هه‌ڵخلیسكانه‌ مه‌ترسیداره‌كه‌

هه‌ڵخلیسكانه‌ مه‌ترسیداره‌كه‌

925 خوێندراوەتەوە

د. كامه‌ران مه‌نتك

سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ دوا كۆنفراس پرێسیدا زۆر به‌لاوازی هاته‌ به‌رچاو و نه‌یده‌توانی پاساو بۆ بێهه‌ڵوێستیه‌كه‌ی پارتی، ئه‌و حیزبه‌ی، كه‌ خۆی تیایدا ئه‌ندامهو حكومه‌تی هه‌رێم بهێینته‌وه‌ به‌رامبه‌ر بۆردومانه‌كانی توركیا له‌ زینی وه‌رتێ و كه‌مپی مه‌خمور، هه‌رچه‌نده‌ رۆژانه‌ فڕۆكه‌كانی توركیا هه‌رێمی كوردستان بۆردومان ده‌كه‌ن و له‌ ده‌ڤه‌ری زه‌ردو سه‌وزدا شۆڕشگێڕانی كورد تیرۆر ده‌كه‌ن و كه‌س نقه‌ی لێوه‌ نه‌هاتووه‌، وه‌لێ ئه‌مجاره‌یان به‌هۆی ئاڵۆزبوونی دۆخه‌كه‌ له‌ زینی وه‌رتێ و هه‌ڵوێستی حكومه‌تی ئێراقی گۆڕانكاری به‌ سه‌ر دۆخه‌كه‌ داهات.

له‌لایه‌كیتر سه‌رۆكی هه‌رێم كه‌وته‌ چه‌ند هه‌ڵه‌یه‌كی ستراتیژی و زه‌قه‌وه‌، كه‌ به‌داخه‌وه‌ له‌ هه‌ندێكیان داننان بوو به‌ له‌ده‌ستدانی به‌شێكی زۆری خاكی كوردستان و ستۆكبوونی ماده‌ی 140 ی ده‌ستووری سالی (2005) ئێراق، كه‌ مێشكی خه‌ڵكیان بردووه‌و له‌ هه‌موو دانیشتنێك بۆ فریودانی رای گشتی كوردستان و نیشاندانی خۆیان وه‌ك قاره‌مانێكی به‌رگریكار له‌ خاكی كوردستان، باسی ئه‌و ماده‌یه‌ ده‌كه‌ن وه‌كو مه‌رجێك بۆ دانوستانه‌كانی پێكهینانی حكومه‌تی ئیراق، كه‌چی له‌ ماوه‌ی رابردوودا حكومه‌ته‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كانی ئێراق، كه‌ له‌دوای ساڵی (2003) وه‌ به‌ به‌شداری و ره‌زامه‌ندی ئه‌وان دروست بوون،

،،

نه‌ك هه‌ر ئه‌و ماده‌یه‌یان جێبه‌جێ نه‌كرد، بگره‌ هه‌ر پلانی جێبه‌جێكردنیشیان بۆی دانه‌نا!.

به‌ر له‌هه‌موو شتێك حه‌ز ده‌كه‌م به‌ كورتی چه‌ند خاڵێك له‌سه‌ر ئه‌و كۆنفراس پرێسه‌ روونبكه‌مه‌وه‌و دواتر په‌نجه‌ بخه‌مه‌ سه‌ر هه‌ڵخلیسكانه‌ مه‌ترسیداره‌كه‌، له‌ باسی سۆشیال میدیاكاندا، باس له‌ رۆڵ و كاریگه‌ری سۆشیال میدیا، واته‌ تۆره‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ده‌كات، دیاره‌ له‌ كوردستان به‌ پله‌ی یه‌كه‌م رۆڵی فه‌یسبووك ده‌گه‌یه‌نێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و تۆڕه‌ له‌هه‌موو تۆڕه‌كانیتر زیاتر له‌ هه‌رێم به‌كارده‌هێنرێت!.

