری بخەینەوە، بە دڵنیاشەوە هەردەبێت لاببرێت، بۆیە ئەگەر کەسێک لە پارتی دیموکراتەکان بێت و ئۆباما داینابێت، نابێت قەت چاوەروانی ئەوەبێت ئـێمە هەماهەنگی لەگەل بکەین ولێرەوە گوێی لێبگرین، بۆیە بابەتەکە هەر کاتەو هەر دەبێت لاببرێت.

 

دیبلۆماتیك: ئایە ئەمریکا هەتا چەند دەستوەردان دەکات، لە یەکلاکردنەوەی پۆستە سیادییەکانی عێراق، دەوترێت وەرگرتنی پۆستە سیادیەکانی دەبێت کەسێک بێت هەم ئۆکەی ئەمریکا و هەم ئێرانی لەسەر بێت؟


زەردەشت تۆفیق :بە نیسبەت عێراقەوە ئێمە ڤیتۆمان لەسەر کەس نیە، بە ڕەهایش پشتگیری کەس ناکەین. سەرۆک وەزیرانی نوێی عێراقیش هیچ مانایەکی نیە بۆ ئێمە، ئیدارەی ئێستای ئەمریکاش بە باشی نایناسن، بە تایبەتی سەرۆک ترەمپ، هەر نازانێ سەرۆکی عیراق کییە، ئەوەشی کە دەوترێت ئەمریکا بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە پشتگیری کردووە دورە لە ڕاستیەوە. ئەوەی لای ئێمە گرنگە سەقامگیربوونی عێراقە، بۆ ئەوەی کاروچالاکیە سیاسی و سەربازیەکانمان تووشی تەنگژە نەیەن.

 

  

 

دیبلۆماتیك: ئەم دوورەپەرێزییەی ئەمریکا نابێتە پاشەکشەکردنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، لە کاتێکدا ئیران زۆر بە گەرمووگوری دەستوەردانی سیاسی و سەربازی و ئابوری لە عێراق هەیە؟


زەردەشت تۆفیق : ئێمە بروامان بەوە نیە، کە ئیران بتوانێت هەژموونی جارانی هەبێت، ئەو گەمارۆ ئابوریانەی لەسەریەتی، ڕۆژ لەدوای ڕۆژ قورستر دەبن، بەتایبەتی ئەمریکا لە مانگی تشرینی دووەمدا سزاکانی دژی ئیران قورستر دەکات، ئەمەش دەبێتە هۆکارێک بۆ ئەوەی ئابوری ئەم وڵاتە بپوکێتەوە، بۆیە لە دنیایی سیاسەتدا بنەمایەکی گرنگ هەیە، بۆ ئەوەی بتەوێت توانای سەربازی و سیاسیت هەبێت دەبێت پێشتر توانایەکی ئابوری باشت هەبێت، بۆیە ئەمریکا ئیش لەسەر ئەوە دەکات توانای ئابوری ئێران سفر بکاتەوە.

 
دیبلۆماتیك: کەواتەئەمریکا لە عێراق چی دەوێت؟


زەردەشت تۆفیق : سەرەکیترین ستراتیژەکانی ئەمریکا بەرامبەر بە عێراق بریتین لە، جێگربوونی عێراق و بەردەوامبوونی پرۆسەی سیاسی، ستراتیژی دووەم لە ناوبردنی داعش بە شێوەیەکی تەواوەتی، کۆتا ئامانجیش کەمکردنەوەی هەژموونی ئیرانە لە عێراقدا، بەلام ئێمە زۆر چاومان لە عێراق نیە دڵان پێی خۆش نیە، ئەوەی ئیمە زۆر جەختی لەسەر دەکەینەوە سەقامگیربوونی ئەو وڵاتەیە.


زەردەشت تۆفیق بەگ
مامۆستا لە زانکۆی کالیفۆڕنیا
شیکەرەوەی سیاسی بۆ حکومەتی فیدڕالی ئەمریکا
ساڵی ٢٠٠٣ لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا کاری کردووە
لە ئیستادا ئەندام و ڕاوێژکارە لە پارتی کۆمارییەکان

 

author photo

توێژەری سیاسی و بەکالۆریۆس لە زانستە ڕامیارییەکان