گرێکوێرەکە لەکوێیە؟

گرێکوێرەکە لەکوێیە؟

325 خوێندراوەتەوە

د. ئیبراهیم مەلا زادە

کێشەیەکی گەورە یاخەی ئەمڕۆی کوردی (هەرێمی کوردستانی) گرتووە، بە دەستەڵات و بە خەڵکەوە. لەلایەك دەستەڵات موبادەرەی لەدەست داوە و بەبێ ستراتیژییەتێکی نیشتمانی ناتوانێت لەو چەقبەستنەی بێتە دەرەوە. خەڵکیش، متمانەی بەو دەستەڵاتە لەدەست داوە و کەوتۆتە نێوان بەرداشی بێمتمانەیی بە دەستەڵات و بەرداشی فەوزای پەیوەندی نێوان هەرێم و بەغدا.

ستراتیژییەتی نیشتمانی: یەکێکیش لە خاڵە هەرە بنەڕەتییەکانی ستراتیژییەتی نیشتمانی، دەستکێشانەوەی حیزبە لە قورگی حکومەت و دامەزراوەکان. بەو مانایەی دەبێ پلانێك دابندرێت بۆ ئەوەی حیزب تەنها ئامرازێك بێت بۆ ئیدارەدان، نەك حیزب ئامانج بێت و خاوەنی حکومەت بێت بە هێزە ئەمنی و سەرچاوە داراییەکانیشەوە. حیزب وەکو کێشە: بەدڵنیاییشەوە، تا حیزب خاوەنی هێزە ئەمنییەکان و سەرچاوەکانی دارایی بێت، هیچ پڕۆژەیەکی چاکسازیش سەرناگرێت و یەك بست ناچێتە پێشەوە، بێجگە لە ماکیاژ کردن.

یەکێکیش لە کێشە هەرە بنەڕەتییەکانی ئەوەی کە دارایی هەرێم بەش ناکات، چونکە حکومەت و دامەزراوەکان و هەموو سەرچاوەکانی دارایی، ئامرازن بەدەست حیزبەوە.

وەهم: بۆیە، نە عێراقچێتی و نە کوردایەتیش چارەسەرن. لەلایەك ئەوانە پێیان وایە گەڕانەوە بۆ باوەشی بەغدا چارەسەرە، لەوەهمدا دەژین، چونکە لەو ڕۆژەی حەشدی شەعبی دەگاتە خاڵە سنوورییەکان، ڕاوەدوونان و کوشتن و گرتن دەست پێدەکاتەوە و شاخەکان ئاوەدان دەبنەوە و دەچینەوە خاڵی سفر. هەروەها مۆبیلیزەکردن و بەکارهێنانی ناسیۆنالیزمی کوردیش (کوردایەتی)، یا هەر ئایدیۆلۆژیایەکی دیکەی ئیسلامی و مارکسیش بێهودەن، چونکە نەك هەر کاریگەری (فاعیلییەتی) خۆیان لەدەست داوە، بەڵکو لەهەموو ناوەرۆکەکەیشییان بەتاڵ کراوەنەتەوە.

هۆکارەکەش بەو جۆرەن:

١. لەلایەك بەهۆی ئەوەی لەناوخۆی سنووری هەرێم، چیدی سەربەخۆیی پرسێك نیە بەدوایدا بڕۆن چونکە ئەوان لەناو قەوارەیەکی سەربەخۆدا دەژین، بەبێ ئەوەی هەژموونی داگیرکەری لەسەر بێت و حەشدی شەعبي یان هەر هێزێك کە بەزمانێکی جیاواز قسە بکات و لە قورنەیەك گەمارۆی بدات.

أ. لەلایەکی دیکەشەوە، پرسی ناوچە دابڕێنراوەکان، چیدی پرسێك نین بۆ خەڵکی ناوخۆی قەوارەی هەرێم و بۆ دەستەڵاتیش، باسکردنیشی لەلایەن دەستەڵاتەوە تەنها جۆرێکە لە موزایەدە و فشار لەپێناو موچە و پۆست و خواستی سیاسی دیکە. یەکێکیش لەهۆکارەکان لەدەستدانی متمانەیە بە پرۆسەی سیاسیی لەناوخۆی هەرێم، وێڕای کێشە سەرەکییەکە.

کەواتە: ئەگەر پارتی و یەکێتی، بیانەوێت گۆڕانی ڕیشەیی دروست بکەن، (کە گومانم هەیە بتوانن)، دەبێت بەیەکەوە، بەهاوکاری حیزب و ئاقڵمەندانی وڵات، دابنیشن. پەیمانێکی کۆمەڵایەتی مۆر بکەن و بەڵێن بدەن دەست لە حکومەت و دامەزراوەکان بکێشننەوە و بچنەوە قالبی حیزبی سیاسی مۆدێرن. دەزانم ئەوە بە شەو و رۆژێك ناکرێت، بەڵام دەبێت پنتێك دابندرێت و لێیەوە دەست پێ بکەن، ئینجا نەخشە ڕێگایەك لە بۆتەی ستراتیژیەتێکی نیشتمانیدا دابڕێژن.

ئەگەر وانەکەن، زوو یا درەنگ، ئەوە سەرەداوانەی کە لەدەستیشییان ماون، وردە وردە لەدەستییان دەدەن. بەو جۆرە بیانەوێت یان نا، دەبنە دەستەبار بۆ ئەو هێزانەش کە لەناوبردنی هەرێمییان بە ئامانج گرتووە. ئەو کاتە ئەو سامانەی کە کۆشییان کردۆتەوە، بۆیان قوت نادرێت. هەموو دونیایان لێ دەکرێت بە قەیسەری و ڕاودەنرێن. دەرسی گرنگ زۆرن لەمێژوودا لەو بارەیەوە، یەکێك لەو دەرسانە، ئەمیرە عەرەبەکان لە ئەسپانیا، بەهۆی گەندەڵی و ململانێی ناوخۆیانەوە، موبادەرەی مانەوەیان لە ئەسپانیا دەست دا، تا کونەمشکییان لێبوون بە قەیسەری. دوا ئەمیر، بەپڕەپڕ دەستی دایکی گرت و بەبەلەمێك ڕایکرد بۆ ئەودیوی مەغریب. لەناو بەلەمەکە و لەناوەندی دەریا هۆڕ هۆڕ دەگریا. دایکی ڕووی تێکرد و پێی گوت: (بگری کورم وەکو ناپیاو، بۆ موڵکێك نەتتوانی وەکو پیاو بیپارێزیت). لەکتێبی (دراسة لسقوط ثلاثین دولة اسلامیة - عبدالحلیم عویس).