دوو ئیدارەیى مۆتەکەى کورد!!!

دوو ئیدارەیى مۆتەکەى کورد!!!

1168 خوێندراوەتەوە

د. ئیسماعیل نامیق

ئەگەر مێژوو لەهیچدا تەواو ئەمین وراستگۆ نەبووبێت، لەوەدا بەتەواوى ئەمین وراستگۆ بووە، کە ناکۆکیەکانى قەومى کوردى وەکو خۆیان تۆمار کردووە وگواستۆتەوە. کورد فەرمانڕەوا بوبێت، یان فەرمان پێکراو، لەشەڕدا بوبێت یان لەئاشتى، بەردەوام لەناو یەکدا ناکۆک بووین، هەموو کات لەلایەن دوژمن ونەیارەکانمانەوە بەکارهێنراوین، هیچ کات یاریکەر نەبووین، بەڵکو هەردەم یارى پێکراو بووین، ئەمە راستیەکى تاڵە، وتنى قورسە، بەڵام پەند لێوەرنەگرتنى قورستترە.

دووئیدارەیى ئەزمونێکى تاقیکراوە:

یەکێتى وپارتى لەماوەى 28 ساڵى حوکمڕانیان، 27 ساڵى رەبەق دوو ئیدارەیى، دوو ئیرادەیی، دوو لەهەموو شتێکیان بەسەر ئەم چوار پێنج ملیۆن مرۆڤە بێ چارەنووسەدا سەپاندووە. لەو ماوە زۆرەدا کە دەتوانرا دەوڵەت یان لانى کەم ئیدارەیەکى نمونەیى هاوچەرخى پێ دروست بکرێت، ئەم دوو هێزە بەهاوکاریى ویارمەتى دوژمنەکانى کورد، هەریەکەو ناوچەیەکیان دابڕیوە وقەڵەمڕەویى خۆیان تیادا چەسپاندووە، بکوژ وببڕ خۆیان بوون، لەزۆر مومارەسە وکارى نایاسایى سڵیان نەکردۆتەوە. لەگەڵ بوونى هەندێک جیاوازى لەنێوان هەردوو ناوچەى قەڵەمڕەویەکەدا، بەجۆرێک دەکرێت بوترێت، ناوچەى قەڵەمڕەوەى سەوز تارادەیەک کراوەتر وفرە رەنگ تر بووە، بەڵام ناوچەى قەڵەمڕەویى زەرد داخراو وخنکێنراو بووە.

،،

ئەزموونى ئیدارەدان لەهەردوو ناوچەى قەڵەمڕەویەکەشدا ئەزموونێکى پڕ شکست وگەندەڵى وپێشێل کردنى ماف وئازادییەکان وکەرامەتى مرۆڤى کورد بووە.

پاش تێکەڵکردنى ئەم دوو ئیدارەیە وپیشاندانى ئیدارەیەکى یەکگرتووى رووکەش بەدەرەوەو بەناوخۆش، پارتى لەرێگەى کۆمەڵێک کەناڵى راگەیاندنەوە لەهەوڵى ئەوەدایە، ناوچەى قەڵەمڕەویى زەرد وەکو ئیدارەیەکى نمونەیى پیشانبدات، بچوکترین جوانیەکانى پیشان ئەدات، بەراوردى ئەکات بەپایتەختە عەرەبیەکان، کەچى لەئاست گەورەترین ناشرینیەکانیدا ئەم کەناڵانە خۆیان ئەکەن بەکەڕەى شەربەت!!! لەبەرامبەردا بۆ ناوچەى قەڵەمڕەویى سەوز بەپێچەوانەوە مامەڵە دەکەن، کێوی جوانیى ئەم قەڵەمڕەویە بەکێچ پیشان ئەدەن، کێچی ناشرینییش بەکێو!!!

لەکاتێکدا ناوچەى قەڵەمڕەویى زەرد وەکو زیندانێکى مۆدێرنى هەڵخەڵەتێنەر وایە، هیچ جوڵانەوەیەک یان ئاراستەیەکى سیاسى یاخود تەنانەت سیاسیەک یان کەسایەتیەکى خاوەن پێگەى جەماوەریى ناتوانێت تیایدا دروست بێت وگەشە بکات ئەگەر بەسەر ئەو هێڵەدا رێ نەکات کەپارتى بۆى دەکێشێت، سزاى سەرپێچى کردنى ئەو هێڵەش بریتیە لەپاکتاو کردنى جەستەیى ومەعنەویى وسنورداشکردن وپەلاماردان وسوتاندن بەناوى خەڵکەوە!!!

