ئایا ئەوەی لە توركیا ئەگوزەرێ سوڵتانی دەستچنی ئیخوانەكان نییە؟

وەڵامێك بۆ "عەبدوڵا رێشاویی"

ئایا ئەوەی لە توركیا ئەگوزەرێ سوڵتانی دەستچنی ئیخوانەكان نییە؟

744 خوێندراوەتەوە

ئاسۆعەبدوللەتیف

هاورێم" عەبدوڵا رێشاویی" لە سایتی دیبلۆماتیك مەگەزین، لە وتارێكی رۆژنامەوانیدا باس لە كەیسی ئیخوانەكانی میسر دەكات لەو دیدو روانگە ئینسانیەوە كە ئەوەی لەو وڵاتە ئەگوزەرێ، كەیسێكی سیاسی و ئایدۆلۆژیی نیەو پێویستە بەپێی لۆژیكی نۆرم و بەها ئینسانی و هاوبەشەكان دیالۆگ و ئارگیومێنتی لەبارەوە بكرێت نەك قانوون و موقاوەمەت.

 

،،

كوردان دووجار زیاتر لە ئیخوانەكان زوڵم و ستەمیان لێ دەكرێت

 

 

بەو واتایەی كەیسی ئێستای ئیخوانەكان لە زیندان و شەقام و خەباتی مەدەنی زۆر دڵرەقانەو ستەمكارانەیەو بە هیچ لۆژیكێك هاوتەریب نیە بە جارنامەی گەردونی مافەكانی مرۆڤ و ئەوەی روو ئەدات ئەشكەنجەی سیاسی و پاكتاوی جەستەیی و ترس و تۆقاندنە و نابێت قبوڵ بكرێت.

پێش هەر شت دەمەوێت ئەوە بڵێم هاوخەمی تەواوی هەموو ئەو ئازارانەی ئیخوان موسلیمینم لە میسر، نەفرەت لە هەموو بەرتەسككردنەوەیەكی ئازادی و راوەدوان و ستەمكاریەك، لەكوێ ئازارو زیندان و ئەشكەنجە هەبێت دژی دەوەستم وەك بەرگریكارێك و لەگەڵ چەسپاندنی سیستمی دادگەریی و خەباتی مەدەنی و دیموكراسی گەلانم، بەتایبەتی كوردانی هەرچوارپارچەی كوردستان كە هەم خاوەن كەیسی سیاسی و ئینسانین و هەم خاوەن دۆزگەریەكی رەوان، هەم پاكتاوی رەگەزی و دینی دەكرێن هەم پاكتاوی جەستەیی.

كەواتە كوردان دووجار زیاتر لە ئیخوانەكان زوڵم و ستەمیان لێ دەكرێت و زۆرێكیش لەو ستەمكاریانە كاراكتەرە ئاینی و بەناو ئیسلامگەراكانن و باوەریش ناكەم ئەردوغان ئەوەندە بێ ئاگابێت لەو جەرەیان و فەزا سیاسی و حیكایەتانەی میسرو ئەو ئەشكەنجەو تراژیدیا سەختانەی ئیخوانەكان و ئەوەی دەگوزەرێ لە شەقامی میسرو كەچی بێدەنگی هەڵبژاردووە؟

،،

ناكرێت ئیدانەی سیسی لە میسر بكەین و ستایشی ئۆردوغانیش بكەین بە شیعرو هۆنراوە

 