هیچ گومانی تیانیه‌، كه‌ له‌دوای ده‌ركه‌وتنی ئه‌و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌، كاریگه‌ری گه‌وره‌یان له‌سه‌ر سیاسه‌تی جیهانی هه‌بووه‌، ته‌نانه‌ت كه‌سێكی وه‌ك سه‌رۆكێكی ئه‌مریكا، رۆژانه‌ له‌ تویته‌ر تویتێكی ده‌كردو سیاسه‌تی نێوده‌وڵه‌تی و بازاڕه‌كانی جیهانی دێنایه‌ هه‌ژان، تا له‌ دواجاردا پێده‌چێت كۆنگرێس له‌ پشت په‌رده‌كانه‌وه‌ راده‌یه‌كی بۆ ئه‌و ره‌فتارانه‌ی سه‌رۆك دانابێت و بۆی روونكردبێته‌وه‌، كه‌ ئه‌و تۆڕانه‌ هیی خه‌ڵكه‌و رێگای ده‌زگایی و كاررایی تایبه‌تی حكومه‌ت هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی لیدوانه‌كانی خۆی بدات!.

كه‌واته‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا یه‌كێك له‌ ده‌رهاویشته‌كانی شۆڕشی گه‌یاندن، ئه‌وه‌یه‌، كه‌ چه‌كی میدیای داوه‌ته‌ ده‌ست خه‌ڵك و به‌ ئاره‌زووی خۆی به‌كاریده‌هێنێت، كه‌ ئه‌مه‌ كاریگه‌ری له‌كۆی سیسته‌مه سیاسیه‌كانی جیهاندا كردووه‌و ته‌نانه‌ت خودی سیسته‌می دیموكراتیش خۆی به‌چڕی كه‌وتۆته‌ به‌ر شه‌پۆڵی ئه‌و میدیایه‌و خه‌ریكه‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی له‌ هه‌ڵبژاردن و په‌رله‌مان و جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌!.

له‌ راستیدا ئه‌و چه‌كه‌ به‌ ته‌نیا به‌ده‌ست خه‌ڵكی ساده‌وه‌ نیه‌ به‌ڵكو چه‌كی بێچه‌كانه‌و ئه‌وانه‌ی پاره‌یان نیه‌ میدیای فه‌رمی زه‌به‌لاح به‌ڕیوه‌به‌رن، یاخود ئه‌و نوسه‌رانه‌ی به‌هۆی هه‌ڵوێسته‌كانیانه‌وه‌ ده‌رگای میدیا فه‌رمیه‌كانیان به‌روو داده‌خرێت ده‌یانه‌وێت بۆ خه‌ڵك بنووسن، په‌نا بۆ ئه‌وه‌ جۆره‌ میدیایه‌ ده‌به‌ن، كه‌واته‌ له‌پاڵ ئه‌وه‌ی ئه‌و میدیایه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ساده‌ كه‌وتۆته‌ ده‌ست هه‌موو خه‌ڵك، كاری پڕۆفیشنه‌ڵانه‌وكاریگه‌ری گه‌وره‌شی تیا ئه‌نجام ده‌درێت!.

ئه‌م خاڵه‌ له‌سه‌ره‌تای ده‌ركه‌وتنی ئه‌و سۆشیال میدیایانه‌ زه‌قبۆته‌وه‌ و شیكردنه‌وه‌ی بۆ كراوه‌، باسكردنی له‌كاتی ئێستادا به‌و شێوه‌یه‌ واتای تێنه‌گه‌یشتن و به‌جێمانه‌ له‌ زه‌مه‌نی مێژوویی!. له‌ یه‌كێك له‌ خاڵه‌ دیاره‌كانی ئه‌و كۆنفرانس پرێسه‌ ره‌خنه‌ گرتن بوو له‌و پڕۆفیسۆرانه‌ی كه‌ شیكردنه‌وه‌ی ناواقعی بۆ دۆخی زینی وه‌رتێ ده‌كه‌ن و باس له‌ ئه‌مریكا ده‌كه‌ن، كه‌ هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی به‌و دۆخه‌وه‌ نیه‌!.