کەواتە، دوو ئیدارەیى ئەزموونێکى تاقیکراوەى شکستخواردووە، ئەگەر وەکو چارەسەر باس دەکرێت، چارەسەر نیە، چونکە لەدوو ئیدارەییدا، وەکو پێشتر هەر هێزە وبەئاگر وئاسن حوکمى ناوچەیەک دەکات، بەردەوام ئەگەرى شەڕى نێوانیان لەئارادا دەبێت. هەڵبژاردن یان ناکرێت، یان هەڵبژاردنێکى روکەشى کارتۆنى دەکرێت تەنها بۆ تازەکردنەوەى بەیعەت بە پارتى لەناوچەى قەڵەمڕەویى زەرد وە یەکێتى لەناوچەى قەڵەمڕەویى سەوز. دوو ئیدارەیى لەروى سیاسى ودەستورییەوە. لەرووى دەستورییەوە، هەرێمى کوردستان بەشێکە لەعێراقى فیدراڵ، بەپێى دەستوور هەولێر وسلێمانى ودهۆک بەیەکەوە وەکو هەرێمێک مامەڵەى لەگەڵدا کراوە.

لەحاڵەتێکدا ئەگەر ئەم هەرێمە لەرووى ئیداریەوە ببێتە دوو بەشەوە، ئەوا حکومەتى فیدراڵ وەکو دوو هەرێم مامەڵەى لەگەڵدا ناکات، وە ناشتوانێت مامەڵەى هەرێم لەگەڵ لایەکدا بکات ولەگەڵ ئەوى دیکەدا نەیکات. بۆیە گریمانەى بەهێز ئەوەیە لەرووى واقعیەوە پێگەى هەرێم هەڵدەوەشێتەوە، حکومەتى فیدرال مامەڵەى پارێزگا لەگەڵ هەر سێ پارێزگاکەدا دەکات، رەنگە هەموارکردنەوەى دەستورى عێراقیشى بەدوادا بێت و فیدراڵى لەعێراقدا بکرێت بەفیدراڵى پارێزگاکان، نەک فیدراڵى هەرێمەکان.

فیدراڵى پارێزگا، فیدراڵیەکى رووکەشە وتەنها ناوى فیدراڵیە، لەناوەڕۆکدا دەوڵەتێکى مەرکەزییە. جا خوانەخواستە ئەگەر شەڕ روو بدات لەنێوان هەردوو قەڵەمڕەوییەکەدا ئەوا بەپێى دەستور حکومەتى فیدراڵى ئەرکى سەر شانێتى تەدەخول بکات بۆ پاراستنى ئاسایشى ووڵات، بەدڵنیایشەوە تەدەخول دەکات، کەسیش رێگر نابێت، چونکە لە 31 ئابى 1996 حکومەتەکەى سەدام حسین تەدەخولى کرد وکەسیش هیچى نەوت، لە16 ئۆکتۆبەرى 2017 حکومەتەکەى عەبادى تەدەخولى کرد ودەستخۆشیشى لێکرا لەلایەن کۆمەڵگەى نێودەوڵەتیەوە، هەرچى تورکیا وئێرانیشە کە دۆستى پارتى ویەکێتین، کاتێک تەدەخول دەکەن کە لەزیانى کورد بێت، هیچ کات لەبەرژەوەندى کورددا تەدەخول ناکەن!!

هێزەکانى دەرەوەى یەکێتى وپارتى:

بەراى من هێزەکانى دەرەوەى یەکێتى وپارتى نابێت داوا لەیەکێتى وپارتى بکەن، تا کۆببنەوە بۆ ئەوەى ئەمجارەش بەهۆى ڤایرۆسى کۆرۆناوە شەڕ نەکەن ودوو ئیدارەیى دروست نەکەن، چونکە ئەم دوو هێزە ئەگەر جدی بن لەوەى شەڕێکى دیکە دەکەنەوە، ئەمڕۆش نەیکەن، سبەى دەیکەن، ریفراندۆم وغاز وکۆرۆناش پێیان نەکات، روداو وبابەتێکى دیکە هەر دێتە پێشەوە پێیان بکات، بەتایبەتى بڕیار بەدەستەکانى ئێستاى ئەم دوو پارتە، ئەزموونى شاخ وراپەڕین وحکومەتى هاوبەش وشەڕى ناوخۆ ونێوەندگیریەکانى خاتوو مادلین ئۆڵبرایتیان بەیەکەوە نیە، هەروەها ئەوەندە شارەزاى مێژووش نین، وانە وعیبرەتى لێ وەربگرن، لەرووى فکریشەوە ئەوەندە قوڵ نەبونەتەوە، تا بتوانن ململانێکانیان بگۆڕن بۆ ململانێى فکرى.

،،

بۆیە مەترسى پێکدادانیان بەردەوام لەئارادایە.

کەواتە پارتەکانى دیکەى دەرەوەى ئەم دوو پارتە دوو بژاردەیان لەبەردەمدایە، ئەوانیش:

یەکەم/ یەکێتى وپارتى قەناعەت پێ بکەن، وە ناچاریان بکەن دەستبەردارى چەک ببن لەبەرژەوەندى هەرێم ودروستکردنى هێزێکى رێکخراو کەپارێزەرى هەمووان بێت وئینتیماى بۆ حیزب نەبێت، هەرچەندە زۆر هەوڵ بۆ ئەم بژاردەیە دراوە، بەڵام هاتنە دى زۆر سەختە ونزیکە لەئاستەمەوە.

