فایه‌ق گوڵپى: مام جه‌لال‌و كاك نه‌وشیروان گومانیان هه‌بوو سه‌ر به‌ داش عێراقییه‌كان بم

هۆكارى گشتى‌و تایبه‌تى هه‌بوو بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ له‌ پارتى دور بكه‌ومه‌وه‌

فایه‌ق گوڵپى: مام جه‌لال‌و كاك نه‌وشیروان گومانیان هه‌بوو سه‌ر به‌ داش عێراقییه‌كان بم

2481 خوێندراوەتەوە

دیداری : بڕواکەمال

لەم دیدارەدا لەگەڵ " دیبلۆماتیک مەگەزین" دکتۆر فایەق گوڵپی باس لەبیرەوەریەکانی ‌و سه‌رده‌مى شاخ ده‌كات‌و باسى ئه‌وه‌ دەکات كه‌ لەکۆنفرانسی سێی کۆمەڵەدا قاسملو وتارێکی خویندووه‌ته‌وه‌و وتوویه‌تى ئێستا باوی مارکسیزم نەماوەو باوی سۆشیال دیموکراتەو كاك نه‌وشیروانیش وتوویه‌تى له‌ ئه‌وروپا ده‌مێكه‌ ماكسیزم گه‌ڕوگول بووه‌.

 

  

 

 

 

دیبلۆماتیک: فایەق گوڵپی کێیە‌و كه‌ى په‌یوه‌ندیت كرد به‌ شاخه‌وه‌و  چ بەرپرسیارێتیت لەشاخ چیبوو؟

 فایەق گوڵپی: من فایەق محه‌مەد ئەحمەد، خەڵکی گوندی گوڵپی ناوچەی هەورامانم ، قۆناغەکانی خوێندنم  لە گوڵپ و هەڵەبجەو سلێمانی تەواو کردووە، ساڵی ١٩٨١ کۆلێژی پزیشکی زانکۆی موسڵم تەواو کرد، لە ساڵی ١٩٧٦ وە سەربەڕێكخستنی نهێنی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بووم، سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ پەیوەندیم بە هێزی پێشمەرگەوە کرد لە ناوچە رزگارکراوەکاندا وەک پزیشکی پێشمەرگەو خەڵک کارم دەکرد، وەک کادیری کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستانیش کارم کردوە.

 

،،

مەلا ياسين  هەندێک باسی کۆمەڵەی بۆکردم کە ڕیخراوێکی سیاسییەو بەشێکی سەرەکیە لە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان

 

 

دیبلۆماتیک: لەکتێبی یادەوەریەکانتدا باسی سەردەمی شۆرشی ئەیلول دەکەیت و لەو کاتەدا دەڵێت خەڵکی بەپێشمەرگەیان دەوت چەتە هۆکاری ئەم ناوە چیبوو کە بە پیشمەرگەیان دەوت؟

 فایەق گوڵپی: ئەوە لەسەردەمی منداڵیمدا بوو، لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلولدا، حکومەتی عێراقی ئەو ناوەی بەسەر پێشمەرگەدا بڕی بوو( چەتە) واتە ڕێگر، ئەو گروپانەی  خەڵک ڕووت دەکەنەوە، لەبەر ئەوە پێیاندەوتن چەتە بۆئەوەی سوکیان بکەن، ئەو ناوە حکومەتی عێراقی بڵاوى کردبۆیەوەو کاریگەری حکومەتیش لەناو خەڵکدا زۆر بوو چونکە شۆرش لەسەرەتایدابوو، بۆیە خەڵک لەسەرەتادا بە پێشمەرگەیان دەوت چەتە، دواتر کە شۆرش پێشکەوت ناوی چەتە نەماو پێشمەرگە شوێنی چەتەی گرتەوە.

 

 دیبلۆماتیک: سەرەتای پەیوەندی کرنت بەڕیزەکانی کۆمەڵە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٧٩_ ١٩٨٠، ئەم سەرەتای پەیوەندی کردنەت بە ڕیزەکانی کۆمەڵەوه‌ چۆن بوو؟

