بۆچی ڕووسیا بێدەنگە؟

دکتۆر جەبار قادر

بێدەنگی ڕووسیا لە بەرامبەر دەستێوەردانی تورکیا لە کێشەی نەگۆڕنە قەرەباخ مایەی پرسیاری زۆر و تێڕامانە. باوەڕ ناکرێت ڕووسیا ئامادە بێ ڕێگە بدات تورکیا لەو هەرێمە پێگەیەکی وای هەبێ کە ببێتە مایەی هەڕەشە لە دەسەڵاتی ڕەهای مۆسکۆ لە باکوری کەفکاز کە بەشێکە لە ڕووسیای فیدیرالی.

سەرمایە چەندە ڕۆڵی هەیە لەسەرکەوتن یان شکستی کاندیدەکان؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەسەرەتادا هەڵمەتی هەڵبژاردن لە ئەمریکا جێگەی بایەخ نەبوو، بۆ نمونە بنجامین فرانکلین پێشنیاری ئەوەی کرد، وەرگرتنی پۆستە گشتیەکان بێ بەرامبەر بێت، بۆیە جێگەی سەرسوڕمان نیە، هەڵبژاردنی یەکەم سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا جۆرج واشنتۆن بێ بوونی هیچ پڕوپاگەندەیەک بوو، بەڵام لەگەڵ دەرکەوتنی حیزبە سیاسیەکان و زۆربوونی ژمارەی دانیشتوان، گرنگی دارایی سەبارەت بە هەڵمەتی هەڵبژاردن هاتە کایەوە.

بۆچی مووچەیان پێنادرێت و قەرزاریشن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەڵبژاردنی ئەم بابەتە، بۆ کردنەوەی گرێکوێرەی وەڵامی ئەو پرسیارانەیە، کە چارەنووسیان توناو توون و نارۆشنە، پرسیارەکان تینووی چەندین وەڵامی جۆراو جۆرن، کە بوونەتە وێردی سەر زاری تاک بەتاکی خانەوادەی ئەم نیشتمانە، کە ئاریشەی کۆمەڵایەتی تیایدا، وەک لیمفە گرێی شێرپەنجەیە، کە لە گەندەڵیدا خۆی نمایشەکات، بڕستی لێ بڕیووین.

ئایا ئەم کێشەیە ململانێی سیاسییە؟

کۆژین سدیق

هەموو جارێك وێنەكێشان و دروستكردنی كاریكاتێر و فیلم لەسەر پێغەمبەری موسوڵمانان كۆمەڵێك ناڕەزایی گەورە بەدوای خۆیدا دەهێنێت و هەندێك جار كوشتن و لەم دواییەشدا سەربڕینی لێكەوتەوە

هەڵبژاردنێکی دیکەش ئەمەریكییەكان بە دەمامكەوە دەنگیان داوە

گۆران قادر احمد

لەگەڵ نزیكبوونەوەی وادەی هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەی ئەمریكا، كە تیایدا دۆناڵد ترامپ كاندیدی كۆمارییەكان و جۆبایدن كاندیدی دیموكراتەكان كیبڕكێی یەكدی دەكەن، لەم هەڵبژاردنەدا ئەمریكیەكان لە ترسی پەتای كۆرۆنا بە دەمامكەوە دەنگ دەدەن، بەڵام ئەمە یەكەمجار نیە، بەڵكو پێشتریش لە ترسی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسێكی كوشندە بە دەمامكەوە دەنگیان داوە.

ئەسڵی کێشەی موسڵمانان چییە لەفەڕەنسا؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەچەند ڕۆژی رابردوو، دوای وتارێکی سەرۆک کۆماری فەرەنسا، لەوڵاتانی ئیسلامی کاردانەوەی گەورە دروست بوو. بەشێک لەموسڵمانان قسەکانی ماکرۆن بەهێرش بۆ سەر ئێسلام و خودی پێغەمبەری موسڵمانان وێنەی دەکەن. بابەتی کاریکاتێرو هێرش بۆ سەر رەمزەکانی موسڵمانان لەفەرەنسا شتێکی نوێ نییەو تا ڕاددەیەک رەگێکی مێژوویی هەیە. بەڵام بۆچی ئەمجارەیان لەبەرامبەر ئەو هێرش و قسانەدا کاردانەوەکان فراوانتر بوون؟ ئایا چ پەیوەندییەکان لەنێوان فراوانبوونی کاردانەوەکان و کێشە بنەڕەتییەکانی نێوان فەرەنسا و تورکیا هەیە؟

چ پێویستمان بەجۆرە یاسایەكی وا هەیە؟

گۆران قادر احمد

خۆشەویستی بە شێوەیەكی گشتی ویستێكی خۆنەویستانەوەیەو لە ناخی مرۆڤدا سەرهەڵدەدات، كە پابەندی یاساو ڕێساكان نابێت، بۆیە زۆرجار دەبینین خۆشەویستان كارێك دەكەن كە لەدەرەوەی یاسا و كلتورە كۆمەڵایەتی و ئاینیەكانەوەیە، بەواتایەكی دیكە خۆشەویستی بەزۆر و بە یاسا ناسەپێنرێت و ناكەوێتە ژێر یاساشەوە، بەڵكو دەبێت كۆمەڵێك هۆكار و فاكتەری هەبێت بۆ خۆشویستن و ڕێز، ئەم یاسایە بۆ خۆشویستنی نیشتیمان و هێمانەتەوەییەكانیش ڕاستە، كە پێویستی بە یاسا نیە، بەڵكو پێویستی بە فاكتەرە كردەییەكانی خۆشگوزەرانی و حوكمڕانی دروست بۆ هاوڵاتیان هەیە، بەبێ ئەمە خۆشەویستی و ڕێز بۆ نیشتیمان و هێما نەتەوەییەكان بەدی نایەت، پەنا بردن بۆ بەیاسایی كردنی ئەم هێمایانە جگە لە خۆ هەڵخەڵاتاندن و بەرتەسكردنەوەی ئازادی و بەزۆر دروستكردنی خۆشەویستی هیچی دیكە نیە، كە ئەنجامەكەشی بە زیانی هەمووان دەبێت.

ئاڕاستەی سێیەم ... کۆتایی مۆدێلی حزبایەتی لە عێراق

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

عێراق وەک ووڵاتێکی خاوەن سیادەی بێ کۆنترۆڵ رووبەڕووی چەندان قەیرانی سیاسی و ئابووری کۆمەڵایەتی... ھتد.. بوەتەوە کە ڕۆژ بەڕۆژ عێراق بەرەو چارەنوس جەنگێکی ئەھلی بە پاڵپشتی ھێزە ھەرێمیەکان دەبات.

هەڕەشەی زلهێزەکان بۆ سەر کوردستان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

شەڕو ململانێی چوار سەدەی نێوان دەوڵەتی عوسمانی وسەفەوی، کوردستان و میللەتی کوردیان کرد بە دوو بەش، لە دوای مۆرکردنی پەیمانی ساڵی(1639ز) لە نێوان سوڵتان مورادی عوسمانی، وشا عەبباسی دووەمی سەفەوی، سنوری ئەو دوو دەوڵەتە دەستنیشانکراو بێ گۆرین مایەوە تا ساڵی (1918ز). بەم جۆرە کوردستانیان کرد بە دوو بەش، بەشی ڕۆژهەڵات کەوتە ژێر دەسەڵاتی سەفەویەکان، و بەشی باکورو باشورو رۆژئاواش کەوتە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەکان.

شه‌فیق قه‌زاز: بارزانى وتى تۆ مامۆستاى منى

سالار مەحمود

له‌ ساڵه‌كانى كۆتایی شۆڕشى ئه‌یلول‌و كۆتا ساڵه‌كانى ته‌مه‌نى مه‌لا مسته‌فاى بارزانیدا یه‌كێكبووه‌ له‌ كه‌سه‌ هه‌ره‌ نزیكه‌كانى مه‌لا مسته‌فاو له‌ كۆتا سێ مانگى ژیانى بارزانیشدا شه‌و و ڕۆژ له‌گه‌ڵیدا بووه‌.

ئەم ویلایەتانە ترامپ یان بایدن سەردەخەن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا نزیک دەبینەوە، تا ئێستا ڕوون نییە کە لە کۆی پەنجا ویلایەتی ئەو وڵاتە دۆنالد ترەمپ کاندیدی کۆمارییەکان یان جۆزیف بایدن کاندیدی دیموکراتەکان هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی دەباتەوە.

سەرقاڵكردنی هێزە چەكدارەكان

شاهۆ عەبدوڵا

هێزی چەكدار بۆ ئێمەی كوردو وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەمیشە بابەتێكی ئامادەن لەشانۆی سیاسی. چەند مایەی ئاسایشن، هێندەش مایەیی ترسن بۆ هەڵگەڕانەوەو بەكارهێنانیان بۆ بەرژەوەندی حزبی و كەسی.

ئایا ترامپ جارێكی دیكە لە سعودیە سەما دەكاتەوە؟

گۆران قادر احمد

ترامپ بە سەماكردن لە سعودیە دەستی بە بەرنامە و كاری خۆی لە كەنداو كرد، ئەمە لە كاتێكدا بوو كە وڵاتانی ناوچەكە دەترسان وەك باراك ئۆباما ڕێكەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران واژۆ بكات، ئێستاش وڵاتانی كەنداو دەست لەسەر دڵ چاوەڕێی سەمایەكی دیكەی ترامپن، یان پێدەچێت بەهۆی سەركەوتنی بایدنەوە بگەڕێنەوە بۆ سەردەمی ئۆباما.

لە کوێوە کارەساتەکە هات؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەو ڕۆژەوە سوپای عێراق و میلیشیای شیعەی حەشدی شەعبی هاتنە ناو کەرکوک و ناوچەکێشە لەسەرەکان، بەگشتی برادەرانی پارتی پرسی کوردیان کورت کردەوە لەیەک ڕستەدا: ( خیانەتی ١٦ی ئۆکتۆبەر ) . بەبۆنەو بەبێبۆنە، بەدەم و بەقەلەم، کەوتنە باسی ١٦ی ئۆکتۆبەر، وەک بڵێیت ئەمە نەبوایە هەرێم سەربەخۆیی بەدەست هێنابوو !!

برا گەورە" و چاودێرییكردنی زانیاری"

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

چاودێرییكردنی زانیارییە تایبەتییەکان؛ لەرێگەی لاساییكردنەوەی مۆدێلی «براگەورە» و گەڕاندنەوەی سانسۆری پێشوەخت و بڵاوکردنەوەی زانیاریی ساختە و تۆقێنەر یاخود هەڵكوتانە سەر ماڵی رەخنەگران و بێسەروشوێنكردنیان؛ درێژکراوەی مۆدێلێکی پۆلیسیی دیکتاتۆرییە کە ئامانج لێی یەكڕەنگكردنی كۆمەڵگە و نەھێشتنی جیاوازیی هزریی و لغاوكردنی مافی زانین و سنورداركردنی ئازادییەکانی دەربڕین و رۆژنامەگەرییە.

میدیایەکی عێراقی: كوڕێكی زێباری لە باڵیۆزخانەی عیراق لە بەیروت ڕاوێژكاری بندیوارە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کەناڵی (المعلومة) لە زاری ئەمین ناسر كە ڕۆژنامەنوسێكی عیراقیە و لە لوبنان نیشتەجێیە، ئاشكرای دەكات كە هۆشیار زێباری وەزیری پێشووی دەرەوەی عیراق دەیان كەسی لە كەسوكار و خزمی خۆی لە نوێنەرایەتیە دیپلۆماسیەكانی عیراق دامەزراندووە، هەروەها كوڕێكیشی وەك ڕاوێژكار لە باڵیۆزخانەی عیراق لە بەیروت بەشێوەی بندیوار دامەزراندووە.

ئێران لە قەدەغەکردنی چەک ڕزگاری دەبێت؟

گۆران قادر احمد

پێش ئەوەی بڕیاری قەدەغەی هاوردە و هەناردەی چەكی لەسەر هەڵبگیرێت، تاران " سەركەوتنێكی مێژوویی" بەسەر واشنتدا ڕاگەیاند، كە واشنتن دەیەوێت قەدەغەی چەك لەسەر ئەو وڵاتە بەردەوامی هەبێت.

چۆن هێزی ڕەقی کوردی یەک دەخرێت؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەگەر چاوێک بە مێژووی ئەمریکادا بخشێنینەوە بۆمان ڕوون دەبێتەوە، کە "سەنگی مەحەک" لە سیاسەتکردنی ئەمریکادا بریتی بووە لە (پاراستنی بەرژەوەندیەکان و ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکا) لە ڕێگای بەکارهێنانی سێ هێز (هێزی ڕەق Hard Power و هێزی نەرم Soft Power و هێزی زیرەک Smart Power)، واتە داڕێژەرانی بڕیاری ئەمریکا لە سەرەتای سەربەخۆیی ئەمریکاوە تاکو ئێستا، پشتیان بەستووە بە هەر سێ هێزی (ڕەق و نەرم و زیرەک) لە هەردوو ئاستی ناوەکی و دەرەکیدا.

بنەماڵەکان بۆ مانەوەی خۆیان، مەرگی یەک ڕادەگەیەنن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

(مەگەر خوا بە قودرەتی خۆی تاعونێك بخاتە ناو ئومەڕای بەبەوە بە غیری یەكێك كەسیان نەهێڵێ) ئەمە ناڵەی (مەحمود پاشا) بووە لەدەست دەردەسەری‌ و ڕەفتاری براو دۆستەكانی خۆی لە ناو میرایەتی باباندا. كە هۆكاربوون بۆ وێرانبوونی ئەم میرایەتیە بە درێژای دووسەد ساڵ لە لەشكركێشی والیەكانی بەغدا و هێزی ئێرانیەكان بۆ سەركوتكردنی یەكتری... بێگومان ئەمەش بەكرێگیراوێتی دەسەڵاتدارانی بابانیەكان بووە بۆ ئێران‌ و دەوڵەتی عوسمانی لە پێناو دەسەڵات گرتنە دەستی خۆیاندا.

بنێشت یان جگەرە، مووچە یان سەربەخۆیی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ژوورەکەم هێندە بچووك بوو، گەر بە هەڵەدا نەچووبم، هەر مەتر و نیوێك بە دوو مەتر دەبوو. دەستشۆر و گەرماویشی تێدا بوو. قەرەوێڵەکەم، کە دەچوویتە ژوورەوە، لای دەستی ڕاستەوە، لە نێوان گەرماوەکە و دەستشۆرەکەدا بوو. کە دەنووستم، وەك پواز، لە نێو دوو دیوار دەئاخنرام.

کەيسی ئەسيوپيا وعيراق (ئەبی ئەحمەد وکازمی)

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەسيوبيا یەکێکە لە دەوڵەتە گەورەکانی ئەفريقيا کە دەکەوێتە ناوچەی (القرن الأفريقي)، ژمارەی دانيشتووانی زیاد لە سەد مليۆنە. تا پێش ١٩٩٣ ئەم وڵاتە دەيڕوانييە سەر دەريایی سوور، بەڵام دوای سەربەخۆیی ئەريتيريا، وجيابوونەوەی لە ئەسيوبيا، ئەوا ئەسيوبيا بووە دەوڵەتێکی حەبيس (landlocked).

گیڤارا، شۆڕشگێڕێك نەیوویست پیرۆز بێت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

كاتێك باس لە شۆڕشگێڕەكان دەكەین، یەكسەرئەو پرسیارەمان لادروست دەبێت: ئایا ئەگەر مامە ریشە و مام ئاراس و ئازاد هەورامی و عوسمانی قالە منەوەر و خاڵە شیهاب لە ئێستادا بمانایە چییان دەبوو؟ چۆن وێنەی خۆیان لادروستدەكردین؟ ئایا مامەریشە دەبووە خاوەن ژمارەیەك تەنكەری نەوت؟ مام ئاراس وەكالەتی جگەرەی دەبوو؟ئازاد هەورامی كۆمپانیای زەبەلاحی دادەنا؟ عوسمانی قالە منەوەر دەبوو بە بازرگانی دەرمان و چەك؟ خاڵە شیهاب هۆتێلی پێنج ئەستیرەی دەبوو؟ یان نەخێر ئەمانە بە وێنەیەكی پاكەوە خۆیان دەهێشتەوە.

ئەو وتی، ئێمە بە هەڵبژاردن هاتووین

هادی حەمە ڕەشید

مەسرور بارزانیی کە هاتە پەرلەمان، کۆمەڵێك قسە و داتاو وەڵامدانەوەی بۆ پرسیاری پەرلەمانتاران هەبوو، خۆی لە سەرنجی لاستیکیی و قسەی عام و ڕستەی ئینشائییدا بینییەوە، جگە لە ڕستەیەك کە ڕەنگە بەتەنیا بۆ گەیاندنی ئەو پەیامە هاتبێت، خوا هەڵناگرێت پڕ بوو لە حەقیقەتیش ئەو ڕستەیە.

مەسرورو لاهور

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

چەند ڕۆژێک پێش ئێستا (مەسرور بەرزانی) سەردانی پەرلەمانی کوردستان‌و، (لاهور شێخ جەنگی) سەردانی شاری ڕانیەی کرد، سەبارەت بەم دوو سەردانە لەئاستی ڕاگەیاندو نووسین و شیکارییدا زۆر قسە کراوە، بەڵام دوو ڕەهەندی جیاواز هەیە لە قوڵای ئەم دوو سەردانەدا کەمترین قسە و چاوی چۆتە سەر.

هێزەکانی دەرەوەی پارتی و یەکێتی چیان بەسەر دێت؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

تا ئێستا ئەوەی ڕوونە ئەوەیە كە هەڵبژاردنی داهاتووی عێراق فەردی فرەبازنەیی دەبێت، بە جۆرێك كە لەگەڵ كۆتای ئافرەتاندا گونجاو بێت، بەمەش یەك بازنەیی پارێزگاكان بۆ ئەم هەڵبژاردنە دەكرێتە چەند بازنەیەك، ئەگەرچی یاسایی هەڵبژاردنەكان زۆر بڕگە و ئاستەنگ ماوە لە بەردەمیدا و ئەگەری گۆڕانكاری لەبەردەمدا زۆرە و هێزە سیاسیەكان كاریگەریان لەسەر تێپەڕاندنی یاساكە دەبێت و دەستەوەستان دانانیشن یاسایەك پەتی سێدارە بۆ قەبارەی حیزبەكانیان هەڵواسێ، بەڵام ئەوەی ئێستا هەیە یەكلاكردنەوەی بازنەكانی هەڵبژاردنە، فرەبازنەیی و قایمەی فەردی لە بنەمادا لێدانە لە پێگە و دەنگی حیزبە بچوكەكان، ئەو حیزبانەی بەبێ كۆبوونەوەی دەنگی بازنەی فراوانی پارێزگایەك، ناتوانن دەنگی پێویست بۆ كورسی بهێنن.

بایـدن و کـورد!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

(جۆ بایدن) ناوی تەواوی (جۆزیف ڕۆبینێت بایدن جۆنیۆر)ە کاندیدی پارتی دیموکرات و ڕکابەری سەرسەختی (دۆناڵد تڕەمپ)ە بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا کە بڕیارە ڕۆژی سێ شەممە رێکكەوتی (3/11/2020) بەڕێوەبچێت، بایدن لە ڕێکەوتی (1942/11/20) لە شاری سکڕانتنی ولایەتی پێنسلڤانیا لەدایک بووە، من چوار ساڵ لە شاری سکڕانتن ژیاوم و خوێندنی ماستەرم لە (زانکۆی مێری وود)ی ئەم شارەدا تەواو کردووە، زۆرینەی ڕەهای خەڵکی سکڕانتن (جۆ بایدن)یان خۆش دەوێت و لە هەر کەسێکیان بپرسیت باس لە زیرەکی و مرۆڤدۆستی و لیبڕاڵی و ئازادیخوازی ئەوت بۆ دەکەن، بایدن دکتۆرای لە یاسادا هەیە و ماوەی (47) ساڵ خزمەتی سێکتەری گشتی ئەمریکای کردووە، بۆ ماوەی (36) ساڵ سیناتۆر بووە بۆ ولایەتی دیڵاوەر، هەروەها ماوەی (8) ساڵیش جێگری سەرۆک باڕاک ئۆباما بووە، جۆ بایدن لە ئێستادا تەمەنی (77) ساڵە و ئەگەر بتوانێت لەم هەڵبژارنەدا سەرکەوتن بەدەست بێنێت و دۆناڵد تڕەمپ ببەزێنێت، ئەوا دەبێتە (46)مین سەرۆکی ئەمریکا و بەتەمەنترین سەرۆکی هەڵبژێردراو لە مێژووی کۆشکی سپی ئەمریکادا.

ڕۆژنامەگەری زانستە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای نزیكەی 120ساڵ لەكردنەوەی یەكەم كۆلێژی رۆژنامەگەریی لەزانكۆكانی ئەمەریكادا و تێپەڕینی 20ساڵ بەسەر یەكەمین وانەی بەشە زانستییەكانی خوێندنی میدیایی لە پەیمانگە و زانکۆکانی ھەرێمی کوردستاندا؛ تازەبەتازە بانگەشەی ئەوە دەكرێت كە «ڕاگەیاندن هیچ زانست نییە، چونکە نووسین و بڵاوکردنەوەی: هەواڵ، ڕێپۆرتاژ، گوتار، ئینتەرڤیو، گۆشە...هتد، هیچ پەیوەندییان بە زانستەوە نییە و وەك زانست سەیرناكرێن، لەهەمان كات، دەکرێ لەسەر نووسینی هەواڵ یان هەر ژانرێکی دیکەی ڕۆژنامەنووسی، گوتارێکی زانستی، تێزی ماستەر یان دکتۆرا بنووسرێ، بەڵام ڕۆژنامەگەری وەک: فەلسەفە، کۆمەڵناسی، مێژوو، جوغرافیا، سیاسەت...هتد زانست نییە و زۆر لە زانست دوورە.». (سەپان،2020)

كیسنجەر هۆشداری لە جەنگێكی جیهانی دەدات

گۆران قادر احمد

كیسنجەر هۆشداری لە جەنگێكی جیهانی دەدات ئەگەر ئەمەریكا و چین ناكۆكیەكانیان وەلا نەنێن. هنری كیسنجەر وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لەسەردەمی سەرۆك ریتچارد نیكسۆن، هۆشداری لە جەنگێكی جیهانی دەدات، ئەگەر ئەمریكا و چین سنورێك بۆ ناكۆكی و هەڕەشەكانیان دانەنێن.

د.بەرهەم ساڵح،پڕۆژەیەكی ئابوری و سیاسی بۆ چارەسەری كێشەكانی هەرێم ده‌خاته‌ ڕوو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەپێی راپۆرتێكی دڵشاد ئەنوەر بۆ دەنگی ئەمریكا. د.بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق بە پرۆژەیەکەوە گەڕاوەتەوە بۆ هەرێمی کوردستان و دەیەوێت پرۆژەکەی لەگەڵ بەرپرسانی هەرێم و حیزب و لایەنە سیاسیەکاندا تاوتوێ بکات، کە پرۆژەکەی دەچێتە چوارچێوەی ئامادەکاریەوە بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمانی عێراق.

ئایینداری سەردەستە، ئایینداری ژێردەستە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

‎ھەرگیز مانای شتێک نازانین (دیاردەیەکی مرۆیی، بیۆلۆژی و تەنانەت فیزیکیش) ئـەگەر ئـێمە ئـەو ھێزە نەناسین کە خاوەنی ئـەو شتەیە، خاوەندارێتی دەکات، بەکاری دێنێت، دەستی بەسەردا گرتووە، یان لە ڕێگەی ئـەو شتەوە خۆی دەنوێنێت و گوزارشت لە خۆی دەکات.

ئایا ترامپ نەخۆشی دەروونی هەیە؟

گۆران قادر احمد

پزیشكێكی نەخۆشییەكانی مێشك لە ئەمریكا پێیوایە، كە دۆناڵد ترامپ سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا نەخۆشی دەروونی هەمیشەیی هەیە، بۆیە بە شێوەیەكی دوژمنكارانە مامەڵە دەكات و هیچ هەست و سۆزێكی بۆ كەسانی دەوروپشتی نییە، دەشڵێت ئەم هۆكارە وا دەكات كە پێویستی بەوە بێت لە نەخۆشخانەیەكی چارەسەری دەروونی بهێڵدرێتەوە.

چەند جۆر ئازارمان ھەیە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئازار ئەو ھەستە بێزارکەر و بێزراوەیە کە پێت دەڵێت بەشێک لە جەستەت تەندروست نییە و کێشەیەکی هەیە.

سوریا وەک نموونە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەشێوەیەکی گشتی بیروباوەڕی نەتەوە پەرستی لەناو عەرەبەکاندا بەهێزە، و لەناو دەسەڵاتدارانیشدا هەمیشە زەق بووە، گەر بۆ ڕازیکردنی شەقامیش بێت، چونکە سروشتی قەبیلە، عەشیرەت، خێڵ لەناو عەرەبدا وادەخوازێت.

ئەنجامی هەڵبژاردنەکە کاریگەری لەسەر پرسی کورد دەبێت؟

گۆران قادر احمد

گومانی تێدا نییە كە هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەی ئەمەریكا كە وابڕیارە لە (3ی تشرینی دووەمی2020)بەڕێوە بچێت، كاریگەرییەكی زۆری لەسەر دۆسیەی كورد و ئایندەی كوردستان دەبێت، چونكە ئەمریكا سەرباری ئەوەی زلهێزی ناوچەكەیەو دەتوانێت بە ویستی خۆی ڕووداوەكان بەڕێوەبەرێت، لە هەمانكاتدا هاوپەیمانی كوردە و مامەڵەو بڕیارەكانی كاریگەری تەواو لەسەر دۆست و نەیارەكانی كوردستان جێدەهێڵێت، بە واتایەكی دیكە دەتوانێت كورد بكاتە كاراكتەرێكی سەرەكی، یان پشتگوێی بخات و نەیارەكانیشی گوێ بە ویستەكانی نەدەن و لە ڕووی سیاسی و سەربازیی و تەنانەت ئابوریشەوە گوشاری بخەنە سەر.

ئێران هەڕەشە دەکات

گۆران قادر احمد

نیگەرانیەكانی ئێران لەسەر جەنگی نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر دەبێت، بۆیە تاران چەندین جار بە زمانی توند هۆشداری بەو دوو وڵاتە داوە، كە جەنگ لە سنورەكانی نزیك نەكەنەوە، بەڵام ترسی ئێران لەسەر خودی جەنگەكە نیە، بەڵكو ترسی لە دۆخێكی دیكەی نەخوازراوی خۆیەوە هەیە.

باج، یان ڕووتانەوەی خەڵک

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یەکێکە لە هۆکارەکانی بەدەستهێنانی داهاتە بۆ حکومەت، کۆنترین جۆری بەدەستهێنانی پارەیە بۆ داهاتی گشتی، لە مێژەوە هەوڵی رێکخستنی دراوە.

د.موسەنا ئەمین: دەبێت هەرچی زووە لێکۆڵینەوەی جدی بکرێت لەسەر هۆکاری ئەو ڕێژەزۆرەی مردن لەشاری سلێمانی بەهۆی کۆرۆنا.

بڕوا کەمال

چوار ئەندامی پەڕلەمانی عێراق دەربارەی تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی کۆرۆنا لەشاری سلێمانی راگەیاندراوێکیان بڵاوکردوە و لەو ڕاگەیاندراوەدا هۆکارەکەی بۆکەمتەرخەمی لایەنی پەوەندیدار دەگێڕنەوە .

کاتیەتی؟ بەڵێ ئیتر کاتیەتی!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرچی قوتابخانە و زانکۆ و پەیمانگای حکوومی و گشتی هەیە هەر هەموویان نابووت کرد و لە بری ئەوان دەستیان دایە کردنەوەی زانکۆ و پەیمانگە و قوتابخانەکانی سەر بە گیرفانی خۆیان، ساڵانە هەرزانترینیان بۆ وەرگرتنی یەک فێڕخواز بە (٢) ملیۆن دینارە، ئایا ئیدی ڕوونە کە کێ دەتوانێت بخوێنێت و کێش نا؟ ئەگەر ئەم پرۆسێسی نابووتکردنە بەردەوام بێت جگە لە کەمینەیەکی زۆر کەم نەبێت کەس دەستی بە خوێندنێکی شاییستەدا ڕادەگات؟

کام سیستمی ئابوریی سیاسیی لە ھەرێمدا؟

د.مەریوان وریا قانع

مەسرور بارزانی لە پەرلەمان ووتی: "ئێمە نیزامێکی سۆسیالیستی یان کۆمۆنۆێمیستیمان نیە تا گرنگی بە کەرتی گشتی بدەین". لە وەڵامی ئەم قسەیەدا دەکرێت لەو بەڕێزە بپرسین ئەی باشە ئێوە چ ”نیزام“ێکتان ھەیە؟ کاک سیستمی ئابوریی و سیاسیتان ھەیە؟

توێژینەوەیەك وەڵام دەداتەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، بەستنی دەمامك بووە كاریگەرترین چەك بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ڤایرۆسەكە، چونكە پەتاكە بەهۆی دڵۆپە ئاوییەكان كە لە كاتی هەناسەدان دەردەچن بڵاودەبێتەوە، بۆ ئەمەش تەنها دەمامك ڕێگا لەو بڵاوبوونەوەیە دەگرێت.

براگەورەو مامی بچووك لە پەرلەمان

سالار مەحمود

چوونی حكومەت بۆ پەرلەمان بێمانا دەبێت، كاتێك پەرلەمان لەژێر هەیمەنەی حیزب‌و كۆمەڵێك كارەكتەری سیاسییدا دەبێت‌و بە مەیلی ئەوان هەڵدەسووڕێت.

گوناحی ئەخلاقی و گوناحی شەرعی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

گوێم لە وتارخوێنێک بوو، هاواری ئەکردو ئەیوت: واللە زینابکەیت، مەشروب بخۆیت، دزی بکەیت، تاد.. ، لەوەباشترە نوێژ نەکەیت.

ئایا ترامپ مەترسی لەسەرە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای ئەوەی دوێنی دۆناڵد ترامپ سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا و میلانیای هاوسەری توشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون، سەرەتا تیمی پزیشكی ترامپ باسیان لە تەندروستی باشی ترامپ دەكرد، كە هیچ نیشانەیەكی قورسی لەسەر دەرنەكەوتووە، بەڵام دوای كەمتر لە بیست و چوار كاتژمێر هەندێك ئاماژە و هەواڵ بڵاو بوونەوە، كە باس لە خراپی و نیگەرانی كۆشكی سپی دەكەن و 48 كاتژمێری داهاتوو بە یەكلاكەرەوە دەزانن.

پوتینیزم

دکتۆر جەبار قادر

پوتینیزم ئایدیۆلۆژییایەک نیە بە ناوی کەسێکەوە ناوبانگی دەرکردبێت وەک مارکسیزم، لێنینیزم و ماویزم، بەڵکو شیوازێکە لە دەسەڵات و بەڕێوەبردنی دەوڵەت، کە لە سێبەری ڤڵادیمێر پوتین لە ڕووسیای پۆست- سۆڤیەتیدا هاتۆتە کایەوە. چاودێرانی سیاسی و میدیاکاران هەوڵئەدەن جێگەیەک بۆ پوتینیزم لە نێوان تۆتالیتاریزم و لیبیرالیزمدا بکەنەوە، پێناسەیەکی زانستی بۆ بدۆزنەوە و ڕەگەز و پێکهاتە سەرەکییەکانی دەستنیشان بکەن و بۆ خوێنەران شیبکەنەوە.

ئەگەر ترامپ گیان لەدەست بدات؟

گۆران قادر احمد

لە ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا نزیكەی مانگێكی دیكە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی لە 3ی نۆڤەمبەردا ئەنجام دەدرێت، بەڵام دۆناڵد ترامپ سەرۆكی ئێستای ئەمریكا جیهانی توشی سەرسوڕمان كرد و هەواڵی توشبوون بە كۆرۆنای خۆیی و میلانیای هاوسەرەكەی ئاشكرا كرد، ئەمە لە كاتێكدایە كە هۆب هێكس گەورە ڕاوێژكاری ترامپ چەند ڕۆژێك لەمەوپێش توشی ڤایرۆسەكە بووبوو.

خۆپیشاندانەکانی عێراق چی لێ سەوز بوو؟

بڕوا کەمال

ساڵێک تێی دەپەڕێت بەسەر خۆپیشاندانەکانی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٩ کە بڵێسەی خۆپیشاندانەکان لە بەغدادی پایتەختەوە دەستی پێکردو پریشیکی خۆپیشاندانەکان بڵاو بۆیەوە بۆ شارەکانی "بەسرە، نەجەف ، کەربەلا، زیقار و تەواوی شارەکانی عێراقی گرتوە تەنانەت ترسی کەوتنی حکومەتیش هەبوو لە بەغداد، بەهەزارەها خۆپیشاندەر بیندار بوون و چەندینی دیکەش کوژران تاکو ئێستا ئامارێکی فەرمی نیە لەبارەی ژمارەی کوژراوان و برینداران، هەندێک ژمارەی نافەرمی هەیە کە ژمارەی کوژراوان ٧٠٠کەسەو برینداران دەگاتە ٢٧هەزار کەس، تەواوی خۆپیشاندەران یەک دروشمیان دەوتەوە ئەیش (نیشتیمان مان دەوێت ) بەڵام لەڕاستیدا کۆمەڵێک قەیرانی گەورە کە شەقامی عێراقی بێزار کردبوو، هەموویان بەیەک دەنگ هاواریان دەکرد گەندەڵکاران ئەم نیشتیمانە بەجێی بێڵن.

بۆچی وازم لە زانکۆ هێنا؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

من له‌ زانكۆ ده‌ ساڵ مامۆستابووم و دوو ملیۆن و زیاده‌یه‌ك كه‌ بیرم نه‌ماوه‌ چه‌نده‌ موچه‌ی مانگكێم بوو. ئه‌و موچه‌یه‌م له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا وه‌رده‌گرت هه‌فته‌ی شه‌ش سه‌عات له‌ ژوورێك له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌ گه‌نجێك كۆببمه‌وه‌ كه‌ هیچیان پێویستیان به‌و وانانه‌ نه‌بوو كه‌ ده‌مووه‌ته‌وه‌، هه‌موویان بۆ وه‌رگرتنی بڕوانامه‌كه‌ ناچاربوون بێنه‌ ناو ئه‌و زیندانه‌وه‌.

ئازەربایجان لە دەوڵەتێکی کوردیەوە بۆ دەوڵەتێکی بە تورک کراو و نامۆکراو بە کورد

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

وەک کەسێک کە بەدوای مێژووی کورد دا عەوداڵم، کاتێک ئەم زوڵم و زۆرەی کە بەرامبەر بە کورد کراوە لەبەرامبەردا ئەو نائاگاییەی دەبینم بەرامبەر بە خۆی، ئازارێکی زۆر دەچێژم. کاتێک دەبینیت ئەمڕۆ خەریکە کورد لە ئازەربایجاندا ناهێڵرێت و ئەوەی کە ماویشە بەشێکی زۆریان لەم جەنگانەدا کەوتوونەتە کەمپی پەنابەریەوە بێ ئەوەی کە کورد خۆی ئاگاداری ئەوە بێت، هێندەی تر توڕە دەبم. سەرەڕای ئەوە میدیای کوردیش وەک وڵاتێکی نامۆ بە کورد ناوی ئەو وڵاتە داگیرکراوە دەهێنێت.

ترەمپ و بایدن: یەکەم شەڕ

د.سەردار عەزیز

کاتژمێر سێی بەیانی بە کاتی کوردستان، لە شاری کلیڤلاند بۆ یەکەمجار ترەمپ و بایدن ڕووبەڕو دیبەتیانکرد. هەرچەندە ڕۆژی هەڵبژاردن نزیکەی مانگێکی ماوەم بەڵام خەڵکێکی زۆر لە ئەمریکا دەنگیان داوە و دەنگدەدەن. چونکە ئەمساڵ بە هۆی نەخۆشی کۆرۆناوە دەنگدان بۆ پۆستە.

کۆتایی ھەرێمی کوردستان وەک دۆڕاوی دوای جەنگ...

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ھاوکێشە سیاسیەکەی ڕۆژھەڵاتی ناوەراست گۆرانی ڕیشەی تێدا ڕوو دەدات لەسەر کۆی ئاستەکان ھەرێمی کوردستان یەکەم دۆڕاوی دوای جەنگ و جوگرافیای ڕێککەوتنە سیاسی و ستراتیژیەکانی ناوچەکەیە ، جوگرافیای ھەرێمی کوردستان لەبەردەم دابەشکاریەکی بەرە نوێیەکەی (شامی نوێ و ھاوپەیمانە دڕدۆنگەکەی روسی _ تورکی )دایە ، دەتوانین لە چەند ئاستێکدا ئەو مەترسیانە بخەینە ڕوو:

ڕۆشنبیران; یار یان نەیاری سانسۆرن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پرسی سانسۆر و لێکەوتەکانی تەنها پەیوەست نییە بە کاروباری ڕۆتینیی دەزگاکانی چاپ و بلاوکردنەوە و ژمارەی سپاردنەوە، بەڵکوو چەندین ئاماژەی دیکە لە خۆ دەگرێت. لەم نێوەندەدا و لە ماجەرای ڕەتکردنەوەی گشتی و بەڕووکەش گشتگیری سانسۆر و بڕیارەکەی وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێم، ئەوەی جێگەی پرسیارە ئایا هەڵوێست و مەرام و بەرژەوەندیی ڕۆشنبیران لە چیدایە؟ هەر بە ڕاست ئەوان دژی سانسۆرن؟ یاخود بە دیوێکی دیکەدا بەرهەمهێنەری سانسۆرن؟ کایەی ڕۆشنبیری و ئیعلامی بە چی ڕێگایەک سانسۆر بەرهەم دەهێننەوە؟

کازمی وەکو دوا کارت

شاهۆ عەبدوڵا

دەستنیشانكردنی كازمی وەك سەرۆك وەزیران، ڕەوشی سیاسی عێراقی زیاتر بەرەو جوڵەو و شەپۆلی سیاسی ئاڕاستەكردوە و ئاڕاستە دەكات. هەروەك چۆن كەسایەتییەكی وەك كازمی ئەگەری زنجیرە ڕودانی ڕوادوی سیاسی لێدەكرا. بەهەمان شێوە یاسای هەڵبژاردن و نزیك بوونەوەی وادەی هەڵبژرادن. ئەگەر زۆر هەیە لەعێراقدا ڕوداوگەلێكی توندی لێبكەوێتەوە لەنێوان هێزە نەیارەكان.

ژیان‌و مردن بێ ناسنامەو بێ كەسوكار

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەئێوارەیەكی زستاندا، محەمەد ئەركانی تەمەن (4) ساڵان دوای ئەوەی سێ‌ رۆژ بەتەنیا لەكەلاوەیەكدا جێهێڵدرابوو دۆزرایەوە، دیمەنە بەئازارەكە ئەوەبوو محەمەد دەست‌و قاچە شكێندراوەكەی بەتیپ‌و كارتۆن بەسترابوو، دوای ئەوەی خرابووە ناو دۆشەكێكەوە ئینجا بەچەند بلۆكێك دەورە درابوو.

ئەمەریکا هێرش دەکاتە سەر میلیشیاکانی عێراق؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

عێراق ئەو مەیدانەیە كە دەكرێت لە چەند هەفتەی داهاتوودا بەریەككەوتنی نێوان ئەمریكا و ئێرانی تێدا ڕووبدات، كە ئەمەش پێش هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەی ئەمریكا، موفاجەئەی ئۆكتۆبەر دەخوڵقێنێت، یان بەریەككەوتنی ئێران و حكومەتەكەی كازمی تێدا ڕووبدات.

کۆرۆنا و ڕیفراندۆم چییان پێ وتین؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کوردی هەرێمی کوردستانی عێراق میللەتێکی سەیرین، لەبری ئەوەی سەد جار بیپێوین و یەکجار بیبڕین ڕێک بە پێچەوانەوە سەد جار ئەیبڕین و جارێکیش نایپێوین. ئەوەی لەم هەرێمە بە خەڵک و حکومەتەوە هەیە مێنتاڵیتی و بیرکردنەوەی گاڕانییە.

ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی، نا بۆ سه‌ربه‌خۆیی نه‌بوو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

(25/9/2020)، سێ ساڵی ڕه‌به‌ق تێپه‌ڕ ده‌بێت به‌سه‌ر ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمی (25/7/2017)، ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی و هێز و لایه‌نه‌كانی دابه‌شی سه‌ر دوو به‌ره‌ كرد.

کورد لە نێوان سەد ساڵی حوکمڕانی لە عبدالرحمن گەیلانی بۆمستەفا کازمی!!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌سه‌رده‌می عبدالرحمن گه‌یلانی یه‌كه‌م سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق ئه‌وكات حوكمی عێراق پاشایه‌تی بوو تا ئه‌مڕۆ كه‌ مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراقه‌ كورد له‌م له‌م سه‌د ساڵه‌دا له‌ده‌سه‌ڵات بو بێت یان لەده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات ئۆپۆزسوێن بووه‌ و هه‌ندێ جاریش به‌یاساده‌رچوو یان تێكده‌ر یانیش به‌كرێگیراو له‌قه‌ڵه‌م دراوە!.

لەزستانى رابردوو ئەو مەترسییەم ڕاگەیاند

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرچەندە من لەسەرەتاى ئەو پەتایەوە تا ئیستە نەموویستووە قسەى لەسەر بکەم، مەگەر جاریک توانجم لەسەر کردبێت، چونکە بەو رادەیەى لەکوردستان و جیهان قسەى لەسەر دەکرێت من بەو شێوەیەى نابینم و زۆر بچوکترى دەبینم، وەلێ لەبەر ئەوەى وەزیرى ناوخۆ راست و راست گوتى ئەوەى بڵێت باوڕیمان پێى نییە دەیگرین!!

مێژوو ئاوەژووناکرێتەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کۆمەڵەی رەنجدەران سەربەرزترین و روو سورترین رێکخراوی سیاسیە لەمێژووی باشوری کوردستان ، بە کتێبێک و کۆمەڵێک نوسین و گڕوگەفێکی سوشیال میدیا مێژووی ئەو رێکخراوە گەردی لەسەر نانیشێ !

به‌ریتانیا خاوه‌ندارێتی بۆ عێراق ڕاگه‌یاند

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌دروستبوونی عێراقه‌وه‌ وه‌ك ده‌وڵه‌ت له‌پادشای بۆ كۆماری و تا ئه‌مڕۆش به‌ریتانیا دوور بووبێ یان نزیك قسه‌ی كۆتایی ئه‌م وڵاتهو ‌پرسه‌كانی عێراقی یه‌كلایكردۆته‌وه، ‌زۆر جار بێ دیاربونی ڕۆڵی به‌ریتانیا هێزو وڵاتیتری وه‌ك ئه‌مه‌ریكاو یه‌كێتی ئه‌وروپا پلانیان جێبه‌جێ كردووه‌ كه‌ئه‌جێنداکە هی به‌ریتانیا بووە له‌بنه‌ڕه‌تدا!

چیرۆكی داكۆكی ئەمەریكا لە مالیكی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

كۆندا لیزا رایس كە لە (26/1/2005) تا (20/1/2009) وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا بووە، لە بیرەوەرییەكانیدا بەناونیشانی (No Higher Honor) واتە: هیچ شەرەفمەندییەك لەوە بەرزتر نییە كە لە ساڵی (2011)دا بڵاویكردەوە، باس لەوە دەكات كە چۆن ئیدارەی ئەمەریكا رێگەی نەداوە تاڵەبانی‌و هاوكارەكانی، لەڕێگەی پارلەمانەوە متمانە لە نوری مالیكی سەرۆك وەزیرانی ئەودەمەی عێراق وەربگرنەوە.

ئیسرائیل چاوەڕێی پایزی وڵاتانی عەرەبیە

گۆران قادر احمد

ئەمڕۆ لە كۆشكی سپی لە واشنتنی پایتەختی ئەمریكا، ڕووداوێكی گرنگ و مێژویی لە جیهاندا ڕوودەدات، كە ئەویش واژۆكردنی ڕێكەوتننامەی ئاشتی لە نێوان ئیسرائیل و ئیمارات و بەحرەینە، ئەم ڕووداوە هێندە بۆ ئیسرائیل گرنگە، ئەوەندە بۆ وڵاتانی عەرەبی گرنگ نیە، چونكە ئیسرائیل چەندین هەنگاو دەباتە پێش، هەروەها وڵاتانی عەرەبیش چەندین هەنگاو لە یەكگرتوویی و پابەندبوونیان بەو پرەنسیپانەی كە خۆیان باوەڕیان پێیەتی پاشەكشە پێدەكات.

مەلا بەختیار، لە زیندانی نزرۆکە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کاتێک کە لە ساڵی ١٩٨١ز لە ناوەندی کۆمەڵە، لە نێوزەنگ کارم دەکرد، نزیکەی زوربەی سەرکردە ناسراوەکانی یەکیەتی لەوێ دەمانەوە، یان زوو زوو بۆ کۆبوونەوەکان دەهاتنە ئەو ناوە. هەموویانم بە شێوەی جۆراوجۆر ناسی.

هاوكارییەكانی ئیمارات بۆ پەكەكە عێراق و هەرێمی كوردستان نیگەران دەكات

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئیمارات بەوە تۆمەتبار دەكرێت، كە بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ناڕاستەوخۆی توركیا، هاوكاریی پێشكەشی پارتی كرێكارانی كوردستان دەكات، ئەمەش نیگەرانی لای عێراق و هەرێمی كوردستان دروست كردووە، چونكە ئەم كارەی ئیمارات پاڵ بە توركیاوە دەنێت كە ئۆپراسیۆنی نوێ لە هەرێمی كوردستان ئەنجام بدات.