دووەم/ هێزەکانى دەرەوەى یەکێتى وپارتى بەیەکەوە ئەگەر توانیان، ئەگەر نا بەجیا هەوڵى ئەوە بدەن لەداهاتوویەکى دوور یان نزیکدا ببن بەئەڵتەرناتیڤى یەکێتى و پارتى، ئەم بژاردەیە راستە قورسە بەڵام ئاستەم نیە، کەمێک پێویستى بەپشو درێژى وحیکمەتى سیاسى ومامەڵەى دروستە لەگەڵ کات وهەلەکاندا .

تێبینى وگەواهیدانێک بۆ مێژوو:

ناوچەى قەڵەمڕەوەى سەوز لە 25/ 7/ 2009 جۆرێک لەگۆڕانکارى بەسەردا هاتووە، لەرووى دەنگ وپشتگیرى جەماوەرییەوە بووە بەزۆنى نیلى وسەوز یان سەوز ونیلى، بەڵام لەرووى هێزى چەکداریى وسەربازییەوە، هەنووکە هەر دەکرێت بەناوچەى قەڵەمڕەویى سەوز وەسف بکرێت، هەرچەندە زۆر هەوڵ درا ململانێکان لەکوردستاندا بگۆڕدرێت بۆ ململانێى مەدەنى وپەرلەمانى، هەنگاوى زۆر باشمان بڕیبوو، ئەنجامى ئەم هەوڵە لەناوچەکانى دەرەوەى قەڵەمڕەویى زەرد رەنگدانەوەیەکى باش وکاریگەرى هەبوو، لەسەر پرۆسەى بەدیموکراسیکردنى دەسەڵات، لەناوچەکانى قەلەمڕەویى زەردیش دەستی کردبوو بەدەرکەوتن.

بەڵام رێگرییەکانى پارتى لە12 ئۆکتۆبەرى 2015 زۆربەى رێسەکەى کردەوە بەخورى، ئەگەر پارتى ئەوەى نەکردایە، ئێستا دۆخى کوردستان بەجۆرێکى دیکە دەبوو. هەر ئەم رێگرییانەش بوو کە یەکێتى هاندا مامەڵەى هاوشێوەى پارتى لەتەک گۆڕان وهێزەکانى تردا بکات.

بۆ نموونە کارەسات ورووداوەکانى هەڵبژاردنى 12/ 5/ 2018 ى پەرلەمانى عێراق وهەڵبژاردنى 30/ 9/ 2018 پەرلەمانى کوردستان، یەکێتى بەگوتار وبەکرداریش بەهێزەکانى دیکەى ووت: مادام پارتى بەهێز وسەرکوتکردن وترساندن وتەزویر هەڵبژاردن دەباتەوەو حوکم دەکات منیش بەهەمان شێوە حوکم دەکەم.

کۆتایى:

ململانێى سیاسى نێوان پارتەکان کارێکى ئاسایى ودروستە وسروشتی سیستمى دیموکراسى دەیخوازێت، بۆ زیاتر خزمەتکردنى کۆمەڵگە، بەڵام ئەوەى نادروست ونائاساییە، ململانێى چەکدارییە، هەمووى بەشکست وزیان دەشکێتەوە بەسەر کۆمەڵگەدا. حکومەتە یەک لەدواى یەکەکانى عێراق زۆر تاوانى دڕندانە ونامرۆڤانەیان بەرامبەر بەگەلى کورد کرد، بەجۆرێک خراپى حوکمڕانى وهەڵسوکەوتى ئەوان بەهیچ بەراورد ناکرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ولەژێر سایەى ئەو حوکمە خراپەدا، شەڕى نێوان شار وقەزا وناحیە وگوند وگەڕەک لەنێوان کوردا دروست نەبوو،

،،

نەهێڵى دێگەڵە کێشرا ونەسلێمانى هەستى بەوە دەکرد هەولێر ستەمى لێکردووە، نەزینى وەرتێش کێشەى ئەوەى هەبوو بزانێ سەر بەکام قەڵەمڕەویى وئیدارەیە!!!

لەئێستادا وانزیکەى 28 ساڵە ئەم خەت وهێڵ وسنور وبازگە ودیوار ودەرگایانە بەڕوى پێنج ملیۆن هاوڵاتى ئەم هەرێمەدا کێشراون ودروست کراون، کەهاوتاى تەمەنى دیوارەکەى بەرلینە، کە توانى تەها 28 ساڵ بمێنێتەوە. ئەم هێڵ وبازگانە، لەگەڵ هەر ناکۆکى وروداوێکى بچووک توندتر وتۆختر وبەهێزتر دەکرێن وتەرویجیان بۆ دەکرێت، کاتى ئەوە هاتووە خەڵکى کوردستانیش وەکو خەڵکى ئەڵمانیا بۆ هەتا هەتایە لەرەگ وریشەوە دەریان بهێنێت و بیان سڕێتەوە.