 فایەق گوڵپی: کە دەچوومە کۆلێژی پزیشکی، لەساڵی ١٩٧٦ پەیوەندیم بەڕیزەکانی یەکێتی نیشتیمانی کورستانەوە کرد، بەڵام  ساڵی١٩٧٩ بۆ١٩٨٠ کاتێک ماڵمان لەخورماڵ بوو، ڕۆژێکیان پشووی هاوین بوو کوڕێک هات بەشوێنما، کوڕی حاجی قادر بوو، دەمزانی دووکوڕیتری حاجی پێشمەرگەن، وەکو خانەوادەیەکی نیشتیمانپەروەر ئەناسران، وتی دکتۆر ئیشم پێتە، وتم چییە؟ وتی مەلایاسین لەماڵی ئێمەیە ئەیەوێ بتبینێ، ئێ مەلا یاسین خزممە، پورزامە، بەڵام دەمێکە چۆتە دەرەوەو بووە بە پێشمەرگە، وتم باشە دێم. کەچووم بۆ ماڵی حاجی قادر، مەلایاسین دانیشتبوو کۆمەڵیک نامیلکەی داپێم،  نامیلكەکان ئەدەبیاتی کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان بوون، مەلا  خۆشی هەندێک باسی کۆمەڵەی بۆکردم کە ڕیخراوێکی سیاسییەو بەشێکی سەرەکیە لە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان.

 

،،

هەرلەمنداڵیەوە لەپارتی یاخیبووم  و لە ناو پارتیدا کارم نەکرد

 

 

دیبلۆماتیک: تۆ کە باوکت لەناو پارتیدا شەهید بوو، چۆنبوو لە ناو پارتیدا دەستت بەکاری سیاسی نەکردو بوویت بە یەکێتی؟

 فایەق گوڵپی: پێش ئەوەی  دژی پارتی بوەستمەوە هەر کەسێکی یاخی بووم، دژی چەندان یاساو ریسای کۆمەڵایەتی باوی ئەو سەردەمە دەوەستامەوە. هۆکاری گشتی و هۆکاری تایبەتی هەبوون بۆ ئەوەی من لە منداڵیمەوە لە پارتی دوربکەومەوە لە ناو پارتیدا کار نەکەم.

هۆکاری گشتی تاوانەکانی عەبدولوەهاب ئەتروشی بوون بە ناحەق و بە بێ دادگاییکردن خەڵکی بێتاوانی دەکوشت، شەهیدکردن و تەسلیمکردنەوەی سیاسیەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بە رژێمی ئێران هۆکارێکیتری دورکەوتنەوەی من بوو لە پارتی، هۆکاری تایبەتی دورکەوتنەوەم لە پارتی ئەوەبوو  دوای  بەیانی  یانزەی ئازار ئێمە وەک بنەماڵەی شەهیدان چووین بۆبارەگای بارزانی بۆ ناوپردان و چۆمان بۆ ئەوەی   هاوکاریمان بکەن، لەوێ مامەڵە کردنیان زۆر ناشیرنبوو لەگەڵمان بە هەزار حاڵێک بەخێرهاتنیان کردین، ڕێزیان لێنەگرتین، ئەوکاتە پۆلی یەکی ناوەندی بووم پێویستمان بەهاوکاری بوو، هیچیان نەداینێ، نامەیەکیان بۆنوسین بۆ لێژنەی ناوچەی هەڵەبجەی پارتی  بۆ ئەوەی ئەوان هاوکاریمان بکەن، نامەکەم خوێندەوە لە دڵی خۆمدا وتم  ئێ ناوچەی هەڵەبجە چیان هەیە تاکو هاوکاریمان بکەن، لە نزیک خێمەکەی بارەگای بەرزانییەوە نامەکەم  دڕاند. بەگوێرەی بەیانی یانزەی ئازار لەهەموو شارو چارۆچکەکان خانو بۆ بنەماڵەی شەهیدان کرابویەوە، لەهەڵەبجەش خانووی شەهیدان  کرابوویەوە، خانوویان نەدا بەئێمە، ئێمە کرێچی بووین لەو خانەوەی کەبۆ شەهیدان کرابوویەوە، بۆیە ئەتوانم بڵێم هەرلەمنداڵیەوە لەپارتی یاخیبووم لە ناو پارتیدا کارم نەکرد.

 

،،

 ئامانج و ستراتیجی من ئەوەبو ببم بەدکتۆرو ببم بە پێشمەرگە

 

دیبلۆماتیک : ساڵی ١٩٨٢ لەگەڵ دکتۆرێک کەخەڵکی دهۆکە دەبێت بەشەڕت، هۆکاری چونە شاخت بەهۆی ئەم شەڕەتەوە بوو؟لەدوای چەند مانگ ئیتر شارت بەجێ هێشتوو بەرەو شاخ بەڕێ کەوتیت؟