مه‌لا به‌ختیار و نه‌وشیروان موسته‌فا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ڕه‌نگه‌ ده‌ربڕینێکی دیکتاتۆریانه‌ بێت، به‌ڵام به‌لایه‌نی که‌م به‌بێ خوێندنه‌وه‌ بۆ مێژووی ساڵی ١٩٦٩ تاوه‌کو ساڵی ٢٠١٧ و کۆچی دوایی نه‌وشیروان موسته‌فا، هیچ که‌سێک ناتوانێت ڕه‌خنه‌ و تۆمه‌ت ئاڕاسته‌ی ئه‌م دوو که‌سایه‌تیه‌ بکات، چونکه‌ به‌بێ دیراسه‌کردنه‌ی ئه‌م مێژووه‌ هه‌ر قسه‌یه‌ک له‌سه‌ریان بکرێت ده‌چێته‌ خانه‌ی ته‌شهیر و قسه‌ی عاتفی بێبنه‌مایه‌وه‌.

سەردانەکەی کازمیتان پیرۆز بێت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هێشتا هەزاران ئێسك و پروسكی ئەنفالكراوان لە منداڵ و ژن و گەنج‌و پیر لە بیابانی عەرەبین، هەزاران گوند وێران و كاولگەن، كوێت نیوەی ئەمەش وێران نەبوو، حكومەتی عێراق 360 ملیار دۆلار قەرەبووی داوەتەوە، كەچی تا ئێستا داوای لێبوردنێكی لە كورد نەكردووە، قەرەبویەكی نەكردونەتەوە، بەڵام كە سەرۆك وەزیرانی عەرەب دێت كوردستانی ئەسپاردە دەكەن؟؟ ئەمە راگەیاندنی فەشەلی ئێوەیە، نەك خۆشەویستی بۆ كازمی.

ئەمەریکای دوژمنی جاران بووەتە فریادڕەس

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

"ئەوەی بۆ ئەمەریکیەکان گرنگ بوو گۆڕینی وێنەی خۆیان بوو لە دوژمنەوە بۆ فریادڕەس؛ گۆڕینی وێنەی ئیسرائیل بوو لە داگیرکەرەوە بۆ دۆست و هاوپەیمان"

پێش ۱۱ی سێپتەمبەر ئوسامە بن لاندن چووبوویە ئەمەریکا؟

کۆژین سدیق

یانزەی سێپتەمبەر ئەو ڕۆژەی لە یادگای ھاوڵاتیانی ئەمریکیدا ڕۆژێکی تاڵ و لەبیرنەکراوە بۆ ھەمیشە و ڕۆژێکی ڕەشە لە مێژووی ئەو وڵاتە، تێیدا لەلایەن چەن کەسێکەوە ئاراستەی چەند فڕۆکەیەک گۆڕا بەرەو تاوەری گەورەی بارزگانی ئەمریکا و بینای وەزارەتی بەرگری ئەمریکا پنتاگۆن و لەو پەلامارەدە نزیکەی سێ ھەزارکەس گیانیانلەدەستدا، ڕووداوەکە بووە جێگەی مشتومڕێکی گەورە لەئەمریکا و تەنانەت جیھانیشدا و تائێستاش ڕووداوەکە بەتەواوی ئاشکرا نەکراوەو چەندین دیوی شاراوەی ھەیە.

دایکی دوو ساڵە چاوەڕوانی بینینی گۆڕی کوڕەکەیەتی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پێش لە سێدارەدانی، بافڵ تالەبانی و قوباد تاڵەبانی چۆن لەگەڵ وەفدێکی ئێرانییەکاندا باسی ڕامینیان کرد و نێچرڤان بارزانیش وەڵامی کەسوکارەکەی نەدایەوە

کفرە گۆڕان دژیان نە وەستێ!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژانە زۆر روداوی ئازاربەخش، لە سایەی ئەم دەسەڵاتە کلیپتۆکراسی و ئۆلیگارشی‌یە دا، لەم هەرێمە پڕ لە زوڵم و ناعەدالەتیەی کوردستانا رو ئەدەن، بەڵام روداو تا روداو کەوتوە.

سیستەمی وەزارەتی پەروەردە و تاکێکی کڵۆڵ!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

"پەروەردە ئامادەکاری نییە بۆ ژیان، بەڵکو خودی ژیانە" جۆن دیوی ١٩٥٢.

كارەساتی گەورە روو لەهەرێم دەكات

دلێر عەبدوڵا

هەرێمی كوردستان، بەهۆی قەیرانێكی ترەوە دەناڵێنێت، ئەویش گرتنەوەی ئاوی رووباری سیروان و گۆڕینی ئاڕاستەكەیەتی لەلایەن كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە. كە زیاتر لە دوو ملیۆن كەس ژیانی لەسەر ئەو ئاوەیە كە بەروبارەكەدا دێت.

جەنگ لە نێوانیادا ڕوو دەدات؟

گۆران قادر احمد

ناكۆكیەكانی نێوان توركیا و یۆنان بەشێوەیەكی مەترسیدار لە زیادبووندایە، كە نزیك بۆتەوە لە لێواری جەنگێكی گشتگیر، هۆكاری ئەم ناكۆكیانە دەگەڕێتەوە بۆ سیاسەتەكانی توركیا و گەڕان بە دوای وزەی سروشتی لە ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست و ناوچەی قوبروس، ئەسیناش ئەم كارە بە " نایاسایی" دەزانێت، بۆیە بەهۆی ئەم ئاڵۆزیانەوە هۆشداری لە هەڵگیرسانی جەنگێكی گشتگیر دەدرێت.

بەیدەقەكەی لاهوری شێخ جەنگی لە حكومەتەكەی مەسرور بارزانیدا

هێمن باقر

لە تەواوی كابینەكەی مەسرور بارزانیدا، تەنها پۆستێكی حوكمی بەدەست لاهور شێخ جەنگیەوە بێت، پۆستێكی بریكارێكی وەزیرەو یەكێك لە متمانەپێكراوترین پیاوەكانی ناردۆتە ئەو پۆستە كە بریتییە لە لیوا چەتۆ ساڵح لە پۆستی بریكاری وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمدا.

‎تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان بۆ خزمەت نەك بۆ كات كوشتن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

‎ئاشكرایە كە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان داهێنانێكی گرنگە وئەگەر بەشیاوی بەكاربێت سوودێكی زۆر دەگەیەنێت وكاتێكی زۆریش دەگێڕێتەوە وزۆرێك لە هاوڕێ ودۆستەكان تیایدا كۆدەبنەوە وكۆبونەوەكەش پێویستی بە شوێن نیە، ئەگەر ئەم كۆبونەوانە بە ئاراستەی ڕاستدا بڕوات ئەوا هەمووان سوودێكی زۆر لەیەكتر دەبینن، وهەروەها هەر لە ڕێگەی ئەم تۆڕانەوە دەتوانرێت ئامانجی هاوبەش دابنرێت وهەمووان بەیەكەوە هەوڵی بەدیهێنانی بدەن.

ئایا کازمی شانەکەی لەسەری د. بەرهەمدا دەشكێنێ؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژی ٢ی ٩ی ٢٠٢٠ شتێکی نامۆ لەبەغدا رویدا، نامۆ لە پرۆتۆکۆڵ و عورفی دیبلۆماسیدا. لەو رۆژەدا دوو ئیستیعرازی پاسەوانی شەڕەف بۆ ئیمانۆئێل ماکرۆن کران. ئیستیعرازی یەکەم لەگەڵ بەرهەم ساڵحدا رێکخرابوو و هی دووەمیش لە هۆڵێکی داخراو و بەهەیبەتی سەردەمی سەدام، لەگەڵ کازمیدا سازکرا. لە مێژووی پرۆتۆکۆڵە جیهانییەکان، پرۆتۆکۆڵێکی تری هاو شێوەی وەک ئەم پرۆتۆکۆڵە نامۆیە نییە. لەوەش نامۆتر ئەوەیە ماکرۆن یەکەمجار کۆبوونەوەیەکی هاوبەشی لەگەڵ بەرهەم و کازمیدا کرد. دواتر بەجیا کازمی دیوە و هەردووکیشیان بە جیا کۆنگرەی رۆژنامەوانییان لەگەڵ ماکرۆندا بەست. هەڵبەت هەموو ئەوانە لە سەردانێکی کەمتر لە ٤ سەعاتدا روویدا!

شكاندنی لوتی ئەردۆغان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوێنێ شەو لەپەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا، ئەردۆغان زۆر سوپاسی ئەنگێلا مێركلی راوێژكاری ئەڵمانیای كرد بۆ ناوەندگیری لە نێوان توركیا و یۆنان لەدەریای سپی ناوەڕاست.

بڕیارى دەوامکردن و چەند سەرنجێکى یاسایى

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەمشەو بەرێز گوتەبێژى حکومەتى هەرێمى کوردستان، لە میانەى پۆستێکیدا لە پەیجى تایبەتى خۆى ، رایگەیاند کە دەوام لە رۆژى یەک شەممەى داهاتووە وەک جارانى لێ دێتەوە واتە هەموو رۆژێک دەوامکردن لە کاتژمێر (8)ى سەر لەبەیانى بۆ کاتژمێر (3)ى پاشنیوەرۆ، بۆ وەستانەوە لەسەر ئەم بریارە لەرووى یاسا و قەزاى کارگێڕییەوە چەند سەرنجێ لە خوارەوە تۆمار دەکەین:

سەردار پشدەری: پێموایە مستەفا کازمی دەسەڵاتی کوردی هەڵدەوەشێنێ

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەردار پشدەری، پێشمه‌رگه‌ى شۆڕشى ئه‌یلووله‌و خۆى به‌ خاوه‌نى بیرۆكه‌ى ده‌رهێنان‌و خۆماڵیكردنى نه‌وتى كوردستان ده‌زانێت، ساڵانێکی زۆرە لە وڵاتی بەریتانیا نیشتەجێیە، باسلەوە دەکات کە مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی عێراق ناڕاستەوخۆ پەیوەندیی پێوە کردووەو دەشڵێت ڕەنگە ئەمەریکییەکان ناوی ئەویان بە مستەفا کازمی دابێت.

کەی دەرگای قوتابخانەکان دەکرێتەوە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەدیدی خۆم باشترین بژاردە ئەوەیە کە بۆ ماوەیەک دەستپێکی پرۆسەی خوێندن دوابخەین بەئومێدی کەمبوونەوەی ئاستی کاریگەری ئەم پەتایە.

بارزانییەکان نه‌ك ماڵباتی بارزانی!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌ چه‌ند رۆژی رابردوودا وه‌ڵام و وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌ك له‌ نێوان من و كاك عه‌بدولڕه‌زاق شه‌ریفدا دروستبوو له‌ سایتی دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین، دوا وتاری كاك عه‌بدولڕه‌زاق له‌ ٨\٦ بڵاوبوویه‌وه به‌ ناوی بارزانی ناس‌، كه‌ وه‌ڵامی كورته‌ وتارێكی من بوو. هاوڕای به‌ڕێزیانم لەوەی "ئەم گفتوگۆ و شیکردنەوانە بۆ نەوەکانی ئایندە، بۆ ڕێگە ڕۆشنی جێگەی خۆی دەگرێ". هه‌روه‌ها له‌و باوه‌ڕه‌دام كه‌ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌و جۆره‌ بابه‌تانه‌ پێویستمان به‌ گفتوگۆ و بیروڕا گۆڕینه‌وه‌ هه‌یه‌. وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌شم هه‌ر له‌و گۆشه‌نیگایه‌وه‌یه‌.

عەللاوی: بارزانی پێیوتم جگە لە رێگەپێدانی سوپای عێراق چاری دیكەم نەبوو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

من لەژێر فشاری سەربازی ئێران‌و یەكێتی نیشتیمانی كوردستاندا بووم، چارم نەبوو جگەلە رێگەپێدانێكی دیاریكراو بە سوپای عێراقی، دوو رۆژ دوای رووداوی (31/ئاب) مەسعود بارزانی بە تەلەفۆن وای پێوتم.. هەرچەندە پێنج ئەندامی حیزبەكەمان لەو رووداوەدا كوژران، بەڵام رێگەم نەدا حزبەكەمان بەیاننامەی ناڕەزایی دەربكات. ئەیاد عەلاوی لە بیرەوەرییەكانیدا وادەڵێت.

تولەمارێک بێرەدا تێپەڕی بوو بە ئەژدیها

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژی ٢٧ی ٨ی٢٠٢٠ ئەردۆغان هەڕەشەی لەناوبردنی لە یۆنانی کرد. یۆنان یەکەم وڵات نییە و دوا وڵاتیش نابێت کە لەژێر هەڕەشەی ئەردۆغاندایە. ئێستا ئەردۆغان وەک ئەژدیهایەک بەملا و بەولادا دەفیشێنێت. کلکی لە لیبیا و سۆماڵ و ئەسیوبییایە و سەری لە ئەنقەرە و باشور و رۆژاڤا و دەریای ئیجە دەجوڵیت. ئەو رۆژگارێک تولەمارێک بوو، لە درز و کەلێنی نێوان باڵی عەلمانی و ئیسلامی ناسیونالیستی تورکی تروکا و بووە ئەژدیها.

كوردستان لە بەردەم دامەزراندنەوەی عێراقدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دۆخی عێراق، لە قەیرانی سیاسەتی حوكمڕانیدایە. سەرچاوەی قەیرانەكەش، زاڵبونی تایفەگەری و شكستی سیاسەتی ئابورییە.. بەتایبەتی گەندەڵی، تا ئەو رادەیە تەشەنەی سەندووە، بەپێی راپۆرتی رێكخراوی نێودەوڵەتی دژایەتی گەندەڵی، عێراق لە پلەی هەشتەمی وڵاتانی گەندەڵە.

ئەمەریکییەکان بەمجۆرە سەرۆک هەڵدەبژێرن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لێرەدا دەپرسین سەرۆک لە ئەمریکا چؤن هەلدەبژێردرێت، کێ دەنگی بۆ دەدات، هەڵبژاردنەکە راستەوخۆ دەبێت یان ناراستەوخۆ؟

کازمی، پاش گەڕانەوەی لە ئەمەریکا

كۆژین سدیق

وادیارە ئیتر ئەمریکا ئەو پیاوەی کە لە ساڵی ٢٠٠٣ وە بەدوایدا دەگەڕێ خەریکە دەیدۆزێتەوە، ئەمریکا حکومەتی دیکتاتۆری ئەوکاتەی عێراقی ڕووخاند بەئامانجی بنیاتنانی حکومەتێکی دیموکراتی بەھێز بۆ ھاوڵاتیانی عێراقی بەڵام دەستوەردانە ڕاستەوخۆکانی وڵاتانی دراوسێ و بەتایبەتی ئێران تەواو پێچەوانەی ئامانجەکانی ئەمریکا لە عێراق ڕوویدا بۆیە ئەمریکا بەدوای پیاوێکدا دەگەڕێت کە پشتی پێببەستێت و پشیوانی بکات تاوەکو چانسێک بدات بە عێراق و لەڕێیەوە ئامانجەکانی بەدیبھێنێت.

دەرئەنجامێك لە دەستپێكی ساڵی نوێی خوێندندا..

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەخوێندنەوەی واقیعی ئێستای هەرێم و لەژێر رۆشنایی ئەو بەدواداچوون و لێكۆڵینەوەیەی لە ماوەی رابردوو بەئەنجامم گەیاند، ئەتوانین بگەینە ئەم دەرئەنجامانەی كە لە خوارەوە ئاماژەی پێ دەدەم، بەهیوای ئەوەی تیشكم خستبێتە سەر بەشێك لە خاڵە سەرەكییەكانی چارەسەر بۆ گرفتەكانی ساڵی رابردوو و، چەند رێوشوێنێكی پێویست بۆ دەستپێكی ساڵی نوێ، لەگەڵ هیوای كۆتایی هاتنی ڤایرۆسی كۆرۆنا و ساڵێكی پڕ ئارامی بۆ پرۆسەی خوێندن لە هەرێمی كوردستاندا..

پرۆژەی "شامی نوێ" چیە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

- پرۆژەی شامی نوێ، پرۆژەیەكی عیملاقی ئابووری عەرەبی نوێیە لەشێوەی یەكێتی ئەوروپا كە ئامانجی بەستنەوەی وڵاتانی عەرەبیە بەیەكەوە، بەلێكتێگەیشتنی سیاسی و ئابووری نێوان میسر و عێراق دەستیپێكرد و بەم دواییانەش ئوردن چویە ناویەوە و پێدەچێت لەداهاتووشدا سعودیە و كوەیت بەشداری تێدا بكەن، لوتكەی ئوردن و میسر و عیراق لە عەممان گفتوگۆكردنی ئەو سێ ولاتە بوو لەوبارەیەوە.

پارتی‌و یەكێتی تۆپی پێ بەرەو لەتبوون دەبەنەوە

سالار مەحمود

بڕیاردان لە چارەنووسی خولی تۆپی پێی یانە پلە نایابەكانی كوردستان بارگرژی لە نێوان ئەندامانی یەكێتی تۆپی پێی كوردستاندا دروست دەكات‌و تۆپی پێ بەرەو دابەشبوون بەسەر هەرێمی زەردو هەرێمی سەوزدا دەباتەوە.

شکستی ناسیۆنالیزمی شوانکارە و زەمەنی گەشەی هەستی عێراقچێتی

هێمن باقر

لە سەد ساڵی دروستبونی عێراقەوە هەتا ئەمڕۆ لەحزەیەك نەبوووە وەك ئەم چركە ساتەی ئێستا هەستی عێراقچێتی لە باشوری كوردستاندا بە هێزبوبێت.

بچوککردنەوەی گەدە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

قەڵەوی یەکێک لە نەخۆشیەکانی سەردەمە کە چەندان نەخۆشیتر لەگەڵ خۆی دێنێت، کەمخواردن و وەرزشکردن و دەرمانخواردن و نەشتەرگەری، بۆ چارەسەری نەخۆشی قەڵەوی بەکاردێن، بەڵام نەشتەرگەری لە هەموویان کاریگەرترە و بە تەواوی کۆتایی بە قەڵەوی دێنیت، لە ناو نەشتەرگەریەکانیشدا، نەشتەرگەری بچووککردنەوەی گەدە( sleeve gastrectomy) ئەنجامی باشترە و کەمترین ماکی هەیە.

هەرسێ وڵات چییان لەیەکدی دەوێت؟

گۆران قادر احمد

پرسی وزە و نەوت بەشێكی گرنگی كۆبوونەوەكان دەبێت، بەتایبەت نەوتی هەرێمی كوردستان كە بەشێوەیەكی ناڕوون لە ڕێگای وڵاتی توركیاوە بەشێوەیەكی هەرزان و نادیار دەفرۆشرێت، میسر وەك وڵاتێكی دژی توركیا، دەیەوێت ئەم پرسە لەگەڵ مستەفا كازمی باس بكات، بەشێوەیەك وزەی وڵاتانی عەرەبی ،وڵاتێكی نەیار سودی لێوەرنەگرێت،هەروەها میسر وەك نوێنەری سعودیە و ئیمارات پێدەچێت كۆمەڵێك داواكاری سیاسی لەسەر پرسی لیبیا و یەمەن و سوریا هەبێت و هەوڵی جۆرێك لە كۆدەگی لەسەر ئەو پرسانەش بدات.

بۆچی پێشمەرگە ڕیفۆرم نابێت؟

د.سەردار عەزیز

چەند ساڵێک لەمەوپێش وڵاتانی هاوپەیمانان پرۆژەیەک و پرۆسەیەکی ڕیفۆرمی پێشمەرگەیان دەست پێکرد کە هەتا ئێستا هیچ هەنگاوێكی کرداریی لە بارەوە نەنراوە. گەر تەماشای وێبسایتی وەزارەتی پێشمەرگە بکەیت، کە بەشێکی تەرخانکردوە بۆ ڕیفۆرم، جگە لە بەستنی کۆنفرانسێک، دوو ساڵ لەمەوپێش، هیچ چالاکیەکی تر بەدی ناکرێت.

بەرەنگاری سەر شەقام

له‌شكر قادر ڕه‌سوڵ

لەم چرکەساتەدا دونیای ئێمە بەدۆخێکی دژواردا تێدەپەرێت و لەبەردەم مەترسی و غەرقبونێکی گەورەدایە. لەلایەک خراپی سستمی حوکمرانی و گەندەڵی و نادادپەروەرەیی، لەلایەکی دیکەوە نائامادەیی کەرستەی مەعریفی و غیابی تیوری شۆرش بۆ گۆڕینی سیستەم و نەبوونی وشیاریەکی بەرەنگار لای تاک وایکردووە کۆمەڵگەی کوردی بگاتە لێواری داڕوخان و ھەڵوەشاندنەوە.

مستەفا کازمی لەنێوان ئەمەریکاو ئێراندا کامیان هەڵدەبژێرێت؟

بڕوا کەمال

لەدوای پڕۆسەی ئازادی عێراق لەساڵی ٢٠٠٣ کەلەلایەن هاوپەیمانان بەسەرۆکایەتی ئەمریکا ڕژێمی بەعس کۆتایی هات، ئەمریکا لەعێراق لەدوای ساڵی ٢٠٠٣ وە زیاتر لە ٦٠٠٠ هەزار سەربازی لەخاکی عێراق کوژراون و بە ملیارەها دۆلاری لەعێراقدا سەرف کردووە، بەڵام ئەوەی کە پێچەوانە بوویەوە لەدوای یەکەم هەڵبژاردن و تەشلیکردنی حکومەت لەلایەن حیزبە شیعەکان ئیتر بەتەواوەتی ڕەنگدانەوە و هەژموونی ئێران بەسەر عێراقدا زاڵبوو، تەنانەت کاتێک لایەنەکان ڕێکنەدەکەوتن بۆ تەشکیلکردنی حکومەت یان کاندیدێک ئەوە ئێران بەڕاستەوخۆی دەستی لەکاروبارەکانی عێراق وەرئەدا، تەنانەت بەجۆرێک بوو دەبوایە کاندیدی سەرۆک وەزیران ئێران دیاری بکات.

بت و بتەوانی(بیرکردنەوە ئیبراهیمییەکان)

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بت خاوەنی پارێزبەندییە و لە هەموو ڕەخنە و گومان و چاکسازییەک دەبوێردرێت. ئامرازی (بەبتکردن) بریتییە لە کێشانی خەرمانەی پیرۆزیی بەدەوریدا، ئیتر ئەوەی لە بتەوە بێت، پیرۆزە، بیرو گوفتار و ڕەفتارێک لەبتەوە سەرچاوی گرتبێت دەستلێنەدراوە و جێی ڕەخنە و سەرزەنشت نییە، ئەوەی دژی بێت سەر بە دنیای شەڕە و گڵاوە.

كازمی لە واشنتن چی كرد؟

د. سەنگەر سەیدقادر

كازمی سەردانە چوار ڕۆژییەكەی بۆ واشنتن كۆتایی پێهێناو گەڕایەوە بەغداد، بەڵام كازمی خۆی پێیوایە كە بەدەستی پڕەوە گەڕاوەتەوە گرەنتی مانەوەی وەرگرتووە، بەڵام نەیارانی ئەم سەردانەی كازمی بە خۆكوژی پێناسە دەكەن كە كۆتای بە ژیانی سیاسی دەهێنێت.

مانەوە لە حكومەت، گۆڕان دابەش دەكات

هێمن باقر

بەردەوامبونی بزوتنەوەی گۆڕان لە حكومەتە شكستخواردووەكەی پارتی و یەكێتیدا،بزوتنەوەی گۆڕان توشی دابەشبونی سیاسی دەكات و ژمارەیەك لە پەڕلەمانتار و چالاكوانانی ئەو حیزبە داوا دەكەن بزوتنەوەی گۆڕان لە بەشداریكردنی حكومەت بكشێتەوە،بەڵام هێشتا خانەی راپەڕاندن و تیمی وەزیرەكانی گۆڕان لە حكومەت سورن لەسەر مانەوە لە حكومەت و بەرگری لە حكومەتەكە دەكەن.

كازمی: ئێمە ڕۆڵی پۆستەچی نابینین

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق، پێش ئەنجامدانی سەردانەكەی بۆ واشنتن، رایگەیاند وڵاتەكەی هێشتا پێویستی بە هاوكارییەكانی ئەمریكا هەیە، دووپاتیشی كردەوە كە بەردەوام دەبێت لە چاكسازیكردن لە كەرتەكانی ئەمن و ڕووبەڕووی ئەوانەش دەبێتە كە هێرش دەكەنە سەر دام و دەزگا حكومیەكان.

كازمی و ترەمپ دەیانەوێت چی بكەن و چی بگۆڕن؟

سەنگەر سەید قادر

بڕیارە ئەمڕۆ كازمی بەڕێبكەوێت بۆ واشنتن وەك یەكەم سەرۆك وەزیرانی عێراق لە دوای مالیكی و هاوكات بۆ یەكەمینجارە لە دوای ڕووخامی ڕژێمی سەدامەوە ئەمەریكا بەو گرنگییەوە لە سەركردەیەكی عێراقی بڕوانێت، بەڵام ئەوەی جێگای پرسیارە ئایا كازمی دەتوانێت داواكانی ئەمەریكا جێبەجێ بكات.

لە فرۆكەخانە لە سێدارەمان دەدەن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە وڵاتێك دەژیم هیچ كەس لە سەرووی یاساو دادگایەوە نییە، منێكی بێگانەی كوردی عێراقی لەگەڵ بۆریس جۆنسۆنی سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا لە بەردەم دادگا یەكسانین.

مەترسییەکانی پرۆژە یاساکە چین؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پەرلەمانى هەرێمى کوردستان لە ڕۆژى 27/7/2020 خوێندنەوەى یەکەمى کرد بۆ ( پرۆژە یاساى ڕێکخستنى میدیاى ئەلکترۆنى)، ئەگەر سەیرى ناوى پرۆژە یاساکە بکەین دەڵێت پرۆژە یاساى ڕێکخستنى میدیاى ئەلکترۆنى، واتە دەبێت یاساکە باس لە ڕێکخستنى میدیاى ئەلکترۆنى بکات، میدیاى ئەلکترۆنیش بە واتاى دەزگاى ڕاگەیاندن و دامەزراوەى میدیایى دێت، بەڵام لە ناوەڕۆکى یاساکەدا سەرجەم خاوەن ئەکاونت و لاپەڕەیەکى تۆڕى کۆمەڵایەتى هەر هاوڵاتیەکى ئاسایى کە نە ڕۆژنامەنووس بێت یان بە بێ ئەوەى هیچ لە کارى میدیا بزانێت تێکەڵ کراوە بە کارى میدیا و هەمان بەرپرسیارى میدیاکارى خستۆتە ئەستۆ، هەر لێرەوە ناوى پرۆژە یاساکە هەڵەیەو تەنها رێکخستنى میدیاى ئەلکترۆنى نییەو بەڵکو بەم ناوەڕۆکەوە دەتوانرێت پێى بوترێت پرۆژە یاساى کۆنترۆڵ و بێ دەنگ کردنى هاوڵاتیان!

پرۆژە یاسای میدیای ئەلکترۆنی و پێشێل کردنی مافی ئازادی ڕادەربڕبن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئاشکرایە ئازادی ڕادەربڕین یەکێکە لە ئازادیە گشتیەکان و مافە سروشتیەکانی مرۆڤ کە لە دێر زەمانەوە مرۆڤایەتی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردوە، تاکار گەیشتوە بەوەی لە پەیماننامە نێو دەوڵەتیەکاندا دانی پێدا نراوە هەر لە پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتوەکان و جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤ و بەڵێننامە نێودەوڵەتیەکان کە بایەخ بە مافەکانی مرۆڤ دەدەن، تەنانەت لە دەستوری ووڵاتانیشدا گرنکی پێدراوە لەوانەش ووڵاتی عێراق.

كازمی لە ماوەی 100 ڕۆژی حكومەتەكەیدا چی بۆ عێراقیەكان كردووە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرەڕای ئەوەی كە 100 ڕۆژ بەسەر پێكهێنانی حكومەتی عێراقی بەسەرۆكایەتی مستەفا كازمیدا تێپەڕیوە، كە لە 7ی ئایاری ئەمساڵدا متمانەی پێدرا، بەڵام هێشتا كۆمەڵێك لەمپەرو كێشەی لەبەردەمدایە كە بۆتە باس و خواسی سیاسیو جەماوەریش، كە گرنگترینیان هەڵبژاردنی پێش وەختەو ناكۆكی لە وادەی هەڵبژاردنەكە، ئەمە جگە لەوەی كە نەیتوانیوە لێپێچینەوە لەو كەسانە بكاتە كە زیاتر لە 700 خۆپیشاندەریان لە سەردەمی حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدیدا كوشتووە، هەروەها ناڕوونی لە هەڵوێستی بەغداد لەسەر مانەوەی هێزەكانی ئەمریكا بەشێكی دیكەی لەمپەر و كێشەكانی بەردەم كازمین.

سوننەکانی ئێران لەنێوان بەرداشی سیاسەت و مەزهەبی شیعەدا

بڕوا کەمال

هەرکاتێک ریگەیان پێداین حوسینیەک لە مەککە دروست بکەین، ئەوکات ئێمەش ڕێگە ئەدەین مزگەوتێک لەتاران دروست بکەن"، ئەمە قسەی ڕێبەری باڵای شۆرشی ئیسلامی ئێران ئایەتوللە خومینیە.

تاكتیكی یەكێتی و پارتی بۆ فریودانی حكومەتی عێراق

د. سەنگەر سەیدقادر

حكومەتی هەرێم تەنها لە هەشتی مانگی ئەمساڵدا ٤.٥ ملیار دۆلاری مووچەی شەش مانگی فەرمانبەران قەرزدارە و لە ئێستاشدا تەنها ٣٥٠ ملیۆن دۆلار لە گەنجینەكەیەدا و ڕێكەوتنیش لەگەڵ بەغداد ئەگەرێكی كراوەیە، هەرچەندە هەرێم واینیشانداوە كە گەشتووەتە بن بەست.

مه‌لا حه‌سه‌نی موفه‌تیش: ته‌فسیری سه‌یدقوتب لە لایەن جوبرەئیله‌وه‌ خراوه‌ته‌ سنگی سه‌ید قوتبه‌وه‌

گروپى گوڵنار

لەم گفتوگۆیەدا کە " گروپی گوڵنار" لە گەڵیدا سازیانداوە، مەلا حەسەنی موفەتیش، زانای ناوداری ئایینی ئاماژە بەوە دەکات کە تەفسیرەکەی سەید قوتب، بەهێزترین تەفسیرەو پێیشیوایە سه‌یدقوتب له‌ ناخی حەزرەتی جوبرائیلەوە وەحیەکەی پێدەگات و له‌لایه‌ن جوبرائیله‌وه‌ خراوه‌ته‌ سنگی سه‌یدقوتبه‌وە، دەشڵێت، شێخ موحه‌ممه‌دی خاڵ له‌ ته‌فسیره‌كه‌ی دا زۆر حه‌زی له‌ ڕیفۆرم و نوێكاریی بووه‌، به‌ڵام نه‌یوێراوه‌ بیدركێنێت.

دەسەڵاتدارانی ئەم ناوچەیە، خۆیان داناوە قەت نەمرن بۆیە وازناهێنن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

موستەفا كازمی ساڵی ٢٠١٢، كتێبێك بڵاودەكاتەوە بەناوی مەسەلەی عێراق، لەوكتێبەدا بەوردی باسی كێشەی عێراق دەكات و كۆمەڵێك چارەسەر بۆ تێپەڕاندنی ئەوكێشانە دەخاتەروو.

کەس بەگوێتان ناکات، چالێنجی چی دەکەن؟

گۆران قادر احمد

خۆزگە بەرپرسانی ئەم وڵاتە جارێك لە چاوی میللەتەوە سەیری خۆیان بكردایە، تا بزانن لە چاوی میللەتدا چۆنن ، پاشان تێدەگەیشتن بەم ڕوخسارەوە كەڵكی ئەوەیان نیە، داوای هەڵمەت و هاشتاگ بكەن.

پڕۆژەیەک بۆ سەد ساڵەی سیڤەر

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای سەدەیەک لە مۆرکردنی پەیمانی سیڤەر، پێداچوونەوە بە ڕووداو و دەرکەوتەکانی ئەو سەد ساڵەو تێڕوانین لە دوارۆژ کاتی هاتووە. سەدەی بیست لە زۆر ڕووەوە جیاوازە لە سەدەکانی پێشووتر. لە سەدەی بیستدا، تێگەیشتن‌و هاوبەشە دینییەکان وەک گرێدەری کۆمەڵگەکان لاواز دەبێت‌و خەلافەتی موسڵمانان لەناودەچێت. ئەوروپییەکان هەوڵدەدەن ڕۆژهەڵاتی ناوین لە دیدی خۆیانەوە دابڕێژنەوە. ئەم هەوڵەو دەرئەنجامەکانی تراژیدیای جۆراوجۆر لە ناوچەکە بەرهەمدێنن.

ڕێوییە فریودەرەکە کێیە؟

سەنگەر سەید قادر

ئەمڕۆ مایك پۆمپیۆ ڕایگەیاند برایان هۆكی بەرپرسی دۆسیەی ئێران لە كار دوور خراوەتەوەو لە جیگاكەی ئیلۆت ئەبرازم دیاری كراوە.

لە خەمی گیرفانەوە بۆ خەمی مێشک!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مرۆڤیان ئازاد کرد، بەڵام تەنها گیرفانی ئازاد کرا نەک مێشکی، بە پێچەوانەوە مێشکەکان داگیرکران، بیرکردنەوەکان تەلبەند کران، ئێستا لە مرۆڤ بە گشتی و تاکی کوردی داگیرکراوتر نیە، زۆرجار خۆزگە دەخوازین "داگیرکەرێک" وڵاتی داگیردەکردین و وەک وڵاتانی کۆڵەنایزد، هەموو شتێکمان بە دەست زلهێزێکیترەوە دەبوو، بەڵام ئێمە وڵاتمان بە دەست خۆمان و ژمارەیەک زلهێزیترەوەیە و مێشکمان داگیرکراوە.

جەواهیری، شاعیرێك لە دیوانی پاشایەتی و یاخی لەهەموو دەسەڵاتدارانی عێراق

گۆران قادر احمد

بۆ هۆنراوە دروستكراوم" محەمەد مەهدی جەواهیری بەم دێڕە وەڵامی پرسیاری ژیانی منداڵی و سەرەتای دەستكردنی بە هۆنراوە نووسین دایەوە، ئەو كە لە نەجەف گەورە بووە، هەروەها كۆمەڵێك هۆكاری دیكە وایكردووە كە ببێتە سیمبولی هۆنراوەی سەردەمی نوێ، لەوەش زیاتر نازناوی " شاعیری گەورەی عەرەب"ی پێدراوە.

رێوشوێنە دەستوریەكان بۆ هەلبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراق و ئاریشەكانی بەردەمی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرۆك وەزیرانی عێراق بریاریدا رۆژی ٦/٦/٢٠٢١ هەڵبژاردنی پێشوەختی پەرلەمانی بۆ ئەنجومەنی نوێنەران لە عێراق ئەنجام بدرێت پاش ئەوەی لەسەرەتای پیدانی متمانە بە حكومەتەكەی بەلێنی دا بەم كارە سەرباری ئەوەی یەكیك بو لە خواست و داواكاری خۆپیشاندانەكانی سالی ۲٠۱۹ عێراق..

کازمی دەتوانێت چی بکات؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

كازمی وێنەیەكی لی كوان یۆ، یەكەم سەرۆك وەزیرانی سەنگافورەی لە ژورەكەی خۆی داناوە؛ ئەمەش نیشانەی سەرسامیەتی بەو كەسایەتیە و نیازی شوێنپێ هەڵگرتنی پرۆسەی چاكسازیە لەو كەسە، لەدور مەوداش، هەوڵی بەسەنگافورەپێكردنی عێراقە لە پێشكەوتن و خۆشگوزەرانی نەك دوبارەكردنەوەی نمونەی لوبنانی پەرتەوازەو كۆنتڕۆڵكراو لەلایەن ملیشیاكانەوە.

پەرلەمانی تونس لەبەردەم گۆڕانێکی سیاسیدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ـ بەهۆی پشتیوانی سەرۆکی پەرلەمانی تونسی ڕاشد ئەلغەنوشی لە لەشکرکێشی توریکا بۆ لیبا و وزیادبوونی هەژموونی تورکیاو ئەردۆغان لەو وڵاتەدا، تونسییەکان لەو مەترسییە گەیشتن کە غەنووشی دەیەوێ دەستی تورکیا بۆتونس ڕابکێشێ و لەژێر هەژموونی تورکیادا وڵاتەکەیان بخاتە نیو تەنگەژەی لیبیا. بۆیە چەند مانگێکە ناڕەزایی لەدژی سەرۆک پەرلەمان بەرزبۆتەوەو داوای گۆڕینی دەکەن. غەنوشی سەرۆکى حزبی نەهزەیە وهەشت مانگە سەرۆکی پەرلەمانە.

کازمی، وەک پۆلیس

ئاسۆ عەبدوللەتیف

کازمی سیمبولی دەوڵەتی مۆدێرن و راقی و دیموکراسی نییە، توخمی یەکەم و عەڕابی ناو دەوڵەتسازییەکی تازەی پۆلیسیی و نهێنگەرای توندە بەدەست ئەمریکا و مەرجەعیەتەوە.

پارتی چۆن شمشێرەكەی لە یەكێتی وەرگرتەوە؟

د. سەنگەر سەیدقادر

ناگەڕێمەوە سەر مێژووی پێشووتری ململانێكان و لە دوای ڕاپەڕینەوە دەست پێدەكەم كە یەكێتی و پارتی لە شاخەوە گەڕانەوە شار و دەسەڵاتیان گرتەدەست و یەكێتی لەسەر ئاستی كوردستان لە ڕووی جوگرافیا و هێزی پیشمەرگەوە بەراورد بە پارتی بەهێزتر بوو و دواتر هەڵبژاردنی ساڵی ١٩٩٢ ی بە دوادا هات و ئەم دوو هێزە ئەنجامەكانیان لەیەكەوە نزیك بوو بەڵام ئەنجامەكانیان پێ قبول نەكرا و كەوتنە شەڕی ناوخۆ.

دانوستان

بەیار عومەر

وتەیەک هەیە دەڵێت (کورد ئەوەی لە شەڕدا بەدەستیدەهێنێت، لە دانوستاندا لەدەستی دەدات). ئێرانیەکان بەپێچەوانەوە، بە درێژایی مێژوو، ئەوەی لە شەڕدا دۆڕاندویانە، لە دانوستاندا وەریانگرتۆتەوە. دانوستان یەکێکە لەو زانستانەی دەخوێندرێت؛ چەند مەدرەسەیەکی دانوستان هەیە. یەکێک لەوانە مەدرەسەی ئێرانە، کە پشودرێژی یەکێکە لە خەسڵەتەکانی. ئێرانیەکان بەناوبانگن بەوەی کە لە مێژودا لە زۆربەی دانوستانەکاندا براوە بوون؛ ئەوەی بە شەڕ لەدەستیانداوە، بە دانوستان وەریانگرتۆتەوە.

بارودۆخی شیعەکانی سعودیەچۆنە؟

بڕوا کەمال

سعودیە ئەو وڵاتەی کەبەچەقی سوننەکانی جیهان دائەنرێت و زۆرینەی ئەو وڵاتەسوننی مەزهەبە، بەدرێژایی مێژوو دەسەلاتی سعودیە هەوڵی لەناوبردنی مەزهەبی شیعەی داوەو ویستویەتی بەهەر ڕێگەیەک بێ هەژموونیان بچوک بکاتەوە.

مه‌لا عه‌بدوڵڵای په‌رخی: خەڵک بەهۆی نەوشیروان مستەفاوە زاتی شکا

گروپى گوڵنار

ڕیشێكی سپی و خودان شه‌رم، ئه‌و بۆن و به‌رامه‌ی كورده‌واریی لێدێت و له‌و مه‌لایانه‌یه‌ كه تۆز و غوباری ئایدیۆلۆژیا و چه‌قبه‌ستوویی نغرۆی نه‌كردوون! به‌ تێروسه‌لی باسی له‌ ئه‌زموونی حوجره‌ و خوێندنی خۆی بۆ كردین، به‌شێكی زۆری سه‌ركرده‌ و كه‌سایه‌تییه‌ سیاسیی و ئه‌ده‌بییه‌كانی كوردیی دیتوون، به‌ڵام ئێمه‌ به‌ خێرایی به‌سه‌ر ئه‌و وێستگانه‌ی ژیانی دا هه‌نگاومان هه‌ڵهێنایه‌وه‌ و له‌ دیده‌نییه‌كی نه‌وشیروان موسته‌فادا ئۆقره‌مان پێگرت و قورسایی ده‌مه‌ته‌قێیه‌كه‌مان خسته‌ سه‌ر ئه‌و دیده‌نیی و كۆبوونه‌وه‌یه‌.

سیاسەتی ئەمەریكا بەرامبەر هەرێمی كوردستان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پێش هەر شتێك، سیاسەتی دەرەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، بە پلەی یەكەم بەرژوەندی نیشتمانیی ئەمریكا دیاری دەكات و لەرۆژهەڵاتی ناوەراستیش پاراستنی ئیسرائیلە‌، ئەمەش لە ستراتیژییەت ‌و ئەجێندای سیاسەتی دەرەوەیدا ڕەنگی داوەتەوە.

بە شمشێر بەمزگەوتکراو بەمزگەوتکرایەوە

د.شێركۆ كرمانج

چەند سەرنجێکی کورت لەسەر دەقی خوتبەکەی عه‌لی ئه‌رباش، بەڕێوەبەری ئەوقافی توركیا، کە یه‌كه‌م خوتبه‌ی‌ له‌ ڕۆژی هەینی 24-7-2020 لە ئایا سۆفیا، بە ئامادەبوونی ئەردۆگان، خوێنده‌وه.

كێ دەچێتە سەر كورسییەكەی مەلیك سەلمان

سەنگەر سەید قادر

لە ناوی بنەماڵەی ئال سعودا لە ٧٠ ساڵی ڕابردوودا نەریتێك باو بووە كە كوڕی گەورەی مەلیك عبدالعزیز فەرمان ڕەوای دەگرنە دەست و دوای مردنی مەلیكی پێش خۆیان، ئەم نەریتە تاساڵی ٢٠١٥ و هاتنە سەر دەسەڵاتی مەلیك سەلمان بەردەوامبوو.

وەزارەتێکی بێ وەزیر

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژی ٢١ ی تەموز فەرمانگەی میدیاو زانیاری حکومەتی هەرێم ڕاپۆرتێکی ٩٩ لاپەڕەی لە سەر کار و چالاکییەکانی وەزارەت و دەستەو فەرمانگە نەبەستراوەکان بەوەزارەتەوە لە ماوەی ساڵی یەکەمی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم بڵاوکردەوە.

چاكسازی له‌ روانگه‌ى تیۆره‌ ئه‌خلاقیه‌كانه‌وه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مه‌به‌ستمان له‌ زاراوه‌ى (چاكسازی، Reform) له‌ به‌كارهێناندا، ئه‌و مانایانه‌‌یه‌ كه‌ له‌‌ زمانی ئینگلیزی وه‌رگیراون‌. یه‌كێك له‌ ماناكانی وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌ فه‌رهه‌نگی (ئۆكسفۆرد، Oxford)دا هاتووه‌، واته‌: (دروستكردنی گۆڕانكاری له‌ شتێكدا، به‌تایبه‌ت له‌ ده‌زگایه‌ك یان په‌یڕه‌وێكدا به‌ مه‌به‌ستی باشتركردنی). هه‌روه‌ها له‌ فه‌رهه‌نگی (كه‌یمبریج، Cambridge)دا هاتووه‌: (ئه‌نجامدانی كارێكه‌ له‌پێناو باشتركردندا، به‌تایبه‌ت له‌ رێگه‌ى گۆڕینی ره‌فتاری كه‌سێك یان گۆرانكاری له‌ په‌یكه‌ری شتێكدا).

زمانی دایک و زارا محەمەدی، بەئاسایشکردنی پرسی کورد لە ئێران

د.شێركۆ كرمانج

تاوانبارکردنی، زارا محەمەدی کچە کوردێکی نیشتەجێ لە سنە، بە هەڕەشە لەسەر ئاسایشیی نەتەوەیی ئێران‌‌و سەپاندنی دە ساڵ زیندانی تەنیا لەبەر ئەوەی ڕێکخراوێکی پێکهێناوە بۆ کۆکردنەوەی کۆمەک‌و یارمەتی بۆ لێقەوماوانی بومەلەرزەکانی کرماشان‌و لوڕستان لەگەڵ فێرکردنی خۆبەخشانەی منداڵانی کورد زمانی دایکیان هیچ گومانێک لەسەر بەئاسایشکردنی پرسی کورد لە ئێران ناهێڵێتەوە. بۆیە لەم بابەتە هەوڵدەدەم پرسی بەئاسایشکردنی پرسی لە ئێران تاوتوێ بکەم.

