دواخستنی هەڵبژاردن یان یاریکردن بە هەستی خەڵک

کوردستان لە دۆخی پێش ریفراندۆمەکەی ساڵی رابردوودا

دواخستنی هەڵبژاردن یان یاریکردن بە هەستی خەڵک

1724 خوێندراوەتەوە

 هەڵبژاردن بە یەکێک لە گرنگترین و باشترین سیستمی سیاسی تازە دادەنرێت ، کە لەو رێگەیەوە تاکەکانی کومەڵگە دەتوانن ماف و چارەنوسسی خۆیان دیاریبکەن، هەروەها  دەتوانین بڵێین  هەڵبژاردن پرۆسەیەکی فەرمییە لەبەردەم دەنگدەردا، بۆ هەڵبژاردنی کەسێک یان لایەنێک بۆ وەرگرتنی پلەیەکی وەزیفی دیاریکراو،  یان رێوڕەسمێکی فەرمییە بۆ رازیبوون یان رازینەبوون بە بڕیارێکی سیاسی لە رێگەی دەنگدانەوە هەروەها دەتوانین بڵێین هەڵبژاردن ئامرازێکە بۆ ریفۆرمی سیاسی و هێنانەئارای گۆڕانکاری لە سیستمی سیاسیدا و ئاڵوگۆرکردنی دەسەڵاتی وڵات لە گروپێکەوە بۆ گروپێکی تر .

 

لە دوای پرۆسەی ئازاد کردنی کوردستان لە بەهاری ١٩٩١ دا  و وەدرنانی رژێمی فاشیزمی بەعس، ژینگەیەکەی لە بار هاتە ئارەوە بۆ هەڵبژاردن و دانانی پەرلەمان و دامەزراوە حکومیەکان ، لەو کاتەوە تا ئێستا  لە هەرێمی کوردستان چوار جار هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان ئەنجام دراوە، واتە چوار خولی پەرلەمانی بەرێکراوە.

 

 هەر خولە و بە دەر نەبووە لە کێشەی دیاریکردنی کاتی هەڵبژاردن ئێمە قسەمان لەسەر خولەکانی پێشوو نیە، بەڵکو قسە دەکەین لە سەر ئەنجام دان یان ئەنجام نەدانی  هەڵبژاردنی خولی پێنجەم  لە کات و وادی خۆیدا  کە لە ئێستادا کێشە و گرفت و ڕای جیاوازی زۆر لەسەر هەیە کە وا بریارە لە ٣٠ ئەیلولی ٢٠١٨ بەرێوە بچێت، ئایا لە کاتی خۆی ئەنجام دەدرێت یاخود نا ؟

 

 لەمەدا زۆربەی لایەنەکان یاری بە هەست و عەقڵی تاکی  کورد دەکەن ، بە ئارەزوی خۆیانە ئەگەر تاقەتیان هەبوو و لە بەرژەوەندیان بوو ئەوە بریار دەدەن کە هەڵبژاردن بکەن بەڵام ئەگەر لە بەرژەوەندیان نەبوو ئەوە بێگومان نایکەن و دوای ئەخەن کە ئەمەش یەکێکە لە نەهامەتی و کارەساتە گەوەرەکان کە دووچاری هەموومان دەبێتەوە، چونکە سەرەتاییترن مافی تاک لە هەر کۆمەڵگایەکدا  هەڵبژاردن و دەنگدانە کە ئێستا سیاسیەکان دەیانەوێت ئەوەش زەوتکەن وەک هەموو زەوتکراوەکانی.

 

،،

بە پێچەوانەی خولەكانی پێشووەوە كە زۆرینە داوای هەڵبژاردنیان دەكرد و تامەزرۆی ئەنجام دانی ئەم پرۆسەیە بوون، ئەمجارە  چەند لایەنێک حەزیان بە ئەنجامدانی هەڵبژاردنە و  چەند لایەنێکی تر بە نا راستوخۆیی داوای دواخستنی هەڵبژاردن دەکەن.