 فایەق گوڵپی: ئەگەر بیرەوەریاکانم بخوێنیتەوە ئامانج و ستراتیجی من ئەوەبو ببم بەدکتۆرو ببم بە پێشمەرگە وەکو باسمکردوە، لەدوای حەفتاو پێنج بەماوەیەک مامۆستایەکم هەبوو ناوی فوئاد ئەسکەندەر بوو، وتی بخوێنە و ببە بەگیڤارا. من سەر بەڕێکخستنی یەکێتیش بووم، کۆمەڵە بووم، چالاکیم هەبوو پەیوەندیم هەبوو، ئەوکاتە پەیوەندیم بەدوو شوێنەوە هەبوو، کە زانکۆم تەواو کرد لەیەککاتدا پەیوەندیم بە کەرتی ڕێکخستنی هەڵەبجەو بە کەرتی ڕێکخستنی شەقڵاواوە هەبوو، لیدان لەو دکتۆرە یان بوون بەشەڕمان لەسەر ئەوەبوو کەئەو بەعسی بوو، دەیوت ئەبێ تەتەوع بکەیت بۆقادسیەی سەدام، منیش ئەم وت تەتەوع ناکەم ئیستیمارەی بۆهێنابووم بۆئەوەی پڕی بکەمەوە، ئەو شەڕی بەمن ئەفرۆشت ڕاستییەکەی بەس ئەو پیشبینی ئەوەی نەدەکرد من بەو شێوەیە تەعامولی لەگەڵدا بکەم، کە لێمدا نەقڵیان کردم بۆ دهۆک ئیتر کەنەقڵیان کردم بۆ دهۆک بیرمدەکردەوە  بچم بۆ دهۆک یان ببم بە پێشمەرگە، پرسم بەڕێکخستن کرد ڕیکخستن وتیان مەچۆ بۆ دهۆک وەرە دەرەوە ببە بە پێسمەرگە.

 

دیبلۆماتیک: پەیوەندیت لەگەل مام جەلال و کاک نەوشێروان چۆن بوو؟ ئایە لەکامیانەوە زۆرتر نزیک بویت؟

 فایەق گوڵپی: سەرەتا کە چومە دەرەوە ئەوان گومانیان هەبوو سەر بە داش عێراقیەکان بم، چونکە من لەهەڵەبجەوە چوومە دەرەوە برادەرانی کەرتی رێکخستنی هەڵەبجەش زۆربەیان داش عێراق بوون، دوای ئەوەش کەچووم بۆسەرکردایەتی لە بارەگای مەلا بەختیار مامەوە،  کاک نەوشیروان زۆر مامەڵەکردنی ڕەق بوو لەگەڵما هەندێک قسەی کرد پێمخۆش نەبوو، بەڵام من کوردستانی بووم واتە سیاسەتی مام جەلال و کاک نەوشیروانم پێ باشتر بوو. دوایی کەململانێی سیاسی و فکری هاتە پێشەوە ئیتر من خۆم ئاشکراکرد کەکوردستانیم، پەیوەندیم لەگەڵ مام جەلال و کاک نەوشیروان خۆش بوو، لەگەڵ کاک نەوشیروان تاکو ١٩٨٨ پەیوەندیم بە باشی مایەوە، بەڵام لەگەڵ مام جەلال تێکچوون و ئاشتبونەوەی زۆری تێکەوت.

 

  

،،

لەڕێگەی رێكخستنەكانەوە،دەرمانمان لە شارەوە بۆ دەهات بۆ شاخ

 

 

 

دیبلۆماتیک:  یەكێک لەو شتانەی کە شۆڕش زۆر پێویستی پێیبوو پزیشکیبوو، بەڵام وەک لە کتێبەکەت باسی دەکەیت کاتێک یەکەمجار کاک نەوشیروان دەبینی پێت دەڵێت جا ئەمە دکتۆری راستەقینەیە، بەپیی ئەم قسەیە بێ، هیچ دکتۆرێکی لێنەبووە لەشاخ  ئایە پێش تۆ هیچ دکتۆریک لەشاخ هه‌بوو؟

فایەق گوڵپی : بەڵێ پێش من چاندان دکتوری پێشمەرگە هەبوون، بۆنمونە ، دکتۆرخدر، دکتور شادمان، دکتۆر هەژار، دکتۆر حەسان، دکتۆر زریان ئەوانە هەموو پێش من بوون، دکتۆر بەختیار و دکتۆر عبدولمەجید پێش من پێشمەرگە بوون، شەهید بوون. زۆربەیانم لەناوشاردا دەناسی، بەڵام ژمارەیەکی زۆری خەڵکش هەبوو دەرزییان لێ ئەداو پێیان ئەوترا دکتۆر.

