هه‌ڤاڵ كوێستانى: دره‌نگ له‌ ئامۆژگارییه‌كه‌ى كاك نه‌وشیروان تێگه‌شتم

کاک نەوشیروان لەگەڵ گەڕانەوەیدا بۆ کوردستان بڕوانەبوونی خۆی بە کۆمۆنیزم و حیزب‌و رێکخراوی مارکسی نەشاردۆتەوە

  هه‌ڤاڵ كوێستانى: دره‌نگ له‌ ئامۆژگارییه‌كه‌ى كاك نه‌وشیروان تێگه‌شتم

882 خوێندراوەتەوە

 بڕوا كه‌مال - به‌شى دووه‌م

  له‌ به‌شى دووه‌مى دیداره‌كه‌یدا له‌گه‌ڵ " دیبلۆماتیك مه‌گه‌زین" هه‌ڤاڵ كوێستانى، نووسه‌رى كێتێبى " ئه‌و ڕۆژانه‌ى نیشتیمان هى هه‌مووان بوو" له‌سه‌ر چه‌ند وێستگه‌یه‌كى شۆڕشى نوێ ده‌دوێت‌و باسله‌وه‌ ده‌كات كه‌  ڕوودانى كاره‌ساتى هه‌كارى چەند پەیوەندی بەڕۆڵی قیادە موەقەتەو هەندێک عەشایەری ئەو ناوچانەوە هەبووه‌، ئەوەندەش پەیوەندی بەتەقدیری هەڵەی سەرکردایەتی ئەوکاتەی یەکێتیەوە هەبووه‌، تەقدیری هەڵە لەوەدا کە دەیانویست بادینان بکەنە مه‌یدانی یەکلاکردنەوەی ناکۆکیەکانیان لەگەڵ قیادەی موقتەدا.

 

دیبلۆماتیک: جیاوازییەکانی ناو گروپە دژ بەیەکەکانی یەکێتی لەسەردەمی شاخدا، چەندە ناکۆکی فیکری‌و تێڕوانینی سیاسی بوون، دەکرێت بڵێین گشت ململانێکان لەسەر پلەو پۆست و ئیمتیاز بوون؟

 

هەڤاڵ کوێستانی: ناتوانین بەو رەهاییە وابڵێین، دەتوانین بڵێین شتە شەخسی و بەرژەوەندییە شەخسیەکان و لەناویشیاندا پلەو پۆست رۆڵی سەرەکیان هەبووە، بەڵام ئەمە ئەوە ناگەیەنێ کەناکۆکی فکری و سیاسیش نەبوون، بەتایبەش بۆ رێکخراوێکی ئایدیۆلۆژی وەک کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان، ئەوەش هۆکاری کێشەی نێوان باڵە جیاوازەکانی ناو یەکێتی بوو، زیاتر بۆ ئەوە دەگەڕایەوە کە هەریەک لە بزووتنەوە و خەتی گشتیش بەقەد کۆمەڵە بەشیان لە پۆستەکاندا هەبوو، لەکاتێکدا بە هەردووکیان چواریەکی کۆمەڵەیان پێک نەدەهێنا چ لەرووی رێکخستن و ئەندام و کادر وچ لەرووی هێزی پێشمەرگەوەشەوە، ئەمەش بەبەردەوامی دەبووە مایەی نارەزایی ئەندامان و کادران و سەرکردەکانی کۆمەڵە.

 

،،

 کارەساتی هەکاریی زیانێکی یەکجار گەورەی تووشی یەکێتی کرد

دیبلۆماتیك: گەنجێک ڕاسته‌وخۆ لەدوای ته‌واوكردنى زانکۆو لەهەڵگرتنی قەڵەم بۆهەڵگرتنی چەک ده‌چێت، ئایە ئەم دوو شتە دژبەیەک نین؟

هەڤاڵ کوێستانی:  هیچ شۆڕشێکی چەکداری بەبێ فیکر و قەڵەم بەرێوە ناچێ،، شۆرش پێویستی بەئەدەبیات و بەراگەیاندن‌و ئەوانەش بەخاوەن قەڵەمەکان بەرێوە دەچن.