كازمی دەیەوێت لە ڕێگای سعودیەوە كۆتایی بە هەژمونی ئێران بهێنێت؟ یان ڕۆڵی نێوەندگیر دەبینێت؟

گۆران قادر احمد

مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عیراق، بە نیازە دوای دەرچوونی شای سعودیە لە نەخۆشخانە سەردانی ئەو وڵاتە بكات، پاشانیش سەردانی هەریەك لە ئێران و ئەمریكا بكات،بەڵام كاری لە پێشینە و گرنگی سەردانی سعودیەیە،بۆیە لێرەدا ئەو پرسیارە دێتە كایەوە، كە ئایا عیراق دەیەوێت ڕۆڵی نێوەندگیر لە نێوان تاران و ریاز ببینێت؟ یان سەردانەكە یەكەم هەنگاوی دووركەوتنەوەی عیراقە لە ئێران؟.

بۆچی هێرشەکانی ئەمجارەی تورکیا مەترسیدار ترە؟

د.شێركۆ كرمانج

دەوڵەتی تورکیا بەحوکمی ئەوەی کە جێگرەوەی ئیمپراتۆریەتە پەلهاوێژەکەی عوسمانیەکانە، هاوکات، بەحوکمی ئەوەی کە بوونی کوردو کوردستان بە هەڕەشە لەسەر تورک‌و تورکیا دەبینێت، ئەوە بەردەوام لە هێرش‌و پەلکشان‌و‌ شەڕدایە لەگەڵ هەر بوونێکی کوردستانیی "ئەگەر لەسەر مەریخیش بێت"، وەک تورکەکان دەڵێن. تورکەکان ئێستاش لە کابوسی سیڤەر ڕزگاریان نەبووەو ڕزگاریشیان نابێت تا ئەو ڕۆژەی دان بە فرەیی‌و پێکەوژیانی گەلان لە تورکیاو لە دەرەوەی تورکیا نەنێن.

خیانەتی ئابڕووبەرانە بە هۆنینەوەی تۆمەت ناڕەوێتەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

وەزارەتی ناوخۆ... خیانەت و رادەستکردنی کچە كوردێكی روژئاوای كوردستان له‌ نه‌خۆشخانه‌یه‌كی هه‌ولێره‌وه بە میت و جێ به‌جێ كردنی پیلانی ده‌ره‌كی دژ به‌ گه‌لی خۆت و هەڵبەستنی تۆمەتی میت بۆ شەڕڤانێک

ئەم کاتەت باش کوردستان، ئەگەر بەخەبەری

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

٣٠ ساڵە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە ڕابەریی ئەمریکا، بەدەوری کورد‌و کوردستاندا بوون بە پەرژین. هەرچەندە کوردستان بە دوژمنی سەرسەخت‌و بەهێز -فارس، عەرەب‌و تورک- دەورەدراوە. بەڵام نزیکەی ٦٠ دەوڵەتە هەرە بەهێزەکەی دنیا، بەکردەوە نیشانیان دا کە ڕێگە نادەن، کەس، چیتر دەست بۆ کورد درێژ بکات. ٣٠ ساڵە ڕۆژ نەبوە فڕۆکەی شەڕکەری هاوپەیمانان بە ئاسمانی کوردستاندا نەفڕیبێ.

كه‌ى چاكسازی ڕه‌گوڕیشه‌یی و مانادار له‌هه‌رێمى كوردستان ڕوودات؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئه‌و پڕِۆسه‌یه‌ی حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان به‌ قورسی ده‌ستیداوه‌تێ له‌ بنه‌ڕه‌تدا چاكسازی نیه‌، سته‌مه‌ ناوی لێبنرێت چاكسازی، له‌ باشترین حاڵه‌تدا ده‌كرێت ناوى لێبنرێت ڕاستكردنه‌وه‌ى "هه‌ڵه‌ بچووكه‌كانى ڕابردوو"، خۆ گێلكردن و چاونووقاندن له‌ هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كان، ئه‌و هه‌ڵانه‌ى كه‌ ڕاستكردنه‌وه‌یان مانا ده‌به‌خشێت به‌ چاكسازى. ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت ده‌سه‌ڵاتدارانى هه‌رێمى كوردستان هیچ مه‌یل و ئیراده‌یه‌كیان نیه‌ بۆ چاكسازى ڕاسته‌قینه‌ . قورسی و سه‌ختى ڕیفۆرمى گشتگیر له‌ هه‌رێمى كوردستان له‌و ڕاستیه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت كه‌ ده‌بێت سه‌رله‌به‌رى سیستمه‌كه‌ هه‌ڵبوه‌شێنیته‌وه‌و جارێكى تر دروستى بكه‌یته‌وه‌، چوونكه‌ كۆى یه‌كه‌كانى نێو سیستمه‌كه‌ به‌قوڵی توشی هه‌وكردن بوون. به‌م هۆیه‌وه‌، ڕیفۆرم ده‌بێت پڕۆسه‌یه‌كى گشتگیر و ڕه‌گوڕیشه‌یی بێت تا ماناداربێت.

ئیراده‌ی به‌هێز و ده‌ستکه‌وته‌کانی ڕۆژاڤا به‌ نموونه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌ جیهانێکی ئاڵۆزی وه‌ک ئه‌وه‌ی ئێمه‌دا (هیچ نه‌کردن) ترسناکترین جۆری کرداره‌، (هیچ نه‌کردن) بێگوناهی نیه‌، به‌ڵکو کردنه‌وه‌ی ده‌رگایه‌ له‌سه‌ر مه‌رگ، ئیدی هه‌ر جۆره‌ مه‌رگێک بێت، مه‌رگی تاکێک بێت یان شوناسێک یان نه‌ته‌وه‌یه‌ک.

ئایا شەقامی ١٠٠ مەتریش بە دەردی پرۆژەکانی تر دەچێت؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای چاوەڕوانیەکی زۆرو تێپەڕاندنی دەیان ئاستەنگ و گرفتی ھونەری و تەکنیکی و یاسایی و دارایی، سەرەتای ئەم ھەفتەیە بەردی بناغەی شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی دانراو بەشێوەیەکی فەرمی پرۆژەکە چووە قۆناغی جێبەجێکردنەوە.

ئەو ڕاپۆرتەی کوردناسانی سۆڤیەت کە سەدامی تووڕە کرد!

دکتۆر جەبار قادر

تەنها چەند مانگێک پێویست بوون دوای کودەتاکەی بەعس(١٧–٣٠ی تەمموزی ١٩٦٨) تا هەموو لایەک لەوە تێبەگەن کە سەدام حوسێن خاوەن بڕیاری کۆتای و یەکلاکەرەوەیە لە دەسەڵاتی نوێی بەغدا. کاربەدەستانی باڵای یەکێتی سۆڤییەت لە ڕێگای پیاوەکانیانەوە ئەم پێگە بەهێزەی سەدامیان بە باشی خوێندبووەوە. بە ناوبژیوانی ئەوان وتووێژەکانی ئاشتی لە گەڵ سەرکردایەتی بزووتنەوەی کوردا گەیشتنە ئەنجام و ڕێککەوتننامەی ١١ ئازاری ١٩٧٠ مۆر کرا.

یه‌كێتى و پارتى پلانیان هه‌یه‌ یان پیلان؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەر کەس پێیوابێت دەسەڵات لە هەرێمی کوردستان – پارتیی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان- بێ پلانن ئەوە دەکەوێتە هەڵەوە. بەپێچەوانەوە، ئەو دوو حیزبە بەردەوام سەرقاڵی دانانی پلانن بەڵام لە زمانەوانیدا ئەوەی ئەوان دەیکەن پێیناگوترێ پلان بەڵکو پێیدەگوترێ پیلان. بۆیە وەک هاووڵاتی بەردەوام ڤاکسینی دژە-پیلان لە خۆت بدە بۆ ئەوەی بەبێ ئاگایی نەکەویتە ناو پیلانەکانیان.

پڕۆژە چاکسازییەکەی گۆڕان و کورتانی گوێدرێژەکەی دەجال

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

وەختێک منداڵبووین کەسە دونیا دیدەو بەتەمەنەکان باسی هاتنی دەجالیان بۆدەکردین، ئەوان دەیانگوت هەربزانە ڕۆژێک و هاکا لەناکاو دەجال دەرکەوت و، هۆی نەهاتن و دەرنەکەوتنی دەجالیشیان هەتا ئەمڕۆ، بۆ ئەوە دەگەڕاندەوە گوایە کۆمەڵێک مێروولە ڕێگرن، چونکە دەجال هەموو سەر لەئێوارەیێک گوێدرێژ وکورتانەکەی ئامادە دەکات و دەڵێت بەیانی بەڕێدەکەوین، بەڵام لەبەرئەوەی هەموو جارێک لە بیری دەچێت ناوی خوای لێبهێنێت، کە بەیانی ڕۆژ دەبێتەوە دەبینێت مێروولە کورتانی گودرێژەکەیان بۆ لێک وپێک کردووەتەوە. بۆیە ناچار سەرلەنوێ دەکەوێتەوە چاککردنەوەی کورتانی گویدرێژ وسەفەر تێکدەچێتەوە، ئیدی ئەم بەزمە هەتا ئاخر زەمان بەردەوام دەبێت، تا ئەوڕۆژەی بەڕێکەوت ئێوارەیێک دەجال ناوی خوای لەدەم دەردەچێت و مێروولەش بە هۆی ناوی خواوە دەمیان ڕەقدەبێت وناتوانن کورتانەکە هەڵبوەشێننەوەو، دەجالیش سەرلەبەیانییەکەی بەرەو دونیا بەرێ دەکەوێت.

ڕێکەوتنی 25 ساڵەی ئێران و چین

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەفتەی ڕابردوو دەنگۆی ڕێککەوتنی نێوان چین و ئێران چ لە ناوخۆی ئێران و چ لە دەرەوەی ئێران زۆرترین قسەو باسی بە دوای خۆیدا هێنا.

چی تر بۆ سلێمانی بکرێت؟

بەیار عومەر

چەندین پرۆژەی گەورە و مامناوەند و بچوک لەم دەڤەرە لەمێژە وەستاون، شەقامی ١٠٠ مەتری یەکێک بوو لەوان کە دەبوو چەندین ساڵ لەمەوبەر بکرایە، ئێستا وەکو دەستکەوتێکی گەورە دەیکەن بە منەت بەسەر خەلکی ئەم شارەوە.

سیاسه‌تمه‌دارانی کورد و یادکردنه‌وه‌ی چوارده‌ی ته‌مموز!!

دکتۆر جەبار قادر

پێم سه‌یره‌ سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورد له‌ لایه‌که‌وه‌ یادی چوارده‌ی ته‌مموز ده‌کاته‌وه‌ و به‌ پشووی ڕه‌سمی له‌ کوردستان ڕایده‌گه‌یه‌نێت، له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌ شه‌و و ڕۆژ باسی ئه‌و شۆڕشه‌ ده‌کات که‌ له‌ دژی ڕژێمه‌که‌ی چوارده‌ی ته‌مموز به‌رپا بوو. له‌ گه‌ڵ ڕه‌خنه‌ و تێبینیدا کورد شانازی به‌ ڕووداو و سه‌روه‌رییه‌کانی شۆڕشی ئه‌یلوله‌وه‌ ده‌کات.

عیرفان شەهیدى دەستى تەریقەت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

عیرفان کە چاوگى له‌دایكبوونی ئایین و رێبازە تایبەتە رۆحى و فەلسەفیەکانە، سەرەتا وەک تۆوێک کە لە پێغەمبەرێک یان عارفێکدا گەشە دەکات ئیتر وردە وردە دەبێتە درەخت و بەرى ئاین و تەریقەت دەگرێت. ئەو رۆحە عیرفانیە کە چۆن دەبێتە ئاینێک و ئاینەکەى پێش خۆى دەخاتە ژێر پرسیار و گومانەوە، بۆ خوێندنەوەى ئەوە پێویستمان بە کۆى زانستەمرۆیی و فەلسەفە بوونگەرایینەکانە و لەناویشیاندا زانستى دیاردەناسى کە ئاین وەک خۆى بخوێنێتەوە و پێمان بناسێنێت.

شۆڕشی بیست لە عێراق چۆن هەڵگیرسا؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دكتۆر عه‌لی وه‌ردی ده‌ڵێت: كاتێك دیراسه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی عێراقیم ده‌كرد (ئه‌وبابه‌تانه‌ی كه‌ماوه‌یه‌كی زۆره‌ خولیای بووم ) له‌وه‌ گه‌یشتم كه‌من ناتوانم له‌بارودۆخی ئێستای ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌ تێبگه‌م، ئه‌گه‌ر بێتو له‌و ڕووداوانه‌ نه‌گه‌م كه‌ ڕوویانداوه‌ له‌ سه‌رده‌مه‌كانی ڕابوردوو، هه‌ریه‌كێك له‌و ڕوداوانه‌، كه‌م تازۆر، كاریگه‌ری له‌سه‌ر ڕه‌فتارو بیربۆچونی ئێستای عێراقیه‌كان هه‌یه‌.

شەڕەكە دەستپێكرد

د. سەنگەر سەیدقادر

ئەمەریكا لە ساڵی ١٩٥٧پرۆژەی ئەتۆمی ئێرانی دامەزراند، ئەمەش وەك هەنگاوێك بۆ ڕێگریكردن لە مەترسی بڵاوبونەوەی شیوعیەت و دەسەڵاتی سۆڤیەت، بەڵام دوای ڕووخانی شا لە ١٩٧٩، خومەینی فەتوای حەرامبوونی پرۆژەی ئەتۆمی دەركردو پرۆژەكەشی هەڵوەشاندەوە و دواتر عەلی خامەنەئی بە هەمان شێوەی خومەینی فەتوای حەرامكردنی پرۆژەی ئەتۆمەی دەركرد، بەڵام ئایا ئێران لە ئێستادا ئامادەیە دەست لە بەرنامە ئەتۆمیەكەی هەڵبگرێ؟

مەترسی بۆ سەر قەوارەی هەرێم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ماوەیەکە مەسەلەی مەترسی لەسەر قەوارەی هەرێم و، کۆبونەوەی دەوڵەتانی پەیوەندیدار دژ بە هەرێم و، و خواستی بەغدا بۆ لاوازکردنی زیاتری هەرێم، قسە و باسی زۆری لەسەر ئەکرێت. شاراوە نییە کە هەرێمی کوردستان وەک بەشێک لە عێراق کەوتۆتە ناوچەیەکەوە کە بە بەردەوامی مەیدانی ململانێ و کێشمەکێشی ئیقلیمی و نێودەوڵەتییە، کە ئەمەش سەرچاوەی هاتنە کایەی مەترسی و لە هەمان کاتدا دەرفەتن بۆ هەرێم. لە لایەکی ترەوە دابەشبونی کورد بەسەر چوار دەوڵەت و ئەوەی هەرێم سەرباری ئەوەی لە چوارچێوەی عێراقە و، سێ دەوڵەتەکەی تریش دراوسێن لەگەڵی، دیسانەوە سەرچاوەی کێشە و لە هەمان کاتدا رەخسێنەری پانتایی فراوانتری یاری کردنیەتی وەک کارەکتەرێکی ناوچەیی، هەروەک سود وەرگرتنی حیزبە چەکدارەکانی هەرێم لە دژیەکییەکانی نيوان ئەم دەوڵەتانە بۆ درێژەدان بە شەڕی چەکدارییان دژ بە ڕژێمی پێشوی عێراق.

قوڵتر لە قەیران

د.سەردار عەزیز

ئەوەی ئێمە پێوە دەناڵێنن زمانێکمان نیە بۆ دەربڕینی. ئەوەی ئێمە دەریدەبڕین زمانی تایبەتی دۆخەکە نیە، بەو مانەیەی نوێنەرایەتی ئەوە بکات کە دەگوزەرێت. بەڵکو ناڵاندنە، ئازارچەشتنە، کەفوکوڵە، دەردە دڵە، بۆڵەیە، بێزارییە، بەڵام بە هیچ شێوەیەک دەربڕی عەقڵ نیە. دەکرێت ئەم جۆرە زمانە هەبێت، بەڵام نەک تەنها جۆرە زمان یان دەربڕین بێت. هەرچەندە ڕەنگە بپرسین بۆچی تەنها جۆرە زمانە؟ ڕەنگە تیورەی کۆنسیومەریزم یان بەرخۆرێتی بتوانێت وەڵامی ئەو پرسیارەکان بداتەوە. ئەو جۆرە زمانە کڕیاری هەیە. بەڵام ئەم زمانە هیچ بەجێناهێڵێت و هیچ کاریگەرییەکی نابێت. یەکێک لە خەسڵەتەکانی زمانی بیر، یان زمانێک کە نوێنەرایەتی دۆخێکی ئێجگار ئاڵۆز بکات ئەوەیە کە هێمنانە دێت، فرە توێژ و ئاڵۆز و بێخەمە.

خوێندنگەو خانەقاکانى تەوێڵەو بیارە لە بەڵگەنامەکانى عوسمانیدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەگەڵ دەرکەوتن و بڵاوبونەوەى تەریقەتى نەقشبەندى کوردستاندا لەسەر دەستى مەولانا خالیدى نەقشبەندى (١٧٧٣-١٨٢٧)، دواى ئەوەى مەولانا لەگەڵ ناوەندە دینیە تەقلیدیەکى کوردستان تووشى ململانێ بووە، لە کۆتاییدا ناچار بووە لە نیشتمان کۆچ بکات و بڕوات بۆ وڵاتى شام، لەدواى کۆچى مەولانا خالید، شێخ عوسمان سیراجەدینى (١٧٨١- ١٨٦٧ز) یەکەمى تەوێڵە بووەتە شوێنگرەوەو شێخى تەریقەتى نەقشبەندى، هەرچەندە لەدواى کۆچى مەولانا شێخ عوسمان چوەتە سلێمانى و ماوەیەک لە خانەقاى مەولانا خالید بەردەوام بووە لەسەر ئیرشاد و تەدریس، بەڵام پێدەچێت بارودۆخى دینى ئەوکاتەى سلێمانى لەبار نەبووبێت و دژایەتى کرابێت، هەربۆیە زۆر نەماوەتەوەو گەڕاوەتەوە تەوێڵەو خوێندنگەو خانەقاى کردووەتەوە.

-كشتوكاڵ , پیشه‌یه‌ك كه‌ سه‌رچاوه‌ی ژیانی شه‌رفمه‌ندانه‌ بووه‌ بۆ كورد..

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بیهێننه‌ پێش چاوتان ئه‌گه‌ر كاربه‌ده‌ستانی كورد ڕاسته‌وخۆ ئیتڵاعاتی ئێرانی و میت-ی توركی و هه‌ر دووژمنێكی سه‌رسه‌ختی دیكه‌ی كورد بووایه‌ , كشتوكاڵی كوردستانی هه‌ربه‌م ده‌رده‌ ده‌برد كه‌ ئێستا شۆڕشگێڕانی كوردستان بردوویانه!!

چەکە بێدەنگەکان بۆ بردنەوەی جەنگێکی سارد

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەساڵی (١٩٨٦) دا بەڵگەنامەیەکی زۆر نھێنی و زۆر گرنگ دۆزرایە بە ڕێکەوت، ئەم بەڵگەنامەیە بەناونیشانی (silent weapons for quiet war) بوو، کە بەرواری نووسینی دەگەڕایەوە بۆ ساڵی ١٩٧٩ و بەشێوەی نامێلکەیەک بوو . کاتێک شارەزایان پشکنینیان بۆ کرد بۆیان دەرکەوت ئەم نامیلکەیە لەلایەن ھەندێ بازنەی لوتکەی دەسەڵات و سەرمایەدارە جیھانییەکان و ھەندێ شارەزا و خەبیر لەبوارە جیاوازەکاندا دانرابوو.

حكومەتی هەرێم لەچاكسازیدا دۆستی وتارو نەیاری كردار

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

نزیك دەبینەوە لەتێپەرینی یەك سال بەسەر پێكهینانی ئەم كابینەی حكومەتی هەریم،یەكێك لە دروشم و بەرنامەی كاری حكومەت بەگژاچونەوەی گەندەلی و ئەنجامدانی چاكسازی بوە،حیزبە بەژداربوەكان(یەكێتی و پارتی و گۆران) بە ئامانجی چاكسازی و روبەروبونەوەی گەندەلی بەژداریان لەحكومەت كردوە،سەرۆكی حكومەت لە چەندین دۆخ و وتاردا ئەنجامدانی چاكسازی وەك شوناسی ئەم كابینەی حكومەت ناساندوە،بەردەوام جەختی لێكردۆتەوە،بەڵام هەنگاو رێگەكان زۆر سست و لاوازن بۆ روبەروبونەوەی گەدەلی و چاكسازی ریشەی موقارەنەتەن بە گەورەی قەبارەی گەندەلی وگرتنەوەی سەرجەم سێكتەرەكان،بەهانەو پاساوەكان وەك رابردو ریز كراون لە دەستەوەستاوییان بۆ ئەنجامدانی چاكسازی ریشەی و كرداری،بەداخەوە گەندەلی لەرابردو بۆ یەكێتی وپاری هۆكاری گەشە و ژینگەی لەباری مانەوە و بەردەوامیان بوە،بۆیە هەر هەنگاوێك بنین دژ دەبێت لەگەل بەرژوەندی دارای حیزبی و خواستی كادرە دلسۆزەكانی حیزب،

چاودێربە، بەڵام....

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەر كارێك لەدنیادا ئەنجامدەدرێت لەبەرامبەرداو هاوتەریب لەگەڵیدا بەپرۆسەیەكدا دەڕوات‌و تەواو دەبێت ئەویش پێی دەوترێت چاودێری، جا ئەمە بەپێی سروشت‌و كارەكە دەگۆڕێت، لەدەوڵەتدا دەبێت دامەزراوە رۆڵی ئەم چاودێرییە ببێنێت وەك ( پەرلەمان بەسەر حكومەتەوە) ( كۆمەڵێك دامەزراوە بەسەر دامەزراوەكانی گشتی) بەڵام بۆ تاك‌و دەرەوەی حكومەت ئەم چاودێرییە دەگۆڕێت بەنمونە تاكێك لەوانەیە چاودێرو لێپرسینەوەكەی یەكێك لەمانە بێت ( ئاین، داب‌و نەریت، پرەنسیپ،كەس، حزب،هتد..). لەدوای بوونی چاودێر وەك ناو بەشی دووەم دێتەكایەوە ئەویش لەگەڵ بوونی چاودێرەكەدا تاچەند كاریگەرە؟ ئایا تەنیا بوونە وەك هەیكەل‌و ناو؟ یاخود بەپێچەوانەوە.

نەخشەی تورکیا بۆ هەرێمی کوردستان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

تورکیا، لە چەند ساڵی ڕابردوودا شتێکی نەوتووە کە دواجار نەیکات، و نەبێتە واقیع. نیگەرانییە( ئەمنییەکانی) تورکیا لە رۆژئاڤای کوردستان، بۆ دروستکردنی (ناوچەیەکی ئارام) سەرەتا، تەنها لەسەر ئاستی میدیاو گوتار و لێدوانی سیاسییدا پەرەی پێدرا، دواجار هێز کۆکرایەوەو بەهۆی خراپی رەوشی سوریاو جێبەجێکردنی تیۆری واقیعگەرایی لەلایەن ئەنکەرەوە، دوای شەڕێکی قورس، هێز، وەک تاکە فاکتەری شەڕەکە، هۆکاربوو بۆ دروستکردنی ناوچەی ئارام. تورکیا، شەڕی بەرژەوەندی خۆی دەکات، باری ناوچەیی و نێودەوڵەتی بۆ هەر کارێک کە بیەوێت قۆستۆتەوە.

چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی مووچه‌ی بندیواره‌كان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

زاراوه‌ی بندیواره‌كان، زاراوه‌یه‌كی نوێیه‌ له‌ زمانی كوردی و له‌ هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌وه‌، ئه‌و كاته‌ی حكومه‌تی ئێراق هێزه‌كانی عه‌شایری سووك، واته‌ فه‌وجی جاشه‌كانی تۆمار ده‌كرد، جێگای خۆی كرده‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌و كه‌سانه‌ ده‌گوترا، كه‌ له‌پێناو پاراستنی خۆیان ناویان لای سه‌رۆك جاشه‌كان تۆمارده‌كردو ده‌وامیان نه‌ده‌كرد، به‌رامبه‌ر ئه‌وەش‌ سه‌رۆك جاشه‌كه‌ مووچه‌كه‌یانی بۆخۆی ده‌گێرایه‌وه‌، ئه‌مه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی هه‌ردوولایاندا بوو، كه‌سی بندیوار ده‌یتوانی له‌ لایه‌ك ژیانی خۆی بپارێزت و نه‌چێته‌ به‌ره‌كانی جه‌نگ له‌ سوپای ئێراق، هاوكات بۆخۆی ده‌یتوانی كارێكیش بكات، سه‌رۆك جاشه‌كه‌ش مووچه‌یه‌كی بۆخۆی وه‌رده‌گرت و له‌پاڵ ئه‌مه‌ش چه‌ندانی تری به‌شێوه‌یه‌كی نایاسایی تۆمارده‌كردو مووچه‌كانیانی وه‌رده‌گرت، له‌راستیدا ئه‌م كه‌لتووره‌ له‌مێژووی كوردا شتێكی نوێ نیه‌، ئینگلیزه‌كان له‌سه‌رده‌می شێخ محمود، ئامۆزایه‌كی شێخیان، كه‌ قائمقامی ناوچه‌ی رانیه‌ بوو، به‌وه‌ تۆمه‌تبار ده‌كرد، كه‌ به‌زاراوه‌كه‌ی ئێستا زیاتر له‌ بیست بن دیواری هه‌بوو!

د. گۆران عەبدوڵا: وەزیری تەندروستی شکستیهێناو باشتروایە دەستلەکار بکێشێتەوە

بڕوا کەمال

لەم دیدارەدا لەگەڵ " دیبلۆماتیک مەگەزین"، دکتۆر گۆران عەبدوڵا، پزیشکی هەناوی و هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرا لە سیاسەتی تەندروستی، دەربارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان دەدوێت و ڕەخنە لە ڕێکارو سیاسەتی حکومەتی هەرێم و وەزارەتی تەندروستی دەگرێت لە ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنادا.

كازمی و ئاڕاستەكانی سیستانی و موقتەدا سەدر

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرچەندە عێراق ئاڵۆزترین گۆڕەپانی سیاسییە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەهۆی دەست تێوەردانی وڵاتانی ناوچەكەو جوگرافیاو پێكهاتە جیاوازەكانی و ململانێی نێوان ئەمریكاو ئێران، ئاراستەی دروست لەم وڵاتە ئەوەندە ئاسان نییە، بۆ هەر هەنگاوێك دەیان و سەدان بەربەستی سیاسی و تایفی رێی پێدەگریت، بەڵام هەڵکەوتەو كەسایەتی كازمی وانیشان دەدات كە عێراق بەرەو مەركەزیەتێكی بەهێز ببات

سیستمی په‌رله‌مانی و قه‌یرانی سه‌ركرده‌!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یه‌كێك له‌و كێشانه‌ى كه‌ به‌رده‌وام تووشی ژیانی سیاسی و پرۆسه‌ى حوكمڕانی ئێمه‌ ده‌بێت بریتیه‌ له‌ پیاده‌كردنی ده‌سه‌ڵات و هێز له‌ ده‌ره‌وه‌ى داموده‌زگا ده‌ستورى و یاساییه‌كان، واته‌ به‌ درێژایی چاره‌كه‌ سه‌ده‌ى پاش راپه‌رین و دروستبوونی په‌رله‌مان و حكومه‌تی هه‌رێم هه‌میشه‌ كه‌سانێك هه‌ن له‌ ده‌ره‌وه‌ى ئه‌و داموده‌زگایانه‌و له‌ سه‌ركردایه‌تی حیزبه‌كانه‌وه‌ چه‌قی پیاده‌كردنی ده‌سه‌ڵات پێكدێنن، ئه‌وان كۆنترۆڵى په‌رله‌مان و حكومه‌ت و ته‌واوی پرۆسه‌ى سیاسی ده‌كه‌ن، مه‌رج نییه‌ هه‌ڵبژێراوبن یان نوێنه‌رى ئیراده‌ى زۆرینه‌ى خه‌ڵكبن، به‌ڵام ئه‌وان سه‌ركرده‌ى مێژوویی و خه‌باتكارو پیاوی به‌هێزى حیزبن و ئه‌وه‌ش به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ى بۆ هه‌میشه‌ سه‌ركرده‌بن و بڕیارى كۆتایی له‌ دانوستانه‌كان و قه‌یرانه‌كان و دابه‌شكردنی پۆسته‌كان و په‌یوه‌ندیه‌كاندا لاى ئه‌وانبێت.

‎مانۆڕەکەی کازمی لەدژی شانەکانی کاتیۆشا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

‎هەر لەوەتەی کۆتایی بە ڕژێمەکەی سەدام حسێن هاتووە لە عێراقدا و لەگەڵ خۆیدا گۆڕانێکی ڕیشەیی لەکۆی سیستەمی سیاسی و شێوازی حوکمڕانی هێنایە ئاراوە, ئەم ووڵاتە واڵا کرا بۆ ئێران و بەجۆرێک نەک هەر کاریگەریی لەسەر ڕەوشی ناوخۆی ووڵاتەکە هەبوو بەڵکو بووبەهۆی تێکچوونێکی گەورەی باڵانسی هێز لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. تێکچوونی ڕەوشێک کە لەدووای جەنگی دووەمی جیهانیەوە ناوچەکە دەقی پێوەگرتبوو. ڕووخانی بەعس لە ساڵی ٢٠٠٣ دا لەسەر دەستی ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی لەڕووی سیاسی و مێژوویەوە خالی وەرچەرخانە لە شێوازی هاوکێشەی ململانێی نێوان کاراکتەرە سەرەکییەکانی ووڵاتانی ناوچەکە. بە ڕووخانی ڕژێمی بەعس کێشەیەکی دیرۆکی ڕیفرێش کرایەوە کە ململانێی خوێناوی دوورودرێژی عەرەبی – ئێرانی بوو. هەربۆیە چرکەساتی مێژوویی کەوتنی بتەکەی گۆڕەپانی تەحریر لە بەغدا, ڕێک چرکەساتی ڕادەستکردنی بەغدایە بەبلۆکی شیعی لە ناوچەکەدا.

دەسەبژێری سیاسی كوردەواری

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی باوە و دێتە بەرچاوان كە نوخبە (دەسەبژێر) لە تاقمێكی سیاسی و كۆمەڵایەتی یەكگرتووی هۆشمەند پێكهاتوون، جەرگەی ڕووداوەكان و ناوەندی بڕیار داگیردەكەن و لەسەرخانی كۆمەڵگەدان لە سەرووی دامودەزگاكان و پارتە سیاسیەكان و دەستەو تاقمە بریاربەدەستەكانەوەن.

پەتای کۆرۆنا و جەنگی جیهانی سێیەم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

زۆرێک لەتوێژینەوە و ڕاپۆرت و شیکاری کەسانی شارەزا باسیان لەوە دەکرد جەنگی جیهانی سێیەم بریتیە لە جەنگ لەسەر (ئاو) !!

باوكم باوەڕی بە گەڕانەوەی عیساو هاتنی محەمەدی مەهدی و هاتنی دەججال نەبوو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

فارووق موحەممەد كوڕی مەلای گەورەی كۆیە و برای بیریاریی گەورەی كورد مەسعوود موحەممەدە و دە ساڵ لە مەسعوود موحەممەدی برای گچكەترە و ساڵی 1929 لەدایكبووە، ئەو كەمتر ئاگاداری ژیانی مەلای گەورەی كۆیەی باوكییەتی، چونكە لە تەمەنی 14 ساڵی دا باوكی كۆچی دوایی كردووە و بەشێكی كەم لە بەسەرهات و ژیان و ئەزموونەكانی مەلای گەورەی كۆیە بە بیر ماون.

تورکیا و کورد: چی دەگوزەرێت؟

د.سەردار عەزیز

ئێستا دەتوانین بڵێین کە بە سەرکردایەتی تورکیا، هەر سێ وڵاتی عێراق و ئێران و تورکیا لە فشار و هێرش و شەڕدان دژ بە کورد. توپبارانی ئێران بۆ سنورەکان، داوای عێراق بۆ کردنەوەی دەروازەیەکی تر لە گەل تورکیادا دوور لە دەستی حکومەتی هەرێم، لە گوندی ئۆڤاکۆی، هێرش و توپبارانەکانی تورکیا، هەموو لە یەککاتدا بەڵگە و نیشانەی ئەم دۆخەن.

دؤخي ناپێوه‌ریی ......له‌نێوان گه‌ران به‌دوای مانادا یا هه‌وڵدان بۆ مانه‌وه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

كۆمه‌ڵگه‌ی كورد له‌ باشور ده‌مێك ساڵه‌ واباس ده‌كرێت له‌ قۆناغێكی راگوزه‌ردا بێت، واته‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی نه‌ریتی و هاوبه‌ندی میكانیكییه‌وه‌ هه‌نگاو ده‌نێت به‌ره‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی نوێ كه‌ تێدا هاوبه‌ندی ئۆرگانی جێگه‌ی هاوبه‌ندی میكانیكی ده‌گریته‌وه.‌ به‌ زمانێكی ساده‌ یاسا جێگه‌ی نه‌ریت ده‌گریته‌وه‌ و حكومه‌ت و دامه‌زراوه‌كانی جێگه‌ی به‌ده‌مه‌وه‌هاتنی خزمایه‌تی ده‌گریته‌وه‌ و په‌یوه‌ندیی پیشه‌یی جێگه‌ی په‌یوه‌ندییه‌ كۆمه‌لایه‌تیی‌ خوین و خزمایه‌تیه‌كان ده‌گریته‌وه‌......به‌بروای كۆمه‌ڵناسی فه‌ره‌نسی دۆركهایم ئا له‌م كاته‌دا ، له‌ غیابی كامڵ بوونی دامه‌زاروه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌كرێت دۆخێكی ناپێوه‌ری بێته‌ ئاراوه‌ كه‌ دواجار هۆكاریكه‌ بۆ خۆكوژی تاكه‌ كه‌س، چوونكه‌ كۆنترۆڵی كۆمه‌لایه‌تی و رێكخستی كۆمه‌ڵایه‌تی توشی شڵه‌ژان دێت و هیچ پێوه‌رێك و به‌هایه‌ك له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا نامێت و رێسا و یاسا نامێنێت...هه‌ندێك لێكدانه‌وه‌ هه‌یه‌ بۆ دۆخی ناپیوه‌ری پێیان وایه‌ كه‌ دۆخێكه‌ جگه‌ له‌ نه‌مانی پێوه‌ره‌كان كۆده‌نگی سه‌باره‌ت به‌ بابه‌تێكی دیاریكراو دروست نابیت و ئه‌مه‌ش ده‌بیته‌ هۆی دروستبوونی نامۆیی و تاكه‌كه‌س ئاراسته‌ی نامینێت و شڵه‌ژانی ده‌روونی روو له‌هه‌ڵكشان ده‌كات....

دەروازەیەک بۆ گەندەڵیناسی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یەکێک لە گرفتە سەرەکیەکانی قسەکردن لەسەر گەندەڵی بریتیە لە پێناسەکردنی گەندەڵی، چونکە فەرهەنگ و کەس و گروپ و چینی جیاواز تێگەشتنی جیاوازیان لەسەر گەندەڵی دەبێت، ئەمەش پێمان دەڵێت بۆ روبەڕو بونەوەی پێویستمان بە ناسینی دەبێت، پیویستمان بە روگەی جیاواز و گفتوگۆی جیاواز دەبیت، ئەمەس زەرورەتی هەبوونی ئینسکلۆپیدیای گەندەڵی دەخاتە روو، کە شارەزایان و پسپۆران کاری لەسەر بکەن.

ئه‌خلاقی سیاسه‌ته‌ گشتییه‌كان چییه‌؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئه‌م بواره‌ى ئه‌خلاقی سیاسی تایبه‌ته‌ به‌ په‌یوه‌ندی نێوان (ئه‌خلاق و سیاسه‌تی گشتی، Ethics and Public Policy)، واته‌ حوكمدان له‌سه‌ر ره‌چاوكردنی پێوه‌ره‌ ئه‌خلاقیه‌كان له‌ پرۆسه‌كانی داڕشتن و جێبه‌جێكردنی سیاسه‌ته‌ گشتییه‌كان له‌ حوكمڕانی وڵاتدا، وه‌ك بواره‌كانی: (دابینكردنی خزمه‌تگوزارییه‌‌كان، په‌روه‌رده‌و فێركردن، ته‌ندروستی، نیشته‌جێبوون).

تا كار لەكار نەترازاوە فریای خۆتان بكەون

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەتا ئەردۆغان بەنەفەسی سەردەمی خەلافەتی عوسمانیی جارانیان، هزر لە فراوانكردنی سنوور و پێگەی وڵاتەكەی دەكات لەسەر حیسابی نەتەوەو وڵاتانی دیكە، تەنیا لەسنووری دراوسێكانیشی نەوەستاوە، ئەوەتا بگرە لە لیبیاو چەند وڵاتێكی دوورە دەستی خۆشی خەریكی خۆسەپاندن و چەوساندنەوەی گەلانی دیكەیە.

په‌که‌که‌ هێزێکی تیرۆریسته‌ یان شۆڕشگێڕ؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای جه‌نگێکی خوێناوی ناوخۆیی له‌نێوان ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فه‌له‌ستینی و حکومه‌تی ئه‌رده‌نی، ساڵی ١٩٧١، ئه‌رده‌ن ده‌ریان ده‌کات و ڕێکخراوه‌که‌ هانا بۆ لوبنان ده‌بات.

تورکیاو ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکانی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژی (15)ى حوزەیرانی (2020) تورکیا ئۆپەراسیۆنێکی لەناکاوی سەربازی و ئاسمانی بەناوی (چنگی هەڵۆ)، دژ بە بنکە و بارەگاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە سنورەکانی هەرێمی کوردستان دەستپێکرد. رۆژێک دواتر، بەدیاریکراویش لەشەوی (16)ى حوزەیران، ئۆپەراسیۆنێکی مەیدانی و زەمینیشی، بەناوی ئۆپەراسیۆنی (چنگی پڵنگ) بۆ ناوچەی هەفتانین لەزاخۆ بە هەمان ئامانج راگەیاند.

توركیا به‌شێوه‌ی كلاسیكی داگیركاری ده‌كات و سه‌رده‌میانه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ده‌چنێته‌وه‌

گۆران قادر احمد

هه‌ر كه‌سێك كه‌ چاودێری سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی توركیا و ئۆپراسیۆنه‌ سه‌ربازییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی سنوری ده‌كات، باش له‌وه‌ تێده‌گات، كه‌ ئه‌و وڵاته‌ تاك لایه‌نانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ مه‌له‌فه‌ هه‌رێمیه‌كان ده‌كات و پاشان له‌گه‌ڵ هه‌ندێك وڵاتی زلهێز به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی تێكه‌ڵاو ده‌كات و ڕه‌زامه‌ندیان به‌ده‌ستده‌هێنێت ، دواتریش به‌ ویستی خۆی ئه‌جێنده‌ سیاسی و سه‌ربازییه‌كانی جێبه‌جێ ده‌كات، ئه‌م مامه‌ڵه‌یه‌ی توركیا زۆر به‌ ڕوونی له‌ سوریا و عیراق و ته‌نانه‌ت لیباش هه‌ستی پێده‌كرێت.

ماڵتان ئاوا نەبێت، واتێكتان نەدا ئاسان چاكبكرێت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

تۆما ئەكوینی كە یەكێكبوو لە فەیلەسوفە گەورەكانی سەدەی ناوەڕاست، رووداوێكی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە، ئەو دەنوسێت: رۆژێكیان چەند قەشەیەك بانگیان كردم راكە تۆما خێرا وەرە ببینە چەند مانگایەك بە ئاسمانەوەیەو دەفڕن، تۆما دەڵێت رامكردە لای پەنجەرەكەوە سەیری ئاسمانم كرد، هاوڕێكانم دایانە قاقای پێكەنین وتیان: هەی گەمژە مانگا كەی دەفڕێت؟ تۆماش دەڵێت: من دەمزانی مانگا نافڕێت، بەڵام باوەڕم نەدەكرد كە ئێوە درۆ بكەن.

هێڵە گشتییەکانی نەخشە ڕێگایەك بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

نەگونجاوە، سەرکردەی حیزبە سیاسیەکانیش، هەروە ك کەسانیتر، هەرخەریکی وەسفکردنی واقیع و داخ هەڵڕشتن و یەخەهەڵتەکاندن و تۆمەت لەخۆ دوورخستنەوەو لێدوان و ڕەخنەگرتنێکی گشتی بن. ئەوان ئەگەر خۆیان بەسەرکردە دەزانن، دەبێت لێپرسراوێتی لە ئەستۆبگرن و لەخەمی گەڵاڵەکردنی نەخشە ڕێگایەکدابن بۆ دەرچوون لەو قەیرانە فرە ڕەهەندەی یەخەی هەرێمی گرتووە. ئەو پەرەوازەیی و قەیران و نائومێدیانەی لەئێستادا بوون بەهەڕەشەی جدی بەسەر قەوارەی سیاسی هەرێم و ئایندەی گەلەکەیەوە، بەڵگەن لەسەر نیمچە دەستەوستانی نوخبەی سیاسی و حیزبی وحوکومڕانی باشوور. چونکە سەرکردە کەسێکە، کاتێك دۆخێ دەگاتە بن بەست، دەلاقەو پەنجەرەی ئومێدو چارەسەری نوێ بەڕووی گەلەکەیدا دەکاتەوە. دەستبەرداری خەم وگەمەو ئامانجە لەپێشینە بچوکەکانی دەبێت و هەمووکات و توانای بۆ خەمخواردن لەخەمە گەورەکانی خەڵك وگەل و وڵاتەکەی تەرخان دەکات.

هاواری پزیشکێک بۆهاوڵاتیانی بێبەش و مافخوراو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هاوڵاتی بەڕێز سەرەتا من وەک فەرمانبەرێکی ئەم حکومەتە لەئاست ئەو زوڵم و ستەمەی کەئەم دەسەڵاتە لە بەرامبەر هاوڵاتی و فەرمانبەرەکانی ئەیکات لە ئەوپەری بێزاری و بێتاقەتیدام، هەست بە ئیهانەیەکی زۆر گەورە ئەکەم کە مافم خوراوەو پێشێلکراوە، ئەم کەرامەت شکاندنە دواجار کەسایەتی تاکی ئەم وڵاتەی ئێمەی بەتەواوی شێواندووە بەجۆرێک هەست بەلاوازیکردن و کەمبایەخبوونی تاکی کوردی لای خۆی زەق و تۆخکردۆتەوە کەئەمەش بەدڵنیاییەوە کاریگەری لەسەر سیستمی بەرگریمان دەبێت کە ئەمە بەراستی بابەتی ئێستەی من نییە کە ئەمەوێ باسی بکەم..

داگیرکردنی باشوور و هەقیقەتە تورکییەکە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دواجار مەترسیە گەورەکە لەناو ماڵماندایە. تورک هاتن. هاتنی تورک، لەهاتنی هەر نەتەوەیەکی تر جیاوازە. فەلسەفەی هاتنی ئەوان لە تیۆری خۆرەوە سەرچاوە دەگرێت، خۆر بگاتە هەر کوێیەک ئەوێ مەملەکەتی تورکە. عەزیز نەسین وێنایەکی جوانی ئەم دیدە تورکییە دەکات. دەڵێت کاتێک خوێندکاری کۆلیژی سەربازی بووم، لە پشت سەری هەر خوێندکارێک نەخشەیەکی جیهان هەبوو. لە کەلـلەی هەرخوێندکارێکیشدا خەونێک هەبوو، خەونی داگیرکردنی هەموو جیهان.

تا ئێستا ڕووی نەداوە لە تەئریخی میللەتا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە لاپەڕەی " کردار"ی سەر بە دکتۆر بەرهەم ساڵح، لەسەر پرسی مووچە، ڕاپرسییەکیان کردووەو بەم شێوە دایان ڕشتووە:( ڕاپرسی: وەرگرتنی موچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستان ڕاستەوخۆ لە لایەن بەغداوە؟

گەوجاندنی پۆستمۆدرێن

د.سەردار عەزیز

ڕەنگە لە کوردستان ناوی کامبیریدج ئەنالیتیکا هێندە ناسراو نەبێت. بە کورتی کامبریدج ئەنالیتیکا ناوەندێکی شیکاری بون کە پشتیان بە لایکی فەیسبوک دەبەست بۆ ئەوەی پرۆفایلی دەرونی یان سایکۆلۆجی کەسەکان دیاری بکەن و لە ڕێگایەوە بتوانن هەست و سۆز و کرداریان ئاراستە بکەن.

ئەرێ‌ بەڕاست بۆردومانی توركیا بۆ سەر پەكەكەیە یان...؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

وەزیری بەرگری توركیا هەڵمەتی سەربازی ولاتەكەی بۆ سەر پەكەكە لەباشووری كوردستان بەناوی ( چاوی هەلۆ) لەدوێنیەوە راگەیاندو هەر لەبەرە بەیانی رۆژی 15-6-2020دەستی بەبۆردومان كردنی هەریەكە لەناوەچەكانی كەمپی مەخمور و قەندیل و چیای شەنگال و دەوروبەری بەچڕی كردو بەردەوامیشی دەبێت.