 

کۆتایی ئەم مانگە ئەو وادەیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان دیاریکراوە، بەڵام بە  پێچەوانەی خولەكانی پێشووەوە كە زۆرینە داوای هەڵبژاردنیان دەكرد و تامەزرۆی ئەنجام دانی ئەم پرۆسەیە بوون، ئەمجارە  چەند لایەنێک حەزیان بە ئەنجامدانی هەڵبژاردنەكەی 30/9 یە ، چەند لایەنێکی تر بە نا راستوخۆیی داوای دواخستنی هەڵبژاردن دەکەن، هیچ لایەنێک ناتوانێت و جورئەتی ئەوەی نییە بە ئاشکرا و بە دەنگێکی بەرز بڵێت با هەڵبژدن دوا بکەوێت، چونکە هەر لایەنێک بە راستەوخۆیی داوای دواخستنی هەڵبژاردن بکات ئەوە بە دەستی خۆی کفنی مەرگ بۆ خۆی ئامادە دەکات و کۆتایی خۆی دەنووسێتەوە.

 

مەیل ساردی حیزبەکان بۆ ئەنجام نەدانی هەڵبژاردن بۆ ئەوە دەگەرێتەوە کە لە ئێستا دا بارودۆخی زۆرینەی حیزبەکانی کوردستان لە بار نیە تا کوو برۆنە ناو هەڵبژاردنەوە هەر یەکەشیان بیانوێکیان هەیە بۆ ئەوەی هەڵبژردن ئەنجام نەدرێت.

 

 

 هەڵبەتە هەندێک لایەن داوای ئەوە دەکەن کە هەڵبژاردن لە کات و وادەی خۆیدا ئەنجام بدرێت بەڵام ئەو لایەنانە کەمن، هەندێک لایەنیش دەیانەوێت رازی بن بە دواکەوتنی هەڵبژاردن بەڵام بە رێکەوتن و بەدەستهێنانی دەستکەوت لەو لاینانەی کە دەیانەویت هەڵبژاردن دوا بکەوێت و موشتەری دواخستنن.

 

لە کۆتایدا هەرچی روبدات و هەر رێکەوتنێک لە نێوان لایەنەکان بکرێت بۆ دواخستنی هەڵبژاردن لە بەرژەوەندی ئەوان دایە و بە زەرەری میللەت دەشکێتەوە، بەڵام بۆ دەبێت میللەت هەموو جارێک و لە  هەموو پرۆسەیەکدا  ببێتە قوربانی و  رێزی لێ نەگیرێت ؟!

 

دواخستنی هەڵبژاردن  بەکاردەهێنرێت بۆ زیاتر نائومێدکردنی خەڵکی، ئەمەش بەشێک لە سیاسیەکان بە مەبەست ئەو کارە دەکەن بۆ ئەوەی وا لە  خەڵکی بکەن کە هیچ هیوایەکیان نەمێنێت بە گۆڕانکاری و نوێبوونەوە لە شکڵی ئیداری و حکومی و دامەزرەوەکان، ئەوان پێیان وایە بەم کارە وا لە بیرکردنەوەی خەڵکی دەکەن کە پێیان وابێت کردن و نەکردنی هەڵبژاردن هەردووکی وەکو یەکە و هیچ شتێک ناگۆرێت  و پێویست نیە چوار ساڵێک جارێک هەڵبژاردن بکرێت چونکە دەموچاوەکان هیچان ناگۆرێن و هەر ئەو دەموچاوانە دەبن کە لە دوای پرۆسەی ئازادی عێراقەوە حکومیان بە دەستە بووە کە ئەم کارەی سیاسیەکان دەیکەن تاوانێکی گەوەرەیە بەرامبەر میلەت و باها و پێوەرە یاسایی و دیموکراسیەکان.

