بارزانییەکان نه‌ك ماڵباتی بارزانی!

بارزانییەکان نه‌ك ماڵباتی بارزانی!

363 خوێندراوەتەوە

مراد حەکیم


له‌ چه‌ند رۆژی رابردوودا وه‌ڵام و وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌ك له‌ نێوان من و كاك عه‌بدولڕه‌زاق شه‌ریفدا دروستبوو له‌ سایتی دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین، دوا وتاری كاك عه‌بدولڕه‌زاق له‌ ٨\٦ بڵاوبوویه‌وه به‌ ناوی بارزانی ناس‌، كه‌ وه‌ڵامی كورته‌ وتارێكی من بوو. هاوڕای به‌ڕێزیانم لەوەی "ئەم گفتوگۆ و شیکردنەوانە بۆ نەوەکانی ئایندە، بۆ ڕێگە ڕۆشنی جێگەی خۆی دەگرێ". هه‌روه‌ها له‌و باوه‌ڕه‌دام كه‌ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌و جۆره‌ بابه‌تانه‌ پێویستمان به‌ گفتوگۆ و بیروڕا گۆڕینه‌وه‌ هه‌یه‌. وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌شم هه‌ر له‌و گۆشه‌نیگایه‌وه‌یه‌.


كاك عه‌بدولرەزاق له‌ پێشه‌كی دووه‌م وتاریدا ده‌ڵێت: دکتۆر موراد سێ خاڵی وەک نەشارەزایی من لە خێڵی بارزانییەکان و ماڵباتی بارزانی نووسیوە. له‌ راستیدا من له‌ وه‌ڵامی پێشووترمدا بۆ به‌ڕێزیان، به‌هیچ شێوه‌یه‌ك باسی ماڵباتی بارزانیم نه‌كردووه‌. ئه‌و لە وتاری یەکەمیدا ناوی بارزانییه‌كانی هێنابوو و منیش هه‌ر لەو سۆنگەیەوە جه‌ختم له‌سه‌ر ئه‌و خاڵانه‌ كرده‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ستن به‌ "بارزانییه‌كان وه‌ك فیدراسیونێكی خێڵایه‌تی" نه‌ك "ماڵباتی بارزانی". راسته‌ ماڵباتی بارزانی به‌شێكن له‌ بارزانییه‌كان، بەڵام نابێ تێکەڵاویان بکەین و هەموو بارزانییەکان لە ماڵباتێکدا کورت بکەینەوە.

،،

به‌داخه‌وه‌ له‌ وتاری دووه‌می كاك عه‌بدولڕه‌زاقدا ئه‌وه‌ هه‌ست پێده‌كرێ كه‌ به‌ڕێزیان جیاوازی له‌ نێوان ئەم دوو چەمکەدا ناكات و زۆر جار كه‌ ده‌ڵێت بارزانییه‌كان مه‌به‌ستی ماڵباتی بارزانییه‌. ئه‌گه‌ر من له‌ یه‌كه‌م وتاریدا هه‌ستم به‌وه‌ كردبا کە ئەم دوو ناوە لە جیاتی یەکتر بەکاردێنێت و مەبەستی تەنیا ماڵباتی بارزانییە، ره‌نگه‌ وه‌ك ده‌یان وتاری دیكه‌ كه‌ ده‌خوێنمه‌وه‌ و هیچ قسه‌یه‌كیان له‌سه‌ر ناكه‌م، لێرەشدا وه‌ڵامێكم نه‌دەبوو‌.