بۆچى رێكه‌وتنه‌كانى نێوان هه‌رێم و ناوه‌ند ته‌مه‌نیان كورته‌؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

به‌ درێژايى ئه‌م 17 ساڵه‌ى دواى روخانى رژێمى به‌عس له‌ عێراق، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى كورد به‌شێك بووه‌ له‌ پرۆسه‌ى سياسى و حوكمدارى وڵات، هاوكات سه‌رقاڵى دانوستان و گفتوگۆى رێكخستنى په‌يوه‌ندييه‌كانى بووه‌، ئه‌وه‌ش سه‌ربارى ئه‌وه‌ى له‌ رێكخستنى په‌يوه‌ندييه‌كاندا پشت به‌ده‌ستوور نابه‌سترێت، هاوكات چوارچێوه‌يه‌كى دياريكراوى بۆ رێكنه‌خراوه‌، كه‌ به‌پێى ئه‌و چوارچێوه‌يه‌ په‌يوه‌ندييه‌كان و كاره‌كانى به‌ڕێوه‌چوونى ده‌سه‌ڵاتدارى نێوان هه‌رێم و ناوه‌ند به‌ڕێوه‌بچێت، بۆ رێكخستن و چۆنێتى مامه‌ڵه‌كردنيش هه‌ردوولا هه‌ميشه‌ له‌ هه‌وڵى رێككه‌وتن و هه‌ماهه‌نگى و درێژه‌دانى دانوستاندان..

هەرێمی کوردستان لە لێواری داڕماندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کوردستان ئەو هەرێمەی کە دەسەڵاتدارەکانی بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە دەبێت عێراق لە ئەزمونی حکومڕانیدا چاویان لێبکات و سود لە ئەزمونە سەرکەوتووەکەیان ببینێت، لە ئێستدا گیرۆدەی چەندین کێشەو قەیرانە و داوای هاوکاری لە عێڕاق دەکات .

کوا ٤۰۰ ملیارەکە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەڵمەتی هاشتاگی کوا ٤٠٠ ملیارەکە؟ کە چەند رۆژێکە لە تۆڕەکۆمەلایەتیەکان دەستی پێکراوە، هەڵمەتێکبوو کە هاوڵاتیانی کوردستان بە گشتی و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بە تایبەتی، لە سۆراخی ئەو ٤٠٠ ملیار دینارە دەپرسن، کە بەغدا بۆ پێدانی مووچەی مانگی شوبات ڕەوانەی هەررێمی کوردستانی کردووە.

بێن لەسێدارەم بدەن

شاهۆ عەبدوڵا

دانیپێدا دەنێم و من تاوەنبارەكەم، من دەستم هەیە لەشەڕی ناوخۆ و یەكەم فیشەك من تەقاندوومە، لەبەر گرد و بەرزییەكی ڕووتەن چەندین سەری لاوی كوردم پان كردووتەوە، گوندەكانم سوتاندووە و شەڕە پەرۆی ڕەنگەكان من هەڵمگیرساند.

دانوستانی عێراق و ئەمریکا

د.سەردار عەزیز

دیداری یەکەمی دانوستانی ستراتیژی نێوان ئەمریکا و عێراق کۆتایی پێهات. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکی و عێراقی بڵاوکراوەیەکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە، تیایدا درێژەپێدانی هەردولایان بۆ دانوستانەکان لە مانگی داهاتودا لە واشنتۆن جەخت کردەوە.

ئەو دوو ساڵەی کە سەلەفی بووم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرەتا ئەوە دەڵێم تکایە تکایە تکایە ئەمجارە ڕەحم بە سەلەفیەت و مەدخەلیەت مەکەن و چاوپۆشیان لێ مەکەن و تا بیشکرێ پشتگیریان نەکەن بە ناوی ئەوەی برامانن و حەقی برایەتی واجبە، چوونکە ئەوان لەوەتەی هەن قەسفی موسڵمانانی تر دەکەن و، باسیان دەکەن بە خراپەو ڕەدیان دەدەنەوە و تا ئێستاش وەستانیان نیە و سنور نازانن.

ڕەفتار لەتەك توندوتیژیدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەئاگام، ئەم نوسینەم زۆر کەس سەغڵەت دەکات. هەڵبەت بە هیوام، بتوانین دیبەیتێكی ئەقڵبەند لەسەر توندوتیژی، بە هەموو جۆرەکانیەوە، لەنێویشدا خەباتی چەكدار دەستپێ بکەین، بەڵکو بگەینە خاڵێك کە لەگەڵ ژیانی هاوچەرخدا تەبا بێ و ئەقڵ قبوڵی بکات.

لە چاوەڕوانی گۆدۆدا

سالار مەحمود

بەرئەنجامی شكستی دەسەڵاتی كوردی‌و بازرگانە سیاسییە حكومڕانەكان، خراپترین دۆخی ژیان لە هەرێمی كوردستان خولقاوەو ناڕەزایەتی هاووڵاتیانیش گەشتووەتە لوتكە، بەڵام هێشتاش ئاماژەكانی بەردەوامبوونی ئەم دەسەڵاتەو سەرداربوونی سەردارانی بازرگانی حكومەتی هەرێم زۆرن‌و لە هەمبەریشدا هیچ ئاماژەیەك بۆ گۆڕانكاری لە گۆڕێدا نییە.

سلێمانی چۆن رزگاری دەبێت له 27 ملیار دۆلار قەرزەکە؟

بەیار عومەر

ئەگەر کار بۆ هەرێمی سلێمانی بکەین ڕزگارمان دەبێت لە ٢٧ ملیار دۆلار قەرز، چونکە ئەو قەرزە بەهۆی سیاسەتی هەڵەی کابینەی پێشوەوە بووەو زیاتر پارتی لێی سودمەند بوون لەگەڵ چەند کەسێکی کەمی یەکێتی لە حکومەتدا کە لە پایتەخت دەژین.

مامی گه‌وره‌ له‌ هه‌ولێر ده‌بێته‌ په‌نابه‌ر

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌دواین چاوپێكه‌وتنی خۆی به‌رێز (مه‌لا به‌ختیار)، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندی یه‌كێتی، باس له‌وه‌ ده‌كات له‌دواساته‌كانی ته‌مه‌نی خۆی سه‌رۆك تاڵه‌بانی، له‌ كۆبوونه‌وه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی له‌باره‌ی پارتییه‌وه‌ گوتویه‌تی كه‌ (هیچ كاتێك نابێت یه‌كێتی بكه‌وێته‌ سه‌نگه‌ری پارتییه‌وه‌ و هه‌ركاتێك ئه‌وه‌ كرا من ده‌چمه‌ هه‌ولێر و ده‌بمه‌ په‌نابه‌ر)، نزیك به‌ 10 ساڵ ده‌بێت ئه‌و رووداوه‌ روویدا، كه‌چی له‌جیاتی ئه‌وه‌ی پارتی و یه‌كێتی له‌یه‌ك به‌ره‌ی هاوبه‌ش ڕووبه‌ڕووی قه‌یرانه‌ سیاسییه‌كان ببنه‌وه‌ هێشتا له‌سنگه‌ری یه‌كتردان،

قسەیەک بۆ وتن لەساڵیادی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستاندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مێژوی حیزبایەتی و کاری حیزبی لە کوردستانی باشوردا، سەدەیەکە و لە ناوەڕاستی ئەو سەدەیەدا ( کۆڕەک )، وەک ڕێکخراوێکی سیاسی لە ۱٠ ی ٦ ی ۱۹۷٠ دێتە بون ، دوای پێنج ساڵ لە کاری نهێنی و لە ناواڕاستی ساڵی هەفتاو شەشدا، شۆڕشی چەکداری بەرامبەر حوکمدارێتی بەعسی عێراقی ڕادەگەیەنێت، دوای نزیکەی پانزە ساڵ خەباتی قورسی شار و شاخ، لەناو ئەو نیمچەبەرەیەدا، کەناوی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانە خۆی حەل دەکات و لە ساڵی ۱۹۹٠ ەوە، ئیتر ناوەکەی و کۆی ئەدەبیاتی سیاسی و ڕێکخراوەیی ئەبێت بە مێژو، کارەکتەرەکانیشی لەناو ( ینک ) دا، درێژە بە کاری سیاسی خۆیان ئەیەن .

ئه‌و سوكایه‌تیكردنه‌ به‌ زانكۆكان رابگرن...

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ناكرێت وه‌ك نه‌خوێنده‌وارێك مامه‌له‌ له‌گه‌ڵ مامۆستای زانكۆ بكرێت و ئه‌و هه‌موو رێنماییه‌ نازانستی و نایاساییه‌ی له‌سه‌ر بسه‌پینرێت، به‌راستی وه‌زاره‌تی خویندنی باڵاو سه‌رۆكایه‌تی زانكۆكان سه‌لماندیان، كه‌ به‌گۆتره‌ مامه‌له‌ له‌گه‌ل زانست ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ده‌یانه‌وێت خویندنیش وه‌كو زه‌وی و خاكی كوردستان ببه‌خشنه‌وه‌و بیكه‌نه‌ چاكه‌و پیاوه‌تی‌، ئه‌وه‌ ناكرێت رێگاتان پێبدرێت له‌مه‌ زیاتر خویندن سووك بكه‌ن، ئه‌گه‌ر ده‌تانه‌وێت ئه‌مساڵ هه‌موو قوتابیان ده‌ربچوێنن، بڕیاریك بده‌ن و واز له‌و گه‌مه‌ مه‌هزه‌له‌ ئامێزه‌ بێنن، ئه‌و شێرو رێویه‌ له‌گه‌ڵ مامۆستا مه‌كه‌ن

لەدایكبوونی عێراقی نوێ

سەنگەر سەید قادر

لەمێژووی عێراق و ئەمەریكادا سێ جار دانوستاندنی ستراتیژی كراوە: ١- لە ساڵی ١٩٥٢ كەلەنێوان هاری ترومانی سەرۆكی ئەوكاتی ئەمەریكا ومەلیك فەیسەڵەی دووەم (خاڵی مەلیك) دا ئەنجامدرا كە دواتر ئەنجامەكەی پێكهێنانی هاوپەیمانی بەغداد بوو لەساڵی ١٩٥٥ دا. ٢- دووەم دانوستاندنی ستراتیژی لە ساڵی ٢٠٠٢ دا بوو لە نێوان ئۆپۆزسیۆنی عێراق و ئەمەریكادا كە دواتر ڕووخانی ڕژێمی سەدام حسێن سەرۆكی كۆچكردوی عێراقی بەدوادا هات. ٣- دانوستاندنی سێهەم ساڵی ٢٠٠٨ لە نێوان حكومەتی عێراق بەسەرۆكایەتی نوری كامل مالیكی و ئەمەریكادا بوو كە كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا دواتر سەرهەڵدانی داعشی بەدوادا هات.

رێکەوتنی ھەرێم و بەغدا بەرەو کوێ ھەنگاو دەنێ!؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئاشتی ھەورامی وەزیری سامانە سروشتیەکانی پێشوی حکومەتی ھەرێم، یەکەم بەرپرسی حکومی بوو کە دانی بەو حەقیقەتە تاڵەداناو راستگۆیانە وتی ئەگەر نرخی نەوت ببێتە ١٠٠$ ناتوانین مووچەی فەرمانبەران دابین بکەین! ئەو بە زمانێکی میللی پێی وتین کە پرسی نەوتی ھەرگیز بۆ خۆشگوزەرانی خەلکی کوردستان نەبوەو لە ئایندەدا بۆ خەڵکی کوردستان دەبێتە عیللەت نەک نیعمەت!

بێئومێدی و دەسەڵات

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بێئومێدی جەماوەر و گوتارەکانی دەسەڵات هێندە بەقووڵی پێکەوەبەستراون و پێکداچوون کەوەک تۆڕێکی جاڵجاڵۆکەی لێهاتوە، هەتا گوێبیستی زیاتری پەیامەکانی دەسەڵات دەبین زیاتر هەست بەو بێئومێدیەی جەماوەر دەکەین ،کە بێ ئومێدیەکی فرە ترسناکە، بەڵام ئەم بێئومێدیەش بەرەنجامە و هۆکارەکەشی خودی دەسەڵاتە، دەسەڵات وەک دەزگایەکی لەئومێدخستن و بەرهەمهێنانی بێهیوایی ئیشی کردووە.

شەقام حیزبی تەڵاق داوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بێگوومان هەرێمی کوردستان ماوەی بیست و هەشت ساڵە خاوەنی حکوومەت و پەرلەمانە، یەکێتی و پارتی قۆرخی دەسەڵاتیان کردووە. لەم ماوەدا ملیارەها دۆلاریان لەبەر دەست بووە، تەنانەت لەدوای ڕوخانی سەدامەوە نزیکەی سەد ملیار دۆلار لەبەغداوە هاتۆتە قاسەکانی یەکێتی و پارتی. جگە لەداهاتە زۆرەکەی نەوت و داهاتی ناوخۆ.

عەبدولڕەزاق شەریف و بارزانییناسی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌ سایتی دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین بابه‌تێكی عه‌بدولره‌زاق شه‌ریف بڵاوبووته‌وه‌ به‌ناوی (حه‌مایل خانمان ئه‌وێ). بابه‌ته‌كه‌ باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌ خراپی په‌یوه‌ندییه‌ سیاسییه‌كانی ئه‌مڕۆی نێوان حزبه‌ سیاسییه‌كان، پێویستیمان به‌ ژنێكه‌ وه‌ك حه‌مایل خان كه‌ بتوانێ نزیكایی و ئاشته‌واییه‌ك له‌ نێوان پارتی و ركابه‌ره‌ سیاسییه‌كانیدا به‌دی بهێنێت، هه‌روه‌كو چۆن حه‌مایل خان له‌ كۆتایی نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردوو ئه‌و رۆڵه‌ی بینی و ئاشته‌وایی له‌ نێوان مام جه‌لال و كاك مه‌سعوددا به‌دیهێنا. هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر شیكاری گوتار بۆ وتاره‌كه‌ بكه‌ین ده‌توانین له‌ ڕووی سیاسییه‌وه‌ زۆر شت له‌ پشت ئه‌و وتاره‌ بخوێنینه‌وه‌، به‌ڵام خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و وتاره‌ له‌ گوشه‌نگایه‌كی سیاسییه‌وه‌ كاری من نییه‌، به‌ڵكو من كۆمه‌ڵناسم و حه‌ز ده‌كه‌م زیاتر له‌و روانگه‌یه‌وه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌كی سه‌رپێیی بۆ ئه‌و وتاره‌ بكه‌م. وتاره‌كه‌ به‌گشتی نیازپاكی پێوه‌ دیاره‌ و وا ده‌رده‌كه‌وێت نووسه‌ر په‌رۆشی یه‌كێتی هێزه‌ سیاسییه‌كان و ئاشته‌وایی ناو ماڵی كورده‌.

خۆرھەڵاتی ناوەڕاست چیتر ئەوە ناھێنێت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە سەرەتای مانگی یەكی ئەمساڵ، سەرەڕای بانگەشە بەردەوامەكانی دۆناڵد ترەمپ بۆ كۆتاییهێنان بە دەستوەردانەكانی ئەمریكا لە ململانێكانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، ویلایەتە یەكگرتووەكان لە لێواری جەنگێكی دیكەدا بوو لە ناوچەكە، ئەمجارەیان لەگەڵ ئێران. ئەگەر تۆڵەكردنەوەی ئێران لە كوشتنی فەرماندەی باڵای تاران قاسم سولەیمانی لەلایەن ئیدارەی ترەمپەوە ببووایەتە هۆی كوشتنی سەربازی زیاتری ئەمریكی، ئەوە واشنتۆن، هەروەك ترەمپ لە تویتێكدا باسی كرد، دەچووە نێو رووبەڕووبونەیەوەكی تەواوەتیەوە.

ئایا لە مافەکانمان تێگەشتووین

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دابینكردنی ماف و بەدەستهێنانی مافەكان هەمیشە پێوەری ڕاستەقینەو باوەڕپێكراوی هەڵسەنگاندنی دەستەڵات و حكومەتی وڵاتان بووە. ئەو دەستەڵاتەی مافەكانی گەلەكەی دابینبكات دەستەڵاتێكی پەسەندكراوە و ئەو گەلەی مافەكانی خۆی بەدەست دەهێنێت گەلێكی زیندو و ستایشكراوە.

یەکێتی و پارتی لەسەردەمی لاهور جەنگی و مەسرور بارزانیدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

گومان لەوەدا نیە پارتى و یەکێتى دەسەڵاتدارى سەرەکى ئەم هەرێمەن و هیچ شتێک بەبی ڕەزامەندى ئەم دوو هێز نەڕوودەدات و نەتێپەڕ دەبێت، بەتایبەت لایەنە ئابورییەکەى ژێر دەسەڵاتى هەردوولا.

له‌پێناو رزگاركردنی خوێندن له‌ هه‌رێمی كوردستاندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئه‌و دۆخه‌ی ئێستا وڵاته‌كه‌مانی پیادا تێپه‌ڕده‌بێت، به‌هۆی نه‌خۆشی كۆرۆناوه‌، وایكردووه‌ خوێندن و زۆر له‌م بوارانه‌ی تر، كه‌وا كاری به‌ كۆمه‌ڵن، په‌كیان بكه‌وێت، ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ په‌روه‌رده‌و خویندنه‌وه‌ هه‌یه‌، نه‌ك به‌ ته‌نیا ئه‌و بواره‌ كه‌وتۆته‌ قه‌یران به‌ڵكو گه‌ڕان به‌دوای ده‌رچه‌و چاره‌سه‌رییه‌كانیش خراوه‌ته‌ قه‌یرانه‌وه‌، بێگومان ئه‌مه‌ش یه‌كێك له‌ ده‌رهاویشته‌كانی نه‌بوونی كاڵا به‌ قه‌د باڵایه‌و ده‌رئه‌نجامی ئه‌و شێوازه‌یه‌، كه‌ پله‌و پۆسته‌كانی له‌ هه‌ریمی كوردستان پێبه‌خشراوه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ بیركردنه‌وه‌ له‌ چاره‌سه‌رییه‌كانیش مۆركێكی سیاسی وه‌رگرتووه‌ تا راده‌یه‌كی زۆر خه‌مساردی به‌رامبه‌ر په‌روه‌رده‌و فێركردنه‌وه‌ پێوه‌ دیاره‌!. ئه‌و بژاردانه‌ی بۆ چاره‌سه‌ری خرانه‌ روو، هه‌ر له‌ خوێندنی ئه‌لیكترۆنی و ئۆنلاینه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ به‌ڕێكردن و تێپه‌ڕاندنی قۆناغه‌كان، بژارده‌ی ته‌ندروست نه‌بووینهو نینه‌‌، هه‌رچه‌نده‌ خویندنی ئۆنلاین، ئه‌گه‌ر ژێرخانه‌كه‌ی له‌بواربێت، بژارده‌یه‌كی له‌باره‌، به‌ڵام به‌و خێراییه‌ ئه‌و بژارده‌یه‌ ناكه‌وێته‌ بواری پراكتیزه‌كردنه‌وه‌، ده‌بوایه‌ پێشتر بایه‌خی پێبدرابوایه‌و فه‌رامۆش نه‌كرابوایه‌، كه‌واته‌ چی بكرێت باشه‌؟

حەمایل خانمان ئەوێ

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بارزانییەکان وەک هێزێکی فیوداڵی فەرمانڕەوا، لە داخراوترین پێکهاتەی کۆمەڵی کوردەوارین . بۆ سەدەیەکیش ئەبێ دەوروکاریگەریان لەسەر کۆی ڕوداوەکانی عێراق و کوردستان بەهێز و جێگیرە، پابەندی بە تەریقەت و خوڵک و سلوکی شێخایەتی، شانازییەکە بۆیان و لای خۆیان، بەڵام هەرگیز بانگەشەی بۆ ناکەن ئەوان حیزبیان هەیە، دیموکراتی بەیان دەکەن و دروشمەکانیان نوێبونەوە و پێکەوە ژیان و دادی کۆمەڵایەتییە، لەگەڵ چەند حیزبێکیتری ( شیوعی، سۆشیال دیموکرات، لیبڕاڵ، ئیسلامی و دیموکرات )، چارەکە سەدەیەکە هاوپەیمان و حوکمڕانن . لە ڕاستیشدا، بڕیاری سیاسی، جڵەوی کاروباری فەرمانڕەوایی لە حیزب و حکومەتیشدا، لە جوغزێکی بچوکی سەری بنەماڵەکەدایە،ئەوەی دیارە لە باوک و کوڕ تێناپەڕێ .

حكومه‌تی تۆمه‌ت به‌خشینه‌وه‌

گۆران قادر احمد

تۆمه‌تباركردنی لایه‌نه‌ سیاسیه‌كانی هه‌رێم له‌لایه‌ن به‌رپرسانی حكومه‌ت خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ سیمایه‌كی دیاری ئه‌م كابینه‌یه‌ی حكومه‌ت،كه‌ له‌ بارودۆخه‌ جیاوازه‌كان و به‌بێ هیچ هۆكارێك به‌رپرسانی حكومه‌ت و په‌رله‌مان و پارێزگاكان لایه‌نێكی سیاسی هه‌ر جاره‌ی به‌ تۆمه‌تێك تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن.

مەرگ‌و ئاگایی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مرۆڤ تاكە بوونەوەرە لە مێژودا بە دڕندەترین شێوە دژی ڕەچەڵەكی خۆی ڕەفتاری كردووە، كاری بۆ لەناو بردنی كەسوكارو هاوبیركانی خۆی كردووە، ئەم مرۆڤە لە مێژودا هەڵەی گەورەی كردووە بەرامبەر بە خۆی، وەكو مرۆڤ دەستی هەبووە لە هەموو ئەو وێرانبوونە بێشومارانەی كە لە جیهاندا ڕویانداوە، لە هەموو ئەو تاوانە خوێناویانەی كە دژی ڕەچەڵەكی خۆی ئەنجامی داون، هیچ شتێكی تر ئاوایی بە ئەم بوونەوەرە نەكردووە لە تەمەنی خۆیدا، هەر ئەمەش بووە مرۆڤی خستۆتە بەردەم ناوێكی كوشندەوە، ئەمەش دووربووە لەو پێناسەیەی كە بۆ مرۆڤ كراوە وەكو بوونەوەرێكی عەقڵانی‌و شارستانی. ئەم تێكدان‌و خوێنە زۆرەی كە مرۆڤ دژی خۆی كردونی ناكاتە ئەوەی كە مرۆڤە بێئاگاو ناشارستانیەكان بە تەنیا دەستیان هەبووبێت لە ئەنجامدانیدا، لە ناو ئەم هەمووكردارە شەرم هێنەرانەدا كە بەسەر كۆی مرۆڤایەتیدا هێنراوە دەستی زۆر لە كەسە باڵادەستە بەئاگاكان هەبووە بۆ ئەنجامدانیان‌و بە نەخشەی ئەوان خوێن ڕژاوەو پەلامارە وێرانكەرەكان ئەنجام دراون، لە قووڵایی ئەم تاوانانەدا دووشێوە وێرانبوون‌و قڕكردن بوونی هەبووە:

کۆرۆنا لە نێوان پارتی و یەکێتی دا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی روودەدات گەورەتر و مەترسیدارترە لەوەی دەردەكەوێت، ئەوەی ئێستا لە كوردستاندا هەیە و تۆڕی كۆمەڵایەتی تەنیوە حەشاماتێكە گەیشتوەتە رادەی گاڵتەكردن بە نەخۆشی وڤایرۆس ومردنیش، بێباكبوون لە هەموو راستییەك و دروستكردنی نیوە دێڕێك بۆ هەموو مەترسییەك كە ئەوەش ئیدیۆمی هەمووی فشەیە، بەتایبەت ئەم دێڕە لە بەرامبەر ڤایرۆس و نەخۆشییەك كە ناوی كۆرۆنایە و جیهان لەبەردەم ئەم تاجدارەدا چۆكی داوە عاقیبەتی باش نابێت.

شــۆربای شیری سویسریەکان و نــانی بــەڕووی کــورد؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کە کتێبی "کوردوچیا" کەوتە بەر دیدەی خوێنەران، زۆرترین پرسیارێک کە لەلایەن خوێنەرانیەوە لێمدەکرا ئەوەبوو: "کە ئاخۆ ئەگەر چیاکان فـاکتەرێکی هەمیشەیی پشت پەرتبوونەکانی کوردن لەمێژوودا و هۆکاری ڕیشەیی پشت نەبوونی یەکێتی نێوان کوردانن؟ ئەی بۆ گەلی سویسرا سەرەڕای ئەوەی خاکەکەیان هاوشێوەی کوردستان شاخاوییەو وەک کوردستانیش سنوری دەریاییان نیە کەچی توانیویانە یەکگرتووبن و ببنە خاوەنی دەوڵەتی خۆیان؟

لە شکستی دەسەڵاتدا پەیامێك بۆ بەناو ئۆپۆزسیۆن!

هادی حەمە ڕەشید

دروشمی(کوردستانێکی بەهێز) و ڕیکلام و تەدارەکی پارتییەکان بۆ «براگەورە»، جۆرێك لە ئیحساسی هاوبەشیان لەلای زۆرینەی خەڵك دروست کردبوو، ئیحساسێکی تێکەڵاو لە ترس و هیوا، ترس لە جەبەروت و پێشینەی خوێناوی، هیوا بەوەی بۆ گەورەکردنی زیاتری مەسروریش بێت بارزانیی باوك موراهەنە لەسەر ئەم خول و کابینەیە ئەکات و سەری ئەخات.

پەنارتییەكەی سەرۆكی حكومەت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی ئاشنایەتی هەبێت بە ئەدەبیاتی تۆپی پێ، دەزانێت كە یاریزانان لەكاتە هەستیارەكانی یاریدا زۆر بەئاگا دەبن لەوەی كە لە نزیك گۆڵی خۆیان و بەتایبەت لەناو ناوچەی سزا بچوكترین هەڵە ئەنجام نەدەن، تا نەبێت بە پەناڵتی لەسەریان و گۆڵێكی حەتمیان لەسەر تۆمار نەكرێت.

سەرۆکی حکومەت و بەرەی خەڵک

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەو وتارەی کە بە بۆنەی هاتنی چەژنی رەمەزان پێشکەشی کرد، مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە تەوەورەیەکدا ووتی؛ (چاکسازی داوای زۆرینەی هاولاتیانی کوردستانە بۆیە منیش لەو بارەیەوە لە بەرەی هاوڵاتیان دەبم)

ئەو سێ بژاردەیه‌ى کە دەبێت یەکێکیان هەڵبژێرین

شاهۆ عەبدوڵا

هەرێمى کوردستان چ وەک حکومەت و چ وەک هاوڵاتیانى لەبەردە م تاقیکردنەوەیەکى گەورەدان، شایستە دارییەکانى فەرمانبەرانى چەندین ساڵە بەناو پاشکەوتەوە لێى دەبڕدرێت و لەکاتى خۆشیدا موچەکەى نادرێت.

یادی بە"خێر" یادی بە"ڕەخنە"

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

-نەوشیروان و مامجەلال و مەلامستەفاو قاسملۆو ئاپۆ.. گشتیان نە فریشتەکەی لای یارن، نە شەیتانەکەی لای نەیار. ئەوان جارێك ئینسانن و لێرەدا یەکسانن بە ئێمە. جارێکیش سەرکردەن و لەوێدا بڕێك تایبەتمەندییان هەیە. بەڵام ئەوە نە ئەیانکا بە خوایەکی موقەدەس، نە ئەشیانکا بە شەیتانێکی نەفرەتیی.

مەرکەزی و نامەرکەزی: باشی‌ و خراپی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ماوەیەکە پەڕەی گۆڤارو ماڵپەڕەکان، بە واڵەکانی فەیسبوکیشەوە، پڕبوون لە قسەوباس لەسەر مەرکەزی‌و نامەرکەزی. هۆکاری سەرەکیش دەگەڕێتەوە بۆ پێکهێنانی ئەو لیژنەی کە لە زۆنی کەسک پێکهاتوە بۆ تاوتوێکردنی ئەم پرسەو خستنەڕووی پێشنیارو ڕاسپاردە بۆ نامەرکەزیکردنی هەرێمی کوردستان. بۆ گفتوگۆکردنی پرسی مەرکەزی‌و نامەرکەزی لەم بابەتە کە لە دوو بەش پێکدێت هەوڵدەدەین هەڵوەستەیەک لەسەر ئەم پرسە بکەین. بەشی یەکەمی بابەتەکە تەرخانکراوە بۆ مەرکەزی‌و نامەرەکەزی وەک شێوازێکی حوکمکردن بەگشتی‌. لەم بەشەدا لەسەر خاڵە باش‌و خراپەکانی حکومەتە مەرکەزی نامەرکەزییەکان دەدوێین. لە بەشی دووەمیش قسەوباسێک لەسەر پرسی مەرکەزی‌و نامەرکەزی لە هەرێمی کوردستان دەکەین بەگەڕانەوە بۆ پێوەرە باش‌و خراپەکان.

سیستەمى سیاسى لە کۆریاى باشوور و هەرێمى کوردستان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دەکرێت بڵێین لەکوردستاندا یەکێک لەو پرسیارانەى کە لە مێشکى زۆرێک لە تاکەکانى کوردستاندا گوزەر دەکات ئەوەیە کە (ئایا بۆچى کوردستان گەشتوەتە ئەم قۆناغەى ئێستا؟ بۆچى کوردستان لە پاش ٢٩ ساڵ حوکمدارى هێشتا یەکێکە لە ووڵاتە دواکەوتوەکانى جیهان و دانیشتوانەکەى دەناڵێنن بە دەست هەژارى ونەبوونى و بەدەست نەهێنانى مافە سەرەتاییەکانیانەوە؟، بۆچى لێکدابڕانێکی فیکری و مەعریفی و ئەخلاقی قوڵ لەناو پڕۆسەی سیاسی هەرێمى کوردستاندا پەیدا بووە بەجۆرێک کە کاریگەری گەورەی داناوە لەسەر شکستی پڕۆسەی سیاسی و لەدواجاردا بۆتە ھۆی شکستی سیستەمی ئابوری و کۆمەڵایەتی و پەروەردەیی و کەلتوری و....ھتد؟، ئایا بۆچى هەڵبژاردنەکان هیچ کاریگەرییەکیان نیەو گوزەرانى خەڵک هەمیشە بەرەو خراپتر دەڕووات وەک ئەم بارودۆخە خراپەى کە ئێستا تێیدا دەژین؟)، لەم بابەتەدا بە بەراوردێک بە بارودۆخى سیاسى کۆریاى باشوور و هەرێمى کوردستان بەشێک لە وەڵامەکان بەکوورتى دەخەمە ڕوو.

جێبه‌جێ كردنی یاسا به‌ ده‌ردی كوردایه‌تی مه‌به‌ن!

گۆران قادر احمد

له‌ هه‌رێمی كوردستاندا دۆخێك هاتۆته‌ كایه‌وه‌، كه‌ ناشرین كردنی هه‌موو ئه‌و جوانی و سیمبولانایه‌ كه‌ ڕۆژانێك شانازیان پێوه‌ ده‌كرا و كورد له‌ پێناویاندا قوربانیه‌كی زۆری ده‌دا،بۆ نموونه‌ كوردایه‌تی كه‌ هێمای تێكۆشان و به‌رخودان بوو، بۆ هێنانه‌دی مافه‌ زه‌وتكراوه‌كانی گه‌لی كورد، به‌ڵام دوای ڕاپه‌ڕین په‌یڕه‌وكارانی كوردایه‌تی، وازیان له‌م ڕێبازه‌ هێنا و ده‌ستیان كرد به‌ بازرگانی كردن به‌ كوردایه‌تیه‌وه‌، هه‌رچیه‌كیان حه‌ز لێبوایه‌ بێ چه‌ندو چوون ئه‌نجامیان ده‌دا، ئیتر كوردایه‌تی بوو به‌ خۆ ده‌وڵه‌مه‌ند كردن و له‌بیر كردنی هه‌ژاران و تێكۆشه‌ران، تا كار گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی وشه‌ی كوردایه‌تی له‌ واته‌ ڕاسته‌قینه‌كه‌یه‌وه‌ بۆ واتای بازرگانی كردن به‌ قوربانیه‌كان گۆڕدرا، تا دواجار ئه‌و وشه‌یه‌ له‌ ناو كوردا باری كرد و ئێستا كه‌س باسی ناكات.

به‌ سلێمانی كردنی دهۆك

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

خۆپێشاندانی مامۆستایان به‌ پشتیوانیی ئۆپۆزیسیۆن و به‌تایبه‌تیش یه‌كگرتووی ئیسلامی له‌ دهۆك و هه‌ندێك ناوچه‌ی دیكه‌ بادینان، میلاده‌؛ ئه‌وه‌ یه‌كه‌مجاره‌ له‌ كوردستاندا، ناڕه‌زایه‌تی به‌رامبه‌ر حكومه‌ت له‌ سلێمانییه‌وه‌ سه‌ر هه‌ڵنادات و له‌ دهۆك كه‌ سێ له‌سه‌ر چواری ده‌نگده‌رانی هی حزبی حاكمن دێنه‌ سه‌ر جاده‌.

سەرۆكی پەرلەمان له‌ نێوان هەڵوێست و بڕیاری پووچەڵ

سەرتیپ قەشقەیی

بەگوێرەی مادە (47) لە پەیرەوی ناوخۆی پەرلەمان، بەرنامەی كار دەسەڵاتی سەرۆكایەتی پەرلەمانە و بانگهێشتكردنی ئه‌ندامانی پەرلەمان لە دەسەڵاتی سەرۆكی پەرلەمانە، وە بە گوێرەی پەیڕە و دەبێت لە ماوەی (48) سعات پێش کۆبوونەوە ئه‌ندامان لە بەرنامەی كار ئاگادار بكرێنەوە. بە گوێرەی بڕگەی چوار لە مادەی (48) ی پەیڕەو دەكرێت بەر لە (24) كاتژمێر لە دانیشتنی پەرلەمان لە سەر داوای سەرۆكی فراكسیۆن یان (10) ئه‌ندام داوای زیاد كردنی بابەتێك بكرێت بۆ كۆبوونەوە، بەڵام مەرجە بابەتەكە (گشتی و پەلە بێت و دواخستنی ببێتە لە دەستدانی گرینگی داواكارییەكە). هه‌ر بە گوێرەی برگە یەکەم لە مادە (19) جێگری سەرۆکی پەرلەمان تەنھا لە کاتی ئامادەنەبوونی سەرۆکی پەرلەمان دەسەڵاتەکانی سەرۆکی پەرلەمان به‌کاردەھێنێت.

خوێنی هەرێمی کوردستان بۆتە خوێنی محەمەدی کوڕی عەبدوڵا!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەموومان ئەو چیرۆکەی بەرەبابەکانی قوڕەیشمان بیستوە؛ کاتێک بانگەوازەکەی محەمەدی کوڕی عەبدوڵا ببوە کێشەیەکی گەورەیان، کۆدەبنەوە و بڕیاردەدەن هەر بەرەبابەو گەنجێکی چاپوکی خۆی هەڵبژێرێت، لەکاتی نیوەشەو بدەن بەسەر پێغەمبەری ئیسلام و بەیەکجار و بە یەک هەڵمەت؛ هەمویان ڕمی تێسرەوێنن، تا خوێنەکەی لەناویاندا ونببێت و کەس بکوژنەبێت و هەموانیش بکوژ بن، تا هیچ هۆز و بەرەبابێک دەستی تێدا نەبێت و هەمویشیان بێتاوان دەربچن و کەس توشی لێپێچینەوە نەبێت.

لە فەلەستینەوە دەرگایەک دژی ستەمکاری

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

"رۆژی قودس ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی چەوساوەکانە بەرامبەر بە ستەمکاران". جیهان لە ستەم و زوڵم و چەوساندنەوەی هەمەلایەن و فرەبازنەدا دەکوڵێت و تا دێت ژماری قوربانییان زیاتر دەبێت، خەمخۆرانی و دڵسۆزانی مافی مرۆڤیش دەستەوەستانن لە ڕێگریکردن لەم ستەمە فراوانە و بەرگری لە قوربانییان، ئەم وتارە تیشکێکی خێرایە بۆ سەر رەوشی مافی مرۆڤ لە جیهان و خستنەرووی نمونەیەکی گرنگ و کاریگەرە و پێشنیاری رێگاچارەی دەربازییە.

گێمێکیتری داعش

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

‎وەک دەبینین لەم ڕۆژانەدا جارێکیتر ڕێکخراوی تیرۆریستی داعش بەگۆڕو تینێکی نوێوە گەڕایەوە سەر شانۆی ڕووداوەکان لەسەر ئاستی گۆڕەپانی عێراق. وەک زۆرێک لە کارناسان و چاودێرانی دۆخەکە پێشبینیاندەکرد، یٔەم مەترسییە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ گەورەدەبێت، سەبارەت بە ھەرێمی کوردستان جیاوازییەکە لەوەدایە لەناو هەموو یٔەو کاره‌کتەرانەی لە عێراق ململانێ دەکەن لەگەڵ داعش هیچ کامیان بە یٔەندازەی کورد لاواز نین، چ شیعە، چ یٔەمریکا و وڵاتانی سوننی.

کۆمەڵگەو سەرکردە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرکردە دیاردەیەکی ژیانی مرۆڤەکانە لەسەرەتای مێژووی دەرکەوتنی کۆمەڵگەی ڕێکخراوەوە تا ئەمڕۆ لە ھەموو قۆناغە مێژوویەکانی ژیانی کۆمەڵگەدا ڕۆڵی گرنگ و ھەستیار و چارەنووس سازیان لە سەر ژیان و ئاسایش و پەرەسەندن و داھاتووی کۆمەگەکانیان گێڕاوە.

گۆڕان ویەكێتی دورن لە یەكەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رەنگە ئەودێڕە لە عاتیفەی سیاسییەوە هەڵقوڵابێت كە باس لەوەدەكرێت گۆڕان وەك بزوتنەوەیەكی سیاسیی و یەكێتیش وەك حزبێك ئەجندا وبەرنامەكانیان هاوبەش بكەن وبەرامبەر پارتی بەیەك دەنوك وهێزەوە بوەستنەوە ،یان وردترببینەوە مەلەفی سیاسیی و هەڵوێستیان یەك بخەن .گۆڕان ویەكێتی كۆدەبنەوە و بەیاننامە دەردەكەن و هاوبەش دەبن لەسەر پرسەهەنوكەییەكان ،بەڵام گۆڕان متمانەی بەیەكێتی نییە و لای وایە هەمیشە لەنێوەی ریگادا بەجی دەهێڵیت ، یەكێتیش متمانەی بەگۆڕان نییە و دەزانێت هەموو كارێك دەكات تا گرەوەی بەرێوەبردنی تەواوی ئەم زۆنەی لێبباتەوە.

پێکهاتە ئیتنی و ئاینی‌یەکانی کوردستان لە ویژدانی سەرۆکی پارتیا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ناونیشانی ئەم وتارەم لە زنجیرە سیمینارێک وەر گرتوە کە ساڵی ١٩٨٨ ئەمینداری گشتی‌ی رۆشنبیری‌ و لاوانی ناوچەی حوکمی زاتی لە هەولێر رێکی خستوە.

ئامێری چاودێرییەکە وەستاو ئەحمەد دڵی لە لێدان کەوت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پەیوەندییەکەی من و ئەحمەد بەو شێوەیە دەستی پێکرد، ئەحمەد لە یەکێک لە ڕێکخراوە بیانییەکان کاری دەکرد و کارەکەی بریتیبوو لە هەڵگرتنەوەی مین، ڕۆژێک لەو ڕۆژانەی کەزۆر ماندوو بوو تیایداو گەرمایی هاوین هەراسانی کردبوو، بەهەڵە پێ دەنێت بە مینێکداو قاچێکی دەپەڕێت.

هونەر لەپێناوی لەبیرنەچوونەوەدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ڕۆژی ٨ی ئایار (مەى)، ڕۆژی یادکردنەوەی ڕووخان و داڕمانی دامودەزگا و دەستوپێوەندەکانی فاشیزم (دەسەڵاتی نازیزم) لە ئەڵمانیایە. ئەم ڕۆژە هێشتا لە ناکۆکیی ئەوەدایە، کە زۆرێک پێیانوایە پێویست بە یادکردنەوەی ئەم ڕۆژە ناکات و تەنانەت هیچ زەروور نییە وەك "ڕۆژێکی پشوو" سەیربکرێت. بەڵام زۆرێکیش بەتایبەتی بزوتنەوە سۆسیالیست و پارتە چەپ و بزوتنەوەکانی دژەفاشیزم لەو باوەڕەدان، کە دەبێت ئەم ڕۆژە یادبکرێتەوە و کارێک نەکرێت بۆ لەبیرچوونەوەی ئەم فاشیزمە، چونکە بە لەبیرچوونەوە و یان یادنەکردنەوە، ئەگەری دووبارە دروستبوونەوە و ڕوودانی هەمان شت هەیە. یۆهان ڤۆلفگانگ گۆتە وتەیەکی هەیە دەڵێت: "هەر کەسێک لە دیموکراسییەتدا خەوت، بەدڵنیاییەوە لە دیکاتۆرییەتدا خەبەری دەبێتەوە". بەدڵنیاییەوە چەمکی فاشیزم لە سەردەمی گۆتەدا نەبووە، ئەگینا دەکرا بڵێت، هەر کەسێک لە دیموکراسییەتدا خەوبردییەوە لەفاشیزمدا خەبەری دەبێتەوە.

بازرگانیکردن بە لامەرکەزیەتەوە

بەیار عومەر

بەشێک لە سەرکردە باڵاکانی یەکێتی و گۆڕان بازرگانی بە کێشەی خەڵک و پرسی لامەرکەزیەتەوە دەکەن. هەر کات پارتی فەرامۆشیان دەکات، پەنا بۆ کارتی لامەرکەزیەت دەبەن، بۆ ئەوەی پارتی گوێیان لێبگرێت و گرنگیان پێبدات. دواتر دەستبەرداری لامەرکەزیەت و کێشەی خەلک دەبن.

بۆچی ئێستا گونجاو نیە باسی گلدانەوەی ئاوی بەنداوەكانی هەرێم بكەین؟

شاهۆ عەبدوڵا

هەركات ئاڵۆزی لەپەیوەندییەكانی نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و بەغدا دروست دەبن، چەند پرسێك وەك كارتی فشار دەخرێتە بەرباس و كەناڵەكانی ڕاگەیاندن، لەو پرسانەش ئەنجامەكانی ڕیفراندۆم و گرتنەوەی ئاوی بەنداوەكانی دەربەندیخان و دوكانە.

کازمی، کۆدی پەیوەندیی ئەمریکا ئێران!؟

ئاسۆ عەبدوللەتیف

نوسەرێک لە پێگەی میدیایی مۆنیتەری ئەمریکییەوە بۆ پێگەیەکی بەرزی هەواڵگریی نیشتیمانی عیراق و پاشان وەک نوخبەیەکی ئیستیخباراتی و وەرگرتنی متمانەی پەڕلەمانیی و پێکهێنانی حکومەتێکی پڕلە کێشە، کە پڕە لە کۆدو نهێنی نەزانراوو سەفەقاتی گەورە لە نێوان ئەمریکاو ئێران و مەرجەعیەت، خوێندنەوەی زۆر هەڵدەگرێت، کە ڕەنگە کورد وەک پێکهاتەیەکی سەرەکی عێراق ئاگاداری بەشێکی کەمی ئەم کۆدو کۆنتراکتە سیاسی و سەفەقات و وردەکاریانە بێت.

واڵتەر بنیامین و ئیكۆسۆسیالیزم

پێشرەو محەمەد

لە قوتابخانەكانەوە تا مزگەوت و كڵێسا و سەرجەمی دامەزراوەكانی دیكەدا، فێركراوین كە سروشت دیارییەكی خۆڕاییە و بە مرڤایەتیی بەخشراوە. بۆ نموونە سەرجەمی ئایینەكان كۆكن لەسەر ئەوەى "خوا" سروشتی بە دیاری بەخشیوە بە مرۆڤ. سیكۆلاریستەكان پێیانوایە بەرەكەتی سروشت لە هی خوا زیاترە و خۆڕاییتریشە. هەمیشە دەگوترێت سوپاس بۆ دەست و دیارییەكانی سروشت (لە ئاییندا بیخوێنەوە: خوا)، ئەمەش بە ئاسانیی بووەتە هۆكارێك بۆ هاریكاریكردنی سەرمایەداریی و كاركردنی لەسەر سروشت. لەنێو بیرمەندانی ماركسیستدا، بنیامین یەكێكە لەو ناوە دیارانەى زۆر زوو پەلاماری ئایدیای "خۆڕاییبوون"ی سروشتی دا. لە كۆتاییەكانی سەدەى نۆزدە و سەرەتای سەدەى بیستدا، سۆسیال دیموكراسیی، بە قوڵیی بانگەشەى بۆ ئەم ئایدیایە دەكرد. ئەوان هاوشانی چینی حاكمان سروشتیان تێكەڵی مێژوو دەكرد و مێژووشیان لەگۆشەنیگای سەركەوتوان و حاكمانەوە دەنووسییەوە. بنیامین لەوانە بوو كە بە بەكارهێنانی میتۆدی ماتریالیزمی مێژوویی، دەستیكرد بە داڕشتنی تیۆرەیەكی ڕادیكاڵی مێژوو، كە لە چاوی قوربانیانەوە، لەچاوی مرۆڤەكانی خوارەوە و خەباتە شكستخواردوەكانەوە بینووسێتەوە. شكستی سۆسیال دیموكراسیی، و چوونە باوەشی سەرمایەداریی، و لێكدانەوەى هەڵە بۆ گەشەى مێژوویی، هەم سەركوتی شۆڕشی نۆڤەمبەری 1919ی بەدووی خۆیدا هێنا و هەمیش ڕێگای بۆ فاشیزم خۆشكرد سەركەوێت و دڕندانەتر سروشت بچەوسێنێتەوە. ئەم شكستانە لە كتێبەكەمدا بە وردیی باسكراون: "كەرنەڤاڵی شكستخواردوان: خوێندنەوەیەكی نوێ بۆ ‘تێزەكان دەربارەى چەمكی مێژوو‘ی واڵتەر بنیامین" و لێرەدا زۆر ناگەڕێمەوە سەریان.

