كازمی و ترەمپ دەیانەوێت چی بكەن و چی بگۆڕن؟

كازمی و ترەمپ دەیانەوێت چی بكەن و چی بگۆڕن؟

309 خوێندراوەتەوە

بڕیارە ئەمڕۆ كازمی بەڕێبكەوێت بۆ واشنتن وەك یەكەم سەرۆك وەزیرانی عێراق لە دوای مالیكی و هاوكات بۆ یەكەمینجارە لە دوای ڕووخامی ڕژێمی سەدامەوە ئەمەریكا بەو گرنگییەوە لە سەركردەیەكی عێراقی بڕوانێت، بەڵام ئەوەی جێگای پرسیارە ئایا كازمی دەتوانێت داواكانی ئەمەریكا جێبەجێ بكات.

بڕیارە لە واشنتن چی ڕووبدات؟
ئامانجی سەردانە پەیوەستە بە بەهێزكردنی پەیوەندی ئەمەریكا و عێراق و پرسی كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا بۆیە ئەوەی باس دەكرێت بریتیە لە:
١- پرسی ڕێكەوتنی ستراتیژی و كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا كە ئەمە تەنها قۆباغێكی دانوستانە و كازمی ئەمڕۆ ڕایگەیاند كە پێویستیان بە هێزەكانی ئەمەریكایە.
٢- پرسی پەیوەندی بازرگانی و ئابوری و ووزە، پرسێكی گرنگی دانوستاندنەكانە، چونكە ئەمەریكا دەیەوێت كەرتی وزەی عێراق لە دەستبەسەری ڕوسیا و توركیا و ئێران رزگار بكات و رێكەوتنی چین و عێراقیش هەڵوەشێنێتەوە.
٣- پرسێكی تر پەیوەستە بە چەكی میلیشیاكانەوە كە ئەمەریكا سورە لەسەر چەكردنیان و بە پێویستی دەزانێت پەلەبكرێت، بەڵام كازمی نایەوێت عێراق بكەوێتە شەڕی ناوخۆ و تا ئیستا ڕێكاری بنكۆڵكاری دژیان گرتووەتەبەر بۆ لاواز كردنیان.
٤- پرسی ئێران و نفوزی لە عێراق، پرسێكی زۆر گرنگی سەردانی كازمییە بۆ واشنتن و لەم پرسەدا ئەمەریكا دەیەوێت ئێران لە عێراق دەربكرێت بە پێچەوانەوە كازمی پێیوایە كەناكرێت ڕۆڵی ئێران لە ماوەیەكی كەمدا نەهێڵرێت و پێویستی بەكات و میكانیزیمی دبلۆماسییە بۆ ئەوەی ئێران جارێكێ تر عێراق ئاڵۆز نەكات.
٥- پرسی هاوسەنگی لە نێوان نفوزی ئەمەریكا و ئێراندا گرنگە و كازمی ئەمڕۆ ڕایگەیاند نابن بە كۆتری پەیامبەر لەنێوان ئێران و ئەمەریكادا و كازمی دەیەوێت عێراق خاوەن پێگە و بڕیاری خۆێ بێت و ئەمەریكا و ئێران عێراق بكەن بە گۆڕەپانی ململانێكانیان كە ئەم خواستە نزیكە لە خواستی ئەمەریكاشەوە.

دۆخی ئێستای كازمی
كازمی لە ئێستادا لەو پیاوە دەچێت كەلە بەرزی دەیان مەترەوە بەسەر پەتێكی باریكدا دەڕوات و ئەگەر بۆ ساتێكیش هاوسەنگی لەدەست بدات و بێ ئاگابێت دەكەوێتە خوارەوەو كۆتای دێت.
هەربۆیە كازمی لەماوەی ١١٠ ڕۆژی دەستبەكار بوونی دا هەنگاوی گرنگی لە پرسی ڕووبەڕوو بووبەوەی گەندەڵی و دەستنیشانكردنی كاتی هەڵبژاردن و چاكسازی ئابوری و چاكسازی لە دامەزراوە ئەمنیەكاندا ناوە و دەستپێكی گرن بووە.


بەڵام لە پرسی چەكردنی میلیشیاكاندا زۆرتر هەنگاوی كازمی دەرناكەوێت، چونكە هەنگاوەكانی ستراتێژی و كرۆماسیەتە واتە بەهێمنی و بە عەقڵانیەت دەیەقێت كێشەی میلیشیاكان چارەسەر بكات بۆ ئەمەش چەند هەنگاوێكی ناوە لەوانە:
١- بڕینی سەرچاوەی داهاتی میلیشیاكان لە ڕێگەی كۆنترۆڵكردنی دەروازە سنورییەكانەوە.
٢- پاكردنەوەی دەزگا ئەمنییەكان لەو سەركردانەی كە لەژێر كۆنترۆڵی میلیشیاكاندا بوون.
٣- بەهێزكردنی سوپا و دەزگای هەواڵگری و دەزگای دژە تیرۆر بۆ ئەوەی ڕۆڵی میلیشیاكان لە قاڵب بدرێت.
٤- ئاشكرا كردنی چالاكی میلیشیاكان دژی دامەزراوە دبلۆماسییەكان لە ڕێگای تەكنیكی میدیاییەوە ئەمەش بۆ ناشیرینكردنی میلیشیاكانە لەسەر ئاستی نیودەوڵەتی و شەقامی ناوخۆیی.