بۆ هەموو ئەم تەفسیرو خوێندنەوانە، دەكرێت بە رێشاوی بڵێم راستەو من هیچ ئیزافەیەكم نیە و سیستمەكانی دوای بەهاری عەرەبی داشۆراون لە زۆر بەهای دیموكراسی و ئینساندۆستی و پاكێجە گەردونییەكانی لێبوردەیی و تۆلێرانسی دینی و نەتەوەیی و كەلتوریی، ئەو سیستمانە ئێستا لەبری بەرهەمهێنانی نۆرم و بەهای دیموكراسی و ئازادی و ژیاندۆستی یەكپارچە بوونەتە ژینگەی بەرهەمهێنانی ئەشكەنجەو ترس و پاكتاوی رەگەزیی و جەستەیی و دوور كەوتوونەتەوە لە هەموو ئەو بەهایانەی شۆڕشی لەپێناودا كرا، بەڵام ئەم هاورێیەم و دۆستانی ئیخوانیش پێویستە هەموو دیوەكانی ناو تابلۆكان و دەوروبەری وەك یەك وێنا بكەن، ناكرێت ئیدانەی سیسی لە میسر بكەین و ستایشی ئۆردوغانیش بكەین بە شیعرو هۆنراوە، دۆخی رۆژهەڵات بە گشتی تێك چووەو پڕ بووە لە تۆتالیتاریزمی نەتەوەیی و دینی و قەهرو دڵرەقی و ئەمە هەمووی یەك پاكێجە، ئەم دۆخە ناچیزو نادادگەرەش بەپلەی یەكەم سیستمی جیهانگیری و تاكجەمسەری ئەمریكا لە ناوچەكە لێی بەرپرسە.


پێویستە "رێشاوی" و ئەوانەی وەك ئەو بیردەكەنەوە كە بەو شێوەیە بەرگری لە كەیسی ئیخوان و ئەشكەنجەو زیندان دەكەن و دەبێژن بە " چەمكی قانون و ویژدان و ئینسانیەت" قسەی لەبارەوە بكرێت، دەستەواژەیەكی هەڵەو عاتیفی و رێكخراوەییە، چونكە لە بنەرەتدا ئەو دەوڵەتانە لەسەر ستەمكاری و بازنەكانی دەرەوەی یاساو نۆرم و بەهاكان دامەزراون و ناكرێ داوایەكی لەو جۆرەیان لێ بكەین، سەفەقاتی گەورەی بیزنس و سیاسەتی نێودەوڵەتی دەیانجوڵێنێت، خۆیان هیچ بەهاو یاسایەكیان نیە بۆ جوڵەو چالاكی و بگرە بەكاردەبرێن، بەتایبەتی ئەم سیستمانەی دوای بەهاری عەرەبی خاوەنی هیچ روئیایەكی رۆشن و بەهایەكی مرۆیی نین و بگرە جورئەتیان داوە بە دەوڵەتە ستەمكارو هۆڤی و شۆڤێنیە نەگۆراوەكانی وەك توركیاو سعودیەو ئێرانیش تا باشتر مومارەسەی رق و رەشەكوژی و ستەمكاریەكانیان بكەن، دەبێت بەرزكردنەوەی داواكاری بۆ سیستمێك بێت كە لە نرخ و پێگەو پەیامی بەهاو ویژدان تێبگات و بۆخۆی لە چوارچێوەی سیستمی ئیمپریالیزمی جیهانیدا نەبێت، هەموولایەك باش ئەو راستیە دەزانن كە "محمد مورسی" هەڵبژێردراوی شەرعی، چۆن لابراو "عەبدولفەتاح سیسی" چۆن و بە چ میكانیزمێكی میلیتاریزمانە هاتە جێگای و تەواوی پێوەرەكانی دیموكراسی هەر ئەوكات خرایە ژێر پرسیاری جەوهەری و دەوڵەتێك بە توركیاو تونسیشەوە نەهاتنە وەڵام.

،،

ئەوەی لە توركیاش روو ئەدات كەمتر نییە لەو كارەسات و ئەشكەنجانەو بگرە نەك پاكتاوی جەستەیی بەڵكو پاكتاوی ئایدۆلۆژی و نەژادی و رەگەزی و كەلتوریشەو ئەوەشی كە ئەنجامی ئەدات لە جێبڕواكانی ئیخوانە