سوپاس پارتی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەڵوێست و کارەکانی ئەم دووساڵەی پارتی، بەتایبەتیش لەدوای نەمانی کاک مەسعود لەسەرۆکایەتی هەرێم و گەراندنەوەی هێزی حوکمکردنی سیاسەتکردنی پارتی بۆ دوو پارێزگای هەرێم لەدوای ئەوەی کە هێزی سیاسەتی پارتی تەواوی عێراق دەگرتەوە، ئەم پارتەو سیاسەتەکانی ئەم پارتەی لەسەر ئاستی ناوەخۆ دووچاری جۆرێک لەشڵەژان و لەکاردانەوەی بەپەلەپەل کردۆتەوە کەلەهەڵوێست و کاردانەوە مێژوییەکانی ئەم پارتە ئەندازەیەک جیاوازترن، زۆربەمان هەست دەکەین پارتی لەشۆکی ئەوەی لەدوای ریفراندۆمەکە توشی هاتووە نەک رزگاری نەبووە، بەڵکو بەرمەبنای ئەو شۆک بوون و تەزاندنە، لەسەرئاستی ئەو وێرانەیەی کەناوی هەرێمی کوردستانە سیاسەت دەکات!

کازمی لەبەردەم خواستەکانی ئەمەریکاو دژایەتی ئێراندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دواجارو دوای ململانێیەكی زۆری نێوخۆیی و دەرەكی، مستەفا كازمی قۆناغی ڕاسپاردنی گۆڕی و ئێستا سەرۆك وەزیرانی عێراقەو متمانەی پەرلەمانی بەدەست هێنا، كابینەكەی كازمی لە بەردەم ئاستەنگی زۆری قەیرانی قوڵی جەماوەری و سیاسیدایە، ئاسان نییە بتوانی نوقڵانەی سەركەوتنی كابینەكەی لێ بدەیت و فاكتەرەكانی شكستیش كەم نین، كابینەی نوێی عێراق لە ڕووی جەماوەرییەوە لەبەردەم خەڵكێكی توڕەی كەم خزمەتی پەراوێزخراودایە، بۆیە چاوەڕوانی خەڵك لە حكومەتەكەی مستەفا كازمی كەم نییە، بەتایبەت بۆ حكومەتێك كە گیرۆدەی ململانێی نێوخۆیی و دەرەكی بێت ئاسان نەبێ، بەتایبەت لە دۆخێكی ئابووری ناسەقامگیری ڕوو لە لێژی وەك ئێستا.

ڕۆژێکی ڕەش لە ژیانی پەرلەمان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مێژوو پرە لە درۆ، زۆرجار مێژوو درۆزنەکان دەینوسنەوە کە بەهەزار فرتوفێڵ و کرداری دزێو گەمەی دەسەڵات دەنوسنەوە.

ئایا کازمی دەتوانێت ئەم قەیرانانە تێپەڕێنێت؟

گۆران قادر احمد

دوای پێنج مانگ له‌ ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشووی عیراق و شكستی دوو كاندیدی دیكه‌ بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێ، دواجار مسته‌فا كازمی به‌ كۆمه‌ڵێك ڕه‌خنه‌و بایكۆتی چه‌ند هێزێكی سیاسی بووه‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق. هه‌ر له‌سه‌ره‌تای وه‌رگرتنی متمانه‌دان به‌ حكومه‌ته‌كه‌ی و كوالێسی دانوستانه‌كان، به‌ئاشكرا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی نوێی عیراق كۆمه‌ڵێك له‌مپه‌ر و ته‌حه‌دی زۆر قورسی له‌به‌رده‌مدایه‌، كه‌ یه‌كێكیان خۆی له‌ بوونی شه‌قامی ناڕازی عیراقی كه‌ زیاتر له‌ 700 كه‌سیان لێكوژراوه‌ و 25 هه‌زاریشیان لێ برینداركراوه‌ ده‌بینێته‌وه‌، هه‌روه‌ها مانه‌وه‌ی هێزه‌ بیانیه‌كان و حه‌شدی شه‌عبی و دۆخی ئابووری خراپ و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هه‌رێم و جوڵه‌ی داعش و گه‌نده‌ڵی، كۆمه‌ڵێك كاری قورسی عیراقن كه‌ چاوه‌ڕوانی مسته‌فا كازمی ده‌كه‌ن.

گازی سروشتی لەكوێی پرسی ناناوەندێتییە بۆ سلێمانی؟

شاهۆ عەبدوڵا

لەپاش شەڕی ناوخۆ هەرێمی كوردستان بەسەر دوو بەر و دوو زۆندا دابەش بوو زەرد و سەوزەكەی جاران، ئەوانەشی هەبوون لەپاراوێزی ئەو دوو ڕەنگەدابوون، لەپاش یەكگرتنەوە وەزارەتەكان و دانانی سەرۆكێك و جێگرێت بەمەبەستی كالكردنەوەی ئەو دوو ئیدارەییە و بوونی ڕێككەوتننامەیەكی سترانیژیی لەنێوان هەردوو پارتی دەسەڵاتداری زۆنەكە تائاستێك هەنگاوی باش نرا بۆ ئەوەی كاریگەرییەكانی ئەو دوو ئیدارەیەیی كۆتاییان پێبێت. بەڵام ئەمە بەنەخۆشكەتن و مردنی تاڵەبانی سەمەبەری نەبوو درزەكان تا بێت زیاتر و زیاتر دەبن. ئەوەی هێشتوونەتییەوە بەرژەوەندی هاوبەشە نەك پرسێكی نەتەوەیی و نیشتیمانی. ڕابردوو سەلمێنەری ئەوەیە هەریكە و بۆخۆی كێشی دەكات و پرسەگەورەكە كە پرسێكی یەكجار نەوتەوەیی و نیشتیمانییە لەبیركراوە، هەر لەلیدوانی خودی سەركردەكانیانەوە ئەوە ڕوونە ئەوەی بەوسەر ئەم نیشتیمانەدا هێناویانە بەعسیش نەیكردووە. یان داواكاری بەهرێمكردنی سلێمانی و جوڵاندنی پرسی جێبەجێكردنی پرسی سیستەمی ناناوەندێتی بۆ سلێمانی. لەكاتێكدا هەر لەناو خودی سلێمانی زوڵم لە ناوچەكانی دیكە دەكرێت و هەوڵی كەمركردنەوەی دەسەڵاتەكانیان دەدرێت.

کێ لە سیاسەتی برسیکردنی میللەت بەرپرسە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی ئەم دۆخەی دروستکردووە بێدەنگییەکی توندو مەترسیداری گەلێکە, هەرگیز بەم جۆرەی لە ژیانیدا بەسەر نەهاتووە, کێ بەرپرسە هەر حیزب ؟! بەکورتی باپێتان بڵێم تاوانی هەرەگەورە بێدەنگی بەشێکی زۆر لە زانایانی ئاینیی, مامۆستای زانکۆ و پەروەردەو دکتۆرو چینی بەناو دەستەبژێر(نوخبە)ی ڕۆشبیر, کە ئازارەکەی لە ستەمی ئەم حکومەتە بەسوێ ترە.

لامەرکەزیەت، مەلەکردن لە تەنکاودا !

ئاسۆ عەبدوللەتیف

دوای لێکتێگەشتن و ڕێککەوتنی نهێنی و پێکهێنانی حکومەتی نوێی بەغداد و گفتوگۆی بەرهەمدار لە هەرێم، ڕەنگە پرسی لامەرکەزییەت بە جۆرێکی تر فۆڕمەڵە بکرێتەوەو گەرماییەکەی دابەزێت، کە جیاوازبێت لە هەندێک تۆن و بانگەشەی تەسکی حیزبی و پراگماتی، کە سەنگی حکومەتی هەرێم بە تۆپزیی، بخاتە مەترسییەوە. بەدەر لەو تۆنەی کە بە بێ تیۆر و فاکتێکی لۆژیکی و عاتیفیانە لەبن سنەوبەرەکانی سلێمانییەوە باسی لامەرکەزی دەکەن و زیاتریش دەڕۆن بۆ خەونی قووڵ!

چاری بكەن تا هەناسەیەكی تیاماوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەدەیەی سێیەمی حوكمڕانی كوردی نزیك دەبینەوەو، لەشكستێكەوە دەماندەنە دەست شكستێكی تر. نزیكەی سی ساڵە، زیاتر لە پێنج ملیۆن كەس، باجی شكست و چاوچنۆكی و نابەرپرسیارێتی، پێنج شەش كەس دەدەن، نە گوێیەكیان هەیە بۆ بیستن، نە باكیشیان هەیە بە كەوتن.

هەرێمی سلێمانی

بەیار عومەر

ئەگەر حکومەتی هەرێم داهات و دەسەڵات نەدات بەم سنورە و بەردەوام بێت لە سزادانی، ئەوا یەکێک لە رێگەچارەکان پەنابردنە بۆ فیدرالیەتی پارێزگاکان.

ئایا خه‌ڵك بێده‌نگه‌ له‌ئاستی مافه‌كانی؟

د.سەلام عەبدولكەریم

له‌ 17ی شوباته‌وه‌ هیچ كاتێك هێنده‌ی ئێستا خه‌ڵك له‌م حكومه‌ت‌و كابینه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌ بێباك‌و گه‌نده‌ڵانه‌ پڕ نه‌بووه‌، هه‌ر له‌راو روتی نه‌وت‌و تاڵانی داهاته‌وه‌ بیگره‌ تا كوشتنی ده‌نگی ئازاد‌و پاشاگه‌ردانی‌و نه‌بوونی دادگای سه‌ربه‌خۆ‌و بێ یاسایی.

سیستمی لامەرکەزی و خوێندنەوەیەک ...

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرەتا دەبێت ئەوە بزانین پەیڕەوکردنی سیستمی لامەرکەزی و سەرکەوتنی پرۆسەکە پشت دەبەستێت بە بارودۆخی سیاسی و شیوازی دەستور و ئاستی پێشکەوتنی ئابوری و کۆمەڵایەتی و یاسایی هەر کۆمەڵگەیەک ، ئایا هیز و لایەنە سیاسیەکان تا چ ئەندازەیەک بەکردەیی باوەڕیان بەپرۆسەی دیموکراسی و پاراستنی مافەکانی مرۆڤ هەیە ؟

لامەركەزییەت مەرهەمە یان مەترسی؟

ئیسماعیل حاجی زەڵمی

لامەركەزیەت بەو شێوازە ئیدارییە دەوترێت كە تێدا دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی وڵات، لەدەستی تاكە كەسێك یان گروپێكی دەسەڵاتداری تایبەتدا كۆنەبووەتەوە، واتە دەسەڵاتی كارگێڕی لە نێوان چەندین تاك و چەندین دەزگای كارگێڕیدا بڵاوبووەتەوەو هەریەكەیان، بەپێی پلەو پێگەی لە دەزگاكەدا، توانای بڕیاردان و ڕەسمكردنی چۆنیەتی بەڕێوەبردنی بەشەكەی خۆی هەیە.

گۆڕان و یەکێتی، ئایا قۆناغی تازە بەڕێوەیە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەردانی وەفدی باڵای گۆڕان بۆ پیرۆزبایی هەڵبژاردنی هاوسەرۆکان و ڕێبەری نوێی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، هەرچەند بە هۆی پەتای کۆڕۆناوە کەمێک دواکەوت بەڵام هەندێ مانای لەخۆیدا هەڵگرتون کە شایستەی لەسەروەستان و بایەخپێدانە، بە تایبەت کە ئەم سەردانە، سەرباری بایەخی جدی، وەک زۆر ڕوداوی تری گرنگ، خەریکە دەکەوێتە بەر سێبەری لێکدانەوەی هەڵەو لافاوی فەیکنیوز و تا ئەندازەیەکیش ونکردن لە ناو گرفتەگ گەورەکانی وەک کۆرۆناو قەیرانی ئابوری کوردستاند.

مەلەفی نەوتی کوردستان

بەیار عومەر

بەپێی ڕاپۆرتەکانی بەندەری جەیهانی تورکی کە دەست فراکسیۆنە کوردیەکان لە پەرلەمانی عێراق کەوتووە، داھاتی مانگانەی فرۆشتنی نەوتی ھەرێم ٧٩٥ ملیۆن دۆلارە. لە ٥٦% ی بۆ تێچووی دەرهێنان و گواستنەوە دەچێت، کە کولفەیەکی زۆرە، بەڵام هێشتا ٣٥٠ ملیۆن دۆلاری دەمێنێتەوە. وەزارەتی سامانە سروشتیەکان کە سەر بە پارتیە مانگانە لەو ٣٥٠ ملیۆن دۆلارە، نزیکەی ٢٩٠ ملیۆن دۆلاری دەدات بە وەزارەتی دارایی و ٦٠ ملیۆن دۆلاری تەسلیمی بنەماڵە دەکات.

قەرزی کام کابینەیە دەدەنەوە ؟ بەچی دەیدەنەوە ؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەم چەند رۆژەی رابردوودا، جارێکی تر کوردستان لەلایەن حکومەتی عێراقەوە کەوتەوە ژێر فشار، دەستی عەرەب خرایەوە قورگی تاک بەتاکی خەڵکی کوردستان دەست برا بۆ موچەیان، بەڵام دیسان ئەوانەی هەموو شت سوک دەکەن بۆ یەک چەپڵەو دوو دینار، لەجێی لۆمەکردنی عێراق، لەجێی دەنگ بەرزکردنەوە بەڕووی عێراقدا کەوتنە پاساو هێنانەوە بۆ ئەو دوژمنایەتیەی عێراقییەکان، بێ ئەوەی بپرسن ئەو بڕە پارەیە بۆ موچە بە چ مەرج و رێککەوتنێک دەنێردرێت بۆ کوردستان.

كاظمى و تويتێك له‌ بێهوايدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

تا دێت ئه‌و واده‌ ده‌ستورييه‌ى له‌ به‌رده‌م مصطفى كاظمي دايه‌ وو له‌ ته‌واو بوونه‌، هێشتا نه‌ك تانوپۆ به‌ڵكو تارمايى كابينه‌كه‌ى ديار نييه‌، سه‌ربارى ئه‌وه‌ش هه‌موو ئه‌و قسانه‌ى باسيان له‌ بوونى فشار و ئه‌گه‌ر شكستى سه‌رۆك وه‌زيرانى راسپێردراو ده‌كرد، ئه‌وا ورده‌ ورده‌ ده‌بنه‌ راستى حاشا هه‌ڵنه‌گر.

قەیرانی مۆڕاڵ لە باشوور

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کۆمەڵگەی کوردی لە قوڵترین قەیرانی مۆڕاڵیدا دەژی. وا هەست دەکەم، کە من سەدان ساڵە دەژیم، هەڵبەت ئەوەی دەگوزەرێ لە ئەزمونمدا نیە. دەکرێ پاساوی زۆر بهێنینەوە بۆ ئەو بێمۆڕاڵیەی، کە کوردی باشوور خلیسکاوەتە ناوی. بۆ نمونە دەتوانین بڵێین، ئەم بێمۆڕاڵیە ئەنجامی ساڵانێکی دوورودرێژە لە حوکمی ڕژێمی بەعس، کە هەموو بەهای کۆمەڵایەتی و مۆڕاڵێ ڕاوەستاوی داڕمان و تەنیا پێوەر بۆ پاداشدانەوە، بەعسیبوون و پەرستنی 'سەرکردەی مەزن' بوو.

حکومەتی کوردستان کەی لە پەیامی بەغدا تێدەگات؟

د.کاوە مەحمود

هەرچەندە نوێنەرانی کوردستان لەئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و لە حکومەتی بەغدا چەندین جار لە دیدار و ڕاگەیاندنەکانیاندا بە درێژایی ساڵی 2019 و سەرەتاکانی 2020 متمانەیان بە خەڵکی کوردستان دەدا و ئاماژەیان بۆ ئەوە دەکرد کە ناردنی بەشێک لەو موچەیەی فەرمانبەرانی کوردستان کە لە لایەن حکومەتی عێراقەوە بە پێی قانونی بودجەی عێراق بۆ ساڵی 2019 دێت، و لە 2020 نابڕدرێت، و بەرپرسانی حکومەتی کوردستان و ناوەندەکانی بریار لە حزبە فەرمانڕەواکان ئەم بابەتەیان لە ڕاگەیاندنەکانی خۆیاندا دەبارە دەکردوە، و باسی ئامادەبوونی رێکەوتنیان لە گەڵ حکومەتی عێراق بە پێی دەستور و زامن کردنی شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستانیان دەکرد.

گرافیتیی وەك هونەری ڕادیكاڵ

پێشرەو محەمەد

خۆی پرسیارەكە ئەمەیە: چۆن جارێكی دیكە هونەر بكەینەوە هونەرێكی ڕادیكاڵ و دژە-سەرمایەداریی؟ بێگومان دەكرێت ئەم پرسیارە مانای جۆراوجۆری هەبێت. ئێمە چیتر ناتوانین وا وێنا بكەین چەمك و كۆنسێپتێكی جادوویی یان فیشەكێكی ئێستاتیكیی بۆ پرسیاری پراكتیكێكی هونەریی ڕادیكاڵ یان ماركسیست بوونی هەیە. لەهەمانكاتیشدا ناتوانین وای دابنێین هیچ شتێك لەسەر پرسیارەكە نازانین، هەوڵی بەناوەكیكردنیی جیهانی گێڕانەوەى هونەری باڵادەست بدەین و بڵێین "هەموو شتێك دەكرێت ببێتە هونەر"، لەكاتێكدا لە پراكتیكدا دەرگەوانانی بازاڕی هونەر و ئاڤان-گاردی لاواز(ئەكادیمیی) بەشێوەیەكی بەرفراوان و توند ئەو شتە سنووردار و بەرتەسك دەكەنەوە كە وادەبینرێت هونەری بینراوی "جددیی" بێت. ئەمڕۆ ئێمە لەنێو سیستەمێكدا دەژین كە دەیەوێت بەرهەمی هونەریی زیان بە "سەرمایە" نەگەیەنێت. لەبەرئەوە هونەرمەندان هەمیشە دەتوانن بەرهەمی سیاسیی دروست بكەن (یاخود كۆمەڵە بەرهەمێك سیاسەت بیجوڵێنێت)، بەڵام پێویستە ئەوەش بڵێین كە بەرهەمی هونەریی بە تەنها ناتوانێت گۆڕانی ڕیشەیی و بونیادیی دروست بكات. بزووتنەوە كۆمەڵایەتییەكانی خەڵكانی چەوساوە و سەركوتكراو، بزووتنەوەى خەبات بۆ پاراستنی زەوی و هەسارەكە، بزووتنەوەى خەبات دژی ئاسەوارەكانی نیۆلیبراڵیزم و بزووتنەوەى دژەفاشیزم هەن و خۆیان ڕێكخستووە و بەردەوام فۆرمی نوێی خۆڕێكخستن دەبیننەوە، كەواتە هونەرمەندان دەتوانن ڕۆڵیان لەوێدا هەبێت، ئەگەر وانەكەن، كارە هونەرییەكانیان بەهیچ جۆرێك هەڕەشە لەسەر سیستەمی باڵادەست دروستناكات و بەرهەمی هونەرییش دەبێتەوە بە كاڵایەكی بازاڕ، هونەرمەندیش وەك گەڕیدەیەك بۆ فرۆشتنی بەرهەمەكەى.

هه‌ڵگرانی تێزی لامه‌ركه‌زیه‌ت!

ئاسۆ عەبدوللەتیف

ساڵانی رابردوو پریشكی ئه‌و جه‌نگه‌ مه‌زهه‌بی و نه‌زعه‌ دینییه‌ كۆنزه‌رڤاتیڤ و كوشنده‌یه‌ی عێراقی نوێ، به‌ر كورد و كه‌ركووك و ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانی كوردستان كه‌وت، تا ئێستاش وه‌ك هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك ئه‌و نه‌زعه‌ دینی و سێبه‌ره‌ ناسیۆنالیزم و تائیفییه‌ ماوه‌ته‌وه‌ له‌لایه‌ن حه‌شدی شیعییه‌وه‌ به‌رانبه‌ر به‌ كوردستان و پێكهاته‌كانی ناوی، كه‌چی هه‌وڵ ده‌ده‌ین به‌ ده‌ستی خۆمان هه‌رێمی كوردستان بخه‌ینه‌وه‌ ناو ئه‌و دۆخه‌ مه‌ركه‌زییه‌ تائیفی و ئایدۆلۆژیه‌ی كه‌ عێراقی نوێی له‌سه‌ر بنیادنراوه‌و ئومێدێك نابینرێت كورد ئازاد و سه‌ربه‌خۆبێت تیایدا.

گرێکوێرەکە لەکوێیە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کێشەیەکی گەورە یاخەی ئەمڕۆی کوردی (هەرێمی کوردستانی) گرتووە، بە دەستەڵات و بە خەڵکەوە. لەلایەك دەستەڵات موبادەرەی لەدەست داوە و بەبێ ستراتیژییەتێکی نیشتمانی ناتوانێت لەو چەقبەستنەی بێتە دەرەوە. خەڵکیش، متمانەی بەو دەستەڵاتە لەدەست داوە و کەوتۆتە نێوان بەرداشی بێمتمانەیی بە دەستەڵات و بەرداشی فەوزای پەیوەندی نێوان هەرێم و بەغدا.

دوپشــــــــــــکی عـــەربــەت و حـــــــیزبــــی کوردی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دووپشــــك یــــەکێکــــە لەو گیــــــــــانەوەرە جـــومگەدارە ژەهراوییانە کەزیاتر لە دوو هــــەزار جــــۆری لــــە جیهانـــــــدا بــــــڵاوە، لەو ڕێژەیە تەنها بیست جـــــۆریان ژەهــــراویی و کـــــوشـــندەیە.

بۆ پارتی و یەکێتی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بە سیاسەتی دەمارگیری حزبییەوە، خەریکە هەرچی دەستکەوتی سیاسیمان هەیە لە دەستیدەدەین، بە سیاسەتی ئابوری شکستخواردووتانەوە، خەڵکی هەرێمتان برسی و هەژار و مووچەبڕ کرد. ئێوە لە دوو حکومەتدا دەسەڵاتدارن، دەرگای حکومەتی هەرێمتان بۆداگیرکەران واڵا کردووە، دژایەتی حکومەتی عێراقتان بە لووتکە گەیاندووە.

کاتێك قەوارەی هەرێم هەرەس دە هێنێت؟!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەمڕۆ لەکەس شاراوە نییه کوردستانی باشور بە یەکێک لە وێستگە هەرە هەستیارو چارەنووسسازەکانی خۆیدا تێپەڕدەبێت. سپاردنی بەردەوامی چارەسەری کێشەکان لەڕابردوودا بەداهاتوو، کەڵەکەبوونی قەیرانەکان، پەردەپۆشکردنی ناتەواوی و کەلەبەرەکان، بەڕێوەبردنی هەرێم لەڕوانگەی بەرژەوەندی بەرتەسکی حیزبی و گروپی و نوخبەیەکی دیاریکراوو دابەشبوونی ئەم نوخبە لەزیاد لە ئاستێکدا لەناوخۆیدا، لەسۆنگەی کینەی مێژوویی و لاوازی ناسیونالیزم و کێشمە کێشیان لەگەڵ یەکتر بەهۆی هەستکردن بەناعەدالەتی لەدابەشکردنی گەندەڵی و ئیمتیازی ناڕەوادا، درێژەکێشانی دابەشبوونی ناوچەکانی هێزو نفوزو نەبوونی هیچ سازان وستراتیژێکی هاوبەشی نیشتمانی ڕاستەقینەو پابەندکەر، دۆخی هەرێمیان گەیاندە بنبەستێکی سیاسی ڕاستەقینە. بنبەست بەو مانایەی نوخبەی حوکمڕان توانای چارەسەرکردنی کێشەکانی لەدەست داوە، بێ ئەوەی نوخبەو ستراتیژو جێگرەوەیەکی سیاسی تر لەئارادابێت وتوانای گەیشتنە دەسەڵات وخستنە ڕووی چارەسەری جیاوازی هەبێت. بەکورتی دووحیزبە حوکمڕانەکەی هەرێم تاڕادەیەکی بەرچاو لە حوکومڕانی وبەڕێوەبردنی هەرێمدا شکستیان خواردووە.

قووتی خەڵك هێڵی سوورە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرچەندە كێشەی قوڵی دوور مەودا لەنێوان هەرێم و ناوەند هەیە لەسەر رادەستكردنی نەوتی هەرێم بە بەغداد لەبەرامبەر ئەوەدا بەغداد شایستە داراییەكان بەهەرێمی كوردستان بدات. لەسەرەتادا بەغداد كێشەی هەبوو لەگەڵ جۆری ئەو گرێبەستە نەوتیانەی هەرێمی كوردستان لەگەڵ كۆمپانیاكانی بواری نەوت ئەنجامیدابوو.

پێش دەرکەوتنی لێرە بووە !

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەپێێ شیکردنەوەی داتاکانی توشبوانی کۆرۆنا لە هۆلَەندا، کە لە لایەن پەیمانگای نیشتمانی بۆ تەندروستی و ژینگە(RIVM) ی هۆلَەندیەوە کراوە، گەیشتۆنەتە ئەو ئەنجامەی کە لە 81٪ ئەوانەی توش ئەبن، یان بەسوکی ئەیگرن یان هیچ نیشانە یەکیان تیا دەرناکەوێ.

دیسان تیۆری پیلانگێڕی

گۆران قادر احمد

تیۆری پیلانگێڕی چه‌مكێكه‌ بۆ ڕووداوه‌ سیاسیه‌كان به‌كارده‌هێنرێت ، لایه‌نێكی سیاسی بۆ ڕوون كردنه‌وه‌ی هه‌ڵوێسته‌كانی له‌سه‌ر ڕووداوێك په‌نا بۆ ئه‌م چه‌مكه‌ ده‌بات، كه‌ زیاتر بۆ تۆمه‌تباركردنی لایه‌نێكی دیكه‌ و خۆ دزینه‌وه‌ له‌ به‌رپرسیارێتی ڕووداوه‌كه‌ به‌كارده‌هێنرێت.

ببورن، ناچارم ئیدى به‌م زمانه‌ بنووسم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مامۆستای به‌ڕێز و هاوڵاتی خۆشه‌ویست؛ به‌ڕاستیی نه‌گبه‌تی هه‌ر ئه‌مه‌یه‌، جه‌هاله‌ت هه‌ر ئه‌مه‌یه‌: كه‌م كه‌سمان هه‌یه‌ رۆژێك له‌ رۆژان فشه‌ و پۆزی ئه‌وه‌مان لێ نه‌دابێت بۆچی حكومه‌ت كاره‌كانی به‌ئه‌لیكترۆنی ناكات و له‌ فڵان وڵات، فڵانه‌ شت به‌ یه‌ك كلیك ده‌كه‌یت و له‌ماوه‌ی چه‌ند ده‌قیقه‌یه‌كدا فڵانه‌ كارم كردووه‌ و نازانم چیتر، زۆربه‌ی خۆی كردبوو به‌ عه‌ڕابی حوكمی ره‌شید و له‌وسه‌ریه‌وه‌ ده‌هاته‌وه‌.

هه‌ڵخلیسكانه‌ مه‌ترسیداره‌كه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ دوا كۆنفراس پرێسیدا زۆر به‌لاوازی هاته‌ به‌رچاو و نه‌یده‌توانی پاساو بۆ بێهه‌ڵوێستیه‌كه‌ی پارتی، ئه‌و حیزبه‌ی، كه‌ خۆی تیایدا ئه‌ندامهو حكومه‌تی هه‌رێم بهێینته‌وه‌ به‌رامبه‌ر بۆردومانه‌كانی توركیا له‌ زینی وه‌رتێ و كه‌مپی مه‌خمور، هه‌رچه‌نده‌ رۆژانه‌ فڕۆكه‌كانی توركیا هه‌رێمی كوردستان بۆردومان ده‌كه‌ن و له‌ ده‌ڤه‌ری زه‌ردو سه‌وزدا شۆڕشگێڕانی كورد تیرۆر ده‌كه‌ن و كه‌س نقه‌ی لێوه‌ نه‌هاتووه‌، وه‌لێ ئه‌مجاره‌یان به‌هۆی ئاڵۆزبوونی دۆخه‌كه‌ له‌ زینی وه‌رتێ و هه‌ڵوێستی حكومه‌تی ئێراقی گۆڕانكاری به‌ سه‌ر دۆخه‌كه‌ داهات.

گەڕانەوە بۆ دۆخی ئاسایی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەسەرەتای سەرهەڵدانی ئەم پەتایە و ئەو قەیرانەی کە تەواوی جیهان و مرۆڤایەتی گرتووەتەوە، ئیتر هەر کەس و هەر وڵاتێك بەچەشنێك، هەموومان چاوەڕێی ئەوەن هەرچی زووتر کۆتایی پێبێت و چەرخی ژیان دووبارە بکەوێتەوە گەڕ، چونکە ئەم وەستانە دۆخێکی هێندە تایبەتە کە هیچ یەکێك لە ئێمە نە ئەزموونی کردووە و نەتوانیومانە وێنای بکەین کە چۆن دەبێت. بەڵام لەم کاتەدا کە زۆرێك لە کارگە و شوێنەکانی کارکردن وەستاون، کە زۆرینەمان لە ماڵەکانماندا دانیشتووین و ئەوەی کە پێیدەگوترێت 'کار' نایکەین، ئەم قەیرانی کۆرۆنایە ئێمەی خستۆتە بەردەم دووڕیانێک کە وامان لێدەکات بیربکەینەوە، کام ڕێگا دەتوانێت گەرەنتیی ژیانی ئێمە و نەوەکانی داهاتوومان بکات.

كۆتایی مرۆڤ

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

" ئێمە بۆچی دەژین كە هەموو شتەكان درۆن" نیتشە. تاكاتی ئەم نووسینەم بە پێی هەواڵەكان بە هۆی بەربڵاوی ڤایەرۆسی(كۆرۆنا)وە زیاتر لە چوار ملیار مرۆڤ لە ماڵەكانیاندا ماونەتەوە، زیاتر لە دووملیون مرۆڤ توشی نەخۆشیەكەبوون‌و 166000 كەسیش بە ڤایەرۆسەكە مردوون لە زیاتر لە 200وڵاتدا، لەگەڵ ئەمەدا ملیونان كەس بێكاربوون، بەدەیان كۆمپانیا‌و سەرمایەدار تووشی زیانی گەورەبوو لە مایەپووچی نزیك بوونەتەوە.

دوو ئیدارەیى مۆتەکەى کورد!!!

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەگەر مێژوو لەهیچدا تەواو ئەمین وراستگۆ نەبووبێت، لەوەدا بەتەواوى ئەمین وراستگۆ بووە، کە ناکۆکیەکانى قەومى کوردى وەکو خۆیان تۆمار کردووە وگواستۆتەوە. کورد فەرمانڕەوا بوبێت، یان فەرمان پێکراو، لەشەڕدا بوبێت یان لەئاشتى، بەردەوام لەناو یەکدا ناکۆک بووین، هەموو کات لەلایەن دوژمن ونەیارەکانمانەوە بەکارهێنراوین، هیچ کات یاریکەر نەبووین، بەڵکو هەردەم یارى پێکراو بووین، ئەمە راستیەکى تاڵە، وتنى قورسە، بەڵام پەند لێوەرنەگرتنى قورستترە.

د. هادی محەمەد: سلێمانی لەژێر کۆنترۆڵدایە، بەڵام لە مەترسی دەرنەچووە

کۆژین سدیق

لەم دیدارەدا لەگەڵ "دیپلۆماتیک مەگەزین" دکتۆر هادی محەمەد سەرپەرشتیاری گشتی نەخۆشخانەکانی تایبەت بەڤایرۆسی کۆرۆنا لەشاری سلێمانی، باس لە بارودۆخی نەخۆشخانەکانی تایبەت بەکۆرۆنا لەشاری سلێمانی دەکات و ئاماژەبەوە ئەدات کە لەئێستادا دۆخەکە لەشاری سلێمانی لەژێر کۆنترۆڵدایەو سەبارەت بە چارەسەرکردن بەپلازماش دەڵێت:" ئێمە لەسەر ئاستی ناوچەکە لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی و ئێران و تورکیاو تا ھندستانیش یەکەم کەس بووین لەشاری سلێمانی دوو نەخۆش وەریانگرت و ھەردووکیشیان باش بوون و چونەتە ماڵەوە".

بۆچى كوردو سووننه‌ به‌خێرایی پشتیوانییان بۆ كازمى ڕاگه‌یاند؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی گوێبیستی ئه‌بین و ده‌یبینین له‌ پشتگیری و پشتیوانی بۆ موسته‌فا كازمی كه‌ ڕاسپێردراوه‌ بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی كاتی له‌لایه‌ن سه‌ركرده‌ی كوتله‌ سیاسیه‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌، چ وه‌ك لایه‌نی شیعی كه‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌وان ده‌كات، چ وه‌ك كورد و سوننه‌ و توركمان و مه‌سیحی...هتد كه‌ پشتگیری ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش وه‌ك پێشبڕكێی لێهاتووه‌ بۆ پشتیوانی و پشتگیریكردنی، به‌ڵام دەتوانین بەروونی تێبینی ئەوە بكەین كە ئەم پشتگیرییە رەهایە بێ هۆكار نییە.

شەڕ لە ئاشتەواییتان باشترە!

هادی حەمە ڕەشید

ئەفلۆتێن، کە بە شێخی یۆنانیی ناوزەد کراوە و یەکێك لە باشترین خوێندکارەکانی قوتابخانەی فەلسەفەی ئەفلاتۆنییە ئەڵێت: کۆمەڵگای چاك، کۆمەڵگای ئازایەتییە. لەو باوەڕەدایە کە مرۆڤە خراپەکان حوکم ئەکەن، لە ڕێگای ترسنۆکیی مەحکومەکانەوە.

تاک و جوت ! رۆژێکیش بۆ ژینگە !

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پێشنیارێک بۆ بەڕیز لیژنەی باڵای بەرەنگار بونەوەی کۆرۆنا لە هەر چوار پاریزگاکەی، هەریم. پەتای کۆرۆنا هەموجیهانی روبەروی قەیرانی گەورەی تەندروستی و ئابوری کردۆتەوە. هەندێک لە ولاتەکان، هەر لەسەرەتای دەرکەوتنی پەتاکەوە، ڕیوشوینی توندیان گرتە بەر و، خۆش بەختانە، بە زیانی گیانی کەم وا خەریکە لێێ دەرئەچن. هەندێک ولاتی تر لەسەرەتاوە کەمتەرخەمیان کرد و، کاتیک کەوتنە خۆ بەداخەوە ڤایرۆسەکە زەفەری پی بردن، ژیرخانی تەندروستی ئەو ولاتانە بەرگەی نەگرت و زیانی گەورەی مرۆیی لێ دان، بە نمونە ئیتالیا و ئیسپانیا وئەمریکا.

ئۆراسیا و شوناسی کوردی!

د.سەردار عەزیز

ئۆراسیا چەمکێکی زێدە ئاڵۆزە: چەندێک بیری لێدەکەمەوە، هێندە زیاتر لێم ئاڵۆز دەبێت. بۆ تێگەیشتن لە چین تێگەیشتن لە ئۆراسیا پێویستە. نازانم چەندێک باس لە ئۆراسیا کراوە لە دونیای کوردیدا، بەڵام کورد لە هەناو و پەراویزی ئەم دونیایەدایە.

ئابوورى جیهان لە سەردەمى کۆرۆنادا

ئەیوب حەسەن

کۆتایی ساڵى ڕابردوو، جیهان بە شەپۆلێکى نوێی ڤایرۆسى کوشندە ئاشنا بوو کە بەدواى خۆیدا کۆمەڵێک کێشەى دەروونى، ئابوورى، کۆمەڵایەتى، پزیشکى و سیاسى بەجێهێشت، سەربارى ئەوەیش بەتەنها وەک بابەتێکى پزیشکى نەمایەوە بەڵکوو توانى زەفەر بە کۆى کایەکانى ژیان بەرێت، هەرزویش بوو بە "سەبجێکتێکى" گرنگ بۆ گفتوگۆ و توێژینەوەى زانستى. ئەوەى ئەو هێزەى بەخشى بە ڤایرۆسەکە خێرایی بڵاوبوونەوە و نەبوونى چارەسەرى پزیشکی [ڤاکسین] بوو، ئەمانە بوارى دا بە کۆڤیدنۆزدە بۆ ئەوەى بە کیشوەرە جیاوازەکان پەلبهاوێژێت.

چەند سەرنجێک لەسەر ماناکانی ماڵ لەمڕۆدا

د.مەریوان وریا قانع

ماڵ لە پێناسە گشتییەکەیدا ئەو شوێنەیە کە مرۆڤ دوای ئیشکردن و بازاڕکردن و چوونەدەرەوە بۆی دەگەڕێتەوە، شوێنێکە کەسەکان بە ھی خۆیانی دەزانن و ھەستدەکەن لەناویدا ئولفەتی زیاتر و ئازادیی زیاتر و دڵنیایی زیاتریان ھەیە. ئەگەر بۆ دابەشکردنە بەناوبانگەکەی فەیلەسوفی ئەڵمانی یورگن ھابرماز بگەڕێینەوە، ماڵ شوێنێکی نارەسمیی و نابیرۆکراسیی و ناپیشەییە کە تیایدا پەیوەندیی گەرم و تاکەکەسیی و دیوە نافەرمییەکانی ژیان ئامادەیە. ھابرماز دوو جۆر لە جیھان لەیەکتری جیادەکاتەوە. ”جیھانی سیستم“ و ”جیھانی ژیان“.

بۆچی حكومەت قاسەكەی بەتاڵە؟

د. سەنگەر سەیدقادر

مێژووی بەرهەمهێنانی غازی سروشتی لە هەرێم، دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٩٢ و بەڕهەمهێنانی نەوت لە كێڵگەی شیواشۆك، بەڵام سود لەو غازە وه‌رنەگیرا، لە دوای ساڵی ٢٠٠٦ لە كابینەی شەشەمدا وەزارەتی سامانە سروشتییەكان دامەزرا.

كۆرنا حكومەتی كردە ئەكتەری سەرەكی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

گومان لەوەدا نیە پەتای كۆرۆنا سەرجەم بوارەكانی ژیانی لە سەرتاسەری وڵاتانی جیهان توشی شەلەلی تەواوەتی كردووە، بەڵام لەغیابی وەستانی زیندە چالاكیەكانی تاك لەرووی كۆمەڵایەتی‌و ئابوری‌و رامیاریەوە دەبێ دەمودەزگا باڵاكان وزە‌و تین بدەنە خۆیان ئەو بۆشاییە پربكەنەوە كە قەیرانیگەلێكی وەك كۆرۆنا دەیخولقێنێ.پەرلەمانی كوردستان وەك دامەزراوەیەكی فەرمی‌و شەرعی هەرێمی كوردستان دەسەڵاتی یاسادانان‌و چاودێریەو لەدۆخێكی وەهادا پێویستە‌و دەبێت ئامادەگی بەرچاوی هەبێت‌و هەماهەنگی تەواوی لەگەڵ هەردوو دەسەڵاتی جێبەجێكردن‌و دادوەری هەبێت بۆئەوەی پێكەوە ئەم ئاڵانگاریە سەختە بەرێبكەن، بەڵام مخابن پەرلەمانی كوردستان نەك هەر ئەو ڕۆڵەی نەگێَڕاوە‌و وجودی خۆی نەسەلماندووە، بەڵكو وەكو دەسەڵاتێكی پاشكۆ‌و تەماشاچی ,

‎ کوردستان لەنێوان فایلی مەزهەبی و دینی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئێستا لە وڵاتانی ئەوروپادا، شتێک نەماوە بەناوی جیاوازی نەتەوە و ئاین و مەزهەب لە ناو پرۆسەی دیموکراسیدا، ئەوەش بەو بەڵگەیەی کە لای ئەوان، لیبڕاڵیزم شوێنی بە هەموو چەمکەکانی تر لێژکردوە، بە واتایەکی تر لە وڵاتانی خۆرئاواییدا، تاک و هاووڵاتی سەرچاوەی هەموو شتێکن، نەک ئاین و نەتەوە، ئەوەشە وایکردوە کە چەمکی هاووڵاتیبوون ببێتە پێوەر لەناو ئەو سیستمە سیاسییانەدا و بتوانێت پێشکەوتن بەخۆییەوە ببینێت.

حكومه‌تی هه‌رێم، درۆ له‌گه‌ڵ هه‌ژاراندا ده‌كات

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌ 4/7/1992 وه‌ هه‌تا ئێستا، كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم دامه‌زراوه‌و ماوه‌یه‌كی دیكه‌ ته‌مه‌نی حكومه‌ت ده‌بێته‌ 29 ساڵ، ته‌نها یه‌ك كار، به‌رنامه‌، پڕۆژه‌ هه‌رچی كه‌ ده‌یڵێیت، بیڵێ، له‌به‌رژه‌وه‌ندی كرێكار و هه‌ژار و نه‌داری هه‌رێمی كوردستان ئه‌نجام نه‌دراوه‌ و نه‌كراوه‌،(كێ ده‌توانێت به‌رنامه‌یه‌كی ستراتیژیی درێژخایه‌نی راسته‌قینه‌م پێ بڵێت، فه‌رموون، گه‌ر راست ده‌كات) ته‌نانه‌ت له‌م دۆخه‌دا، ده‌ركه‌وت نه‌ حكومه‌ت، نه‌ ده‌سه‌ڵاته‌ ناوخۆییه‌كان وه‌ك: پارێزگه‌كان، قایمقامیه‌ت و ناحیه‌كانیش كه‌ دامه‌زراوه‌ی درۆینه‌ی حیزبین، نه‌یانتوانیوه‌ لیستێك به‌ ناوی راسته‌قینه‌ی هه‌ژار و كه‌مده‌رامه‌ته‌كان دروست بكه‌ن

پرسیارێکی گەورەو بەگومان لەوەزارەتی تەندروستیی هەرێم! سلێمانی بۆ وا لێ ئەکەن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کاتێ کۆرۆنا لە ئێران بڵاو بوەوە، بە گوێرەی زانیاری‌یە راگەیەنراوەکانی حوکمەتی خۆجێ‌یی سلێمانی، (11 هەزار) کەس لە دانیشتوانی هەرێم لە شارەکانی ئێران بون.

کوردستانی باشوور لە سەدەی بیست و یەکدا

د.سەردار عەزیز

هەوڵ ئەدەم چەند کورتە سەرنجێک دەربارەی کورد لە سەدەی بیست و یەکدا بخەمە ڕوو، بە ئامانجی کارکردنی زیاتر لە سەریان لە داهاتودا. یەکێک لە خەسڵەتە هەرە سەرەکیەکانی کوردستانی باشور لە سەدەی بیستدا، پەیوەندی ئەو پارچەیەیە بە زلهێزێکی وەک ئەمریکاوە.

كۆرۆنا ڤایرۆس و بایۆپۆلەتیك

پێشرەو محەمەد

زۆربەى وڵاتانی جیهان ئێستا لە كوژانەوەو داخستنێكی تەواوەتییدان. ئێستا دەرفەتێكی زۆر باش چنگی هەموان كەوتووە بیر لەو هەلومەرجە بكەینەوە كە تێیدا دەژین. لە سەرتاسەری دونیادا گفتوگۆی زۆر لەسەر سەرچاوەكانی ڤایرۆسەكە دەكرێت. ئەو ڕاستییەى هەیە ئەوەیە كە ناكرێت قسەكردن دەربارەى ئەم ڤایرۆسە تەنها بە پزیشكان و ڤایرۆسناسان بسپێرین، لەبەرانبەردا بیری ڕەخنەییش دەبێت بەقوڵیی تەداخول بكات، وەك بینیمان و ئەم دەستپێشخەرییەش، پێش گفتوگۆی پزیشكان، لەلایەن بیرمەندان و ڕۆشنبیران و چالاكوانانی ڕادیكاڵ و ڕەخنەییەوە هات. لە ماركسیست و سۆسیالیستەكانەوە بیگرە تا دەگاتە فەیلەسوفان و بیرمەندانی ڕەخنەیی و ئەكادیمیی. لەو نێوەدا، فەیلەسوفی چەپی ئیتاڵیی، جۆرجیۆ ئاگامبێن، بە دوو وتار بەشدارییكرد. وەك چاوەڕوان دەكرا، ئاگامبێن بەشێوەیەكی توند دژی بەكارهێنانی دۆخی نائاسایی بۆ كۆنتڕۆڵكردنی ئەم قەیرانە وەستایەوە. لای زۆربەى زۆری ئەوانەی تووشی ڤایرۆسەكە هاتوون، كۆڤید-19 كێشەیەكی زیاتر نەبووە لە هەڵامەتی ئاسایی. لەبەرئەوە ئاگامبێن ترسی خۆی لە هەنگاو و جوڵە نائاساییەكان نەشاردەوە كە ئەمڕۆ بەشێوەیەكی مەترسیدار لە برەوسەندن دایە و پێدانی دەسەڵاتی موتڵەق بە سەرۆكی هەنگاریا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى قەیرانەكە، كە هاوكات پێچەوانەى بەندەكانی دیموكراسیی یەكێتیی ئەوروپایە، هەنگاوێكە بۆ كەوتنی یەك بەدوای یەكی لیبراڵ دیموكراسییەكان. بەدوای هەنگاریادا، پۆڵەندا و كۆماری چیك هاتن. جارێ دیار نییە لە ساتی نووسینی ئەم وتارە و دواتردا، چەند دەوڵەتی دیكەى ئەوروپیی دێن. ئاگامبێن لە هەردوو وتارەكەیدا، كە درێژكراوەى تێزەكانییەتی دەربارەى دۆخی نائاسایی، وادەردەكەوێت نكوڵیی لە كۆرۆناڤایرۆس بكات و ئەمەش وێنەی ئەم بیرمەندە لە نكوڵییخوازانی وەك بۆلسۆنارۆ یاخود ترەمپ نزیك دەكاتەوە. هەروەكچۆن ڕابەرانی سیستەمە سەرمایەدارییەكانی ئەمڕۆ سیستەمی تەندروستیی دەكەنە قوربانیی بەرژەوەندییە ئابوورییەكانیان، واپێدەچێت ئاگامبێنیش مەترسیی ڤایرۆسەكە بەكەم بگرێت و بیكاتە قوربانیی ئەو تێزانەى ساڵانێكە كاریان لەسەردەكات. كەواتە با بپرسین دەبێت چی لە ئاگامبێن بكەین؟

هەڤاڵە خاکییەکە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پیاوێک ، پاک و بێگەرد ، مرۆڤێک پراوپر لە هەستی نیشتیمانپەرەوەری و دڵسۆزیی بۆ (خاک و گەل)...... دکتۆر هەڤاڵ مامۆستام بووە لە زانکۆ و وانەی پێوتومەتەوە بۆیە بە مامۆستاکەم ناوی دەبەم.