له‌ راسیتیدا ئه‌مه‌ یا خراپ تێگه‌یشتنێكه‌ له‌دۆخی ناوچه‌كه، یاخود هه‌وڵدانه‌ بۆ شێواندنی كۆی دیمه‌نه‌كه‌و فریودانی رای گشتی كوردستانه‌!. جێگای داخه‌‌ و پشت به‌ستن به‌و پڕۆفیسۆره‌ نه‌خوێنده‌وارانه‌ی حزبه‌كانیان، كه‌ كاریان ته‌نیا پیرۆز كردن و به‌سه‌رو باڵ هه‌ڵگوتنه‌، بۆته‌ سۆنگه‌ی ئه‌وه‌ی ئاسمان له‌كونی بیریكدا ببینن!.

چونكه‌ ئه‌وه‌ی تۆزقاڵێك له‌ سیاسه‌تی نوێی نێوده‌وڵه‌تی تێبگات ده‌زانێت، كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ هه‌موو رۆژانێكی پێشووتر فاكته‌ره‌ جیۆپۆله‌تیكیه‌كان سیاسه‌ته‌كان ده‌بزوێنن و ئه‌گه‌ر پێشتر ئه‌و فاكته‌ره‌ له‌ په‌نای ئایدیۆلۆژیاكانه‌وه‌ حه‌شاردرابووبێت، ئه‌وا له‌ ئێستادا به‌ئاشكرایی كاری له‌سه‌ر ده‌كرێت، وه‌ك پڕۆژه‌ی ئۆراسیای روسیا و جیهانگه‌رایی ئه‌تڵه‌سی و ریگای ئاوریشمی نوێی چینی، كه‌واته‌ پیاده‌كردنی سیاسه‌تی قه‌له‌كه‌، كه‌ سه‌ری بخاته‌ ژێر به‌ردێكه‌وه‌ و .... له‌ ده‌ره‌وه‌ بێت و وابزانێت كه‌س نایبینێت، له‌گه‌ڵ دۆخی سیاسه‌تی جیهانی ئه‌مڕۆدا ناگونجێت، ئه‌مڕۆ ناتوانرێت به‌ ته‌نیا له‌ فاكته‌ره‌ ناوخۆییه‌كانه‌وه‌ شیكردنه‌وه‌ بۆ رووداوه‌كان بكرێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی مه‌ودای نیوان فاكته‌ره‌ نێوخۆیی ده‌ره‌كیه‌كان هێنده‌ كه‌مبۆته‌وه، كه‌ ده‌توانین به‌ نه‌مان هه‌ژماری بكه‌ین، به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر زانیمان ئه‌مڕۆ له‌ قۆنناغی گوێزرانه‌وه‌ له‌ سیسته‌میكی جیهانی بۆ سیسته‌مێكی تری جیهانیدا ده‌ژین، كه‌ له‌ قۆناغی دروست بووندایه‌و به‌ داخه‌وه‌ هه‌موو ئاماژه‌كان به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌چن، كه‌ یه‌كێك له‌ قوربانیه‌كانی مه‌سه‌له‌ی كورد بێت، بۆیه‌ هیچ رووداوێك نیه‌ له‌ناوچه‌كه‌ به‌ گه‌وره‌و بچووكیه‌وه‌ ره‌هه‌ندێكی هه‌رێمی و جیهانی له‌خۆیه‌وه‌ نه‌گرتبێت، به‌ رووادوه‌كه‌ی زینێ وه‌رتێشه‌وه‌!.