 

دیبلۆماتیك: دەرمانو کەلوپەلی نەخۆشخانە لەشاخ لەکوێ پەیدا دەکراو چۆن دەست دەکەوت؟

 فایەق گوڵپی: ئەتوانم بڵێم لەسەدا نەوەدی زیاتر لەشاره‌وە دەرمانمان بۆ دەهات، ڕێکخستنمان  لەشار هەبوو، بەتایبەتی ڕێخستنەکانی کۆمەڵە، ئەوکاتەی کە منیش لەشار بووم یەکێک لەئیشەکانم لەڕێکخستن کۆکردنەوەی دەرمان و ناردنی دەرمان بوو بۆهێزی پێشمەرگە، دەرمانەکانی شاریش بەدوو شێوە دەگەیشتە لامان، بەشی سەرەکی رێکخستنی ناو شارەکان دەینارد، کەسوکارو ناسیاوی خۆشمان کە سەردانیان دەکردین، داوامان لێدەکردن  کەگەڕانەوە بۆ ناو شار دەرمانمان بۆ بنێرن. لە چالاکی پێشمەرگەشدا دەرمانمان دەستدەکەوت، بۆنمونە ناحیەیەکمان دەگرت، هەموشتەکانیمان دەهێنا، بە دەرمانەکانیشەوە، زۆر کەم دەرمان و پێداویستی پزیشکیمان لەدەرەوە بۆ هاتووە.

  

 

،،

ناكۆكیەكانی ناو كۆمەڵە دوو هۆكار بوو

 

 دیبلۆماتیک: لە کۆنفرانسی سێی کۆمەڵە كه‌ لە ساڵی ١٩٨٤ لەمێرگەپان بەسترا، هەر لەو کۆنفرانسەدا دکتۆر عه‌بدولڕەحمان قاسملو وەک میوانی کۆنگرە وتاریک دەخوێنێتەوە رەخنە لەڕێبازی مارکسیزم دەگرێت، ئەمە چۆن ڕووی دا ؟ ئایە ئەندامانی کۆمەڵە جوابی د. قاسملویان دایەوە؟

فایەق گوڵپی: دکتۆر عبدولڕەحمان قاسملو ئەوکات پەیوەندی لەگەڵ یەکێتی باش بوو، چونکە لە دروستکردنی گفتوگۆی نێوان یەکێتی و حکومەتی عێراقدا رۆڵی هەبوو، زۆرجار سەردانی دەکرد، ئەوجارە میوانی کۆنگرە بوو، وتارێکیدا، وتی: ئیستا باوی مارکسیزم نەماوە، باوی سۆشیال دیموکراتە وەکو ئایدۆلۆجیایه‌كی نوێ لەنێوان سەرمایەداری‌و سۆشیالیستیدا، حەقە کۆمەڵەش بەرەو سۆشیال دیموکرات بڕوات ، وابزانم هەر لەوێدا بوو ئەندامێکی کۆنفرانس  وتی: دەبێ پەیڕەی کۆمۆنیزم بکەین، کاک نەوشیروانیش هەڵی دایەو وتی کۆمۆنیزم لەئەوروپا گەڕوگوڵ بووە ئیتر تەواو کەس قسەیتری نەکرد.

 

دیبلۆماتیك:  هەرلەکۆنفرانسی سێدا ناکۆکیەکانی نێوان باڵەکانی کۆمەڵە زیاد دەکات، هۆکاری ئەو ناکۆکیانە لەناو کۆمەڵەدا چی بوو؟

فایەق گوڵپی: ئەو ناکۆکیانە  دوو هۆکاریان هەبوو، یەکەم ناکۆکی فیکری بوو، دوو جۆر بیرکردنەوە لەناو کۆمەڵەدا دروست بووبوو، بیرکردنەوەیەکی کوردستانی کە کێشەی کورد لە هەموو پارچەکانی کوردستان یەک کێشەیە، دەبێ باکور یارمەتی باشور بدات، باشورو ڕۆژهەڵات هاوکاری یەکتر بکەن، عێراقیەکان یان داش عێراقەکان دەیانوت  ئێمە بەشێکین لەعێراق، دەبێ ئەو په‌یوەندییەی کەهەمانە لەگەڵ کرێکاران و چەپەکانی عێراقدا گەشەی پێبدەین، حەقمان  بەسەر پارچەکانیتری کوردستانەوە نییە.

هۆکاری دووم ئەوەبوو کە کوتلەی کۆمیتەی هەرێمەکان کەخۆیان یەکەمجار بوونە پێشمەرگەو کۆمەڵەیان ریکخستبوویەوە، خۆیان بەشایستەی ئەوەدەزانی سکرتێری کۆمەڵە لەوان بێت، بۆیە دژایەتی کاک نەوشیروانیان دەکرد

 

author photo

ڕۆژنامەنوس