دوای كۆرۆنا ژیانی ڕاسته‌قینه‌ هه‌ڵده‌بژێرین

گۆران قادر احمد

ڤایرۆسی كۆرۆنا (كۆڤید-19)، جیهانی سه‌ره‌و ژێر كرده‌وه‌و زۆر خاڵی لاوازی له‌ ڕووی ئابووری و سیاسی و ته‌ندروستی و ته‌نانه‌ت ئایدۆلۆژیاشه‌وه‌ ده‌رخست، هه‌موو ئه‌و لاوازی و فشۆڵیه‌ی نیشانی جیهان دا، كه‌ ساڵانێكی زۆره‌ وڵاتانی پێشكه‌وتوو له‌ كه‌رته‌ جیاوازه‌كانیان شاردویانه‌ته‌وه‌.

بەرپرسانی پارێزگای هەڵەبجە نیشتەجێی سلێمانیین؟!

هادی حەمە ڕەشید

لەسەروبەندی بەپارێزگابوونی هەڵەبجەدا، کۆمەڵێك گەنجی هەڵەبجە کەمپەینێکیان دروست کرد، تا قەبوڵی نەکەن بەرپرسانی هەڵەبجە لە سلێمانییەوە شارەکە بەڕێوەبەرن، میکانیزم و ڕێکارەکانیان ئەگەر ئیشکالێکی هەبووبێت، ئەوا نیەت و مەبەستی کارەکەیان تەواو و بێ گرفت بوو.

بەچیدا دیارە مرۆڤایەتی هێشتا هیچ شتیك لە كۆرۆنا ڤایرۆسەوە فێر نەبووە؟

هێمن باقر

لە بنەرەتدا ساتەوەختی میحنەت و قەیرانە گەورەكانی مێژوو،پێویستە خاڵی وەستان و بەخۆدا چونەوەی مرۆڤایەتی بێت،پێویستە ساتەوەختی بەخەبەرهاتنەوە و وروژاندنی پرسیارە گەورەكانی مێژوو بێت.

وێنە گەورەکە لەشەڕى مەسرور بارزانی و لاهور شێخ جەنگى دا کامەیە؟

ئیبراهیم عەلی

بەپێی وتەی کەسوکاری رۆژگار رزگاری پاسەوانى رێباز حەملان بێت، نزیکەی نۆ مانگە دەزگای پاراستن ئەشکەنجەی کوڕەکەیان دەدەن تاوەکو ئیعتیراف لەسەر ئەوە بکات کە لاهوری شێخ جەنگی ئەوی راسپاردووە تا جاسوسی بەسەر رێباز حەملان و وەزارەتەکەیەوە بکات.

كۆرۆنا.. بەردەوامبوونی ژیان و چانسی چاكبوونەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

خۆشبەختانە هێشتا هەرێمی كوردستان لە پێگەی یەكەمی رێگرتنە لە پەتای كۆرۆنا و رێگەی نەداوە گوڕ بستێنێ و لەكۆنترۆڵ دەربچێ. ستراتیژی هەرێم بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەتاكە تاوەکو ئێستا ئەوە بووە كە رێگە لە هاتنەژوورەوەی بگرێ و دواتریش كە هاتە ناوەوە، رێگە لە تەشەنەكردنی بگرێت. پێویستە ئەو رێكارانە هەتا ماوەی چەند مانگێك بەردەوام بن، چونكە ڤایرۆسەكە هێشتا لە دەورەبەری هەرێم و وڵاتانی جیهان لە تەشەنەكردندایە. هەر كاتێكی هەرێم و خەڵكی هەرێم لەپابەندبوون بەو ستراتیژە خاو ببنەوە یان كۆڵ بدەن، ئەوا پەتاكە لەناكاو دەگاتە رادەی مەترسیدار.

کۆڕۆنا ڤایرۆس: دیموکراسی یان دیکتاتۆری

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەگەڵ سەرهەڵدانی کۆڕۆنا ڤایرۆس ماوەیەکە کەم بوار ماوە لە پەیوەند بەم پرسە قسەی لەسەر نەکرابێت، هەر لە تەندروستی بگرە تا دەگاتە ئابوری‌و دارایی‌و بازرگانی‌. لەوانەیە پەیوەندی نێوان دیموکراسی‌و تەشەنەی ڤایرۆسەکە یەکێک لەو بوارانە بێت کە قسەو باسی چڕوپڕی لەسەر نەکراوە. لەم بابەتە هەوڵدەدەم پێداگری لەسەر ئەوە بکەم کە بۆ ڕێگریکردن لە تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆڕۆنە سیستەمە دیکتاتۆرییەکان لە هەر فۆرمێکدا بن باشترن لە سیستەمە دیموکراسییەکان بە هەموو فۆرمەکانییەوە.

ساڵی "کورۆنا" و "ماستەرەکە"

هادی حەمە ڕەشید

ئێمە ئێستا لە زەمەنێکی تەواو مێژووییدا ئەژین، ئەو ساڵانەی کە وەك ناونیشانی گەورە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا تۆمارکراون، هەست ناکەم وەك ئەم ساتەی تیایدا ئەژین شیاوی گێڕانەوە و باسکردن بن.

ده‌رئه‌نجامه‌ نێگه‌تیڤه‌كانى چالاكییه‌ ئابورییه‌ ناشه‌رعییه‌كان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

" ئەم لێکدانەوە ئابورییە دەربارەی لێکەوتە خراپەکانی چالاکییە ئابورییە ناشەرعی و نا فەرمییەکان، دوا وتارو لێکدانەوەی دکتۆر محەمەد ڕەئووفە کە ۱۷ ڕۆژ بەر لە کۆچیی دوایی نووسیبووی"

كێ زه‌ره‌رمه‌ند و سوودمه‌ندى یاساى چاكسازى ده‌بێت؟

سەرتیپ قەشقەیی

دواى خوێندنه‌وه‌ى دووه‌م بۆ یاسایى چاكسازى، دانیشتنى لیژنه‌ى هاوبه‌شه‌كانى په‌رله‌مانى كوردستان له‌سه‌ر ئاماده‌كردنى راپۆڕتى كۆتایى بۆ دانیشتنى سبه‌ى پێنجشه‌ممه‌، 16ى كانونى دووه‌م به‌رده‌وامه‌.

نهێنیه‌کانی ململانێی خێرای نێوان روسیا و تورکیا له‌سه‌ر ڕۆژئاڤا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ڕۆژی ١٤/١٠/٢٠١٩، ئیداره‌ی حوکمی زاتی ڕۆژئاوا، ڕاگه‌یاندراوێکی بڵاوکرده‌وه، که‌ گوایه‌، ڕێکه‌وتن له‌گه‌ڵ حکومه‌تی سوریا ته‌نها ڕێکه‌وتنێکی سه‌ربازییه‌ و ڕێکه‌وتنێکێ سیاسی نیه‌، به‌ڵکو ڕێکه‌وتنی سیاسی بۆ قۆناغه‌کانی داهاتووه‌.

کێشه‌ی کورد له‌ ئاماسیاوه‌ بۆ ڕۆژئاڤا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌گه‌ڵم که‌مێک بمێننه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی بزانین هه‌ر تاکێک له‌ ئێمه‌ به‌ چ ڕیشه‌یه‌کی مێژووی هاتۆته‌ بوون.

رۆژاڤا ، سنوورێک لە ئاگر

هونەر تۆفیق

لەپاش شکستی سەڵتەنەتی عوسمانی لە جەنگی جیهانی یەکەمدا ، بەپێ ی ئەو نەخشەیەیەی سایکس - بیکۆ ١٩١٦ بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان کێشابوو ، بەشێکی زۆری ناوچەکانی ژێر دەستەڵاتی عوسمانی بۆ بەریتانی و فەرەنسیەکان مایەوە . لەبەشە فەرەنسیەکەیدا کێشەی سنوور لەنێوان تورکیای میراتگری عوسمانیەکان و سوریای فەرەنسیدا بەردەوام بوو ، وەک کێشە ویلایەتی موسڵ لەنێوان بەریتانی و تورکیادا لە عێراقدا

خۆپیشاندانەکانی عێراق و هۆنگ کۆنگ لەچیدا لەیەک دەچن؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

نزیکەی هەشت ملیون گەنجی شیعە هەیە. زۆرینەی ئەمانە تەنها حوکمی ئیسلامی شیعەیان دیوە، خاوەنی هیچ یادەوەرییەکی تر نین. هەمان شێوەی زۆرینەی خەڵکی کوردستان کە خاوەن یادەوەری تر نین جگە لە حوکمی کوردی.

خۆپیشاندانەکانی عێراق پیلانە یاخود کڵپەو ناڕەزایی خەڵکە؟

كۆژین سدیق

چەند ڕۆژێکە لەبەشێکی ناوچەکانی عێراق خۆپیشاندان و ناڕەزایی دەستیپێکردو و لەشارەکانی بەغداد و نەجەف و کەربەلا و کۆمەڵێک شوێنیتر خۆپیشاندانە، لە بەغدادی پایتەخت خۆپیشاندانەکان گرژی تێکەوت و ژمارەیەکی زۆر کوژراو بریندا هەیە، حکومەت و دەزگا پەیوەندیدارەکان لەهەوڵان بۆئەوەی کۆنتڕۆڵی خۆپیشاندانەکان بکەن بەزەبری هێز، بەڵام تاوەکو ئێستا لەبەشێک لەناوچەکان هەرخۆپیشاندان بەردەوامە.

کورد پێویستی بە گۆڕینی عەقڵە نەك ئایین و مەزهەب

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە پاڵ ئەو هەموو نەخۆشییە سیاسی و فیکری و پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییەی کە بە درێژایی ئەزموونی هەرێمی کوردستان و دەسەڵاتی کوردی لە ١٩٩١ تاکو ئێستا ڕووی لە کۆمەڵگای کوردەواری کردووە، هەر ماوەیەك بۆ زیاتر سەرگەردان کردن و گەوجاندنی خەڵك دیاردەی نالۆژیکی و سەیروسەمەر سەرهەڵدەدات. یەکێك لەوانە بابەتی گۆڕینی ئایین و مەزهەبە، بۆ نموونە خەڵکانیك لەم چەند ساڵەی دوایی پەیدابوونە کە بانگەشە و بانگخوازی بۆ ئایینی زەردەشتی دەکەن لە ژێر لافیتەی کوردایەتی.

گرنگی کۆنگرە بۆ حیزب چیە ؟

کۆژین سدیق

حیزب و لایەنی سیاسی کە دادەمەزرێ لە ماوەی کارو خەبات و چالاکیە سیاسیەکانیدا ، ڕووبەڕووی چەندەھا کۆسپ و تەگەر و کێشە و سەرکەوتن و شکست دەبێتەوە. لەماوەی تەمەنیدا لە ئاکامی گۆڕانکاریەکانی ڕۆژانە لە کۆمەڵگای ناخۆیی ، گۆڕانکاریە دەرەکیەکان دەبێتەوە کە زۆر جار کاریگەری گەورە لەسەر پارتە سیاسیەکان دەبێت ، بۆیە ھەندێ کات لایەنە سیاسیە کان لەماوەی کارکردنیاندا ، توشی چەندەھا گرفتی ناخۆیی و ململانێ حیزبی دەبنەوە. بۆ چارەسەرکردنی کێشەو نەھێشتی ململانیەکان ، پارتە سیاسیەکان کۆنگرەی حیزبی دەبەستن. وەک فریاد ڕەسێک بۆ دەرکردنی حیزبەکە لە کێشەکان و ڕزگارکردنی و کردنەوەی خوێنێکی تازە بەبەر حیزەکەدا ، پێدانی گڕوتینێکی نوێ بە حیزبەکە.

هونه‌ری خوێندنه‌وه‌ و خوێنه‌ری كورد

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

خوێندنه‌وه‌ به‌ ته‌نیا پڕۆسه‌یه‌كی مه‌عریفی نیه‌، به‌ڵكو هونه‌رێكیشه‌ له‌چۆنیه‌تی تێگه‌یشتن له ‌وشه‌ چنراوه‌كان و ته‌ماشاكردنی رسته‌كان له‌و گۆشه‌نیگایه‌ی، كه‌ ده‌بێت تیایدا ته‌ماشا بكرێت!.

ئایا ئەمەریكا هێرش دەكاتە سەر ئێران؟

د. سەنگەر سەیدقادر

هێرشەكەی سەر دامەزراوە نەوتییەكانی پارێزگای بەقیقی سعودیە لە خاكی عێراق و ئێران. و لە سنورەكانی ئەهوازی ئێران و بەسرەوە، بە ١٨ فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان و ٧ موشەكی بالیستی جۆری قودس، بە فەرمانی خودی عەلی خامنەیی ئەنجامدراوە.

كێشه‌ی هه‌رێم به‌غدا له‌ كوێ دایە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ساویلكه‌ییه‌ وا تێبگه‌ین كێشه‌كانی نێوان هه‌ولێرو به‌غدا په‌یوه‌ندی به‌ مه‌سه‌له‌ی ته‌سلیمكردن و ته‌سلیمنه‌كردنی نه‌وته‌وه‌ هه‌بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی كێشه‌كانی نێوان هه‌رێم و به‌غدا كێشه‌یه‌كی قووڵه‌و ته‌مه‌نی له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نی ده‌وڵه‌تی عێراقه‌، هێنانه‌ پێشه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی نه‌وت و به‌ستنه‌وه‌ی به‌ مه‌سه‌له‌ی بودجه‌، ته‌نیا هه‌وڵێكه‌ بۆ فریودانی رایگشتی خه‌ڵكی كوردستان و نادیده‌گرتنی كێشه‌ قووڵه‌كانه‌، كه‌ ره‌هه‌ندێكی هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تی هه‌یه‌و به‌غدا ناتوانێت به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و مه‌نزوومه‌ هه‌رێمییه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ كورد بكات.

شکستی گۆڕان پۆزەتیڤە، ئەگەر وەک شکستی عەقڵی شاخ سەیر بکرێت

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کە دۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتی وڵاتێك (یان هەرێمێك) دەکەوێتە قەیرانێکی قوڵەوە، خەڵکی بە تایبەتیش ڕۆشنبیران و کەسانی چالاك دەکەونە پرسی 'چی بکرێ باشە؟' ئەمە پرسیارێکی جدیە لەمرۆی کوردستاندا، چونکە ئەو سیستمە گەندەڵە- بۆگەنە سیاسییە نەهامەتی گەورە بەدوای خۆیدا بۆ کوردستان دێنێ.

یه‌كگرتوو له‌ نێوان دوو دید وئاراسته‌ی جیاوازدا

ئه‌حمد محمود سالح

له‌ساڵانی ڕابردوو به‌ تایبه‌ت له‌ ساڵی (2000 )ه‌وه‌ ئاماژه‌كانی پاشه‌كشه‌ی یه‌كگرتووی ئیسلامی ده‌ركه‌وتن ، هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان له‌ ساڵی 2013 و هه‌ردوو هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عێراق له‌ ناوه‌ڕاست و كۆتایی ساڵی 2018 ، به‌ ته‌واوه‌تی ئه‌م پاشه‌كشه‌یان سه‌لماند .

داهێنان لە سەردەمی پۆست - تەکنەلۆژیادا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەهرە و داهێنان دوو وزە و توانای مرۆیین، کە یەکەمیان بەخۆڕسکی، و دووەمیان بە وەگەڕخستن و ڕاهێنانی ماتەوزەکان دەردەکەون. لە سەردەمی پێش-تەکنەلۆژیادا زۆربەی یارییەکانی مناڵان ئامراز و کەرەستەی یاریدەدەربوون بۆ وەبەرهێنان لە پۆتێنشیاڵ و توانا شاراوەکانی ئینساندا، چونکە مرۆڤ وەکچۆن دەتوانێت ماسولکە و بازووی بەهێز و پتەو بکات، وەهاش دەتوانێت گەشە بە فاکەڵتی و توانا فیکرییەکانی بدات.

ئایا جەنگی ئەمریکا-ئێران دەستپێدەکات؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئایا جەنگی ئەمریکا-ئێران دەستپێدەکات؟  وەلامەکە بەوە دەگۆڕێت چۆن پێناسەی جەنگ دەکەیت. پرۆسەی جەنگ ئاوایە: ئابووریی – سیاسیی – میدیایی/هەڕەشەیی- ئاگریی جەنگ لە بنەڕەتدا جەنگی ئابووریی یان دەسەلاتی ئابوورییە کە ئەمڕۆ لە جیۆپۆلیتکی نەوت و گازدا بەرجەستەیە.

لەهەر ولاتیک سیاسەت زۆر بوو ژیان کەمە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەهەندیک کەسیان وا تێ گەیاندوە کەسیاسەت بنی زۆر قوڵە و سەر لێ دەرکردنی زۆر سەختە ،مرۆڤ یەکسەر بیری بۆ غەواسەو کەشتی بن ئاو دەچیت،جا توخوا ئائەمە سیاسەتە ئیوە دەیکەن؟

بۆ ویژدان زیندوەکان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی بە ناوی نەوشیروان مستەفاوە دەکرێت درۆیەکی گەورەیەو پەیوەندی بەو زاتەوە نیە، بەڵکو هاوشێوەی یەکێتی تەسلیمبونە بە پارتی، ئەوەی دەکرێت ۳٠ حوزیرانە، ئەوەی دەکرێت ناپاکیە...

كێشەكانی نێوان مەسرور بارزانی و نێچیرڤان بارزانی چییە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

چەند رۆژێكە بەشێك لەلێپرسراوان و میدیای پارتی باس لەوە دەكەن كە یەكێتی نیشتیمانی كوردستان هۆكاری دواكەوتنی حكومەتە، هەندێجار تەشهیرو لێدوانی ناماقولیش لەلایەن چەند كەسێكی دیاریكراو دراوە.

هەڵگەڕانەوەی بزوتنەوەی گۆڕان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەشداریی بزوتنەوەی گۆڕان لە پێکهێنانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان شتێکی تازە و نوێ نییە، بەڵکو درێژەپێدەری هەمان رێچکەی قۆناغی یەکەمی بەشداریی بزوتنەوەکەیە لە پێکهێنانی کابینەی هەشتەم. ئەوەی تازە ونوێیە، شێواز و هەلومەرج و مەرجەکانی بەشداریی کردنەکەیە، کە وای کردوە زۆربەی چاودێرانی بارودۆخەکە ئەم هەنگاوەی گۆڕان بە پشت تێکردن و دەست هەڵگرتن یاخود هەڵگەڕانەوی تەواوەتی بزوتنەوەکە لە هەمو ئەم پرەنسیپ و بەها و ئامانجانەی کە بزوتنەوەکە لە پێناوی دروست بوبو لە قەڵەم بدەن.

لە ١٢١مین ساڵیادی رۆژنامە نووسی کوردیدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەمڕۆ یادی ١٢١ ساڵەی رۆژنامەنووسی کوردییە، روانینێکی سەرپێی بۆ ئەو مانشێتانەی میدیاکان کە باسی ئەم یادە دەکەن، زۆر بە ئاسانی ئەوەمان دەخاتە بەرچاو کە هەر یەکەو بە داڕشتینێکی نامۆ و (مەزبوحانە) هەڵپەی ئەوەیەتی پێمان بڵێ گرنگییەکەی لە لای منە، یا بە وێنە و فۆتۆیەکی سەمەرە یا بە لێدوانێکی ورووژێنەر و ... ئەمە چیدی بووەتە نەریت و چەند ساڵێکە بۆ هەموو هەواڵ و بابەتێک حاڵ بەم شێوە ئەڕوات و رکابەرییە لە سەری.

عەلی باپیر لە چاوەڕوانیی گۆدۆدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە "چاوەڕوانیی گۆدۆ"ی ساموێل بێکێت یەکێکە لە جیهانییترین شانۆکانی دونیا. دو کاراکتەری ناو شانۆکە بەدرێژایی شانۆکە چاوەڕوانیی کەسی سێیەم دەکەن کە هەرگیز ناگات. ئەوان چاوەڕوانن گۆدۆ بێت و رزگاریان بکات، بەڵام گۆدۆ هەرگیز نایەت. چاوەڕوانییەکە زۆر کۆمیدییە، نەهاتنەکە زۆر تراژیدییە.

ھەیەجانی دیکتاتۆری

له‌شكر قادر ڕه‌سوڵ

١. دەسەڵاتی کوردی لەھەموو ئاستەکاندا شکستی ھێناوە، تاکو ئەم چرکەساتەش نەیتوانیوە کولتووری ڕژێمی بەعس تێپەڕێنێت، موئەسەسات دروست بکات، ئازادی فەراھەم بکات و مافەکانی ھاوڵاتیان بپارێزێت.

ئایا داننەنان و نکۆڵیکردن لە تاوانی ئەنفال و کیمیابارانکردنی هەڵەبجە تاوانە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەڕیتانیا، ئەمریکا و ١٦ وڵاتی ئەوڕوپیی و ئیسڕائیل بەپێی قانون هەر نکۆڵیکردنێک لە جینۆسایدی هۆڵۆکۆستیان قەدەغەکردوە و رەتکردنەوەی ئەو تاوانە سزای لەسەرە. ئەو وڵاتانەی بەشداریی هۆڵۆکۆستیش بونە وەک ئەڵمانیا، نەمسا، هەنگاریا و رۆمانیا، هەمو سیمبۆلێکی نازیزمیشیان قەدەغەکردوە و نیشاندانی هەر هاوسۆزیی و نیشانەیەکی نازیزم تاوانە.

گۆڕانكاریه‌ خێراكانی ناوچه‌كه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

رۆژئاوای ئاسیاو به‌ تایبه‌تیش رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌گۆڕانكاریه‌كی زۆر خێراو مه‌ترسیداردایه‌، ئه‌وه‌ی چاودێری رووداوه‌كان بكات به‌ ئاسانی هه‌ست به‌ به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی گرژییه‌كان ده‌كات، دوای نه‌مانی ، یاخود لاوازكردنی داعش، ناوچه‌كه‌ به‌ره‌و ته‌قینه‌وه‌یه‌كی تر ده‌چێت، هێزی هه‌موو لایه‌نه‌ جیهانییه‌كان له‌م ناوچه‌یه‌ وا كۆده‌كرێته‌وه‌.

کارى لە پێشینە، وەرگرتنەوەى قەرز لە سەرمایەداران، نەک قەرز و پێشینەکانى هاوڵاتیان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

حکومەتى هەرێم تەنیا یەک موچەى بێ پاشەکەوتى داوە بە موچەخۆران، بەڵام وەزارەتى دارایی، لە ماوەى چەند ڕۆژى ڕابردودا، فشار و بڕیارەکانى بۆسەر هاوڵاتیان زیاد کردوە، بەوەى قەرزەکان و پێشینەکان بگێڕنەوە، (( بەو شێوازەى پێش قەیرانى دارایى نا)) بەڵکو بە میکانیزمێکى نوێ، کەتەنیا توندکردن و گوشینى ناوقەدى موچەخۆران و هاوڵاتیانى هەژار و کەمدەرامەتە

كێ دۆستى كورده‌...؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دواى بڕیارى كشاندنه‌وه‌ى هێزه‌كانى ئه‌مریكا له‌سوریا ‌و خۆرئاواى كوردستان، جارێكى تر باس ‌و خواسى خیانه‌تكردن له‌كورد‌و پشتكردنه‌ كورده‌كان بوه‌ته‌ رۆژه‌ڤى نوسه‌ر ‌و سیاسی ‌و ئه‌كادیمییه‌كان ‌و ته‌نانه‌ت زۆربه‌ى تاكه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى كورده‌وارى.

دەربارەکانی مەجلیسی کاك نەوشیروان

هادی حەمە ڕەشید

ڕۆژ ڕۆژی ئەوەیە کە وێنەیەك، بەسەرهاتێك، نوکتە و قۆشمەبازییەكت لەگەڵ #کاك_نەوشیروان هەبووبێت و ئێستا بەکۆمەڵێك خرتکە و پرتکەوە بیانڵێیتەوە و خۆت بە گۆڕانی عەییارە ۲٤ پیشان بدەیت و ئەوانیترت پێ تابوری پێنج و خەت مائیل(خط مائِل) بێت.

هه‌ڵبژاردنه‌ شاره‌وانیه‌كه‌ی توركیا و هاوپه‌یمانیه‌ نا سروشتیه‌كان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

گرنگه‌ بۆ ئێمه‌ له‌ باشوری كوردستاندا، وه‌ك كورد و كوردستانی و هێزی سیاسی و ده‌سته‌بژێری فیكری، ئه‌زموون و روداوه‌كانی ده‌وروبه‌رمان بخوێنینه‌وه‌. خوێندنه‌وه‌ و به‌دواداچوون و شیكردنه‌وه‌ی روداو و په‌ره‌سه‌ندنه‌ سیاسیه‌كانی وڵاتانی هه‌رێمه‌كه‌ و به‌ تایبه‌تی دراوسێكانمان و له‌پێش هه‌مووانیشه‌وه‌ توركیا، كه‌ تاكو ئێستاش ژیانی سیاسی تێدا ماوه‌، ئه‌ركێكی فیكری و سیاسی و نیشتمانیشه‌.

بنێشت، قەڵەم و پەیکەر

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەفتەی پێشوو بنێشتەکەی دەمی (فێرگسۆن)، راهێنەری پێشووی یانەی مانچیستەر یۆنایتدی ئینگلیزی، بەبڕی زیاتر لە نیو ملیۆن دۆلار فرۆشرا. ئەمە لە کاتێکدا بەپێی ڕاپۆرتی ڕێكخراوى (ئۆكسفام)ى به‌ریتانى لە ساڵی ٢٠١٧دا، سه‌روه‌ت و سامانی هه‌شت كه‌س له‌ جیهاندا یه‌كسان بوو‌ به‌ ده‌رامه‌تى نیوه‌ى دانیشتوانى جیهان (سێ ملیار و شه‌شسه‌د ملیۆن تاكى هه‌ژار).

لە بارەی یاسای کاراکردنەوەی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێمه‌وه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوو چەند پێشنیازی یاسایەک، لە بارەی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم لەلایەن فراکسیۆنەکانەوە پێشکەش بە دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان کران، دواتر دەستەی سەرۆکایەتی و لێژنەی یاسایی، تەنها ئەو پێشنیازەیان خستە بەرنامەی کار کە لە (28/3/2019) بە ئیمزای (68) ئەندام پەرلەمان پێشکەش کرابوو، لە کاتێکدا پێشنیازەکانیتر لە (26/3/2019) پێشکەش کرابوون، نەخرانە بەرنامەی کار!.

هەدەپە سەرکەوتنی مەزن و دۆڕان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە رەوشێکدا کە نزیکەی تەواوی سەرۆک شاراوەنییەکانی هەدەپە یان لەسەر کار لابرابون، یان دەستگیرکرابون. دەیان ئەندام پارلەمان و سەدان کادیری هەدەپە لە زیندان دان. دەوڵەت هەوڵی سڕینەوەی کوردی داوە و دەیان دێهات و چوار شاری وێران کردون.

دوڕاستی زۆر سادەو پرسیارێک سەبارەت بەیاسای سەرۆکایەتی ھەرێم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

چەواشەکارییەکی گەورەیە باس لەوە بکرێت کە ھەڵبژاردنی سەرۆکی ھەرێم لەم خولەی پەرلەماندا، پرۆژەی گۆڕان و پیادەکردنی دونیابینی ئەم ھێزەیە. ئەم ھاتنەی پارتی بۆ ناو پەرلەمان، نە پیادەکردنی پرۆژەکەی گۆڕانە نە کارێکە بکرێت ھیچ ئومێدێکی لەسەر بینابکرێت. ھەر قسەیەکی تر لە دەرەوەی ئەم ڕاستیە سادەیەدا، خەڵەتاندنی خەڵک و چەواشەکاریەکی گەورەیە

کاراکردنەوەی سەرۆکایەتی هەرێم لەم کاتەدا بۆ!؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پەلە پڕوزێی پارتی وکۆرسەکەی بۆکاراکردنەوەی سەرۆکایەتی هەرێم دوو مەبەستی لەپشتە: یەکەم;جێبەجێ کردنی ڕێکەوتنی سیاسی دوولایەنی پێک هێنەری حکومەتە. دووەم:چارەسەری کێشەی ناوخۆی پارتی دەکات کەهەتا سەرۆکی هەرێم دەسبەکار نەبێت سەرۆکی حکومەت لە سەرتەختی سەرۆکایەتی حکومەت دانانیشێت.

دەنگدانى ئاشکرا وچارەنووسى نادیار

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لەخاڵى ( پێنج بڕگەى یەکى ماددەى چوارى ) پرۆژە یاساى کاراکردنەوەى دامەزراوەى سەرۆکایەتى هەرێمى کوردستان- عێراق و هەموارى شێوازى هەڵبژاردنى سەرۆک تاپەسەندکردنى دەستوردا هاتووە: " سەرۆکى هەرێم لەدەنگدانێکى ئاشکراو بەدەنگى زۆرینەى رەهاى ئەندامانى پەرلەمان، لەماوەى ( 3 ) سێ رۆژ لەرۆژى دەرکردنى بڕیارى بنبڕ لەسەر تانەکان هەڵدەبژێردرێت".

کێ گۆڕانکاری بنەڕەتی دەکات...؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مەسەلەی گرنگ و لەسەر وەستان ئەوەیە ئێستا ئۆپۆزیسیۆن بەم وەزعەی ئێستا دەیەوێت چی بکات؟ لە کاتیکدا ئاشکرایە کە دەسەڵاتی کوردی بەرگری دەکات لە مانەوەی وەزعی ئێستا وەک خۆی. بۆیە گرنگە بزانین ئۆپۆزیسیۆن کەی دەتوانیت کاریگەر بێت و چۆن دەتوانێت؟

سیستمى حوكمڕانى و خاڵیبونه‌وه‌ى پڕۆژه‌كه‌ى نه‌وشیروان مسته‌فا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەمو ئەوانەی کەمێک ئاگاداری سیاسەتی بزوتنەوەی گۆڕان بوبن لەسەروبەندی قەیرانی سەرۆکایەتی هەرێمدا کە دەرکردنی سەرۆکی پەرلەمان و وەزیرەکانی بزوتنەوەکەی لە حکومەت لێکەوتەوە، ئەو حەقیقەتە باش دەزانن کە سوروبون و پێداگریی بزوتنەوەی گۆڕان و خودی خوالێخۆش بو کاک نەوشیروان لەسەر گۆڕینی سیستم لەسەرۆکایەتیەوە بۆ پارلەمانی و هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێم لەنێو پارڵەمانەوە ئامانجە سەرەکی و شاراوەکەی گۆڕینی شێوازی حوکمڕانی نەبو لە سیستمێکەوە بۆ سیستمێکی دی کە هەردو سیستمەکە لە وڵاتانی پێسکەوتودا نمونەی سەرکەوتویان هەیە و کاریان پێدەکرێت.

دوانزە لە سەیر و سەمەرەکانی ساڵی ٢٠١٩

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

‏‎یەکەم: بارەگای بارزانی، وەڵامی عەبادی دەداتەوە؟! زیادکردنی ئەم دامەزراوەیە لە ھەرێمدا، دەبێتە داھێنانێکی تری پارتی بۆ پرۆسەی دیموکراسی لە سەدەی بیست و یەکدا!

ھەڵەبجە، خراپترین بەرێوەبردن لە مێژوودا

ئاسۆ عەبدوللەتیف

دەسەڵاتی کوردی، ھێشتا وەکو پێویست لە مانای شار تێناگات و ناشیەوێت تێبگات، ئاخر شار بەم شێوەیە نۆستالیژیە نە گەشە دەکات و نە گەورەش دەبێت.

ئایا پارتی ئەتوانێت مۆركی خۆی لە كوردستان بدات ؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرجەم نیشانەكان ئاماژە بەوە ئەكەن كە پارتی كار بۆ ئەوە ئەكات كۆی سیستەمی سیاسی و ئابوری و دەسەڵاتە رەهاكان و تەنانەت پەیوەندییە دیبلۆماسی و بریارە چارەنوس سازەكانی هەرێم بخاتە ژێر ركێفی خۆیەوە ،ئامانج لەمەش هێشتنەوەی دەسەڵاتە بنەماڵەییەكەیەتی بۆ مەودایەكی درێژ ،هەربۆیە جیاواز لە هێزە سیاسییەكانی دیكە كەش و زەمینە بۆ خۆی دەرەخسێنێت بۆ بون بەهێزی سەرەكی هەرێم ئەگەر لەرێگەی ساختەی هەڵبژاردنەوە بێت یان رێكەوتنەوە لەگەڵ هەر هێزكی دیكە .

دیوە تاريك و ناشیرينەکەی شۆڕشی نوێ

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

 مێژووی هەموو شۆڕشەکانی دنیا دوو دیوی هەیە، دیوێکى تاریک و دیوێکی ڕوون، دیوێکی خراپ و دیوێکی باش، دیوێکی جوان و دیوێکی ناشیرین، شۆڕشەکانی کوردیش بەدەرنین لەم دوو دیوە.

سەردەمی پۆپۆلیزم و چەواشەکاری، گۆڕان وه‌ك نمونه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌گفتوگۆیه‌كى كه‌ناڵى كه‌ى ئێن ئێنى تۆپخانه‌كه‌ى جاران و میدیا نه‌رم و نزیك له‌كابینه‌ى نۆیه‌م، کاک بابه‌كر دڕه‌یى به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى ڕۆشنبیرى سلێمانى و هاوكات هه‌ڵسوڕاوى گۆڕان، كۆمه‌ڵیك ڕاستى شێواندوه‌ له‌باره‌ى سه‌رهه‌ڵدانى ڕه‌خنه‌ و ناڕه‌زایه‌تى و هه‌میش كێشه‌ قوڵه‌كانى ناو گۆڕانه‌وه‌. به‌پێویستى ده‌زانم چه‌ند چه‌واشه‌یه‌كى بۆ ڕاستبكه‌مه‌وه‌.

ڕوانین له‌چه‌ند ڕه‌هه‌ندێكى جیاوازه‌وه ‌ بۆ كرده‌وه‌ تیرۆریستیه‌كه‌ى نیوزله‌ندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەمیشە وا وگونجاوترە کە پاش هەر رووداوگەلێکی وەک ئەوەی رۆژی ١٥ی ئازاری شاری کریسچێرچ روویدا لە نیوزلاند، کە پەنجا موسڵمانی نوێژخوینی بێتاوان بوونە قوربانی، کەمێ پەلە نەکرێ لەلایەک بۆ ئەوەی هەژموونی میدیایی و سۆشیال میدیا کەمێ دامرکێتەوەو لەلایەکیتریش بۆ ئەوەی دروست بخوێنرێتەوە کەسی تێخوێنەر سەرنجی نەک هەر ڕووداوەکە بەڵکو پاش رووداوەکەش بدات و گەر بشکرێ پێش رووداوەکەش.

وێناكردنی ناسنامەو مانای هەڵەبجە لە ١٦/٣ دا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

 بێگومان كاریگەرییەكانی ئەو كارەساتە شوێنی خۆی لە قوڵایی مێژوی گەلی كورد و دانیشتوانی هەڵەبجەدا گرتوە ،بۆ تێگەیشتن لەو راستییە پێویستە لە قوڵاییەوە دەرك بە ئێش و ئازارەكانی ئەو شارە بكرێت

وێنه‌كانی هه‌ڵه‌بجه‌؛ فۆتۆگرافیی له‌ باتی مێژوو

خەبات عەبدوڵا

هه‌رچه‌نده‌ وێنه‌ ئاستێكه‌ له‌ ئاسته‌كانی زمان، به‌ڵام ئامڕازێكی كۆمونیكه‌یشنی ده‌ره‌وه‌ی په‌یڤین ‌و زمانی ئاخاوتنیشه‌، وێنه‌ كه‌ توخمی بنه‌ڕه‌تی ئامڕازه‌ نوێیه‌كانی بواری میدیای ئه‌لیكترۆنی‌و كۆمونیكه‌یشنی مۆدێرنه‌، جیا له‌ هه‌ر ئامڕازێكی دی كاریگه‌ری و قورساییه‌كی گه‌وره‌ی به‌سه‌ر ژیانی سه‌رده‌مه‌وه‌ جێ هێشتووه‌، راستییه‌كه‌ی گلۆبالیزم له‌ به‌شێكی یه‌كجار گه‌وره‌یدا بریتییه‌ له‌ دنیای كۆمونیكه‌یشن ‌و واوه‌تریش دنیای وێنه‌.

چیرۆكی پادشاكه‌ و لابردنى پاشه‌كه‌وتى موچه‌

شوان جەلال

جارێكیان پاشایه‌ك ده‌یه‌وێ نرخی شه‌كه‌ر له‌ 2 درهه‌مه‌وه‌ به‌رز بكاته‌وه‌ بۆ 20 ده‌رهه‌م، به‌ڕاوێژكاره‌كه‌ى ده‌ڵێ پوخته‌ى بڕیارێكم بۆ دابڕێژه‌ تاوه‌كو نرخی شه‌كر به‌رز بكه‌مه‌وه‌ بۆ 20 ده‌رهه‌م، خه‌ڵكه‌كه‌ش به‌جۆرێك ئاماده‌ و خۆشه‌ بكه‌ن له‌بری ناڕه‌زایی، پێشوازی بكه‌ن له‌ بڕیاره‌كه‌، ڕاوێژكاره‌كه‌ش له‌گه‌ڵ پیاوانى كۆشكدا كۆده‌بێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى پڕوپاگه‌نده‌ى به‌رزكردنه‌وه‌ى نرخی كیلۆیه‌ك شه‌كر بۆ 100ده‌رهه‌م به‌ وڵاتدا بڵاوبكه‌نه‌وه‌.

هۆكارەكانی پشت پەردەی ململانێكانی ئەمریكاو ئێران

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەو گرژییەی لەنێوان ئێران و ئەمریكادا ئەبینرێت تەنها لە نێوان دو دەوڵەت نییە بەڵكو لەنێوان دو سیستەمی هێزدایە كە لەپای هەژمونگەراییدان لە خۆرهەڵاتی ناوین و ناوچەكەدا ،بۆیە سەرجەم نیشانەكانی دەرهەق بە تەنگەژەكانی خۆرهەڵاتی ناوین نیشانی ئەدەن كە بەرژەوەندی بلۆكبەندییە ئیمپریالیستەكان هۆكاری گۆڕانكاری و ململانێكانن ،لێرەدا زلهێزەكان دابەش بون بەسەر دو بلۆكدا .

جیاوازی رەگەزیی لە جیهان و هەرێمی كوردستان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

راپۆرتی دیداری ئابوری جیهانی دەربارەی كەلێنی رەگەزیی، بۆیەكەمجار لەساڵی 2006 بۆ خستنەروی وێنەیەك لە كەلێنەكان لەسەر بنەمای رەگەزیی و رەوتی .گۆرانكاریو بەرەوپێشچونی خرایەروو

ڕاپه‌ڕین، گۆڕینی سته‌مكارو جۆری سته‌م

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

كاتێك كه‌ به‌ دونیابینییه‌كی سیاسییه‌وه‌ له‌ ڕاپه‌ڕینی ئازاری 1991 و ڕوداوه‌كانی دوای ڕاپه‌ڕین‌و ژیان‌و گوزه‌رانی هاوڵاتیان ده‌ڕوانیت، تێده‌گه‌یت كه‌ ئه‌م ڕووداوه‌ گرنگه‌ی مێژووی كوردیمان چه‌نده‌ بێ ئاماده‌سازیی پێشوه‌خته‌ ڕویداوه‌، خۆ ئه‌گه‌ریش سه‌لمێنرا كه‌ بڕیاری ڕاپه‌ڕین دیراسه‌كراو بووه‌، ئه‌وكات ئه‌وه‌مان بۆ ده‌سه‌لمێت چه‌ند ناشاره‌زا (نه‌ك كه‌م ئه‌زمون)ین له‌ڕوی به‌ڕێوه‌بردن و ئیداره‌دانه‌وه‌.

ڕەهەندییەکان چیان گۆڕى...؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هێڵى ڕەهەندییەکان لە لەبوارى نوسین و فیکریدا لە کۆتایی هەشتاکانى سەدەى ڕابردوودا بەوتارى لەپەراوێزى ڕەخنەى بەختیار عەلى و بڵاوکرنەوەى دیوانە شیعرییەکەى( گوناهوکەرنەڤاڵ )دەستى پێکرد.بەختیار وەک سیمبولى ئەوڕەوتە تازەیەو بەرهەمەکانى فارووق ڕەفیق لەشارو لەگەڵیشدا مەریوان وریا قانع و ڕێبین هەردى لەبڵاوکراوەکانى شاخ و بڵاوکراوەکانى ترى ئەو سەردەمەى شاخ وەک دیاردەیەکى تازە لەبوارى نوسین و ئەدەب دەرکەوتن ،ئەم ڕەوتە سەرەتا بە ئەدەب و وەرگێڕانى بیریارانى بیرى خۆرئاوا دەناسرانەوە و خۆیان دوور دەخستەوە لە هەرلە جوڵەیەکى سیاسى ڕەنگە ئەمەش هۆکار بوبێت بۆ ئەوەى هەرزووش لە ناوەندى هەشتاکانى ئەدەب و ڕوناکبیرى شارو شاخەوە ڕەتکرانەوە ، زۆرێک لەوانەى لەگەڵ ڕەتکردنەوەى ئەواندا بوون ئەو نوسەرانە بوون کەباوەڕیان بە ئەدەبى بەرگریى و گوتارى شۆڕشگێڕى هەبوو لەنوسیندا.

ئەگەرەكانی بەردەم كابینەی نۆ

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لێرەدا دو ئەگەر هەیە ،ئایا كابینەی داهاتو توانای چارەسەری كێشەكانی كابینەی هەشتی هەیە ؟یان تەنها پێگەیەكی دیكە ئەبێت كە توانای بەدەوامكردنی هەبێت ،بۆیە تێگەیشتنی تەواوی ئەو كێشانە گرنگە كەلە ئاكامی ئابوری و سیاسەتی سەربەخۆوە بەرۆكی كابینەی هەشتی گرتبو ،كە بەهۆیەوە چوا ساڵی قەیرانی ئابوری و زەحمەتییەكی زۆری بۆ هەرێمی كوردستاندا بەدواهات.

فێمێنیزمی کوردی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یەکێک لە دەرکەوتە سەیرو سەمەرەکانی دونیای کۆمەڵایەتی ئێمە، لە پاڵ کۆمەڵێک دیاردە و دەرکەوتەیتر، فێمێنیزمە وەک دەنگێکی پەرشوبڵاو و ناڕێکخراو و بێ تیۆریا.

له‌باره‌ى رێككه‌وتنه‌كه‌ى پارتى و یه‌كێتیى

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یه‌كێتیى خواستیبوو به‌ زووترین كات له‌گه‌ڵ پارتى بگاته‌ ڕێككه‌وتن، به‌ڵام نه‌یده‌توانى، ئه‌مه‌ش به‌هۆى ئه‌و مه‌رجانه‌ى له‌كۆبوونه‌وه‌كانى ڕابردوو بۆچوونه‌ حكومه‌ت له‌سه‌رپارتى داینابوو، دواى ئه‌وه‌ى زانى به‌ ته‌واوى ناتوانێت ئامانجه‌كانى بهێنێته‌دى، له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ى ڕابردوودا، ده‌ستیكرد به‌ دۆزینه‌وه‌ى ده‌ره‌چه‌ ( مه‌خره‌جێك ) بۆ ده‌ربازبوون له‌و بارودۆخه‌ى تێیكه‌وتووه‌و بۆ ڕێگه‌گرتن له‌ زیاتر په‌راوێزخستنى.