راستە ئەوەی كە لە میسر بەرانبەر بە ئیخوانەكان روو ئەدات ئەشكەنجەی سیاسی و پاكتاوی جەستەیی و ویژدانیەو كارێكی نامرۆڤانەو وەحشیگەریانەیە لە سەدەی بیست و یەك، بەڵام خۆ ئەوەی لە توركیاش روو ئەدات كەمتر نییە لەو كارەسات و ئەشكەنجانەو بگرە نەك پاكتاوی جەستەیی بەڵكو پاكتاوی ئایدۆلۆژی و نەژادی و رەگەزی و كەلتوریشەو ئەوەشی كە ئەنجامی ئەدات لە جێبڕواكانی ئیخوانەو دۆستی نزیكی قەرزاوی و قەرەداغی و موفتیەكانی ناو حەوزەی رابەرایەتی و دەسەڵاتدارێتی ئیخوان موسلیمینەو دەوڵەتێك و بەیاننامەیەكمان نەبینی لەسەر ئەو رەشەكوژی و ئەشكەنجانەی زیندان و كودەتا رەش و بەردەوامانەی ناو توركیا كە بەرانبەر هێزگەلە كوردیەكان دەكرێت لە ئامەدو كۆبانێ و عەفرین و جەزیرێ و رۆبۆسكی، هەر لە توركیا لە دەستگیركردنی كەسی یەكەم و دووەمی پارتی دیموكراتی گەلان" هەدەپە" كەجەدە و راپێچكردنی سەدان پەرلەمانتارو سەرۆك شارەوانی هەڵبژێردراو بۆ زیندان و بڕینەوەی حوكمی عورفی و سوڵتانی و باری نائاسایی وڵات و توندترین سزاش بۆ زیندانیان و واوەتر دانانی قەییومەكان لە شوێنی شەهرەدارو سەرۆك شارەوانیەكان، هەموو ئەمانە لەدەرەوەی یاساو نۆرم و بەها ئینسانیەكان دەكرێت و بە پشت بەستن بەو پرەنسیپ و دیدگا دینیانەی ئەردوغان چۆتە پێش و شەرعیەتی وەرگرتووە، پرۆسەیەكی پەتی سیاسی شۆڤێنیستی سوڵتانێكی ئیمانداری وابەستەیە بە مەقاسیدی شەریعەو رێنماییەكانی ئیخوان و سوننەگەرای جیهانیەوە و ئەمریكاش باش ختوكەی ئەم هەستە دینییە ئەدات بۆ هاوسەنگی كردن لەگەڵ بلۆكی شیعەگەرای ناوچەكە.

،،

ئەو ناسنامە دینیە هەزاران ساڵەی گەلی كورد ئێستا گەمەو مامەڵەی بازرگانی و سیاسی پێوە دەكرێت بۆ مەرامی توركاندن و هەژمونگەری گروپێكی پراگماتیكی دەوری ئەردوغان تاوەكو ئەمجارەش توركیا لە میحنەت و قەیران قوتاربكات.


كەواتە پێویستە قسەو ئارگیومێنتەكان بۆ تەواوی سیستمە سیاسیەكان بێت، هەڵاوێردن هیچ لۆژیكی تێدا نیەو ئەوەی لە میسر روئەدات بە هەموو ناشیرینیەكانیەوە لەسەر دەستی كەسێكی عەسكەرتاری لوتبەرزی قەومی و لادینەو بە پێچەوانەوە ئەوەی لە توركیا روئەدات خۆی وەك كەسێكی فریشتەو نێردراوی خوداو موجاهید نوما دەكات و بگرە موبارەكەش كراوە وەك كاراكتەرێكی دینی ئیسلامی.


تا هەنوكە لەناو ئەو ئیمپراتۆرت و سوڵتانیزمە عوسمانییە نوێیانەی توركیادا، كورد وەك كافرو مورتەد سەیر دەكرێت كە جیهاد و غەزا لە دژیان واجبە، دروستكردنی هەموو ئەو گروپگەلە دینیە توندرەوانەی وەك بەرەی نەوسرەو داعش و سەیفولئیسلام و شام، كە توركیا هەناردەیان دەكات بۆ سوریاو رۆژئاوای كوردستان و داواكردنەوەی هەشت سەد زیندانی داعش لەناو قەڵەمرەوی پەیەدە، پەیوەندی بەم خەیاڵدانەوە هەیە كە كورد چۆن هێشتا لەناو فەتوا دینیەكانی خولگەی ئەردوغاندایە.