بەڵام بەشێك لە ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی پێیانوایە دەبێت بە چەك ڕووبەڕووی میلیشیاكان ببنەوە، چونكە ئەستەمە كۆنترۆڵ بكرێن و دەبێت بسڕێنەوە، بەڵام كازمی باوەڕی بەمە نیە و دەیەوێت ڕام و ماڵییان بكات و لە ژێر دەستی ئێران دەریان بهێنێت.
چونكە كازمی ڕووانگەیەكی تەواو نیشتیمانی هەیە و پێیوایە كە حەشدی شەعبی و كورد و سوننە و پێشمەرگە و توركمان و ئێزدی و شیعە و تەواوی ڕەنگەكان دەبێت بخرێنە ناو چواڕ چێوەیەكی نیشتیمانی، كە هەركات ئەم پرۆژەیە بگاتە بن بەست و نەتوانێت جێ بەجێی بكات دەست لەكار دەكێشێتەوە بەبێ دوودڵی، چونكە وەك خۆی بەردەوام دەڵێت دەبێت ئاین و مەزهەب بۆ خودا و حكومەت و سیاسەت بۆ خزمەتی خەڵك بێت و كەی نەم توانی ئەمە بكەم ئیتر كاری من كۆتایی دێت چونكە خۆم شەرمەزاری خودا و خەڵك ناكەم.



ترەمپ و ئەمەریكا چیان دەوێت؟

ئەوەی ڕوونە ترەمپ دەیەوێت پاڵەوان بازی بكات، بانگەشەی كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا بكات لە عێراق لە كاتێكدا تەنها تاكتیك و هەڵمەتی هەڵبژاردنە و هێزەكانی كەم دەكاتەوە.
بەدەر لەترەمپ بۆ ناوەندی بڕیاری ئەمەریكا گرنگە ئەو پرۆژەیەی ساڵی داهاتوو داڕێژراوە و كاری لەسەر دەكرێت وەك خۆی جێبەجێ بكرێت ( لە شیكاری مانگی ئایاردا باسمان كرد) كە بریتیە لە عێراقێكی بەهێز و خاوەن بڕیار و ئازاد كردنی كەرتی ووزە و لە قاڵبدانی دەسەڵاتی ئێران و كەنار خستنی هێزە سیاسیەكۆنەكان و هێنانە پیشەوە نەوەیەكی نوێی سیاسی بۆ ئەوەی عێراق ببێت بە چەقی ستراتیژی ئەمەریكا.
لە قۆناغی داهاتووشدا عێراق بتوانێت بچێتە بەڕەی هاوپەیمانی ئەمنی و ستراتیژی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە بە ڕێكەوتنی ئیسرائیل و ئیمارات بناغەكەی داڕێژراوە و فراوانتریش دەكرێت و دەبێت بە جێگرەوەی هێزی ئەمەریكا لەناوچەكەدا.

ئێران چی دەوێت؟
ئەگەرچی لە سێ مانگی ڕابردوودا كازمی زیانی گەورەی بە ئێران گەیاندووە، بەڵام ئێران ناچار بووە قوربانی بە بەشێك لە بەرژەوەندیەكانی بدات بۆ ئەوەی بەشێكی دیكەی بپارێزێت چونكە ڕۆڵی لە عێراق لاوازبووە و بۆشای قاسمی سولەیمانی پڕناكرێتەوە و لەناوخۆش كیشەی ئابوری هەیە و پێویستی بەعێراقە.
بۆیە دەیەوێت دەست بە بەشێك لە بەرژەوەندییە ئابورییەكانییەوە بگرێت و ڕێگری بكات لە پچڕاندنی ئەم پەیوەندیانە و هاوكات نایەوێت لەبەردەم شەقامی عێراقیدا بە شێوەیەك دەربكەوێت كە دژی چاكسازییەو جگە لەوەی حەزەر لە پشتیوانی سیستانی دەكات بۆ كازمی.
بەڵام ئارامگرتنی ئێران كاتییە و چاوەڕێی ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەمەریكا دەكات هەر بۆیە ئەگەر بمانەوێت هەڵوێستی ئێران بەرامبەر كازمی و گۆڕانكارییەكان عێراق و ئەگەری سەركەوتن یان شكستی حكومەتی كازمی بزانین دەبێت چاوەڕێ بكەین و دوای هەڵبژاردنەكان خوێندنەوە بۆ ڕووداوەكان بكەین چونكە
ئەوەی ئێستا ڕوو دەدات تەنها گەمەیەكی خۆپارێزیە و تاكتیكە و دەبێت چاوەڕێی گەمە و بڕیارە راستەقینەكان بین.

