مه‌رگ به‌ر خامنه‌یی، یان مه‌رگ به‌ر سه‌رمایه‌داری؟

مه‌رگ به‌ر خامنه‌یی، یان مه‌رگ به‌ر سه‌رمایه‌داری؟

372 خوێندراوەتەوە

هه‌موو شۆڕشه‌کان له‌ مێژوودا به‌رهه‌می ناعه‌داله‌تیبوون، هه‌ربۆیه‌ تا نایه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری و سیاسی مابێت، ئه‌گه‌ری هه‌ڵگیرسانی شۆڕش‌و بوونی شۆڕشگێڕو دژه‌شۆڕشمان ده‌بێت.

 
ده‌زانین له‌ هیچ قۆناغێکی مێژوودا هێنده‌ی ئابووری سه‌رمایه‌داری ناعه‌داله‌تی نه‌خوڵقاندووه‌و دژیه‌کییه‌کانی هێند زه‌ق نه‌کردۆته‌وه‌، تا ئه‌و ڕاده‌ییه‌ی چینی بۆرژوازی ده‌سه‌ڵاتدار به‌رده‌وام له‌ ئاماده‌کاری زیاتر و زیاتردایه‌ بۆ ڕێگریکردن له‌ شۆڕش و له‌ ئه‌گه‌ری ڕودانیشیدا سه‌رکوتکردنی.
وه‌ له‌ هیچ قۆناغێکی مێژووشدا هیچ سیسته‌مێکی ئابوری - کۆمه‌ڵایه‌تی- سیاسی هێنده‌ی ئه‌م سیسته‌مه‌ گشگیر نه‌بۆته‌وه‌و هیچکاتیش هێنده‌ زانست و مه‌عریفه‌ و ته‌کنه‌لۆژیای نه‌خستۆته‌ خزمه‌تی خۆی‌و ده‌زگا جیاوازه‌کانی هێنده‌ فره‌و به‌هێز نه‌بوون بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن‌و سه‌رکوتکردنی دژه‌کانی.

ئه‌مڕۆ نایه‌کسانی له‌ ئێراندا له‌وپه‌ڕی خۆیدایه‌ و بێباکانه‌ش درێژه‌ به‌ هه‌مان لۆژیکی خۆی ده‌دات‌و دیسان و دیسان خۆی به‌رهه‌م دێنێته‌وه‌. دژه‌ شۆڕش چ له‌ ناوخۆ و چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئێران به‌هێزه‌و له‌ زۆر لایه‌نیشه‌وه‌ هاوکاری یه‌کدی ده‌که‌ن. یه‌ک سیسته‌می ئابوری،سیاسی، سه‌ربازی، ئایدۆلۆژی (ئێرانی- ناوچه‌ی-جیهانی)دژی شۆڕشێکی ڕاسته‌قینه‌یه‌، دژی شۆڕشێک که‌ خاڵی ده‌سپێکی یه‌کسانی بێت و له‌سه‌ر هه‌مان لۆژیک به‌رده‌وامی به‌خۆی بدات.

 ئه‌وه‌ی نابێت له‌یادمان بچێت:

* ئه‌وانه‌ی ئێستا له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانن خۆیان ده‌جوڵێن یاخود ده‌جوڵێنرێن؟ بێگومان به‌شێکی گه‌وره‌ی ئه‌و ناڕه‌زایه‌تییانه‌ په‌یوه‌ندی به‌ فشارو سزا ئابوری و سیاسییه‌کانی ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانانی هه‌یه‌ که‌ له‌هه‌وڵی لاوازکردن و بچوککردنه‌وه‌ و خاڵیکردنه‌وه‌ی ئێرانن له‌ مه‌ترسی، نه‌ک گۆڕین و له‌ناوبردنی ڕژێمی ئاخوندی. ئه‌م سزا ئابورییانه‌ هه‌لومه‌رجی ژیان و گوزه‌رانی زۆرینه‌ی ئێرانییه‌کانی سه‌ختتر کردووه‌.