 

،،

  هەڵبژاردنی ٣٠ ئەیلول لێکچواندێکی زۆر هەیە  لەگەڵ ریفراندۆمەکەی ٢٥ ئەیلولی٢٠١٧ ، ئەو کاتەش کە  بریار وا بوو ڕیفراندۆم ئەنجام بدرێت وایان لە خەڵک کرد کە لە دۆخێکی دەرونی زۆر خراپ دا بژین، تا رۆژی ڕیفراندۆمیش دەنگۆی ئەوە هەبوو دوابخرێت، نزیکی دوو مانگ کۆبونەوە لەسەر کۆبونەوەی لایەنەکان ئەنجامدرا بەڵام  رێکنەکەوتن کە بە بریاری هەموان ئەنجام بدرێت یان دوابخرێت.

 

   هەڵبژاردنی ٣٠ ئەیلول لێکچواندێکی زۆر هەیە  لەگەڵ ریفراندۆمەکەی ٢٥ ئەیلولی٢٠١٧ ، ئەو کاتەشی کە  بریار وا بوو ڕیفراندۆم ئەنجام بدرێت وایان لە خەڵک کرد کە لە دۆخێکی دەرونی زۆر خراپ دا بژین، چونکە تا رۆژی ڕیفراندۆمیش دەنگۆی ئەوە هەبوو کە ئەنجام نەدرێت دوابخرێت، نزیکی دوو مانگ کۆبونەوە لە سەر کۆبونەوەی لایەنەکان ئەنجام درا  بەڵام   لایەنەکان رێک نەکەوتن کە بە بریاری هەموان ئەنجام بدرێت یان دوابخرێت، هەموو ئەو کاتەش میلەت فەرامۆش کرا بوو وە لە  دۆخێکی دەرونی  زۆر خراپ دا رۆژەکانی بەرێ دەکرد، هەمووشیان موزایەدیان دەکرد بە سەر یەکەوە لەو نێوەندەشدا میللەت سەری لێ شێوابوو نەیدەزانی بە کام دەنگی دەهۆڵە سەرچۆپی بگرێت، لە ئێستاشدا بۆ بابەتی هەڵبژاردن هەمان سیناریۆیان دروست کردوە، ئەمانجیش لێی  تەنها ماندوکردن و نا ئومێدکردنی خەڵکە. 

 

پرسی دواخستنی هەڵبژاردن بەگشتی  خەڵکی  تورە  و بێ ئومێد  کردوە بە جۆرێک زۆریەنی وای لێ هاتووە کە هیچ باوەری بە هەڵبژاردن و دەنگدان نەبێت و پەشیمانیش بێت کە رۆژێک لە رۆژان بەشداری پرۆسەیەکی لەم جۆرەی کردبێت، چونکە ئەوان پێیان وایە دواخستنی هەڵبژاردنەکان هیج بەهانەیەکی یاسایی و نیشتیمانیی نیە تاکو دوابخرێت، لەمەوە میللەت بۆی دەرکەوتووە کە هەموو لایەنەکان تەنها لە پێناو بەرژەوەندی خۆیان کار دەکەن و هیچ لایان گرنگ نیە کە خەڵک چی دەوێت، هیچیان گوێ بە خواست و ویستی میلەت نادەن ، هەموو لایەنەکان لە پێناو بەرژەوەندی خۆیان کار دەکەن.

 

 

لایەنەکان دابەش بوون بەسەر دوو جەمسەردا ، پارتی جەمسەرێکە و لەگەڵ ئەنجامدانی هەڵبژاردنە لەو نێوانەشدا نەوەی نوێ دەیەوێت بچێتە ئەو جەمسەرەوە، جەمسەری دووەم گۆران و یەکێتین کە دەیانەوێت هەڵبژاردن دوابخریت و خۆیان یەکلای کردۆتەوە بۆ دواخستن، ئیسلامیەکان بێ دەنگن ، بێ دەنگیش رازی بوونە  بە دواکەوتنی هەڵبژاردن بەڵام رۆڵ و پێگەیان کەمە لەم پرسەدا، با بزانین کام جەمسەرە بەهێزترە و قسەی کامیان سەر دەکەوێت ؟

 

author photo

ڕۆژنامەنوس

بەکالۆریۆس لە ڕاگەیاندن