پارچەبونی لە رادەبەدەر و دابڕانی نێوان هێزەكان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پەسەندكردنی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی ٣٠/٩ ئەو گرژییەی لە رۆژی ئەمرۆماندا دروست كردوە ،بەتایبەت لەنێوان دو سیستەمی هێزدا كەلە پای هەژمونگەراییدان ،دو هێز بەدرێژایی مێژوو لە دوای راپەرینەوە دەسەڵاتی هەژمونگەرایی و جوگرافی و سیاسی خۆیان بەسەر هەرێمەكەدا سەپاندوە ،ئەم دوهێزە هەمیشە وایان ویستوە كەلە رێگەی دانوستانەوە بێت یان شەڕ پێویستە هەرێمەكە لەبەرژەوەندی دەسەڵاتی سیاسی و ئابورییان ئەنجامگیر بكرێت ،هۆكاری گەڕانەوەی بەردەوام بۆ ئەم پرەنسیبە خاوەندارێتی كردنی ئەم هێزانەیە لەلایەن وڵاتانی راوسێوە ،بۆیە لە راستیدا ئەم هێزانە خۆیان لە زهنییەتی هێزێكی دۆگماتیكی پۆزەتیڤیستی جیا نەكردۆتەوە و هەر ئەمەشە كە رێگای ئەڵتەرناتیڤی بۆ هێزێكی دیكە نەهێشتۆتەوە .

محه‌مه‌د حه‌مید : ناڕه‌زایه‌تیه‌كان له‌ده‌ره‌وه‌ى گۆڕاندا ڕێكده‌خه‌ین و گۆڕان ده‌گه‌ڕێنینەوه‌ سه‌ر سكه‌كه‌ى خۆی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

محه‌مه‌د حه‌مید بابان , باژێڕوانى پێشووى مه‌كۆى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌قه‌زاى مه‌خمور و ئه‌ندامى ده‌ستله‌كاركێشاوه‌ى جڤاتى نیشتیمانى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان, له‌گفتوگۆیه‌كى (دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین ) دا, هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانى ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ى له‌پۆستى به‌رپرسیارێتى له‌ناو گۆڕاندا و هاوكات به‌رنامه‌ى ئاینده‌یان وه‌كو گۆڕانخوازه‌ سه‌ربه‌خۆ و ناڕازییه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى گۆڕان ئاشكرا ده‌كات.

به‌ كێ ده‌گوترێت قه‌ڵه‌و؟

د. سه‌روه‌ر سالار چوچانى

مەرج نییە هەركەسێك كێشی لە ئاسایی زیاتربوو بە قەڵەو ناوببرێ، بەڵكو پلەكانی زیادبوونی كێش جیاوازن.

ئۆپۆزیسیۆنبوون له‌نێوان خۆگێلكردنی كۆمه‌ڵایه‌تیی و سیاسییدا

ئاراس فەتاح

مێژوونووسی ئه‌ڵمانیی (شتێفان ڤۆله‌) له‌ چاوپێكه‌وتنێكدا ده‌ڵێت، له‌سه‌رده‌می حوكمڕانی ئه‌ڵمانیای خۆرهه‌ڵاتدا خۆگێلكردن فۆرمێك بوو له‌ ئۆپۆزیسیۆنبوون. هاوڵاتیان هێنده‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ دیكتاتۆرییه‌كه‌ی SED (حیزبی یه‌كێتی سۆسیالیستی ئه‌ڵمانیا) ده‌ترسان كه‌ كه‌س نه‌یده‌وێرا باسی سیاسه‌ت بكات. گه‌ر بتویستبایه‌ ڕای هاونیشتمانییه‌ك له‌سه‌ر ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی و سیاسه‌تی حیزب و سه‌رۆكه‌كه‌ی بزانیت، خۆی وا نماییشده‌كرد كه‌ گێلێكی ته‌مام عه‌یاره‌، هیچ نازانێت، هیچ له‌ سیاسه‌ت تێناگات و ئاگای له‌ هیچ شتێكیش نییه‌. ئه‌م ده‌وڵه‌ته دیكتاتۆرانه‌ جۆرێك له‌ هاوڵاتیی خۆگێلكه‌ر به‌رهه‌مده‌هێنن كه‌ ئاماده‌ نییه‌ ڕای خۆی له‌سه‌ر هیچ شتێك بڵێت په‌یوه‌ندیی به‌ سیاسه‌ته‌وه‌ هه‌بێت. ئه‌م فۆرمه‌ له‌ خۆگێلكردن چه‌نده‌ ئامانجی خۆپاراستن بوو، هێنده‌ش فۆرمێكی تایبه‌تی ئۆپۆزیسیۆنبوون و كرده‌ی به‌رگریی بوو، چونكه‌ هاوڵاتیی مه‌دح و سه‌نای حیزب و سه‌رۆك و ده‌وڵه‌تی نه‌ده‌كرد و به‌ میتۆدی خۆگێلكردن خۆی ڕزگارده‌كرد.

لە میونخ چی ڕویدا؟

د.سەردار عەزیز

لە نێوان ١٥ بۆ ١٧ی مانگ لە شاری میونخی ئەڵمانی کۆنفرانسی میونخی ئاسایش بەڕێوەچوو. بەهۆی ڕێکخستنی بەشداریکردنی هاوەڵێکم، لە نزیکەوە لە کۆنفرانسەکە ئاگادارم.

پۆستى سه‌رۆكى په‌رله‌مان له‌ نێوان باڵ و جه‌مسه‌ره‌كانى یه‌كێتیى

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

به‌ درێژایى مێژووى یه‌كێتیى نیشتمانى كوردستان، هه‌میشه‌ جه‌مسه‌رو باڵه‌ سه‌ره‌كییه‌كانى ئه‌و حزبه‌، ئه‌گه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى و پۆستێك بۆخۆیان نه‌بووبێت نه‌ به‌لایانه‌وه‌ گرینگ بووه‌، نه‌ شه‌ڕیشیان له‌سه‌ر كردووه‌ بۆ كه‌سانى شایسته‌ى نێو حزبه‌كه‌یان، به‌ تایبه‌ت ئه‌و كاتانه‌ى كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی نه‌وه‌كانیان دێته‌ پێش .

پەرلەمان ماڵی یەکەمی پارتی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە رابردودا بە پلەی یەکەم یەکێتی بە پاشکۆیەتی و لاوازی خۆی دەرفەتی تەواوی بۆ گەورەکردن و بەهێزکردنی پارتی لە زۆربەی جومگەکانی حکومڕانی و دەسەڵاتدا رەخساند.

بۆچى نه‌وه‌ى نوێ وه‌كو بزوتنه‌وه‌ى گۆڕانى پێناكرێت؟

گۆران قادر احمد

دوای رێككه‌وتنی سیاسی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان‌و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت، شاسوار عه‌بدولواحید سه‌رۆكی جوڵانه‌وه‌ی نه‌وه‌ی نوێ لێدوان‌و جوڵه‌یه‌كی سیاسی ده‌ست پێكردووه‌، كه‌ جیاواز له‌ ڕابردوو لێدوانه‌كانی دژی سه‌ركرده‌كانی یه‌كێتی‌و  پارتی توندتر كردۆته‌وه‌، ئه‌م لێدوانانه‌ دوای رێكه‌وتنه‌كه‌ ئاماژه‌و مه‌به‌ستی زۆری تێدایه‌ كه‌ باكگراوه‌ندێكی سیاسی بۆ داهاتووی بزوتنه‌وه‌كه‌ له‌خۆ ده‌گرێت.  بۆیه‌ ده‌مانه‌وێت بزانین شاسوار عه‌بدولواحید بۆچی له‌م كاته‌دا به‌ دیاری كراوی ئه‌م لێدوانه‌ توندانه‌ ده‌دات، به‌ ناراسته‌وخۆ چی به‌ گۆڕان‌و جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی ده‌ڵێت، ئایا نه‌وه‌ی نوێ ده‌بێته‌ به‌دیلی گۆڕان و ده‌توانێت جڵه‌وی شه‌قام بگرێته‌ ده‌ست؟

دوانەی (رەخنەو گۆڕان)؛ پێشکەشە بەوانەی کاک نەوشیروانیان هەر نەناسی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

جارێ قسەم لەسەر رێککەوتنەکەی گۆڕان و پارتی نییەو حەواڵەی رۆژگاری دەکەم، بەڵام ئەو هەمو بەشانوباڵ هەڵدان و شانامەیەی میدیای گۆڕان بەسەر رێککەوتنەکەدا دەیهۆنێتەوە (لەکاتێکدا پارتی و میدیاکەی مێش میوانی نییە)، لەڕوی سایکۆلۆژیای راگەیاندنەوە دەتوانین بڵێین دەرخەری ئەوەیە گۆڕان خۆی بەدگومانە لەڕێککەوتنەکە.

رێگای گەیشتن بە كابینەی نۆیەم

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

سەرەڕای پێنج خولی دانوستان بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم، هێشتا هەواڵەكان بە ئاكامی خوازراو نەگەیشتوون. بە دڵنیاییەوە ئەم دۆخە دۆخێكی نموونەیی نیە، بەڵام دەبێ‌ دان بەوەشدا بنرێ‌ كە مەرج نییە پێكهێنانی كابینەی تازە هەموو جار بە ئاسانی بەڕێوە بچێ‌. 

داعشەکان تەنیا دیل نین سندوقی ڕەشن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای ڕزگارکردنی ئەو جێیانەی کە داعش لە ساڵی ٢٠١٤ ەوە داگیریکرد و خەلافەتەکەی ڕاگەیاند و لە ماوەی ئەم پێنج سالەی دواییەدا و لە دوایین مۆڵگەکانیان کە باغۆز لە باکوری سوریا بوو زیاتر لە  ١٠٠٠ چەتەی داعش و بەشێک لە ژنە داعشەکان و منداڵەکانیان کە زیاد لە نیوەیان لە وڵاتانی ئەوروپا و زۆربەیان لە ڕێی تورکیاوە خۆیان گەیاندۆتە سوریا بۆ پەیوەندی کردن بە ڕیزەکانی داعشەوە کە ئێستا لە دەست هێزەکانی سوریای دیموکراتیدان.

له‌باره‌ى دوو ئیداره‌یى و پلانه‌كانى یه‌كێتیى

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

له‌ دواى هه‌ڵبژاردنى ده‌سته‌ى سه‌رۆكایه‌تى په‌رله‌مان و ڕێكنه‌كه‌وتنى پارتى و یه‌كێتیى، زۆرجار باس له‌وه‌ده‌كرێت دوو ئیداره‌ى ئه‌گه‌رێكى به‌هێزه‌، له‌ حاڵه‌تێكدا ئه‌گه‌ر پارتى نه‌یه‌ته‌ژێربارى داواكارییه‌كانى یه‌كێتیى، ئه‌وا یه‌كێتیى پلانى دیكه‌ى هه‌یه‌، له‌وانه‌ ڕاگه‌یاندنى دوو ئیداره‌یى و پاشه‌كشه‌كردن له‌م حكومه‌ته‌ى ئێستا. ئه‌وه‌ى له‌باره‌ى دوو ئیداره‌یه‌وه‌ ده‌وترێ نه‌ پلانى یه‌كێتیه‌، نه‌ بارودۆخه‌كه‌ش گونجاوه‌، كه‌ كوردستان به‌ره‌و دوو ئیداره‌یى بڕوات، سه‌ركرده‌كانى یه‌كێتیش باش ئه‌وه‌ده‌زانن و لایان ڕوونه‌ له‌ ئێستادا كارته‌كانى ده‌ستیان له‌به‌رامبه‌ر پارتى به‌هێزنین.

گۆڕان چیتر حیزبی بانگەشەی ریفۆرم نییە، بەشێکە لە سیستەم

کەمال چۆمانی

کۆمیدیی دەبێت سبەی ببینیت بێرنی ساندەرز لەگەڵ دۆناڵد تڕامپ هاوپەیمان بێت. دڵنیام زۆربەی رەخنەگرە رۆشنبیر و فەیلەسوفەکانی گۆڕانیش لە کوردستانەوە بێرنی ساندەرز رەخنەباران دەکەن، بەڵام ئێستا هەوڵی شەرعاندنی رێککەوتنی پارتیی و گۆڕان دەدەن و سەد ئارگیومێنتی بێمانا دروستدەکەن. بێگومان نە ئێوە کەستان بێرنی ساندەرزن و نە پارتییش حیزبی کۆماریی یان تڕامپن، بەس هەر بۆ نمونە.

پەرلەمان لە رەخنەو رەخنەدانەوە بۆ لەدەستدان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان لەم خولەدا ،بەرلە هەموشتێك سەرەتای مەترسییەكی نوێیەو زۆر بەئاشكرایی نیشانی دەدا كە چیدیكە ئاستەمە لەرێگەی ئەم دامەزراوەیەوە بەشێوازێكی دیموكراتیانە و خەباتی پەرلەمانی دیموكراتیزەبون لەگەڵ خۆی بێنێ .

دیوە شاراوەكەی ڕێكەوتنەكەی گۆڕان و پارتی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

یەکەم: دەقی ڕێکەوتنەکەتان لەگەڵ پارتیدا جگە لە کۆمەڵێک ڕستەی گشتیی‌و مەتاتی‌و ئێنشائی، چیتری تێدایە؟ کوا سەقفی زەمەنی؟ کوا میکانیزمی جێبەجێکردنەکان؟ ھیچ بەروارێک‌و سەقفێکی زەمەنی نیە بۆ ھیچ یەکێک لەخاڵەکان، زۆر بەکەمی‌و لاوەکیانە باسی دەسەڵاتی دادوەری کردوەو ھاتوە: کەس نابێت بەبێ بڕیاری دادگا زیندانی بکرێت. بەڵام نزیکەی مانگێکە ٢٢ کەس بەبێ دادگاییکردن لەبادینان زیندانن‌و گۆڕان نقەی لێوەنایەت!. بەیەک‌ وشەش باسی گەڕانەوەی موڵکی گشتی‌و نەھێشتنی ناعەدالەتی لە موچەو خانەنشینی پلە تایبەتەکان ناکات (ئەم دوبابەتە لەبنەما ھەرەسەرەکیەکانی گۆران بون، بەڵام بڕیاربەدەستانی ئێستەی گۆران باسیان ناکەن، چونکە: کوڕانی نەوشیروان مستەفا موڵکی گشتیان-گردەکە-داگیرکردوەو زۆرێک لەبەرپرسەکانی گۆڕان سودمەندی سەرەکین لە موچەو خانەنشینی پلەتایبەتەکان).

بۆچی خه‌ڵاتی حه‌ڤده‌ی شوباتی ئه‌مساڵم ڕه‌تكرده‌وه‌...؟

ئاراس فەتاح

یادكردنه‌وه‌ی حه‌ڤده‌ی شوبات نه‌ پێویستی به‌ گوتاری ئاگرینه‌ بۆئه‌وه‌ی فیكه‌ و چه‌پڵه‌ بچنێته‌وه‌، نه‌ پێویستی به‌ لاوانه‌وه‌ و شیوه‌نه‌ بۆئه‌وه‌ی سۆز بدروێنێته‌وه‌. ئه‌وه‌ی حه‌ڤده‌ی شوبات پێویستی پێیه‌تی تێڕامانێكی ڕه‌خنه‌یی قووڵه‌ له‌ دووباره‌پێناسكردنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی له‌ كولتووری سیاسیی و ڕۆشنبیریی ئێمه‌. كێشه‌ی سه‌ره‌كیی چه‌مكی ناڕه‌زایه‌تیی كۆمه‌ڵایه‌تیی له‌ دونیای دوای حه‌ڤده‌ی شوباتدا ته‌نها مانه‌وه‌ی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ سوڵتانییه‌ نییه‌، به‌ڵكو شكستی پڕۆژه‌ی چاكسازیی و خه‌باتی په‌رله‌مه‌نتاریی و به‌مۆمیابوونی سیاسییانه‌ی ئۆپۆزیسیۆنیشه‌. هاوكات سه‌رهه‌ڵدانی فۆرمێكی نوێشه‌ له‌ كولتووری شۆڕشگێڕێتیی به‌تاڵ و بێفیكر و ریتۆریكی جنێو كه‌ نێرجسییه‌تێكی قووڵی سیاسیی ئاراسته‌یده‌كات و „من“ێكی گه‌وره‌ش له‌پشتییه‌وه‌ بزوێنه‌ره‌كه‌یه‌تی.

گرێی ڕێکەوتن ، درۆی بوێریی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەعس دڕندەترین دوژمنی ئێمەبوو، کاتێ مفاوەزات و ڕێکەوتنێکمان لەگەڵ ئەکرد، خەڵکی ئێمە حەوت شەوو حەوت ڕۆژ هەڵئەپەڕین! نەورۆزی ئەو ساڵەی ئامەد، سێ ملیۆن کەس بەشداری تیاکردو قەرەباڵغترین نەورۆزبوو لە مێژوودا، چونکە نەورۆزی ئاشتیبوو!

زاڵم و مافیا لەدیدی سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕانەوە

خالید عه‌بدولكه‌ریم

به‌و پێێه‌ى عه‌لى حه‌مه‌ ساڵه‌ح سه‌رۆكى فراكسیۆنێكه‌ ئه‌ركه‌كه‌ى پێوه‌ندى به‌ژیانى زیاتر له‌ سه‌د هه‌زار ده‌نگده‌رى حزبه‌كه‌ى به‌تایبه‌تى و سه‌رجه‌م خه‌ڵكى كوردستانه‌وه‌ به‌گشتى هه‌یه‌,و له‌ماوه‌كانى ڕابردوشدا یه‌كێك بوه‌ له‌و كه‌سانه‌ى زۆرترین ڕه‌خنه‌ى له‌حزبه‌كانى ده‌سه‌ڵات گرتوه‌ و له‌وانى تر زیاتر وشه‌ى توند و جیاوازى به‌كارهێناوه‌ بۆنمونه‌ ( ئه‌مانه‌ زاڵمن , مافیان, گه‌نده‌ڵ و دزن, كه‌رامه‌تى خه‌ڵكیان شكاندوه‌....تد) ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى به‌رده‌وام به‌داتا و ژماره‌وه‌, به‌به‌ڵگه‌ نامه‌ى فه‌رمیه‌وه‌ و جاروباریش له‌دادگانه‌وه‌ بۆ گه‌یاندنى گه‌نده‌ڵكاران به‌لێپرسینه‌وه‌ ده‌ركه‌وتوه‌, ئێستاش له‌ده‌ورێكى جیاوازترى دا داواى حوكمى ویژان و دوركه‌وتنه‌وه‌ى خه‌ڵكى له‌ڕق و كینه‌ ده‌كات بۆهەڵسەنگاندنی كارەكانیان بەتایبەتی ڕێكەوتنەكەیان لەگەڵ پارتیدا.. دیدار و گفتوگۆ و نوسین و دیبەیت و لێدوان قسەكانی سەرۆكی فراكسیۆنی گۆران لەماوەكانی ڕابردودا هێندە زۆرن جاروبار بیری چوە چی دەڵێت و بۆچ وای وتوە،  به‌پێویستم زانى ده‌قاو ده‌ق تەنها چه‌ند وته‌یه‌كى كەمی  خۆى له‌باره‌ى زاڵم و مافیاكانى دوێنى و شه‌ریكه‌كانیى ئێستایانه‌وه‌ بیر بخه‌مه‌وه‌ و چه‌ند پرسیارێكیش بۆ مێژوو به‌جێبهێلیم..

دەستور لەخولی نوێی پەرلەمان دا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دەستوور بە باڵاترین یاسا دادەنرێت لەوڵاتدا و هەموو ئەو یاسـایانەی کە لە وڵاتدا هەن دەبـــێت لەگەڵ بڕگەو ماددەکانی دەســتووردا بگونجێ و پێچەوانەی نەبێت.

ڕێكه‌وتن له‌سه‌رده‌مى قه‌یران دا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بە شێوەیەكی گشتی رێككەوتن لە نێوان هەر لایەنێكی سیاسی لەسەرەتادا بە ئامانجی گفتوگۆكردنی كێشەكان و گەڕان بەدوای ڕێگاكانی چارەسەریدا ئەنجام ئەدرێت ،بەڵام ئەوەی جێگای ئاماژەیە رێككەوتن تەنها مرەكەبی سەر كاغەز نییە بەڵكو ئەوەی گرنگە كاتێك لایەنەكانی بەشداربوی رێككەوتنەكە پابەندی خاڵەكانی ببن, وەك بەستەیەكی ئەخلاقی و سیاسی دەركی پێ بكەن و بیخەنە بواری كردارییەوە

گۆڕان چۆن گۆڕا ؟

هونەر تۆفیق

گۆڕان لەسەرەتاوە پرۆژەیەک ؍ فیکرەیەک بوو لەپێناو چەند ئامانجێکی روون و دیاری کراو ۰ لەپێناو چاکسازی ئیداری و ئابووری ؍ عەدالەتی سیاسی و کۆمەڵایەتی ؍ جیاکردنەوەی حیزب لە دەستەڵات و دەستەڵاتەکان لە یەکتر ؍ لە پێناو دابەشکردنی عادیلانەی سامانی نیشتمانی ۰ ئەم ئامانجانە زۆرێک لە خەڵکی هاوڕای لەخۆی کۆکردەوە ؍ پرۆژەکە بووە پرۆژەیەکی سیاسی هەموو ئەوانەی خواستی گۆڕانکاریان هەبوو بەرەو ئەو ئامانجانە ۰ کۆمەڵگە دابەشبوو بەسەر دوو بەرەی بگۆڕ و نەگۆڕدا ۰

میرزاكانى چوارده‌ورى به‌ختیار عه‌لى

هێمن باقر

به‌ختیار عه‌لى، دره‌وشاوه‌ترین نوسه‌ر و ئه‌دیبى سه‌رده‌مى هاوچه‌رخى باشورى كوردستان، شایه‌د هه‌ر چوارپارچه‌ى كوردستانیش بێت له‌ سه‌رده‌مى ئێستاماندا.ئه‌گه‌ر هه‌ر قۆناغێكى ئه‌ده‌بى كوردى پێشه‌نگى تایبه‌ت به‌خۆى هه‌بێت، زیاده‌ ڕۆیى نییه‌ ئه‌گه‌ر بڵێین به‌ختیار پێشه‌نگى ئه‌ده‌بى كوردى ده‌كات له‌ ڕۆژگارى ئه‌مڕۆماندا.

سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندى نێوان برنج‌و شه‌كره‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەم پرسیارە زۆر لە من و پزیشکەکانی هاوپیشەم دەکرێت، بۆیە ئەم بابەتەم وەکو خۆی بۆ وەرگێڕاون لە سەرچاوەی باوەڕپێکراوەوە، بەو هیوایەی ئەوەی شەکرەی هەیەو ئەوەی کەسێکی ناسراوی شەکرەی هەیە بیخوێنێتەوەو زانیارییەکان بگەیەنێت.

هەرێمی كوردستان لەنێوان پوکانەوەو بەردەوامی دا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پێش ئەوەی بێمە سەر باسکردنی ئەو ئەگەرەی، گەر هێزە شیعیەکان کاری لە سەر بکەن ، ئەوا هەرێم دەکەوێتە بەر مەترسی داروخان ، کەمێک بۆ ڕابردو ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ و ئاماژەیەکی کورت بە سەردەمی داعش و ١٦ ی ئۆکتۆبەر دەکەم .

له‌باره‌ى ئه‌نجامى ڕێككه‌وتنه‌كانى پارتى و یه‌كێتى

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دواى ئه‌وه‌ى له‌ ئه‌نجامى كۆبوونه‌وه‌كانى ڕابردووى پارتى و یه‌كێتیى، بڕیارى كۆبوونه‌وه‌ى 18ى شوباتى په‌رله‌مانى كوردستان و ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى كه‌ركوكى لێكه‌وته‌وه‌، له‌ ئێستادا ئه‌و بڕیارانه‌ ڕووبه‌رووى چه‌ند گرفتێك بۆته‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ ئه‌گه‌رى هه‌یه‌ كۆبوونه‌وه‌ى په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى كه‌ركوك له‌ كاتى خۆیدا ئه‌نجامنه‌درێت، یاخود به‌ته‌واوى ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ى جێبه‌جێنه‌كرێت.

چەند ڕاستیەكی نەوتراو لەبارەی شێرپەنجەوە

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بۆ هۆشیارکردنەوەی خەڵک لەبارەی شێرپەنجە، نابێ هیوای درۆ بدەین بە خەڵک، بۆ نموونە بڵێین شێرپەنجە نەخۆشییەکی سادەیە، یان چیتر کوشندە نییە، یان پشکنینی پێشوەخت هەموو شێرپەنجەیەک دەستنیشاندەکات.هەمانکات نابێ وا لە خەڵک بگەیەنین کە ئەوەی شێرپەنجەی گرت حەتمەن بەو نەخۆشییە دەمرێت، لە راستیدا جۆری شێرپەنجە هەن کە چاکدەبنەوە، یان کۆنترۆڵدەکرێن و کەسەکە بۆماوەیەکی بەرچاو لەگەڵی دەژی..

حه‌شری نێره‌كه‌ر

د.هەردی مێد

به‌ بیستنی ( حه‌شری نێره‌كه‌ر) كتوپڕ شێخ ڕه‌زای شاعیرمان دێته‌ یاد، ئه‌م ده‌ربڕینه‌ گه‌ر بۆ زۆر كه‌س زاراوه‌یه‌ک، یان وشه‌یه‌كه‌، یاخود هه‌جوو، ئه‌وه‌ بۆمان ورده‌ چه‌مكێكه، كه‌ شێخ ڕه‌زا له‌ سه‌رده‌می خۆیدا بۆ گوزارشتكردن له‌ دۆخێكی تایبه‌ت به‌كاریهێناوه‌.

گۆڕان کەی کۆنگرە ئەبەستێت؟

هادی حەمە ڕەشید

کۆنگرە لەئێستای کاری حیزبایەتییدا، لەزۆربەی وڵاتاندا سەرباری نوێکردنەوەی دەزگا و ئۆرگانەکان و ڕۆحکردنەوە بەبەری ڕێکخستن و کۆمەڵێك کاری دیکەی ڕۆتینات لە هەمووارکردنەوەی پەیڕەوی ناوخۆیی حیزب و هەڵبژاردنەوەی سەرکردایەتیی و گۆڕین و هێنانی خوێنی نوێ بۆ ناو سەرچاوەی بڕیار...تد

هەر تەنێک ڕەشەبا بردی مەرج نیە باسی ڕەشەبامان بۆ بکات

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

دوای پەیکەری خۆشەویستی کە وتارێکی دورودرێژم لەسەر نوسی کەچۆن ئەم پەیکەرە فکری سەلەفی تێ نەپەڕاندوە، پاش پەیکەری خواوەندی نیکێ کە وەک  خەنجەرێکی خیانەت دراوە لە پشتی کچە شەرەڤانانی کچانی ڕۆژاڤا، لەبەر ئەوەی کە پێچەوانەی بیرو بۆچونی ئەوانە، پاش شێرە کچانی کۆبانی کە کچانی كۆبانی وەک بوکەڵەیەکی باربی لەسەر شیرێک دانراوە، ئینجا نۆرەی پرۆژەی ڕەشەبای سلێمانیە لەلایەن کاک شۆڕش ئەمینەوە بۆ شاخی گۆیژەی سلێمانی هەتاوەکو شاخی گۆیژەشمان لەبەرچاو بخەن.

تیرۆر، گەورەتر لە كوشتن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

  زۆرن ئەو كارو كردەو گوفتارانەی كە ڕیتم و شێوازی ئاسایی ژیانی مرۆڤەكان دەشێوێنن و تێكی دەدەن و دەبنە مایەی ئاڵۆزی و پشێوی دروستكردن و شەڕ و ئاژاوە و دواجاریش كوشتن و خوێنڕشتن، ئەو كردە و گوفتارە خراپ و نەشیاوانەی كە دەبنە مایەی نائارامی و تێكچوونی كۆمەڵگە و خێزان و ناخ و دەروونی تاكەكان، هەندێك لەو كردەوە خراپ و تێكدەرانانە هێندە خراپ و دزێون كە لە یەك كاتدا پەل دەهاون بۆ سەرجەم كایەكانی ژیان و دەبنە مایەی نائارامی و ترس و دڵەڕاوكێ‌ بۆ تاك و خێزان و كۆمەڵگە و تەنانەت دەوڵەتەكانیش، تیرۆر و توندڕەوی و تۆقاندن لە زەقترین و دیارترینی ئەو كردە خراپانەی مرۆڤە كە دەبێتە فاكتەری پشێوی و ئاڵۆزی و شێواندنی ئارامی و ئاسودەیی ژیانی مرۆڤەكان بەگشتی.

شاری بێ لوتان

د.سەردار عەزیز

ئەو بەیانیە لە بەردەم کاسۆ مۆڵ، بەرامبەر مزگەوتی گەورە، سەرم بەرزکردوەوە، حەشامەتێکی گەورەم بینی، بەبێ لوت. سەرەتا حەپەسام، پاشان چاویلکەکەم داگرت و بە قۆڵم پاکم کردەوە، کە لە چاوم کردەوە، دیسانەوە هەمان شتم بینی، نەموێرا بە پیاوە پیرەکەی تەنیشتم بڵێم، نەبا وەها تێبگات کە تێکچووم.

ئەخلاقی سیاسی

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بۆ تێگەیشتن لە چەمكی ئەخلاقی سیاسی سەرەتا پێویستە كە لە ھەردوو وشەی ئەخلاق (ethic) ، وە سیاسەت (politic) باش تێبگەین

گرفتی بەرێوەبردن لە سیستەمی تەندروستی هەرێمدا

د. عه‌بدولفه‌تاح حه‌مه‌ ڕه‌حیم هه‌ورامى

گومانی تێدانییە یەكێك لەلایەن و پێكهاتە سەرەكیەكانی سیستەمی تەندروستی بریتییە لەشێوازی حكومڕانی لەنێو سیستەمەكەدا، ئەم پێكهاتە سەرەكییە ڕۆلێكی جەوهەری دەبینیت لەباشتركردنی سیستمەكەو بەرەوپێشبردنی.

کۆمەڵگە بە پۆپۆلیزم و حەماس و سۆز دادەڕمێت

نوعمان محمد ئەڵماس

ئەو شێوازو ڕەفتارە سیاسییەی هەم ئۆپۆزیسیۆن و هەمیش دەسەڵات، لە كوردستان، پەیڕەوی دەكەن، بەگڕدانی حەماس و وروژاندنی لایەنی عاتیفی، كارێكی مەترسیدارە، زەقترینی مەترسییەكانی بریتییە كاڵبوونەوەی مۆركی ئینسانیبوونی تاك و لێكترازانی كۆمەڵگە، ئەوەش هەر ئەوەیە كە ئێستا پێی دەوترێت پۆپۆلیزم، كەرەستەی ئەم پۆپۆلیزمەش میدیا بووە، بۆیە چەند ساڵی ڕابردوو تائیستەش، ناخۆشترین شوێن بۆ كەسی بیركەرەوە ، فەیسبوك و میدیابووە بەگشتی..

سه‌باره‌ت به‌ به‌شدارى گۆڕان له‌ حكومه‌تدا

فه‌رمان حه‌سه‌ن

له‌ ١٠ ساڵى ڕابردوو رێگاى جۆراوجۆر بۆ گۆڕانكارى و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى هه‌ژموونى یه‌كێتى و پارتى تاقیكرانه‌وه‌، هه‌ندێك له‌و هه‌وڵانه‌ چوونه‌پێش و هه‌ندێكى بێ ئه‌نجام مانه‌وه‌، بۆچوونێكى زۆر هه‌بوون كه‌ ئه‌و دوو حزبه‌ له‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ به‌ بایكۆت و كۆنگره‌ى رۆژنامه‌وانى‌و لێدوان‌و راپۆرت، ناڕوخێن‌و ئه‌گه‌ر ئۆپۆزیسیۆن هه‌ر قسه‌ بكات و ده‌سه‌ڵاتیش هه‌ر سته‌م، ئه‌وه‌ دۆخه‌كه‌ بۆ خه‌ڵكى سته‌ملێكراو ڕوو له‌ باشتر نابێت، ئێستا هه‌وڵدانه‌وه‌ به‌ رێگا تاقیكراوه‌كاندا خولانه‌وه‌یه‌ له‌ بازنه‌دا، خه‌ڵكیش خولانه‌وه‌ى ناوێت، كار و خزمه‌ت و ژیانى شه‌ره‌فمه‌ندانه‌ى ده‌وێت.

کورد و شکست ، یەک ساڵ بەنمونە

هونەر تۆفیق

مێژووی کورد ، مێژووی شکستەکانیەتی نەک مێژووی سەرکەوتن . ئینسانی کورد لەسەر ئەوە مێژووە پڕ لە شکستە بونیادنراوە ، بۆیە لەناخەوە مرۆڤی کورد هەر لە زاینیەوە مرۆڤێکی تێکشاوە .

چین چۆن و بۆچی دێت بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست؟

د.سەردار عەزیز

ململانێی نێوان چین و ئەمریکا لە هەڵکشاندایە، هەفتەی پێشوو لە میانەی کۆبونەوەی ئاپیک At the Asia Pacific Economic Cooperation (APEC) کە لە Port Moresby, Papua New Guinea (PNG) بەڕێوەچوو هەردوو وڵات روبەرووی یەکتربونەوە.گرژبونی زیاتری پەیوەندی نێوان چین ئەمریکا کاریگەری ڕاستەوخۆی دەبێت لە سەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لە نێویاندا کوردستان.

ئایا ئەو چل و نۆ ملیۆنەکەی پەرلەمانتاران وەریدەگرن بە گەندەڵی حسابە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەوەی وەریدەگرن لەو روانگەیەوە كە بەیاسا و بەئاشكرا دەرچووە بە گەندەڵی حسێب نیە و مافێكی یاساییە، بەڵام لەو روانگەیەوە كە یاساكە خۆی یاسایەكی گەندەڵ و نادادپەروەرانەیە، ئەو پارە مشەیەی پەرلەمانتارانیشمان وەك بەخشیش وەریدەگرن بە گەندەڵی حسێبە

ماسۆشییەت‌ یان كۆیلایەتی خوازراو؟

سالار مەحمود

لەدۆخێكدا ڕەنگە جیاوازی نێوان كەسی ماسۆشی‌و كۆیلە ئەوە بێت، كە یەكەمیان چێژ لەفەرمان‌و ملكەچی‌و تەنانەت ئەو ئازارو سووكایەتییانەش وەردەگرێت كە لەلایەن گەورەو سەرۆك‌و ئاغاكەیەوە ڕووبەڕووی دەبێتەوە

زانکۆ لەنێوان تراژیدیای مه‌عریفه‌و كه‌ڤاڵی ئارایشت‌و مۆدێلاتدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئاخۆ زانکۆکانی کوردستان لەئێستادا بۆنەتە شوێنێک کە هۆشیاری لای خوێندكار دروستبکەن‌و ببنە ناوەندێکی گرنگی داهێنان‌و بڵاوکردنەوەی ڕۆشنبیری، یان بەپێچەوانەوە وه‌كو ده‌گوترێت بوونه‌ته‌ شوێنک بۆ مۆدێلکاری‌و نمایشت

كورد له‌ نێوان به‌رداشی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مه‌ریكادا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئەمه‌ریکا وەک وڵاتێکی زلھێزی جیھان‌و بەرژەوەندیخواز، ھەڵگری دروشم‌و پەیامە بریقەدارەکانی (دیموکراسی و مافی مرۆڤ و ئازادی گەلان و ...ھتد )ه‌، لە ڕێگای ئەو توانا ئابوری‌و سیاسی‌و سەربازییەی کە ھەیەتی

عەبدولستار مەجید: گڕگرتنی شوێنە گشتیەكان گومانی زۆر هەڵدەگرن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرێمی كوردستان یادەوەری زۆر ناخۆشی لەگەڵ گڕگرتنی دام و دەزگا و شوێنە گشتییەكاندا هەیە ئەگەر لە ڕوواڵەتدا وەك بەرپرسان دەڵێن "شۆرتی كارەبا" بەڵام لە ناوەڕۆكدا ئەم ڕووداوانە گومانی زۆر هەڵدەگرن

ئەوەی دەیەوێت هاوکێشەی دەسەڵات بگۆڕێت، دەبێت کار لەسەر یەکێتی و پارتی بکات

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هەرێمی کوردستان بە کورسی و دەنگدان بەڕێوە ناچێت، بەڵکو بە دوو دەسەڵات کە دوو زۆنیان خوڵقاندووە. جا بۆیە کورسی ئەمیان کەم ئەکا، یان کورسی ئەویتریان زیاد ئەکات، هیچ لەو هاوکێشەی دەسەڵاتە ناگۆڕێت کە هەرێمی پەرێشان کردووە.

بۆچی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان به‌م جۆره‌ بوو؟

د. ئیبراهیمی مه‌لا زاده‌

یەکەم: ئەوە دەزانم بەگشتی، کەم تازۆرێك تەزویر کراوە، بەڵام هەڵکشانی کورسییەکان لەکۆی گشتیدا پەیوەندی بە تەزویرەوە نیە بەڕێژەیەکی زۆر کەم نەبێت، چونکە دەنگەکانی هەموو هێزەکان کەمی کردووە

سعودیە پەندیان نیشاندا، کەچی بوونە پەند

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لێکەوتەکانی کوشتنی جەمال خاشقچی زۆر لە و حەکایەتەی تێپەڕاند کە ئەشێ تیرۆری رۆژنامەنوسێک بیخاتەوە، ئەوەی وایکرد پەلپەلکردنی ئەو رۆژنامەنووسە بەو ئەندازەیە دەنگبداتەوە گەورەیی خاشقچی نەبوو،

بارودۆخی كوردستان، دوای ئەنجامدانی هەڵبژاردن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

*یەکێتی کە دووەم زۆرترین دەنگی هێناوە،بەڵام جیاوازیەکەی لەگەڵ پارتی زۆرە و نەیتوانیوە نیوەی دەنگی پارتی بهێنێ بۆیە قورسای یەکێتی لەدوای ئەم هەڵبژاردنە زۆر کەمتر دەبێت لەحکومەت

گرنگی جیۆپۆلەتیكی نەوت بۆ كورد

د.شێركۆ كرمانج

كێشەی ھەرە گەورەی ئینسانی كورد ئەوەیە كە لە دیدێكی نیشتیمانیی كوردستانیی پرسەكان‌و ترسەكان نەدەبینێت نە هەڵدەسەنگێنێت. نە دەسەڵات، پارتی و یەكێتی، نە ئۆپۆزسیۆن، كۆمەڵ و گۆڕان‌و یەكگرتوو

بۆ "عەبدوڵڵای مەلا نوری" نا، تەنیا لەپێناوی گۆڕاندا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەرخوردێکی خراپ خەریکە ئەبێتە فەرهەنگ لەناو گۆڕاندا، کۆمەڵێك دووانە(پنائی) ئەخرێتە بەردەستت، وەك بڵێی تۆ ناچاربیت یەکێکیان هەڵبژێریت، کاك عومەر یان کاك قادر؟ د.یوسف یان ئارامی شێخ محەمەد؟ عەبدوڵڵای مەلانوری یان عەلی حەمەساڵەح؟

بۆ تێگه‌شتن له‌ په‌رله‌مان ده‌بێت له‌ ئێوه‌ تێبگه‌ین

د.هەردی مێد

به‌ڕێزان له‌ چوارچێوه‌ی كۆمه‌ڵناسی ده‌ستگاكان، كه‌ ته‌وه‌رێكی هه‌ره‌ گرنگی په‌رله‌مانه،‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ كۆكین كه‌ ده‌ستگا هیچ نییه‌ جگه‌ له‌ به‌رهه‌می ره‌فتار و گوتاری ئه‌كته‌ره‌كانی نێوی نه‌بێت. په‌رله‌مان هیچ نییه‌ جگه‌ له‌ كار و چالاكی ئێوه‌ نه‌بێت.

خەڵاتی درۆ، ڕۆژاوای دووڕوو

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

چاوم لە ڕاگەیاندنی ڕاستەوخۆی کۆمیتەی نۆبێل بوو، کە خەڵاتی ئاشتیی ساڵی ٢٠١٨ دەدرێتە (دێنیز موکوێگێ)ی خەڵکی کۆنگۆ و خاتوو (نادیا موراد)ی ''ئەندامی کەمینەی یەزیدی لە باکووری عیراق''. تا دوایین چرکەی ڕاگەیاندنەکەم بینی و گوێ لێ بوو،

ئايا مامی بچوک دەبێتە قوربانیی کورسییەکەی سەرۆك كۆمار

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کەمتر روویداوە، رووداوێکی مێژوویی رووی دابێت بە بێ قوربانیدان و قوربانیکردن. قوربانیی رووداوی دەرچوواندنی بەرهەم ساڵحیش بۆ پۆستی سەرۆک کۆماریی کەسێک نییە، جگە لە مامی بچووک واتە قوباد تاڵەبانی

سیاسەت چی یە ؟

هونەر تۆفیق

ئەگەر ئەندازەیی سەیری سیاسەت بکرێت زیاتر لەشێوەی بازنەیدایە بەجیاوازی فراوانی تیرەکەی گەورەییەکەی دیاری دەکرێت . سوڕێکە لە گۆشەیەکی ٣٨٠ پلەیدا نە سەرەتای هەیە و نە کۆتایی .

دیدگه‌لێك سه‌باره‌ت به‌ وه‌زیفه‌ی سه‌رۆك كۆماری عێراق

د.هەردی مێد

زۆرینه‌ی ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌م ماوه‌ی چه‌ند ساڵی پێشوو له‌ سه‌ر وه‌زیفه‌ی سه‌رۆك كۆماری عێراق نوسراون، به‌ ڕای من ده‌شێت به‌ سه‌ر‌ دوو روانگه‌دا دابه‌شیان بكه‌ین‌. یه‌كه‌میان، به‌ بێ ئه‌وه‌ی نوسه‌رانی ئاگیان له‌م ڕه‌وته‌ی سۆسیۆلۆژیا بێت

بۆچی یه‌كێتی شه‌ری ئێسقان شكاندنی سه‌رۆك كۆماری برده‌وه‌ ؟

دانا ساڵح

له‌م نوسینه‌دا به‌كورتی 10 خاڵ خراوه‌ته‌روو، كه‌ وه‌ك گرنگترین هۆكاره‌كانی شه‌ری بردنه‌وه‌ی پۆستی سه‌رۆك كۆمار له‌ لایه‌ن یه‌كێتییه‌وه‌ به‌رامبه‌ر پارتی ئاماژه‌ی پێدراوه‌:

لەنێوان بەشداریکردن‌و بەشدارینەکردن لە هەڵبژاردندا

د.شێركۆ كرمانج

بەگشتی سێ تیوری ناسراو هەن کە خوێندنەوە بۆ هۆکارەکانی پشت بەدیموکراسی بوون‌و ‏بەدیموکراسی نەبوونی کۆمەڵگەکان دەکەن، کە ئەمانەن:‏ یەکەم، تیوری تازەگەرایی (‏modernization‏)، تیوریست‌و ئەکادیمیەکانی سەر بە

بۆچی ده‌بێت به‌ لاوازبوونی گۆڕان نیگه‌ران بین؟

دانا قادر لەیل

به‌ لاوازبوون‌و پاشه‌كشه‌كردنی ئه‌و هێزه‌ی كه‌ نۆ ساڵه‌ دژ به‌ گه‌نده‌ڵی‌و نادادی ده‌سه‌ڵاتی كوردی وه‌ستاوه‌ته‌وه‌، هیوای گۆڕانكاری‌و چاكسازی تا ئاستێكی زۆر لاواز ده‌بێت‌و به‌ لاوازبوونی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، هه‌ردوو هێزی ده‌سه‌ڵاتدار ده‌ستكراوه‌تر ده‌بن

خۆتبه‌و ئاڕاسته‌ی ژیانت بنه‌خشێنه‌

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

مرۆڤ بونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە، سروشتی مرۆڤ بە جۆرێکە کە نەتوانێت دوور لە کۆمەڵگا ژیان بکات، گیانی پێکەوەبوون لە بونیادو پێکهاتەی هەر مرۆڤێکدایەو، ئەمەش وایکردووە لە یەکتر کۆببنەوەو خێزان‌و هۆزو خێڵ دروستببێت

بۆچی پ.د.ك له‌ هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی پۆستی سه‌رۆك كۆماره‌؟

د.هەردی مێد

وڵامی ئه‌م پرسیاره‌ی سەرەوە  ئاسان نییه‌، چونكه‌ له‌ ناو پرۆسه‌یه‌كداین هێشتا له‌ خۆبه‌رهه‌مهێناندایه‌، هاوتا زانیاری ته‌واومان سه‌باره‌ت به‌و‌ ره‌ده‌ڵوبه‌ده‌ڵ و گره‌وه‌ شاراوه‌كانی پشت پرۆسه‌كه‌وه‌ نییه‌.

بارزانی بەرەو چی و کوێمان دەبات ؟

د.مەریوان وریا قانع

ئەمەی خوارەوە چەند پەرەگرافێکی کورتە لە وتارێکی ھاوبەشی کاک ئاراس فەتاح و من بەناوی ”بارزانی بەرە و چی و کوێمان دەبات؟“ کە چەندڕۆژێک بەر لە ئەنجامدانی ڕیفراندۆم بڵاوکرایەوە. ئەمەش ھەندێک پەرەگرافی ئەو نووسینە:

ژماره‌ی دانیشتوانی قەزای چەمچەماڵ‌و كفری لە ساڵی ١٩٤٧

دکتۆر جەبار قادر

قەزای چەمچەماڵ لە کاتی سەرژمێری ١٩٤٧ یەکێ لە قەزا گرنگەکانی لیوای کەرکوک بوو، بریتیبوو لە ناوەندی قەزاو هەردوو ناحیەی ئاغجەلەرو سەنگاو. ژمارەی دانیشتوانی ناوەندی قەزاکە کە چەمچەماڵ بوو تەنها ١٨١١ کەس بوو. ژمارەی ئاواییەکانی ٦٤ ئاوایی بوو

لەیادی ڕاپرسیدا

د. ئیبراهیمی مه‌لا زاده‌

شکۆداربوونی نەتەوەیەك و هەڵبژاردنی سەربەخۆیی، پەیوەندی بە ناسیۆنالیزمەوە نییە، وەکو هەندێك کوردبوونی پێوە ناشیرین دەکەن، بەقەد ئەوەی پەیوەندی بەڕاستکردنەوەی ئەو زوڵمەوە هەیە کە لەسەرەتای

پەرلەمان كەی‌ و چۆن دەبێتە پەرلەمان؟

سالار مەحمود

بەهاو ڕۆڵی پەرلەمان، ڕەنگدانەوەی سیستمی سیاسی‌و كێڵگەو ژیانی سیاسی‌و تێڕوانینی هێزە سیاسییەكانە بۆ ئەو دەزگایەو بەهاداری‌و پێگەی بەهێزی پەرلەمانیش گوزارشتە لە ئاستی كلتوری دیموكراسی هەر وڵاتێك.