* هۆشیاری به‌ نایه‌کسانییه‌(مه‌رگ به‌ر خامنه‌یی) ده‌ڵێن یان برسێتیی؟ سه‌رکوتی چل ساڵه‌ی کۆماری ئسلامی و زه‌وتکردنی ئازادییه‌ جیاوازه‌کان له‌ چینی خواره‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا به‌ هاوکاری هه‌ردوو ده‌زگای زه‌به‌لاحی سه‌رکوت و ئایدۆلۆژی، بێگومان نایه‌کسانییه‌کی گه‌وره‌ی فیکری دروستکردووه‌، سیسته‌مه‌که‌ش بۆ مانه‌وه‌ و به‌رده‌وامی پێویستی به‌و نایه‌کسانییه‌ له‌ هۆشیاری هه‌یه.

ئاخۆ ئه‌وه‌ی داوای ده‌که‌ن عه‌داله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ یان ئازادی نیوڵیبرانی له‌سه‌ر بنه‌مای بازاڕی ئازاد؟ ده‌زانین هه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی که‌ ئازادییه‌ فه‌ردییه‌کانی به‌لاوه‌ پیرۆز بێت مه‌ترسی که‌وتنه‌ باوه‌ش نیوڵیبراڵی لێده‌کرێت، زۆرینه‌ی زۆری بزوتنه‌وه‌ سیاسیه‌کانی کۆتا چاره‌کی سه‌ده‌ی بیست زۆرتر خوازیاری ئازادییه‌کانی تاکبوون، ئه‌وان خوازیاری ڕزگاربوون له‌ کۆتوبه‌ندی باوکسالاری و په‌روه‌رده‌ی و ڕه‌گه‌زی و جنسی و ده‌وڵه‌تی بوون.؟
ئه‌وه‌ ڕوونه‌ که‌ به‌هاکانی ئازادی تاک و عه‌داله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی پێکه‌وه‌ سازگار نین. ڕوونه‌ که‌ مارکس ده‌یگوت: کۆمه‌ڵگا له‌ تاک پێک نه‌هاتووه‌، کۆمه‌ڵگا به‌ تێکه‌ڵکردنی تاکه‌کان یان کۆکردنه‌وه‌ی تاکه‌کان دروست نابێت، ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا پێک دێنێت پێکهاتووه‌ له‌ سیسته‌می په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی هه‌ر کۆمه‌ڵگایه‌ک، که‌ تاکه‌کان له‌ناویدا ده‌ژین و کار و خه‌بات ده‌که‌ن.

* ده‌یانه‌وێت کۆمه‌ڵێک ئاخوندی عه‌مامه‌ به‌سه‌ر کۆنه‌پارێزی دینی بگۆڕن به‌ بۆرژوازی بۆینباخ له‌مل، یاخود به‌دوای گۆڕانکاریه‌کی ڕادیکاڵه‌وه‌ن؟ بێگومان گۆڕینی ئه‌م هه‌لومه‌رجه‌ مێژووییه‌ به‌بێ پراکتیکێکی سیاسی شۆڕشگێڕانه‌ نامومکینه‌، پراکتیکێکی سیاسی که‌ ته‌واوی نه‌زمی باڵاده‌ست له‌ڕیشه‌وه‌ هه‌ڵته‌کێنێت.

* چینی چه‌وساوه‌ی ئێرانی به‌و هه‌موو دوژمنه‌ ناوخۆی و ده‌ره‌کییه‌ هه‌یه‌تی توانایی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ دۆخه‌که‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆی بگۆڕێت و دروشمی ( مه‌رگ به‌ر خامنه‌یی) بۆ (مه‌رگ به‌ر سه‌رمایه‌داری) بگۆڕێت؟ بێگومان زه‌حمه‌ته‌، به‌ڵام نامومکین نییه‌ بۆ گه‌لێکی شۆڕشگێڕی وه‌ک ئێران که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و دڕنداییه‌تییه‌ی ڕژێمی ئاخوندیشدا هێشتاش نه‌ترسانه‌ له‌ شه‌قامدان، ئه‌م بزوتنه‌وه‌و جوڵانه‌وه‌ نوێیه‌ ئه‌گه‌ر له‌ پێشڕا ئاماده‌کاری نه‌کردبێت که‌ دڵنیام نه‌یکردووه‌ له‌ ئێستادا توانای خۆڕێکخستن یا دروستکردنی پارتی سیاسی نوێ زه‌حمه‌ته‌‌و چیدی پێویستیش نییه، چونکه‌ ئه‌م بزوتنه‌وه‌ و جوڵه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ بۆخۆیان هێزن و وه‌کو هێزیش به‌ فه‌رمی ده‌ناسرێن.

 

author photo

تایبه‌ت به‌ دیپلۆماتیك