هەرچەندە ئەگەر ئەوکاتە وەک ئێستام بیر بکردایەتەوە زیاتر بایەخم بەقەڵەم و بە توانا ئەدەبیەکەم دەدا نەک بەپێچەوانەوە، بەتایبەتیش دوای ئەوەی بۆت دەردەکەوێ  کە هەموو جوهدێکی تۆ لەئەنجامدا بریار بەدەستەکان لەخزمه‌تی ئامانجەکانی خۆیاندا بەکاری دەهێنن.

 

دیبلۆماتیك:  یەکێک لەو ڕووداوە گەورانەی مێژووى شۆڕشى نوێ كه‌ زۆر قسەی جۆراو جۆری لەسەر دەکرێ ئەویش  کارەساتی هەکاری بوو، تۆ چۆن لەم ڕووداوە  دەڕوانێ؟

هەڤاڵ کوێستانی: کارەساتی هەکاریی زیانێکی یەکجار گەورەی تووشی یەکێتی کرد، چ لەڕووی لەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لەپێشمەرگەو ژمارەیەکیش لەسەرکردە دیارەکانی چ لەئەنجامی ئەوەشدا بزووتنەوە لەدوای لەناوچوونی سەرکردە دیارەکانی کەوتەژێر کۆنترۆڵی ئەوکەسانەی کە لە یەکێتیان جیاکردەوە.

ئەم کارەساتە چەند پەیوەندی بەڕۆڵی قیادەموەقەتەو هەندێک عەشایەری ئەو ناوچانەوە هەبووبێ، ئەوەندەش پەیوەندی بەتەقدیری هەڵەی سەرکردایەتی ئەوکاتەی یەکێتیەوە هەبوو، تەقدیری هەڵە لەوەدا کە دەیانویست بادینان بکەنە مه‌یدانی یەکلاکردنەوەی ناکۆکیەکانیان لەگەڵ قیادەی موقتەدا.

هەروه‌ها تەقدیری هەڵە لەوەدا کەهێزێکی ئەوەندە زۆر بنێریتە ناوچەیەکی سەختی هێشتا بەبەفرداپۆشراو کەهەم شارەزایی تەواوی ناوچەو خەڵکەکەی نیت و هەمیش خۆراکی پێویستت بۆ دابیننەکردوون.

 

،،

هۆكاری گۆڕینی ناوی كۆمەڵە بۆ ئەوە دەگەڕایەوە کە رەنجدەران وەک ناو لە مارکسی لینینی، لەناو کۆمەڵگایەکی ئیسلامیدا مەقبوولتربوو

 دیبلۆماتیك: بۆچی کۆمەڵە ناوەکەی دەگۆڕێت لە "کۆمەڵەی مارکسی لیننینی کوردستانی"ه‌وه‌  بۆ کۆمەڵەی ڕەنجدەران کوردستان؟

هەڤاڵ کوێستانی: کۆمەڵە لە کۆبوونەوەی فراوانی کادرانی خۆیدا لەشێنێ لەساڵی ۱۹۷۸دا ناوه‌كه‌ى گۆڕی، هۆکارەکەشی بۆ ئەوە دەگەڕایەوە کە رەنجدەران وەک ناو لە مارکسی لینینی، لەناو کۆمەڵگایەکی ئیسلامیدا مەقبوولتربوو، دووریش نیە رۆڵی کاک نەوشیروانی تێدابووبێ بەتایبەتیش کەئەو هەر لەگەڵ گەرانەوەیدا بۆ کوردستان بروانەبوونی خۆی بە کۆمۆنیزم و حیزب و رێکخراوی مارکسی نەشاردۆتەوە.

 

دیبلۆماتیک: کاک نەوشیروان لەشاخ پێت ئەڵی چیت داوە بەسەر سیاسەته‌وه‌ بۆناچی پەرە بە شعرو ئەدەبی خۆت بدەیت، بەڵام تۆ پێچەوانەی  ئەو بیرت کرده‌وە، بۆچی ئامۆژگارییەکەی کاک نەوشیروانت ڕەت کردوە؟ بۆچی لەو هەموو پێشمەرگەیەدا واى بە تۆ وت؟

هەڤاڵ کوێستانی: بەشێکی بۆ ئەوە دەگەرێتەوە کەمن پێموابوو ئامژگاریەکەی ئەو زیاتر بۆ دابڕینی منە لەو بەرەیەی منی لەسەرحساب دەکرام‌و بەشەکەیتریش بۆ ئەوەدەگەرایەوە کەمن  پێموابوو من هەر بۆ ئەوە نەهاتوومەتە دەرەوە تا شیعر بنووسم، خۆ ئەگەر ئەوە ئەرکەکەی من بوو، هەر لەشار مابامەو و لەوێ شیعرم بنووسیایە زۆر باشتر بوو، بەتایبەتیش کەلەشار هەم سەرچاوەی خۆپێگەیاندن و خوێندنەوە زیاتر و هەم جەماوەری شیعریش زیاتربوو.