تونێلێکی تاریکتر یا تروسکایێکی هیوابەخش

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

لە ٣٠ی ئەم مانگەدا جارێکی دیکە دانیشتوانی باشووری کوردستان بەرەو سندوقەکانی دەنگدان دەڕۆن بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان بۆ خولی پێنجەم. بەهانە و هۆکارێکی زۆر هەن بۆ ئەوەی پشتگیری ئەو بۆچوونە بکەین کە دەخوازێ بڵێ ئەم هەڵبژاردنە لە زۆر رووەوە یەکلاکەرەوە دەبێت

میراتی سیاسی له‌باوانه‌وه‌ بۆ نه‌وه‌كان

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پرۆسەی هه‌ڵبژاردن له‌ كوردستان ‌زۆرترین قسه هه‌ڵده‌گرێت، كۆمه‌ڵێك دیارده‌ لە هەڵبژاردندا دەردەکەون كه‌ جێگه‌ی سه‌رنج و قسه‌ له‌ سه‌ركردنی چاودێرانی سیاسی و ڕۆژنامه‌نوسانه ، به‌شێك له‌و وێنانه‌ی کە له‌ پرۆسه‌ی هەڵبژاردن لە کوردستاندا ده‌بینرێت

ژمارەو ڕێژەی عەرەب لە کەرکوک لە ساڵی ١٩٤٧دا

دکتۆر جەبار قادر

وەک لە بەشەکانی دیکەی ئەم وتارەدا ئاماژەی پێکراوە، لە سەرژمێری ١٩٤٧دا باس لە پێکهاتەی ئەتنیکی دانیشتوان نەکراوە، بۆیە بەوردی ناکرێت ژمارە و ڕێژەی پێکهاتەکان دیاریبکەین، لەگەڵ ئەوەشدا هەوڵدەدەم بە پێی ئەو زانیارییانەی ئەم سەرژمێرییە دەیانخاتە بەردەستمان

دانیشتوانی کەرکوک لە ساڵی ١٩٤٧

دکتۆر جەبار قادر

لەم ڕۆژانەدا بەکتێبێکی پڕ لە زانیاری بەسوددا دەچوومەوە کە کاک هۆشیار بەکر عەزیز لە سەر گەڕەکی شۆریجەی کەرکوک ئامادەی کردووە. ڕستەیەک سەرنجی ڕاکێشام کاتێ ئاماژە بە وتەی نووسەرێکی تورکمان دەکات کە درۆیەکی زلی لە بارەی شۆریجەوە کردووە

هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان

د.سەردار عەزیز

 بانگەشە بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان دەستی پێکرد. من گۆڕانم و بە هیوام گۆران سەربکەوێت، بەڵام لێرەدا باس لە پەرلەمان دەکەم بۆ مرۆڤی کورد، بە دەر لە هەر لاینگرییەکی حیزبی یان ئەخلاقێکی خێڵەکی.

وشە و بەرد

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

بەرد و وشە، هەم دادەتاشرێن، هەم لەجێی مەبەست بەکاردەهێنرێن، پێویست و کەڵکگرن، بۆ ژیان بەهادارو سەنگینن، وشەی کوردیی و بەردی نیشتمان، چەند و چۆن بەکاربهێنرێن، چوون یەکن، جگە لە جێگۆڕکێ، کەمناکەن،

ئەرکی ڕۆشنبیر لە دونیایەکی تاریکدا چییە ؟

د.مەریوان وریا قانع

بەبۆچوونی من ئەرکی ڕۆشنبیر لە ھەموو ساتەوەختێکی مێژووییدا، بە تاریک و ناتاریکییەوە، ھەر ئەوەیە باوڕەڕی بە ھێزی ووشە و بە توانای نووسین لەق نەبێت، گومان لەوە نەکات کە ھۆشیاریی دەتوانێت دونیا دەسکاری بکات

بۆچی سیاسییەکانی کورد بیرمەند و لێکۆڵەرە بیانییەکان دەهێننە کوردستان ؟

د.هەردی مێد

یه‌كێك له‌و دیاردانه‌ی له‌م ده‌یه‌یی دوایی له‌ كوردستانی عێراق خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ باو، رێكخستنی دیدارو دیمانه‌یه‌‌ له‌ نێوان لێكۆڵه‌وه‌ره‌ خۆرئاواییه‌كان و پیاوانی سیاسی هه‌رێمی كوردستان‌.

دواخستنی هەڵبژاردن یان یاریکردن بە هەستی خەڵک

دانا قادر لەیل

هەڵبژاردن بە یەکێک لە گرنگترین و باشترین سیستمی سیاسی تازە دادەنرێت ، کە لەو رێگەیەوە تاکەکانی کومەڵگە دەتوانن ماف و چارەنوسسی خۆیان دیاریبکەن، هەروەها  دەتوانین بڵێین  هەڵبژاردن پرۆسەیەکی فەرمییە لەبەردەم دەنگدەردا،

هاوپەیمانێتیی پاسەوانانی سیستەمی کۆن، سەرکردایەتیی یەکگرتو وەک نمونە

کەمال چۆمانی

ماوەی رابردو، لە دەستپێشخەرییەکی شۆڕشگێڕانەدا، لە پێناو چاکسازییەکی ریشەیی و بەخۆداچونەوەیەکی شۆڕشگێڕانە، سەلاحەدین بەهائەدین، ئەمینداری گشتیی یەکگرتوی ئیسلامیی کوردستان، پڕۆژەیەکی بردە ئەنجومەنی سەرکردایەتیی

چەند ڕامانێک لە سەر مەرگی شەریف باجوری

د.سەردار عەزیز

یەکەم، شەریف باجوری مەرگێکی ماناداری کرد. لە دەیەی ڕابوردودا مەرگ لە کوردستان، بە تایبەت کوردستانی باشور، مەرگی مانادارنیە. مەرگی دەرئەنجامی ژیانێکی خراپە. خەڵك بە روداوی هاتوچۆ دەمرن

کەرکوک لەبەردەم مەترسییە گەورەکەدا

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

کەرکووک کە نزیکەی حەوت هەزار ساڵە مەڵبەندی شارستانیەت و پێکەوەژیانە، هەر لەسەرەتای دروست بوونییەوە تاکو ئەمڕۆ، ڕەگەزی کورد، پێکهاتەی سەرەکی ئەتنییە جیاوازەکانی بووە.

ڕۆمانی خـەون لەسەرزەمینی شێرە پەڕۆکان

هادی حەمە ڕەشید

ڕۆمان وەك گرنگترین ژانری ئەدەبیی، بەقەولی ڕەخنەگرانی ئەدەب، باڵاترین ژانری ئەدەبیی، ئاتاجی بە لێوەشاوەییەکی پێویستە تا پاڵ بەنووسەرەوە بنێت کە خۆی لەو پانتاییە بدات، بۆ ئەوەی ڕۆمان بنووسیت بێگومان ئەخوازێت

پردی پردێ: سیمبۆڵی شکستی مۆدێلی ناسیۆنالیزمی ھەرێمیی کوردی

ئاراس فەتاح

پرد فرەمانا و وەزیفەیە، ھەڵگری خەسڵەتێکی دووفاقەییە. لەکاتی پێویستدا دروستدەکرێت و لە دۆخی مەترسییشدا دەتەقێنرێتەوە. پرد دەشێت بەیەکبەستنەوەی دوو جوگرافیای سروشتیی بێت بەیەکتر، یاخود دابڕانی دوو جوگرافیای سیاسیی،

مه‌رگ به‌ر خامنه‌یی، یان مه‌رگ به‌ر سه‌رمایه‌داری؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هه‌موو شۆڕشه‌کان له‌ مێژوودا به‌رهه‌می ناعه‌داله‌تیبوون، هه‌ربۆیه‌ تا نایه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری و سیاسی مابێت، ئه‌گه‌ری هه‌ڵگیرسانی شۆڕش‌و بوونی شۆڕشگێڕو دژه‌شۆڕشمان ده‌بێت.

بۆچی پوتین دۆستیوڤیسکیە ؟

د.سەردار عەزیز

کاتێک کیسنجەر لە دیدارەکەی ڕۆژنامەی فاینانشاڵ تایمزدا پوتینی بە دۆستیوڤیسکی چواند، بۆ من جێگەی سەرنج بوو، ئەمە ناچاری کردم چەند ڕۆژێک بۆ تێگەیشتن لە دیدی دۆستیوڤیسکی تەرخان بکەم بە میتۆدی خوێندنەوەی خێرا.

ئۆپۆزسیۆن لە بازنەی پلانی دەسەڵاتدا

عومەر عەلی

ئەگەر وەك چاودێرێك لە دەرەوەی پرۆسەی سیاسی سەیری بارودۆخی كوردستان بكەیت و شیكاریەكی سیاسی بێ‌ لایەن بكەیت، ئەوكاتە دەزانیت كە كوردستان لەچ ئاستێكی دواكەوتوودایە لە ڕوی سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەوە

رێبازەكەی نەوشیروان مستەفا چی لێ بەسەر هات ؟

دانا قادر لەیل

کێشەکانی گۆران سەرچاوەکانیان بۆ چوار رەهەندی زۆر گرنگ دەگەرێتەوە کە ئەمانەنن : یەکەمیان : لە رابردوودا تاپۆکردنی ئەو موڵ و سامانی بزوتنەوەکە لەسەر ' چیا و نما '، لە ئێستادا زۆرینەی ئەندام و لایەنگرانی پێیان وایە بزوتنەوەی گۆڕان لە دوای نەمانی نەوشیروان مستەفا،

كورسی ده‌سه‌ڵات وه‌ك حه‌زێكی هه‌میشه‌یی

ئیبراهیم گەلەژێری

بەخێرایەکى کەمیش بێت بڕوانین لە كۆی حكومڕانی حیزبی و حكومی و سه‌ربازی له‌م هه‌رێمی كوردستانه‌ كه‌، ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ژیانى سیاسى و فەرهەنگى و رۆشنبیرى كه‌لتوری  ئەم ووڵاتەى خۆمانه‌

گۆڕان لەبەردەم ئالنگارییە گەورەکەدا؛

کەمال چۆمانی

من بەوە نیگەران نیم گردی زەرگەتە و کۆمپانیای وشە و ئابوریی گۆڕان لەسەر دوو کەس تاپۆ دەکرێن، بەوە نیگەرانم ئەو گەنجانەی ناو گۆڕان کە بڕیاربو دژی بنەماڵەگەرایی خەباتی دیموکراسیی بەردەوامیی پێبدەن، ئێستا خۆیان لەبیرکردوە و هەمو کار و قسەکردنێکیان بۆتە دیفاعکردن لە چەسپاندنی ئەو ناشەرعیبونە و بەبنەماڵەییکردنەی بزوتنەوەی گۆڕان.

میراتی سیاسی و كاریگەری لەسەر دیموكراتیزەكردنی كۆمەڵگا

بەهمەن ئەحمەد

لەئێستادا سیستمی پاشایەتی و گواستنەوەی دەسەڵاتی شانشینی لەباوكەوە بۆ كوڕ نمونەی لەجیهاندا كەمبوەتەوە، لەبەرامبەردا نمونەی گواستنەوەی میراتی سیاسی لەناو پارت و رژێمە سیاسییەكاندا لەدەركەوتن و هەڵكشاندایە

خۆپیشاندانەكانی باشوور و ناوەڕاست لە تای تەرەزووی حكومەتدا

گۆران قادر احمد

لە دوای هەڵبژاردنەكانی مانگی مایسی 2018 چاودێران پێیان وابوو كە هەندێك لە كێشەكانی عێراق چارەسەر دەبێت، بەتایبەت كە ئەم هەڵبژاردنە دوای سەركەوتن بوو بەسەر گروپی داعشدا، بەڵام خۆپیشاندانەكانی باشوور و سەرهەڵدانەوەی گروپی داعش چەند پرسیارێكی جدی بە دوای خۆیدا دەهێنێت

 ١٤ی تەموز .. شه‌وێكی شوم و به‌یانیه‌كی خوێناویی

دانا ساڵح

ئێستا ٦٠ ساڵ تێده‌په‌رێت به‌سه‌ر كۆتاییهێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی پاشایه‌تیی لە عێراقدا، هێشتا مشتومریی زۆر هه‌یه‌ له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا 14ی ته‌موز كودەتایه‌كی خوێناویی بوو یان شۆرش بوو ؟

كودەتای پاش مردن

بەهمەن ئەحمەد

كودەتا دەستەواژەیەكی سیاسی سەربازییە بەواتای قڵپكردنەوەی دەسەڵاتێك دێت لەڕێگای هێزو چەكەوە لەماوەیەكی كەمدا، قڵپكردنەوەی ئێستا و سڕینەوەی رابردوو بەشێكن لەمەهامی كودەتاچییەكان

پێویستە لەم دۆخەدا چی بکەین ؟

دانا قادر لەیل

کێشەی ئـێمە دۆخە سیاسیەکەیە بە گشتی ، کە ئیستا هەموومان پێیوە گیرۆدە بووینە ، گرنگە بیر لەوە بکەینەوە کە گۆرانکاری لەو دۆخە سیاسیە بکەین ، گۆرانکاری سیاسیش بەستراوەتەوە بە روداو و گۆرانە ناوخۆییەکان یان وابەستەیە بەو گۆرانە گشتیانەیە کە دونیا دەگرێتەوە .

سەبارەت بەدۆخی ئەمڕۆکەی بزوتنەوەی گۆڕان

د.مەریوان وریا قانع

لەم ماوەیەدا ژمارەیەک نامە و پرسیاری زۆرم بۆ ھاتوە لەسەر ئەوەی دۆخی بزوتنەوەی گۆڕان چۆن دەبینم و گۆڕان بەرە و چی کوێ دەڕوات؟ حەزدەکەم لێرەدا زۆر بە کورتیی لە پێنج خاڵدا وەڵامی ئەو دۆساتەن بدەمەوە و ڕا و بۆچوونی خۆم لەم ڕووەوە بخەمە ڕوو.

فاشیزمی بزوتنەوەی گۆڕان دەبێت بەر لە گەشەکردنی بکوژرێت

کەمال چۆمانی

لە هەرێمی کوردستاندا، فاشیزم وەک سیستەم ئیش دەکات، تەنها ئایدیۆلۆژیایەک نییە. ئەو سیستەمی فاشیزمە، هەڵقوڵاوی مێژوی بزاڤی کوردایەتییە و لە ململانێکانی نێوان ئیبڕاهیم و ئەحمەد و مەلا مستەفادا درێژبۆتەوە

هه‌رێمی كوردستان له‌نێوان كوڕه‌كانی سه‌رۆك و بیری چاكسازیدا

ئیبراهیم گەلەژێری

بزوتنه‌وه‌ی چه‌كداری كورد به‌درێژایی خه‌بات كردنی بۆ هێنانه‌ كایه‌ی سیسته‌می داد په‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی و دروست كردنی قه‌واره‌یه‌كی سیخناخ به‌ ئازادی و دیموكراسی یه‌كێك بووه‌ له‌ دروشمه‌ سه‌رتایه‌كانی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌، گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ مێژووی ئه‌و شۆڕش و خه‌باته‌

حزبی کوردیی لەبەردەم دابڕانی مۆراڵ دا

لەشكر قادر ڕەسوڵ

بەپێی کەلتوری سیاسی و سیستەمی دیموکراسی دونیای نوێ، ھەروەھا لەناو ئەندێشەو فەلسەفەی سیاسیدا مرۆڤ سێنتەرو ئامانجی باڵایە، کۆی شتەکانی دیکە "سیاسەت، ئاین، زانست....ھتد" وەسیلەو ئامرازن و دەبێ بچنەوە خزمەتی ئەو ئامانجە باڵاكە كە مرۆڤە.

حزبەکانى ڕۆژهەڵاتى کوردستان لە نێوان خەباتى چەکداریی و خەباتى مەدەنیی

ئیبراهیم گەلەژێری

حکومەتى ئێران کە هەڵگرى بیرێکى دوژمنکارانەى وڵاتە زل هێزەکانى وەک پرەنسیپى خۆى وێنا کرد بڕوایەکى لاى خەڵکى ترى دانیشتوى ئێران دروست کرد کە، هەر کەسێک لەدەرەوەى دوژمنایەتى ئەمریکاو ئیسرایل داواکاریەکى ترى هەبێ ئەوا لە ڕیزى ئەو دوو دوژمنە هەژمار دەکرێت,

هەرێمی كوردستان و كۆتایی ئۆپۆزسیۆن

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

پەنابردنی دووپارتە دەسەلاتدارەكەی كوردستان بۆ ئەم شێوازە نوییە لە دەستكار یكردنی دەنگی هاوڵاتیان و تێكدانی ئەنجامەكان بە ویستی خۆیان و دانانی لە ژورە تاریكەكان و ئاگاداری هەندێك لە وڵاتانی هەریمایەتی و دەرەوەش، ئاماژەیەكی مەترسی داربوو بۆ سەر رەوشی دیموكراسی و چارەنوسی ئوپۆزسیون لە هەرێمی كوردستاندا، چونكە ئەم هەنكاوە بە نیسبەت هەریمی كوردستانەوە نوێ بوو، ب

دروستكردنی كێشەی ئاینیی، لە قازانجی كێدایە؟

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

ئاشكرایە خەڵكی هەرێمی كوردستان بە دەم دەیان دەردو قەیرانی سیاسیی و كۆمەڵایەتی و ئابووری و دەروونییەوە دەناڵێنن:

بۆ ئەوەی بزوتنەوەی گۆڕان نەبێتە یەکێتییەکی تر

کەمال چۆمانی

سەرۆکی پێشوی باشوری ئەفریقا یاکوب زوما (٢٠٠٩-٢٠١٧) یەکێک بو لە پیاوە شۆڕشگێڕەکانی باشوری ئەفریقا و حیزبەکەی نیڵسۆن ماندێلا، تەنانەت سەرۆکی پێشی ئەی ئێن سییش بو، واتا کۆنگرەی نیشتیمانیی ئەفریقا. بەڵام بە هۆی گەندەڵیی و خراپ بەکارهێنانی دەستەڵاتەوە، ناچارکرا واز لە دەستەڵات بێنێت و روبەڕوی سەدان کەیسی گەندەڵییش کراوەتەوە، لەناویشیاندا هەوڵێکی ئیغتیساب. 

هەڵبژاردنێکی خراپ لە عێراق

هێرش عەبدولرەحمان

بەداخەوە هەر یەکەم ڕۆژ كە بەڵگەی ساختەکاریی هەڵبژاردنەکان ئاشکرا بوون دەرفەتی دووبارە بنیادنانەوەی عێراق لە خاڵێکی هەستیاردا لەکیسچوو، بەو هۆیەشەوە بەردەوام کەلێن و ناکۆکی لە نێو هێزە سیاسیەکان و دامەزراوەکانی دەوڵەتدا دروست دەبێت.

دکتۆر مسته‌فا زه‌ڵمی ریفۆرمخوازێكی ماندوونه‌ناس

دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین

هه‌ست ده‌که‌م هێشتا خوێنه‌ری کورد وه‌ک ئه‌وه‌ی پێویسته‌ به‌م زانا گه‌وره‌یه‌ی ئاشنا نه‌بووه‌، هۆکاری ئه‌م باش نه‌ناسینه‌ زۆره‌، لێی ده‌گه‌ڕێم بۆ کات و ده‌رفه‌تی دیکه‌، ئه‌وه‌ی گرنگ بێت له‌ئێستادا چۆن بتوانین خوێنه‌ری کورد به‌لایه‌نه‌ شارا‌وه‌کانی ژیانی دکتۆر مسته‌فا زه‌ڵمی –خوا لێی خۆش ببێت- ئاشنا بکه‌ین، به‌تایبه‌تی سه‌ره‌تای گیانی ریفۆرمخوازی لای دکتۆر مسته‌فا زه‌ڵمی پشتیوان به‌خوا له‌چه‌ند وتارێکدا تیشک ده‌خه‌مه‌ سه‌ر ئه‌م بواره‌و ئومێده‌وارم بتوانم مافی خۆی بده‌مێ.

زیندانییه‌ك، به‌ره‌و كۆشكی چانكایا

د.سەلام عەبدولكەریم

كارلایل به‌رجه‌سته‌كردنی ئه‌و رۆڵه‌پاڵه‌وانیه‌ له‌یه‌ك فۆرم‌و ده‌ركه‌وته‌ی تاكه‌كه‌سدا نابینێته‌وه‌، به‌ڵكو له‌چوارچێوه‌ی ده‌ركه‌وته‌كانی(په‌یامبه‌ر، شاعیر، نوسه‌ر، پیاوی ئاینی، فه‌رمانده‌ی سه‌ربازی، پاشا‌و دواجار كه‌سایه‌تی‌و سه‌ركرده‌ی سیاسیدا) روونیان ده‌كاته‌وه‌.

جنێو، وه‌ك یه‌كێك له‌ چه‌كه‌ باوه‌كانی ململانێی سیاسی

د.هەردی مێد

له‌م یه‌ك دوو ساڵه‌ی دوایدا، هه‌ندێك پێیانوایه‌ هیچ كاتێك به‌ ئه‌ندازه‌ی ئێستا كۆمه‌ڵگای كوردی جنێوفرۆش نه‌بووه‌. هه‌ندێكی ترش پێیانوایه‌ زۆرێك له‌ لایه‌نگران و هه‌ڵسوڕاوانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان جنێوفرۆشن و دواجار هه‌وێنی ئه‌م دۆخی جنێوفرۆشتنه‌ن

ئایا کورسیەکەی سەرۆک کۆمار، هاوکێشەکەئاڵۆزتر دەکات؟

ئیبراهیم گەلەژێری

دوای 12ی ئایار خه‌ریكه‌ هێدی هێدی چاوه‌كان له‌سه‌ر ته‌زویر كردن و ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردن لاده‌چن و هه‌مووان چاویان ده‌چێته‌وه‌سه‌ر به‌غداد كه‌، دواهه‌مین بڕیارو وه‌رگرتنی زۆرترین پشك و ده‌سكه‌وتی سیاسی له‌وێوه‌ بۆچوار ساڵی تر لایه‌نه‌ سیاسه‌كان ده‌ست به‌كاری سیاسی بكه‌نه‌وه‌

گەڕانەوە بۆ پایتەخت، لە نێوان شیرینى بردنى کورسى و چەشتنى تاڵى بایکۆت

ئیبراهیم گەلەژێری

لە کاتى پڕوپاگەندەى هەلبژاردنى 12/5 هێزە کوردیەکان جگە لە بەخشینەوەى خیانەت بۆیەکترى و تاوانبار کردنى یەکتر هیچى تریان لەهەگبە نەبوو، هاووڵاتیانى کوردستان بەشێکیان گەیشتبوونە ئەو بڕوایەى سەختە ئەو دوو هێزە بتوانن جارێکى تر بە خەڵک بڵێنەوە لە بەغداوە مافەکانتان بۆ وەردەگرینەوە.

بۆچی ناڕازی‌ و ڕەخنەگرەکان دەبێت دەنگ بدەن؟

د.شێركۆ كرمانج

ئەمڕۆ لە ڕادیۆی نیشتیمانیی (National Radio) ئوسترالی گوێم لە بەرنامەی بیرۆکە گەورەکان (Big Ideas) دەگرت. لە بەرنامەکە فەیلەسوفی ناودار پیتە سینگە (Peter Singer) قسەی دەکرد. سینگە فەیلەسوفێکی ئوسترالیە بەڵام لە زانکۆی پرینستنی ئەمریکی وانە دەڵێتەوە. ئەو فەیلەسوفە پسپۆڕییەکەی بواری ڕەفتار و ئەخلاقە (moral and ethics).

خانەنشینانى نایاسایى، بێدەنگترین چینى کۆمەڵگە

ئیبراهیم گەلەژێری

حکومڕانى کوردى هەندێک دەستەواژەى نوێى هێنایە نێو فەرهەنگى کلتورو کارگێڕى کایەکانى دەوڵەت، ڕەنگە کوردستان بێ نمونە بێ لەماوەى 27 ساڵى ڕابردوو ئاسانترین ڕێگە بۆ هەڵکشانى دەوڵەمەند بوون یان ڕاستر بڵین بۆ زویر نەبونى کۆنە جاش و چۆڵ نەبونى دیوەخانەکانى نزیک لە حزبەکان بەخشینەوەى پلەى باڵاى خانەنشینى بوبێت

مۆدێلی دەمیرتاش، ڕێبوارێک لە زیندانەوە

ئاسۆ عەبدوللەتیف

یاسایەک ھەیە لە تورکیا، کەبە واژۆی سەد ھەزار ھاوڵاتی یان بیست پەڕلەمانتار، رێگە بە زیندانی سیاسی دەدات خۆی کاندید بکات، من سەرسامی ھەندێ یاسام لە تورکیا سەرباری زەبروزەنگەکانی دەوڵەت لەسەر ئازادی و مافی مرۆڤ و رەوشی خراپی زیندانەکان و بارە نائاساییەکانی ئاکەپە.

 ١٥ ساڵ، کورد لە کەرکوک چی کرد ؟

بەهرۆز جەعفەر

وورده‌كارییی فه‌وتاندنی كه‌ركوك "ئۆرشه‌لیمه‌كه‌ى كورد" له‌م نووسینه‌دا، له‌لایه‌ن به‌رپرسانى حیزبى و پیاوه‌كانى خێڵ و بنه‌ماڵه‌وه‌، نه‌ك ئه‌یسه‌لمێنێت پانزه‌ ساڵ كورد هیچى بۆ كه‌ركوك نه‌كردووه‌و، به‌ تیمێكى سیاسى و ئه‌منى و میدیایی و ئیدارى لاواز و پیسخۆر چونه‌ته‌ شاره‌كه‌وه‌، به‌ڵكو نیشانى ئه‌دات بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ به‌ده‌ستى كورد گورز له‌ كوردستانى بونى كه‌ركوك دراوه‌:

فاكته‌ره‌كانى سه‌رهه‌ڵدانى توندڕەویی ئاینی چییه‌؟

دیار ئیبراهیم

بە گشتی دەتوانین پێناسەی توندڕەوی بکەین بەوەی بە کەسێک یان گرووپێک یان ئەفکارێک دەگوترێت کە خۆیان بە خاوەن ڕاستی تەواوەتی دەزانن و پێانوایە ئەوەی پێچەوانەی دیدو بۆچوونی ئەمان بێت لەسەر هەڵەیەو جگە لە خۆیان هیچ کەسی دیکە شایەنی پلەو پایەی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئاینیی نییە،

کاندیدەکانی هەڵبژاردن، لە بەردەم هەڵەکانى حزبەکانیان؟

ئیبراهیم گەلەژێری

خەریکە لەکاتى ڕیکلامى هەڵبژاردن لە قۆناغى مسەوە بۆ قۆناغى زیوین بپەڕینەوە، قۆناغى زێڕ مەترسیەک دروست دەکات، کە بەهۆى توندبوونەى بانگەشەوە حزب و کاندیدەکان پەنا ببەنەبەر هەندێک کار دوور لە پرەنسیپەکانى بانگەشە و بڵاوکردنەوەى مەلەفى خراپ، ڕەنگە سڵ لە بابەتە زۆر تایبەتەکانیش نەکەنەوە کە هیوادارین ئەمە ڕوونەدات.

ئێوە وەک عێراقی کاندیدن و ئێمەش وەک عێراقی دەنگ دەدەین

پەیمان عیزەدین

ڕەنگە داننان بە عیراقیبون بۆ زۆربەمان کارەسات بێ و ڕۆژێک لە ڕۆژان بەم جۆرە بیرمان لێنەکردبێتەوە و لە ناو عیراق و وەک عیراقی خۆمان نەبینیبێت ، بەڵام ئەمە سەرەتاییترین ڕاستیەکانی هەڵبژاردنن بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کە بەداخەوە لە بانگەشەی زۆربەی کاندید و قەوارە سیاسیەکاندا ونە.

یەكێتی بە دروشمێكی تەمومژاوییەوە دەچێتە كەمپینی هەڵبژاردنەوە

هێمن باقر

هەفتەی یەكەمی هەڵمەتەكانی هەڵبژاردنەكان لە هەرێمی كوردستان بە گەرموگوڕی بەڕێوەچوو، بەڵام ئەوانەی تا ئێستا یەكێتی و پارتی بەساردی بەشداریی هەڵمەتەكە دەكەن.

پێوەرەكانی بانگەشەیەكی دیموكرات ‌و مەدەنی

سـەروەر حـەمـە

عێراقییەكان لە بەردەم چوارەمین خولی هەڵبژاردنی پەرلەمانەكەیاندان، كەوا بڕیارە لە ڕێكەوتی 12ی ئایاری ئەمساڵ ئەنجام بدرێت. بەپێی ئامارەكانی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان، (24) ملیۆن و (400) هەزار كەس لە هاووڵاتیانی عێراق مافی دەنگدانیان هەیە

یەک ستراتیژ و دوو ڕێگا : یان کورد یان داعش 

هونەر تۆفیق

تا سەیری دیمەنە جیوگرافی و مێژوویەکەی ناوچەکە نەکرێت ، دیمەنە سیاسیەکەی قەیرانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ڕوون نابێتەوە بۆمان . ئەم دیوە جیوگرافیەی ناکۆکیەکانی ناوچەکە بۆ پسپۆڕێکی سەربازی بەرچاوی ڕوونترە تا ڕوانینێکی سیاسی مجەڕەد .

"ئەردۆغان تورکیای کردووە بە سعودیەی ساڵانی هەشتاکان"

مایكڵ ڕۆبن

ئه‌ردۆغان به‌ توندى توركیاى له‌ ناو بلۆكى ئیسلامیدا جێگیركردووه‌ و فه‌زڵی روسیاى به‌سه‌ر ناتۆدا داوه‌، ئاگرى دینى خۆش ده‌كات نه‌ك هه‌ر دژى جوله‌كه‌ و مه‌سیحى به‌ڵكو ته‌نانه‌ت دژى ئه‌و موسڵمانانه‌ش كه‌ تێڕوانینێکی كۆنه‌پارێزیی وه‌كو ئه‌ویان نییه‌.

مەگەر تاعون کۆمانکاتەوە

بەختیار ئەحمەد كاكی

هێشتا ئەو نەخۆشییەى کە دووچارى سەرتاپاى ئەزمونى حوکمڕانى بۆتەوە لە باشورى کوردستان نەگەیشتۆتە ئەو ئاستەى کە مەترسیی لەسەر تەواوى کۆمەڵگا دروست بکات تا یەک هەڵوێست بن لەئاست چارەسەر کردنیدا. هێشتا گوشارەکانى >>>>>

سەردەمی ئەبوئەڵقە 

هونەر تۆفیق

نازم گەزار و جەبار کوردیی، دوو گەنجی چەقۆکێشی سەرسەری بەغدایی گەڕەکی فەزڵ بوون، سەدام حسەین لە شەستەکانەوە لەگەڵ ئەم دوو گەنجە چەقۆکێشە و باندەکەیاندا ئاشنا دەبێت و هاوڕێیەتیان دەکات، زۆرێک لە کوشت و بڕیەکانی نەیارەکانی خۆی بەم چەقۆکێشانە ئەنجام ئەدات . 

کوردستان لەبەردەم قەیرانی ساغ کردنەوەی مێژوودا؟

ئیبراهیم گەلەژێری

لە سیاسەتدا هیچ شتێک بەقەد مردن و دوور خستنەوە لەبەرەی جیاوازەوە ناتوانێ ڕاستیە مێژوویەکان ئاشکرا بکات، هێندەی سیاسەکان دەیانەوێ ڕاستیەکان لەخەڵک و تەنانەت لە هاوڕێ و هاوسەنگەرانیشیان بشارنەو

هەڵسوڕاوە گەنجەكانی گۆڕان بۆچی بێدەنگن لە هێرشكردنە سەر سەباحی قارەمان ؟

هێمن باقر

ئەم بەیانییە سەباحم بینی لەدڵەوە كزە لە جەرگم هات، كاتێك پێی وتم ئیتر شوێنی من لەم شارەدا نەماوە، ماڵەكەم باردەكەم و دەچمەوە گەرمیان.

چۆن ڕووبەڕووى ئەم کەوتنە ئەخلاقییە ببینەوە ؟

هادی حەمە ڕەشید

هاوکێشەى (سەرکردایەتیی و جەماوەر) وەک ئاو و ماسی دووانەى دانەبڕاون، هەرچى توڕەبوون و هەڵچوون و جوڵەیەکى کۆمەڵایەتیی، بەبێ بوونى ئەو دووانەیە، تابلۆیەکى تەواو نەکراوە، هەر لە مێژووى ئێمەدا دەکرێت سەرنج بخەینە سەر دوو ڕووداو:

عه‌بادى، پیاوى ڕێكه‌وتنه‌ پیسه‌كان

هێمن باقر

عەبادی چوار مانگه‌ خه‌ڵكى كوردستانى خستووەته‌ سه‌ر ئاگر، په‌یتا په‌یتا لێدوان ئه‌دات "موچه‌ى فه‌رمانبه‌ران ده‌نێرین" دوو مانگه‌ خه‌ڵكى سه‌رقاڵ كردووه‌ به‌ ناردنى فه‌رمانبه‌ره‌ پله‌ حه‌وته‌كانیه‌وه‌ بۆ هه‌رێم گوایه‌ وردبینى له‌ لیستى موچه‌خۆراندا ده‌كات.

لە پیرۆزکردنی دەق‌و کەس بۆ پیرۆزکردنی ژیان

د.شێركۆ كرمانج

قسەکردن لەسەر دەق‌و کەسایەتییە دینییەکان‌ لە دنیای ئێمە قەدەغەکراون. ساڵانێکیشە وا خەریکە قسەکردن لەسەر دەق‌و کەسایەتییە سیاسیی‌و نەتەوەییەکانیش تەحریمدەکرێن.

ئازادکردنی ساڵح موسلم چیمان لەسەر ئەوڕوپا پێدەڵێت؟

د.شێركۆ كرمانج

لەم کورتە بابەتە هەوڵدەدەم  چوارچێوە تیورییەکانی لیبرالیستەکان بکەم بە دیدگایەک بۆ تیشک خستنە سەر ئەم بابەتەو هۆکارەکانی بەهەڵە تێگەیشتن لە سیستەم‌و شێوازی کارکردنی دامەزراوە دەوڵەتییەکان بخەمەڕوو.   

بەڵێنی كاندیدكردن و سەرەتایەكی مەترسیدار!

بەهمەن ئەحمەد

هاوشان لەگەڵ گۆڕانكارییە سیاسی و جیۆپۆلۆتییەكانی عێراق و هەرێمی كوردستان، چەندین هێزی سیاسی نوێ لەهەرێمی كوردستان سەریان هەڵدا، ئارگیومنتی سەرەکی ئەم هێزە سیاسییانە پێشکەشکردنی شێوازی نوێی كاری سیاسی و مۆدێلی نوێی حزبایەتییە بۆ تێپەڕاندنی مۆدێلەكانی دیكەی حزبایەتی كە دواینیان بزوتنەوەی گۆڕانە، بەڵام سەرەتای كاركردنی ئەم هێزانە سەرنجێكی دیكەمان لادروستدەكات.

یه‌کێتی کۆنگره‌ ده‌به‌ستێ ؟

کاروان عەلی شامار

هەفته‌ی رابردوو ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی و له‌گه‌ڵ به‌شێک له‌ سه‌رکردایه‌تی ئه‌و حیزبه دوای زیاتر له‌ چوار ساڵ تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ر واده‌ی به‌ستنی کۆنگره‌دا‌، پێشنیاریان کرد له‌ ڕۆژی (5)ی ئازاردا کۆنگره‌ چوار ببه‌ستێ! به‌ڵام گومان له‌وه‌دا نییه‌ ئه‌نجامدانی وه‌ها کارێک ئیراده‌یه‌کی بوێر و شلگێری ده‌وێ که‌ بتوانێت هه‌موو ئه‌و بتانه‌ تێک بشکێنێت که‌ بونه‌ته‌ له‌مپه‌ر له‌بۆ ئه‌نجامدانی وه‌ها کارێک.

مەنبەج لەنێوان ئەمریكا و توركیادا

د.سەردار عەزیز

لە عەفرین تورکیا و ئەمریکا بەریەک ناکەون، کەواتە کۆمەڵێک میکانیزم و ململانێی تر لە ئارادایە. بەڵام لە مەنبەج تورک و ئەمریکا بەریەک دەکەون، ئەگەر هاتوو سوپای تورکی توانی بگاتە ئەو شارە. بەریەککەوتنی ئەمریکا و تورکیا بەریەککەوتنێکە هەردوو هیزی کاریگەری ناو سوریا کە ئێران و روسیان پێی شاگەشکە دەبن. هەروەها سوریاش. چونکە هەردوو تورکیا و ئەمریکا لە ناو سوریادا لە لایەن ئەو هیزانەی ترەوە نەخوازراون.

عەفرین و شەڕەکانی سوریا

د.سەردار عەزیز

هێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین یەکێکە لە شەڕەکانی ناو سوریا. شەڕەکانی سوریا چەند شەڕێکن و لە ڕووی کات و شوێن و ئەکتەر و ئامانجەوە جیاوازن. شەڕی یەکەم شەڕی خەڵكی سوریا (زۆرینە سوننە) لە گەڵ رژێمی ئەسەدی عەلەویدا بوو. پاشان ئەم جەنگە بوو بە جەنگی خوێناوی گروپە توندڕەوەکان، بە هاوکاری تورکیا و وڵاتانی کەنداو، لە گەڵ ئەسەددا، هەتا هاتنی داعش.

نامـــــــــەیەکی کراوە بۆ حەیدەر عەبادی...

بەرهەم مستەفا

هەموو لایەک ئاگادارن ، ژیان و گوزەرانی مامۆستایان لەسایەی فرۆشتنی نەوتی سەربەخۆی کوردستان لەلایەن پارتیەوە، بە پشتیوانی یەکێتی ئێمەی گەیاندۆتە دۆخێکی ناهەموار ، بەرلەساڵێک نامەیەکی کراوەم بۆ سەرۆکی حکومەتی هەرێم نارد و سەرجەم مەترسیەکانم خستەڕوو، بەڵام بەداخەوە وەک پیشەی هەمیشەییان ئەم کەرتە هەستیارەیان بەلاوە گرنگ نەبوو ..، بۆیە لە پێناو ڕاگرتنی پرۆسەی پەروەردەو بژێوی توێژێکی گرنگی وەک مامۆستایان ئەم نامە کراوە ئاراستەی حەیدەر عبادی ئەکەم ..

ئەو خیانەت و بێڕێزییەی ئەردۆگان بەرامبەر ئەمریكا و ترەمپ دەیكات

بەهمەن ئەحمەد

ئەردۆگان دەتوانێت بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا رەتبكاتەوە بەبێ هیچ كاردانەوەیەك؟ ئایا ئەمجۆرە هاوپەیمانێتییە بۆماوەی چەندە بەردەوام دەبێت ؟ پێوستە ئەمەریكا بیر لە رێكخراوی ناتۆ بكاتەوە بەبێ توركیا؟ دواین هۆكاری ئەوەش كە ئەمەریكا پێویستە بیر لەشتێكی وەها بكاتەوە هێرشی توركیایە بۆسەر كوردەكانی سوریا، هەمان ئەو كوردانەی كە بەهاوكاری و راهێنانی ئەمەریكاوە بەرپرسیارێتی جەنگی داعشیان لەئەستۆگرت.

جیاوازی لەنێوان خانەنشینانی هەرێم و بەغدا

د. بایەزید حەسەن

یەكێك لەو مافانەی هەر فەرمانبەرێك پێویستە بیزانێت ئەوەیە چۆن خانەنشین دەكرێت؟ كەی دەكرێت؟ دوای خانەنشینی چەند موچە وەردەگرێت؟ ساڵانی خزمەت چۆن هەژمار دەكرێت؟ چەند لە موچەكەی دەبڕێت كاتێك فەرمانبەرە؟ جیاوازی لەنێوان پلە باڵا و فەرمانبەری ئاسایی چیە؟ وەڵامی هەموو ئەم پرسیارانە و چەندینی تر لەم نوسینەدا وەردەگریتەوە.

لە پشتی پەردەوە چی دەگوزەرێت؟

عەلی نادر

پێش چەند ڕۆژێك لە پێگە كۆمەڵایەتییەكانەوە وێنەیەك بڵاو كرایەوە كە تێیدا دوو پەرلەمانتار، كۆ بوونەتەوە. ئەو وێنەیە لێكدانەوەی زۆری بۆ كرا. دواتر هەردوو پەرلەمانتار لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەیان بە ڕاستی و دروستیی كۆبوونەوەكەیان دا.

لەنێوان قودس‌و عەفریندا

د.سەلام عەبدولكەریم

ەكورترین لێكدانەوەدا بۆ پەلاماری عەفرین لەروانگەی سیاسییەوە بریتیە لەئاڵوگۆڕ‌و سەفقەی فرۆشتنی شاری ئیدلیب، كەئۆپۆزیسیۆنی سوریای دۆستی توركیای تێدابوو بەروسیا‌و سوریا لەبەرامبەردا وەرگرتنی شاری عەفرین یان رێگەدانی روسیا بەتوركیا بۆ دروستكردنی پشتێنەی ئاسایشیی بەقوڵایی 30 كم

هەڵەیەك لە دادگای باڵای فیدراڵی عێراقەوە

ئەمین بەكر

بڕیارەکانی دادگای باڵای فیدڕاڵی کۆتایین و باڵايیان هەیە بەسەر هەمواندا بۆیە تەنها ڕێگەی دادگاکە خۆیمان بەدەستەوەیە بۆ ڕاستکردنەوەی بڕیارکەو ئێستاش دوای ئەوەی ئیشمان بۆکردوە بڕیارە لەماوەیەکی کورتا دادگا بەبڕیارەکەدا بچێتەوەو جارێکی تر ڕاست کردنەوەی بۆبکات.

هەڵبژاردن؛ هیوایەکی ناچاری

ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد

بەبیرەوەری سیاسی و بەتۆماری مێژوویی بۆ پرۆسەی هەڵبژاردن لەوەها ژینگەیەکدا کە ناوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە؛ هەڵبژاردن دابڕانی مێژوویی و بازدانی گەورەی لەهیچ کۆمەڵگایەکی ڕۆژهەڵاتیدا نەکردووە. بەڵکو هیوایەکی ناچارییە بۆ گۆڕانکاری. بەڵام لەدواجاریشدا هیوایەکی مایەپوچ بووە.

ڕوداوەكانی پشت كشانەوەی یەكگرتوو لە حكومەت

هێمن باقر

لە بنەرەتدا دانانی 20 ڕۆژ وەك دوا وادە بۆ كشانەوە بە كۆمەڵێك مەرجی تەعجیزییەوە بۆ حكومەت، ئامانجەكەی بەهانە هێنانەوە نەبوو بۆ مانەوە لە حكومەت و دودڵێش نەبوو لەوەی بكشێنەوە باشە یان نا؟ بەڵكو ئامانجە راستەقینەكەی خۆشكردنی زەمینەی ناوخۆیی حیزب بوو بۆ بڕیاری كشانەوە و نەمانی هیچ بەهانەیەك بوو بۆ مانەوە لە حكومەتدا.

چی لە خۆپیشاندانەكانی ئێران چاوەڕێ‌ دەكرێت؟

د.سەردار عەزیز

چاودێریکردنی ئەوەی لە ناوەوەی ئێران روودەدات، بە گشتی بە سەر دوو قوتابخانەدا بەش دەبن: ئەوانەی بڕوایان وەهایە کە ئەوە رودەدات بەشێکە لە گەشەی کۆماری ئیسلامی و قەیرانەکانی، بە هیچ شێوەیەک نابێتە هۆکاری ڕوخانی رژێم، ئەوانی تر، لە سەنگەری ئەوبەر بڕوایان وەهایە کە ئەمە ساتەوەختی گۆڕانکاریە لە ئێران.

لۆبی کورد لە واشنتۆن؛ لە نێوان شکست و سەرکەوتندا

هاوکار ڕەفیق ڕەحمان

لە ئاداری ٢٠١٦دا، لەسەروبەندی شەری داعشدا، هەریەکە لە قوباد تاڵەبانی و کەریم سنجاری و زاڵمای خەلیلزاد، لە پێناو یارمەتیدانی پێشمەرگە، هەوڵی لۆبیکردنیانداوە.

كورد و شیعە دۆستن یان دوژمن ؟

هێمن باقر

هەروەكو چۆن لەناو ماڵی شیعەدا دەنگێكی نەشاز هەيه دەیەوێت كورد وەك دوژمنی شیعە وێنا بكات.ئاواش لە كوردستان دەنگێك هەیە ئەیەوێت بیسەلمێنێت دوژمنی گەورەی كورد شیعەیە. لە مێژووی ڕزگاریخوازی كورددا لە باشور پەیوەندی نێوان كورد و شیعە پەیوەندیەكی باش و دۆستانە بوە.