له‌م وتاره‌دا به‌ پێویست ده‌زانم یه‌ك دوو شت روونبكه‌مه‌وه‌. یه‌كه‌م من پێمخۆشه‌ له‌ نووسیندا ئێمه‌ چه‌مك و زاراوه‌كان له‌ شوێنی گونجاوی خۆیاندا به‌كاربهێنین. دیسانه‌وه‌ جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌مه‌وه‌، كه‌ وشه‌ی فیۆدال بۆ بارزانییه‌كان گونجاو نییه‌ و لە وتاری پێشوومدا ڕوونم کردۆتەوە کە بۆچی. سەرەڕای ئەوەش ئه‌گه‌ر كاك عه‌بدولڕه‌زاق پێیوایه‌ عه‌قڵیه‌تی ماڵباتی بارزانی عه‌قڵیه‌تێكی فیۆدالانه‌یه‌، له‌گه‌ڵ به‌ڕێزیان كۆك نیم. بەتایبەت لەو بارەوە مه‌لا مسته‌فا و منداڵه‌كانی نموونه‌یه‌كی جیاوازن. مه‌لا مسته‌فا به‌شێكی كه‌می ته‌مه‌نی له‌ ناوچه‌ی بارزان و لە ناو بارزانییه‌كاندا بەسەر بردووە. به‌شی هه‌ره‌ زۆری ته‌مه‌نی له‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ ژیاوه‌. هه‌روه‌ها وەک كوڕی شێخ محه‌مه‌د و برای شێخ عه‌بدولسه‌لام و شێخ ئه‌حمه‌د‌، هه‌رگیز ناوی شێخی له‌ خۆی نه‌ناوه‌؛ وه‌ك منداڵه‌ شێخه‌كانی دیكه‌ی‌ كوردستان. هیچ نازناو (تایتڵی) شێخ بۆ‌ كوڕ و نه‌وه‌كانی مه‌لا مسته‌فا بەکارنەهێنراوە. جگە لەوەش ره‌فتار و مێنتاڵیتی مه‌لا مسته‌فا هه‌رگیز گوزارشت له‌ فیۆدالیزم ناكه‌ن.‌ من ناچمه‌ ناو ئه‌و باسه‌، چونكه‌ ئه‌وه‌ بابه‌تی وتاری من نییه‌. پێشنیاریش ده‌كه‌م بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌سه‌ر بارزانییه‌كان ده‌نووسن جیاوازی بكه‌ن له‌ نێوان فیدراسیۆنێكی خێڵه‌كان له‌گه‌ڵ یه‌ك بنه‌ماڵه‌، به‌تایبه‌تیش ئه‌گه‌ر ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه‌ له‌ لوتكه‌دا بێت. له‌ هیچ شوێنێك نوخبه‌ و خه‌ڵكی ئاسایی، ئاغا و جوتیار، شێخ و مورید، چینی سه‌ره‌وه‌ و چینی خواره‌وه‌ یه‌ك شت نین. له‌ ناو بارزانییه‌كاندا دابه‌شبوونی زیاتر و جیاوازی كۆمه‌ڵایه‌تی زیاتر هه‌یه‌ وه‌ك له‌ناو هه‌ر خێڵێكی دیكه‌ی كوردستان نه‌ك ته‌نیا له‌ ئاستی ستونی، به‌ڵكو له‌ ئاسته‌ ئاسۆییه‌كه‌شدا.


كاك عه‌بدولڕه‌زاق نووسیویه‌تی: "بەخۆشی دکتۆر موراد منیش وەڵامی ئەو سێ خاڵە ئەدەمەوە کە خۆی ڕەخنەی لێگرتون و بۆ دەرخستنی هەقیقەتیش، دەیان سەرچاوە لە کتێبخانەکاندایە، بەڵام لەبەر ئەوەی لای پارتی و بارزانییەکان زۆریان وەک نەیار یان دوژمن پۆلێن کراون، بەندە تەنیا بەرگەکانی کتێبەکەی مەسعود بارزانی ( بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد ) وەک سەرچاوەی وەڵام بەکار دەهێنم، دەکرێ خۆی و خوێنەریش بۆ گەیشتن بە ڕاستی بۆ ئەو کتێبە بگەڕێنەوە" .لەوەی کاک عەبدولڕەزاق بێ ئەوەی بەشەخسی من بناسێت بە پارتیم لەقەڵەم دەدات و پێیوایە کتێبی دیکەی جگە لەوەی ئاماژەی پێکردووە ناخوێنمەوە و پێم قبووڵ نییە کتێبێک کە ڕەخنەگرانە لەسەر بارزانییەکان نووسراوە سەیر بکەم، غەدری لێکردووم. هیوادارم مه‌به‌ستی كاك عه‌بدولڕه‌زاق ئه‌وه‌ نه‌بێت. سه‌ره‌تا من نه‌ حزبیم و نه‌ حزبایه‌تیم كردووه‌، دواتریش من هه‌موو كتێبه‌كان ده‌خوێنمه‌وه‌ و نووسینی خه‌ڵكیشم پێ قبوڵه‌ ئه‌گه‌ر وه‌ك بیركردنه‌وه‌شیان پێچه‌وانه‌ی بیركردنه‌وه‌ی من بێت، بۆیه‌ هیچ پێویست ناكات ته‌نیا ئاماژه‌ به‌ كتێبه‌كه‌ی مه‌سعود بارزانی بكات. له‌ راستیدا ئه‌و كتێبه‌م زوو خوێندۆته‌وه‌، به‌ڵام له‌ وتاره‌كه‌مدا پشتم پێی نه‌به‌ستووه‌.

،،

كاك عه‌بدولڕه‌زاق باسی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ مه‌به‌ستی له‌ وشه‌ی داخراوترین، به‌راوردكردنی بارزانییه‌كانه‌ به‌ خێڵه‌ فه‌رمانڕه‌واكانی ناوچه‌كه‌ له‌ ئێستادا. بۆ من روون نییه‌، مه‌به‌ستی له‌ ناوچه‌كه‌ هه‌رێمی كوردستان، عێراق یان وڵاتانی ده‌وروبه‌ره‌. ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی هه‌رێمی كوردستان بێت، دیسان ئاماژه‌ی به‌ ناوی هیچ خێڵێك نه‌كردووه‌

به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌ من ده‌پرسێت من پێموایه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ ژن فه‌راموش ده‌كرێت ته‌نیا له‌ ناو بارزانییه‌كاندا وا نییه‌. ئه‌وه‌ ره‌نگه‌ خه‌سڵه‌تێكی كورد بێت، له‌به‌ر كۆمه‌ڵێك هۆكار. ئەم خەسڵەتە نەک هەر لای گوندنشینان، بەڵکو بە ڕدەی جیاواز لە لای کوردە شارنشینه‌كانیش هەبووە و هەیە. ئێمه‌ هه‌موومان ناوی كوڕه‌كانی مه‌لیك مه‌حمود ده‌زانین، به‌ڵام ناوی كچه‌كانی نازانین، ناوی هاوسه‌ر و كچه‌كانی قازی محه‌مه‌د له‌ هیچ شوێنێك ناخوێنینه‌وه‌، كه‌سمان ره‌نگ و ده‌نگی هاوسه‌ر و كچی نه‌وشیروان مسته‌فامان نه‌بینی. ئەوە گوتمان بارزانییه‌كان خێڵه‌كین، بەس خۆ ئەو نموونانەی باسم کردن شاریبوون! بۆیه‌ پێموانییه‌ ئه‌وه‌ ته‌نیا خه‌سڵه‌تی بارزانییه‌كان بێت له‌ لایه‌كه‌وه‌ و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ له‌ راستیدا بارزانییه‌كان له‌باره‌ی پیاوه‌كانی خۆشیانه‌وه‌ زۆریان نه‌نووسیوه‌. دیسان ئه‌گه‌ر كاك عه‌بدولڕه‌زاق لێم قبوڵ بكات ده‌بێت بڵێم من باسی بارزانییه‌كان به‌ گشتی ده‌كه‌م. بارزانییه‌كان زۆر پێشمه‌رگه‌ و سه‌ركرده‌ی جوامێریان هه‌بووه‌ وه‌ك خه‌لیل خۆشه‌وی كه‌ له‌ دوای تێكشكانی شۆڕشی بارزان له‌ ١٩٣٢ له‌گه‌ڵ گروپێك بووه‌ ئه‌شقیا، تا له‌ ١٩٣٦ شه‌هید بوو، بزووتنه‌وه‌كه‌ی به‌رده‌وام بوو. حاجك چه‌می، نه‌بی سه‌رئاسن، عیسا سوار، حاجی بێروخی و زۆریتر... بارزانییه‌كان شتێكی وایان له‌سه‌ر ئه‌و قاره‌مانانه‌ نه‌نووسیوه‌ چ جای له‌سه‌ر ژنه‌كان بنووسن. كه‌ بێگومان ژن پله‌ دووه‌ له‌ كوردستان و له‌ ناو بارزانییه‌كانیشدا.


له‌ كۆتاییدا هیوای سه‌ركه‌وتن بۆ كاك عه‌بدولره‌زاق شه‌ریف ده‌خوازم.