دیارە زۆر درەنگ لەوەحاڵی بووم کە ئەگەر بەئامۆژگاریەکەی کاک نەوشیروانم بکردایە لەقازانجی من بوو، سەبارەت بەوەش بۆ هەر بەمنی وت و بە پێشمەرگەیتر نا، چونکە تا ئەو کاتەش لەناو هەموو کۆمەڵەدا  هەر من وەک شاعیر ناسرابووم.

 

،،

وێنەیەکی تا ئەندازەیەک خەیاڵیم لەزهنی خۆمدا بۆ سەرکردەی سیاس کێشابوو، زۆر جوانتر لەوەی لەسەر ئەرزی واقع بینیم

دیبلۆماتیک: لە بیرەوەرییەکانتدا ( ئەو ڕۆژانەی نیشتیمان هی هەمووان بوو) زۆر ڕووی تاریک و  ناشیرینی شۆڕشی کوردیت تۆمار کردووە، بەڕوانین لە شۆڕشە چەکدارییەکانی وڵاتان لە قۆناغی بەر لەڕزگاریدا، پێتوایە ئەوە بەشێکە لە شۆڕشی چەکداری لە هەر وڵاتێکدا، یان دیوە ناشیرینەکەی شۆڕشی کوردی زۆر لەوان بەرینترە؟

هەڤاڵ کوێستانی: دیارە ئێمە ئەوەی سەبارەت بەشۆرشەکانی وڵاتانیتر دەیزانین زیاتر لەو سەرچاوانەوەیە کەبراوەکانی ئەو شۆرشانە نووسیویانتەوە، دیارە ئەوانیش هەر دیوە رۆشنەکانیان نووسیوەتەوە نەک دیوەکەیتریش، دەنا گومانم نیە شۆرشەکانی ئەوانیش دیمەنی زۆر دزێویان تێدایە، من وەک ئەوانیترم نەکردوە هەر دیوە گەشەکان پیشانی خەڵک بدەم، هەوڵمداوە هەردوو دیوەکە بخەمە ڕوو.

 

دیبلۆماتیك: لەکتێبەکەتدا باس لەوە دەکەیت کە خەون‌و خەیاڵی تۆ بۆ شاخ و پێشمەرگایەتی زۆر جیاواز بوو بەتایبەتی وێنای تۆ بۆسەرکردەکان،  بەڵام کاتێک دەچی بۆشاخ وادەرنەچوو، وەک دەڵی پێچەوانەبوو  بۆچی؟

هەڤاڵ کوێستانی:  چونکە بەر لەچوونە دەرەم، وێنەیەکی تا ئەندازەیەک خەیاڵیم لەزهنی خۆمدا بۆ سەرکردەی سیاس کێشابوو، زۆر جوانتر لەوەی لەسەر ئەرزی واقع بینیم.

لە وێنەکەی زهنی مندا ،سەرکردەی سیاسی ئاستێکی باڵای فکری وسیاسی و رۆشنبیریی هەبوو، لە بریاردان و هەڵوێست وەرگرتندا ئازاو بەجورئەت بوو، مامەڵەی درووست لەگەڵ هەرکێشەیەکدا دەک کە رووبەروویان دەبنەوە، شەڕ لەسەر بەرژەوەندییە گشتییەکانی خەڵک دەکاو بەرژەوەندییە زاتیەکانی خۆی فەرامۆش دەکات، توانای هەڵسەنگاندن و شیکردنەوەی هەر بارودۆخێکی هەیە کە دێتە پێشێ و زۆر خەسڵەتیتریش کە کە لەئەندام یان کادرێک ئاساییدا نین.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس