مستەفا کازمی لەنێوان ئەمەریکاو ئێراندا کامیان هەڵدەبژێرێت؟

مستەفا کازمی لەنێوان ئەمەریکاو ئێراندا کامیان هەڵدەبژێرێت؟

802 خوێندراوەتەوە


لەدوای پڕۆسەی ئازادی عێراق لەساڵی ٢٠٠٣ کەلەلایەن هاوپەیمانان بەسەرۆکایەتی ئەمریکا ڕژێمی بەعس کۆتایی هات، ئەمریکا لەعێراق لەدوای ساڵی ٢٠٠٣ وە زیاتر لە ٦٠٠٠ هەزار سەربازی لەخاکی عێراق کوژراون و بە ملیارەها دۆلاری لەعێراقدا سەرف کردووە، بەڵام ئەوەی کە پێچەوانە بوویەوە لەدوای یەکەم هەڵبژاردن و تەشلیکردنی حکومەت لەلایەن حیزبە شیعەکان ئیتر بەتەواوەتی ڕەنگدانەوە و هەژموونی ئێران بەسەر عێراقدا زاڵبوو، تەنانەت کاتێک لایەنەکان ڕێکنەدەکەوتن بۆ تەشکیلکردنی حکومەت یان کاندیدێک ئەوە ئێران بەڕاستەوخۆی دەستی لەکاروبارەکانی عێراق وەرئەدا، تەنانەت بەجۆرێک بوو دەبوایە کاندیدی سەرۆک وەزیران ئێران دیاری بکات.


هەرلەیەکەم خولی پەڕلەمانی عێراق، ئیتر عێراق بوە جێگەی تەسفیە حساباتی ئێران و ئەمریکا، ئێستاکە لەدوای کۆمەڵیک گۆرانکاری گەورەو دانانی سەرۆک وەزیرانی عێراق مستەفاکازمی کە بەپاڵپشتی ئەمریکا داندراو لەچەندرۆژی ڕابوردو سەردانی واشتنتی کردو کۆمەڵێک ڕێکەوتنی لەگەڵ ئەمریکا واژووکردو هەر زوو سەردانی کردنی کازمی لەلایەن نەیارەکانیەوە تانەی لێیدرا.


ئێران دژی ئەوە وەستایەوە تەنات کارەکتەرێکی وەک حسەین شەریعەتمەداری سەرنوسەری ڕۆژنامەی كەیهان و ڕاوێژكاری خامنەیی ڕایگەیاند کە كارەكانی مستەفاکازمی درێژە پێدەری ئەو خیانەتەیە كەلە خێزانی پەیامبەر كراوە و هەمان خەنجەرە كەلە پشتی حسێن درا ئەمەش ئاماژەیە بۆئەوەی کە ئێران بەو کۆبونەوەیە ڕازی نەبوە.


هەر لەناوخۆی عێراقیشدا نوری مالیکی سەرۆکی حیزبی دەوڵەتی یاسا وتی کە ئامانج لەم سەردانی کردنە پیلانگێڕیە دژی میلیشیاکانی حەشدی شەعبی، ئەمریکا ئەم کۆبوونەوەی بە گرنگزانی، وە ئامانج لەم کۆبوونەوەەیە کۆمەێک پرسی تایبەت بوو بە بارودۆخی عێراق، پرسیارەکەئەوەیە کە کازمی دەبێت لەنێوان ئەمریکاو ئێران کامیان هەڵبژێرێ؟


جوڵەکانی مستەفا کازمی چی لێی دەخوێنرێتەوە؟

مستەفاکازمی لەدوای دەستبەکاربوونی لەپۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق و بەپاڵپشتی ئەمریکا کە بەشێک لەسەرچاوەکان ئەوە دەڵێن کە ئێران بەوشێوەیە ڕازی بوە کە کۆمەڵێک سزای ئابووری لەسەر وڵاتەکەی کەمبکرێتەوە و لەبەرامبەردا ڕازی دەبێت بە هەڵبژاردنی کازمی، جوڵەکانی کازمی هەموولایەکی توڕەکردوەو لایەنە شیعەکان بەتەواوەتی دژی هەڵسوکەوتی کازمین، بەتایبەتی ئەوانەی کەلە ئێرانەوە نزیکن و وەک قەیس خەزعەلی و نوری مالیک، کەئەمانە بەئاشکرا دژی هەموو جوڵەکانی کازمین، چونکە دەزانن کازمی لە قازانجی ئەمان کارناکات، لەماوەی ١٠٠ ڕۆژ کازمی کۆمەڵیک هەنگاوی باشی ناوە بۆ چاکسازی کە گرنگترینیان بڕینی سەرچاوەی داهاتی میلیشیاكان لە ڕێگەی كۆنترۆڵكردنی دەروازە سنورییەكانەوە.
- پاكردنەوەی دەزگا ئەمنییەكان لەو سەركردانەی كە لەژێر كۆنترۆڵی میلیشیاكاندا بوون.
- بەهێزكردنی سوپا و دەزگای هەواڵگری و دەزگای دژە تیرۆر بۆ ئەوەی ڕۆڵی میلیشیاكان لە قاڵب بدرێت.
- ئاشكرا كردنی چالاكی میلیشیاكان دژی دامەزراوە دبلۆماسییەكان لە ڕێگای تەكنیكی میدیاییەوە ئەمەش بۆ ناشیرینكردنی میلیشیاكانە لەسەر ئاستی نیودەوڵەتی و شەقامی ناوخۆیی.