بە دیوەكەی تردا كورد بەتەنها شەڕی ناسنامەی نەتەوەیی و مۆدێرنێتەی دیموكراسی و زمان و مانەوەو بەشداری لە كایە سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكان ناكات لە توركیا، بەڵكو كورد وەك تەڤگەری باكور شەڕی ئەو سوڵتانیزمەش دەكات كە خوازیارە گەمە بە چارەنوسی ناسنامە دینیەكەی گەلی كوردەوە بكات، كە بەناوی پاراستنی ناسنامەی دینیەوە لە هەڵبژاردنەكان، هەزاران دەنگی رەش و رووتی كۆكردەوەو خۆی وا نیشاندا كە خەلیفەی ئوممەتەو خوا بۆ پاراستنی ئیسلامی ناردووە، بەڵام دەركەوت نەك وا نییە بەڵكو ئەو ناسنامە دینیە هەزاران ساڵەی گەلی كورد ئێستا گەمەو مامەڵەی بازرگانی و سیاسی پێوە دەكرێت بۆ مەرامی توركاندن و هەژمونگەری گروپێكی پراگماتیكی دەوری ئەردوغان تاوەكو ئەمجارەش توركیا لە میحنەت و قەیران قوتاربكات.

 

،،

بۆ بەرگرتن لە رەوشی ستەمكاریی ئیخوانەكانی میسر پێویستە یەكەمجار، نەهزەی تونسی و راشد غەنوشی و حەماسی فەلەستینی و ئاكەپەو ئەردوغان بێنە سەر خەتی گەرم و دواجار ئیسلامیەكانی كوردستان بێنە وەڵام و ئیدانەكردن!


ئیخوانەكانی میسر لەبەردەم مۆدێلێكی جیاوازدا نین لە سیاسەتكردن بەدەر لە ئەنوەر سادات و حوسنی موبارەك و فەتاح سیسی درێژكراوەی ئەو كەلتورەیە، وەلێ كورد لەبەردەم مۆدێلێكی تەواو جیاوازدا سیاسەت دەكات، ئەویش مۆدێلی ئاكەپەیە، كە دەوترێت مۆدێلی ئاكەپە واتە سوڵتانیزمێك كە خەریكی فراوانخوازی و بڵاوكردنەوەی باڵەكانیەتی بەرووی جیهانی ئیسلامی و دەستبەسەراگرتنی ئایدۆلۆژیای دینی و بەكارهێنانی ئاین و شەعیرەكانی بۆ پاراستنی شكۆو تۆكمەكردنی پایەكانی خەلافەت و ئێستا هەزاران كوردی ئازادیخواز لە زیندانەكانی توركیادا بە هەزاران جۆر ئەشكەنجەو لاقەدەكرێن و دادوەرو یاسایەكیش نیە پرسیارێكیان لێ بكات ئازارەكانتان چۆنەو ئەوانیش وەڵام بدەنەوە ئەو كارەبایەی رۆژانە وەك ئەشكەنجە بۆ ئێمە بەكاردەهێنرێت بەشی هەموو توركیا دەكات بۆ ماوەی بیست ساڵ!
ئەوەی لە توركیا ئەگوزەرێ بەسوێترو كارەساتبارترەو كەیسی لەیلا گۆڤەن و چیرۆكی زیندانەكان و دایكانی رەشپۆش شاهیدی ستەمكاریەكانی ئەم دواییەی توركیان و ناكرێت هەموو ئەمانە نادیدە بگرین كە هیچ لۆژیك و نۆرم و بەهایەكی ئینسانی و دینیش ئەو رەوشەی قبوڵ نییە، بۆیە بۆ بەرگرتن لە رەوشی ستەمكاریی ئیخوانەكانی میسر پێویستە یەكەمجار، نەهزەی تونسی و راشد غەنوشی و حەماسی فەلەستینی و ئاكەپەو ئەردوغان بێنە سەر خەتی گەرم و دواجار ئیسلامیەكانی كوردستان بێنە وەڵام و ئیدانەكردن!

 

author photo

نووسەر و رۆژنامەنووس