له‌ وه‌ڵامی رۆژنامه‌نووسێكدا، كه‌ پرسی بۆ حكومه‌تی ئێراق هه‌لوێستی له‌سه‌ر بۆردومانكردنی كه‌مپی مه‌خمور هه‌بووه‌و حكومه‌تی هه‌رێم نه‌یبووه‌.؟ له‌ راستیدا ئه‌وه‌ ئه‌و خاله‌ ترسناكه‌یه‌، كه‌ من ده‌مه‌ویت له‌سه‌ری بدوێم، سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی راشكاوانه‌ بۆ میلله‌ته‌كه‌ی روونبكاته‌وه‌، كه‌ ئه‌وان له‌ ژێر فشاری توركیادانه‌و ناتوانن ئه‌و هه‌لوێسته‌ بنوێنن، ده‌ڵێت ئه‌و ناوچه‌یه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئێراقه‌وه‌ هه‌یه‌، كه‌ له‌راستیدا ئه‌و ناوچه‌یه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ته‌نیا به‌ ئێراقه‌وه‌ نیه‌ به‌ڵكو په‌یوه‌ندی به‌ هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه‌ هه‌یه‌، چونكه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ ده‌كه‌وێته‌ چوارچێوه‌ی ماده‌ 140 ده‌ستووری نوێی ئیراق و به‌گوێره‌ی ئه‌و ماده‌یه‌ش ده‌بێت ئه‌و ناوچانه‌ به‌ هاوبه‌شی له‌ نیوان به‌غداو هه‌ولێر به‌ڕێوه‌ببردرێن، تاوه‌كو ئه‌و ماده‌یه‌ جێبه‌جێده‌كرێت.

ئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه هه‌ر له‌سه‌ره‌تادا ‌ خۆشیان و هیچ كامێك له‌ حیزبه‌كانی كوردستان باوه‌ڕیان به‌ جێبه‌جێكردنی ئه‌و ماده‌یه‌ نه‌بوو، ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕیشیان پێی بوو له‌ تاریكایی نه‌زانی و ساویلكه‌یی سیاسیدا ده‌ژیان

،،

چونكه‌ مه‌حاڵه‌ كێشه‌یه‌‌كی وا گه‌وره‌ له‌رێگای ماده‌یه‌كی یاساییه‌وه‌ چارسه‌ر بكرێت، كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا دۆخی ئیراق و ئه‌و كه‌لتووره‌ سیاسیه‌ی له‌ ئێراقدا هه‌یه‌، هیچ زه‌مینه‌یه‌كی تیا نه‌بووه‌و نیه‌ بۆئه‌وه‌ی ئه‌و ماده‌یه‌ ته‌رجومه‌ی واقع بكرێت

كه‌واته‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا خه‌ڵكی كوردستان ده‌یزانی ئه‌و ماده‌یه‌ قوماركردنێك بوو به‌خاكی كوردستان و بۆ فریودانی رای گشتی بوو، له‌ ژێر فشاری ئه‌مریكیه‌كان!.

له‌ رابردوودا زۆر شتمان له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ نوسیوه‌و نامه‌وێت لێره‌ درێژه‌ی پێبده‌م، ئه‌وه‌ی لێره‌دا گرنگه‌ ئه‌وه‌ییه‌ بۆیه‌كه‌م جاره‌ له‌ ده‌زگایه‌كی فه‌رمی هه‌رێم دان به‌ چرووك بوونی ئه‌و ماده‌یه‌و له‌ده‌ستدانی نیوه‌ی هه‌رێمی كوردستان بنرێت، ئه‌گه‌ر مه‌خمور په‌یوه‌ندی به‌ هه‌رێمه‌وه‌ نه‌بێت قوشته‌په‌ش په‌یوه‌ندی به‌هه‌رێمه‌وه‌ نیه‌، كه‌واته‌ ئاسایشی ئه‌و هه‌ریمه‌ له‌كوێدایه‌؟!

هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمیش له‌رووی سه‌ربازیه‌وه‌ كه‌وتووه‌و خاكی كوردستانیشتان به‌ ته‌وای دۆڕاوه‌، ئه‌و قوربانیانه‌ی له‌و حه‌فتا ساڵه‌ی دواییش دران هه‌مووی سفربۆته‌وه‌، كه‌ ئه‌مه‌ش كاره‌ساتێكی گه‌وره‌یه‌، مانه‌وه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی چه‌ند بنه‌ماڵه‌یه‌ك سازشی پێبكرێت به‌رامبه‌ر نیوه‌ی كوردستان.... ئه‌م داننانه‌ كاره‌ساتێكی گه‌وره‌و كۆستكه‌وتنێكی گه‌وره‌یه‌ بۆ هه‌موو میلله‌تی كورد.