لە كاتی سەردانی كازمی دا بۆ واشنتن پێشبینی چیدەكرێت؟
١- میلیشیا ئێرانییەكانی حەشد هێرش بكەنە سەر باڵوێزخانە یان بنكە سەربازیەكانی ئەمەریكا.
٢- خۆپیشاندانی سنوردار دژی سەردانی كازمی بۆ ئەمەریكا لە بەغداد.
٣- خۆپیشاندانی مووچە بڕاوە بندیوارەكان لە واشنتن.


ئایندەی ناوچەكە
ئەگەرچی لە ساڵی ٢٠١٩/٨/٢١ ڕاووبردودا بەشیكاری باسی گۆڕانكاری ناوچەكە كراوە بەڵام لێرە بە كورتی باسی دەكەین، كە بریتیە لە ستراتیژی نوێی ئەمەریكا بۆ بەڕەنگار بوونەوەی چین بۆ ئەمەش ئەمەریكا دەیەوێت خۆی بگەیەنێتە ڕۆژهەڵاتی دوور و سنوری ئاوە گەرمەكان و گۆڕانكاری لە ئێران و عێراق و توركیا و پاكستاندا ڕووبدات .... هتد
هەرچی پەیوەستە بەناوچەكەوە ئەوەی دەبینرێت لە ئێستادا دوو بەرە هەیە بەرەیەكیان بەرەی گۆڕانكاریی و لەگۆڕنانی ڕابردووە، بەرەی دووەم بەرەی دژە گۆرانكارییە و دەیانەوێت ئایندە لە گۆڕ بنێن، لەم نێوەندەدا كوڕد لەبەرەی گۆڕانكارییە و دەكەوێتە بەر شەپۆلەكە.

دەر ئەنجام
١- سەردانە بە گرنگترین سەردانی ١٧ ساڵی ڕابردوو دادەنرێت چونكە عێراق و ناوچەكە لەبەردەم گۆڕانكاریدان.
٢- كازمی ئامۆژگاری كراوە دەست لە سیاسەتی هاوسەنگی هەڵنەگرێت چونكە ئەمەریكا دەزانێت ئەگەر دەستبەرداری كازمی بێت عێراق دەكەوێتە دەستی ئێران و توركیا ئەگەر بكەوێتە دەستی ئێرانیش ئەوا ئێران دڵنیایە ئەمەریكا سزا بەسەر عێراقدا دەسەپێنێت و وەك سوریا چۆن بووە بە جەستەیەكی مردوو بار بەسەر ڕوسیاوە عێراقیش هەمان شێوەیە دەبێت بۆ ئێران.
٣- كازمی دیداری لەگەڵ نوێنەری لۆبییەكان دەبێت بۆ ئەوەی دیگای خۆی بە ڕوونی بخاتە ڕوو بۆ ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی.
٤- ئامۆژگاری كراوە كە ئەمەریكی ئێستا لەكاتی هەڵبژاردندایە و دەبێت كازمی هیچ بەڵێن و بڕیارێك نەدات لەسەر پرسی میلیشیاكان تا دوای هەڵبژاردنی ئەمەریكا و ڕوون بوونەوەی دۆخەكە.
٥- پرسی هەڕەشە و مەترسییەكانی توركیا بگەیەنێتە ناوەندی بڕیاری ئەمەریكی.
٦- كازمی جەخت لەسەر پرسی ئابوری و دارایی و ئاوەدانكردنەوە و بەهێزكردنی پشتیوانی نێودەوڵەتی بكاتەوە بۆ عێراق.
٧- كازمی پرۆژەیەكی ئامادەكراو دەخاتە بەردەم واشنتۆن و كە پرۆژەیەكی نیشتیمانیە و ئامانج لێی بنیاتنانی عێراقە وەك وڵاتێكی خاوەن پێگە و ڕاگری پەیوەندی و بەڕژەوەندییە ناوچەییەكان.
٨- لیژنەیەك بەسەرۆكایەتی دكتۆر بەرهەم پێكهێنراوە بۆ هەردۆخێكی نەخوازراو تاكاتی گەڕانەوەی كازمی.

 

author photo

 

 

ـ خویندكاری دكتۆرا. 

ـ لێكۆڵەر لە ناوەندنی ئیمارات بۆ لێكۆلینەوەی ستراتیژی.

ـ لێكۆڵەر لە ناوەندی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ لێكۆلینەوەی ستراتیژی.