بەشیک لەچاودێرانی سیاسی ئەوە دەڵێن کە کازمی لەکارەکانیدا ئەوە دەخوێندرێتەوە کە بەتەواوەتی دەسەڵاتی میلیشیاکان بچوک بکاتەوەو سنورێک دابنێ بۆیان و لەهەمان کادا دەسەڵاتی ئێرانیش سنوردار بکات بەهاوکاری ئەمریکا بەشێکی تر ئەوە دەڵێن: حكومەتەكەی كازمی لەو ماوەیەدا هیچ هەنگاوێكی ڕاستەقینەی بۆ چاكسازی نەناوە، هەروەها بەرنامەیەكی واقعی نیە، لەو بارەیەوە دەڵێن:" بەداخەوە، كازمی وەك پیاوی دەوڵەت مامەڵە لەگەڵ كێشەو قەیرانەكان ناكات، بەڵكو وەك چالاكوانێكی تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان خۆی دەردەخات، زۆرمان لەو شێوازەی بینیوە، كە تەنها خۆنمایش كردنی ڕاگەیاندنە،كە لە بنەڕەتدا بەتاڵە لە ناوەڕۆكی چارەسەركردنی كێشەكان.


چوونی بۆ ئەمریکاو ئامانجەکانی

چوونی بۆ ئەمریکاو گرنگیدان بە مستەفا كازمی واتای ئەوەیە، كە بەرنامەیەكی هاوبەش لە نێوان ئیدارەی واشنتن و بەغدادا هەیە، كازمیش لە ماوەی سەد و دە ڕۆژی كاركردنیدا هەنگاوی باشی ناوە كە خواستەكانی ئەمریكا جێبەجێ دەكات، هەروەها لەو ماوەیەشدا وەك پیاوی دەوڵەت و بەهێز خۆ سەلماند، كە دەتوانێت دەست و پەنجەی گروپە میلیشیاكانی نزیك لە ئێران بكات و بە هێمنی كۆتاییان پێبهێنێت، هەروەها كۆمەڵێك هەنگاوی دیكەی لە ڕووبەڕوو بونەوەی گەندەڵی و كۆنترۆڵ كردنەوەی دەروازە سنورییەكان نا، دڵی شەقامی ڕازی كرد و ئاهێكی بۆ جێبەجێ كردنی یاسا و بەهێز بوونەوەی عیراق گێرایەوە.


گرنگترین ئەوخاڵانەی کە ئەمریکاو عێراق لەسەری ڕێکەوتن

- پرسی ڕێكەوتنی ستراتیژی و كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا كە ئەمە مستەفاکازمی داوای لەئیدارەی ئەمریکاکردوە لە پەلەنەکرێت لەوە چونکە بۆ سنوردارکردنی میلیشیاکان پێی ویستیان بە هێزەکانی ئەمریکایە.
- پرسی پەیوەندی بازرگانی و ئابوری و وزە، پرسێكی گرنگی دانوستاندنەكان بوو، چونكە ئەمەریكا دەیەوێت كەرتی وزەی عێراق لە دەستبەسەری ڕوسیا و توركیا و ئێران رزگار بكات و رێكەوتنی چین و عێراقیش هەڵوەشێنێتەوە.
- پرسێكی تر پەیوەستە بە چەكی میلیشیاكانەوە كە ئەمەریكا سورە لەسەر چەكردنیان و بە پێویستی دەزانێت پەلەبكرێت، بەڵام كازمی نایەوێت عێراق بكەوێتە شەڕی ناوخۆ بۆیە پرسی چەکردنی میلیشیاکانی قۆناغبەقۆناغ پێشنیارکرد.
- پرسی ئێران و نفوزی لە عێراق، پرسێكی زۆر گرنگی سەردانی كازمیی بوو بۆ واشنتن و لەم پرسەدا ئەمەریكا دەیەوێت ئێران لە عێراق دەربكرێت بە پێچەوانەوە كازمی پێیوایە كەناكرێت ڕۆڵی ئێران لە ماوەیەكی كەمدا نەهێڵرێت و پێویستی بەكات و میكانیزیمی دبلۆماسییە بۆ ئەوەی ئێران جارێكێ تر عێراق ئاڵۆز نەكات، کەئەمەش لەلایەن ئیدارەی ئەمریکاوە پەسەندکراوە و ئامادەی هەموو پشتیوانیەکیان بۆدەربڕیەوە.
ئەمریکا دەوێت عێراق بخاتەوە سەر سکەی خۆی و سەربەخۆی خۆی پێی بدات و دووری بکات لەهەردەستێکی دەرەکی کە بیەوێت دەستێوەردان بکات لەعێراق خۆئەگەر کازمی ئەم چانسەی ئەمریکا قبوڵ نەکات ئەوە ئەگەری زۆرە ئەمریکا هێزەکانی خۆی بکشێنێتەوە و عێراقیش بخاتە بەشێک لەو وەڵاتانەی کە دژی دەوەستێتەوە و ئەگەری سزای ئابوری هەیە ، ئەمەش باری کازمی قورستر دەکات و دەبێت زۆر بەلێزانانە یاریەکە بکات ، چونکە لەئەگەری هەرهەڵەیەک دەبێتە شێواندنی بارودۆخەکە هەرچی ئێرانیش هەر ئاوا دەسەستەو سان نابێت و لەرێگەی گروپە شیعەکانەوە دەیانەوێت کازمی دووربخەنەوە یاخود شەڕەکە بخەنە ناو عێراقەوە و هەمان سیناریۆی سوریا دووبارەبێتەوە کە لەهەموو ئەگەری ئەمانەدا دەبێت کازمی بە وردی هەنگاوەکانی هەڵبهێنێتەوە و وەک کورد وەتەنی دەیڵێت نەشیش بسوتێت نەکەباب ، دەبێت چاوەڕوانی رۆژانی داهاتووبین بزانین چی ڕووئەدات و ئایە کازمی خۆی بۆچی بەرەیەک یەکلای دەکاتەوە.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس