گیڤارا، شۆڕشگێڕێك نەیوویست پیرۆز بێت

گیڤارا، شۆڕشگێڕێك نەیوویست پیرۆز بێت

424 خوێندراوەتەوە

محەمەد نوری


كاتێك باس لە شۆڕشگێڕەكان دەكەین، یەكسەرئەو پرسیارەمان لادروست دەبێت: ئایا ئەگەر مامە ریشە و مام ئاراس و ئازاد هەورامی و عوسمانی قالە منەوەر و خاڵە شیهاب لە ئێستادا بمانایە چییان دەبوو؟ چۆن وێنەی خۆیان لادروستدەكردین؟ ئایا مامەریشە دەبووە خاوەن ژمارەیەك تەنكەری نەوت؟ مام ئاراس وەكالەتی جگەرەی دەبوو؟ئازاد هەورامی كۆمپانیای زەبەلاحی دادەنا؟ عوسمانی قالە منەوەر دەبوو بە بازرگانی دەرمان و چەك؟ خاڵە شیهاب هۆتێلی پێنج ئەستیرەی دەبوو؟ یان نەخێر ئەمانە بە وێنەیەكی پاكەوە خۆیان دەهێشتەوە.
بەڵام ئایا شۆڕشگێڕەكان دەتوانن پارێزگاریی لەوێنەی جوانی سەردەمی روبەرووبونەوەبكەن؟ ئایا دەتوانن كە پارە و سامان و قاسەی پڕیان دی تەسلیم نەبن و بەردەوام بن لەسەر چیرۆكی پاكراگرتنی مێژووییان؟ ئایا ئەمانە كەسە بەختەوەرەكان نەبوون لەبەرئەوەی بەر لەكەوتنی وێنە پاكەكانییان ژیانیان بەجێ هێشت؟


لێرەوە چیرۆكەكە دەستپێدەكات:
٢
ئەو كتێبەی دەبێت بخوێنرێتەوە
خوان مارتن گیڤارا برا بچووكی شۆڕشگێڕی بەناوبانگی جیهانی تشی گیڤارایە، لەساڵیادی پەنجا ساڵەی كوشتنی براكەی كتێبێك بڵاو دەكاتەوە كە دەنگدانەوەی گەورە دروست دەكات، كتێبەكە بەناوی (براكەم تشی )یە. لەو كتێبەیدا هەندێ نەوتراو لەسەر برا شۆڕشگێڕەكەی باس دەكات، ئەو دەیەوێت ئەوە بڵێت: بۆ گیڤارا توانی پارێزگاری لەوێنەی خۆی بكات، چونكە بە شۆڕشگێڕی مایەوە و تەسلیمی كورسی و پۆست نەبوو.

،،

گیڤارا كاتێكیش زانی پۆستێك (كە وەزیربوە لە حكومەتەكەی كاسترۆ لە كوبا)دەیكاتە دێوێك و دەبێتە پیاوی پۆست، دەست هەڵدەگرێت لێی، دەبێتەوە شۆرشگێڕەكەی جاران.


گیڤارا بەر لەهەر شتێك مرۆڤێكی سادەبوو، لەسەرەتای كتێبەكەیدا براكەی دەنوسێت:(گیڤارا مرۆڤێك بوو لە گۆشت و خوێن ، دەبێ هەموو كارێك بكەین لەو وێنەیە دەریبهێنین كە بتێكی پیرۆزە، دەبێت بچێتەوە شوێنی ئاسایی خۆی، لەبەرئەوەی خۆشی بمایە رازی نەدەبوو بەو شێوە پیرۆزییە مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت).
كۆی ئامانجی ئەم كتێبە لەسەر یەك خاڵ دامەزراوە: گیڤارا پیرۆزنییە، ئەو شۆڕشگێڕێكە، نابێت بیپەرستین و بەناوی ئەوەوە كاربكەین، بەڵكو دەبێت بەبیركردنەوەی ئەو بجوڵێنەوە ، چۆن؟دەبا بیناسین كێ بوە؟

ئەو شۆڕشگێڕەی دەبێت بە وەزیر
لەساڵی ١٩٥٥ بۆ یەكەمجار كاسترۆ گیڤارای ناسی، ئەو شەوی یەكتر ناسینە تا سپێیدە موناقەشەی گەرم و تونیدیان كرد لەبارەی ماناكانی شۆڕش و ماركسیەت و ئایندەوە، دوای ئەو گفتوگۆیە كاسترۆ بە ئاشكرا بە گیڤارای وت: تۆ پێویستە لە گەڵماندا بیت، تۆ دەبێت ببیت بە پایەكی شۆڕش لە كوبا. گیڤارا هەم وەك پزیشكێك و هەمیش وەك شۆڕشگێڕێك بووە دۆستی شۆڕشی كوبا ، كاتێك شۆڕش لە كوبا سەركەوت، گیڤارا بوو بە وەزیر، ئەو ئۆفیسەكەی بریتی بوو لە ژورێكی داڕماوی ناخۆش، تەنانەت هەموو پلەدارێك لە كوبا موچەكەیان ٧٠٠ دۆلاربوو تەنها گیڤارا ١٢٥دۆلاری وەردەگرت كە موچەی سەربازێكی ئاسایی بوو، لای وابوو وەرگرتنی ئەو موچە زۆرە لە پەیامەكەی دوری دەخاتەوە، تەنانەت رۆژێك لە شیرفرۆشێك توڕەبوو كاتێك شیری زیادەی بۆ دانابوو بەوپێیەی وەزیرە.
كە شۆرش سەركەوت كاسترۆ بە نهێنی ناردی بەشوێن هەمووماندا كە وەك خێزانی گیڤارا بەشداربین لە مەراسیمی سەركەوتنی شۆڕش لە كوبا، تا گەیشتینە هاڤانا، گیڤارا نەیدەزانی كە بانگێشتنامەمان بۆ هاتوە، لەبەرئەوەی بیزانیایە رەفزی دەكردەوە بەبیانووی ئەوەی كە هاتنی ئێمە پارەی دەوێت، ئەمەش بودجەیەكی زیادەیە لەسەر دەوڵەت.
باوكم پێیدەوت: كوڕم خێر لە خۆشییەكانی شۆرش وەرگرە، ئەویش دەیووت: من شۆڕشگێڕم نەك بازرگان.
باوكم دەیووت: كوڕم ئێمە نیمانەو هەژارین دەبێت تۆ ببیتە هۆكاری خۆشكردنی ژیانمان، ئەو دەیووت: هەر ئێوە هەژارنین زۆربەی خەڵكی كوباش هەژارن، خۆتان چارەسەری خۆتا ن بكەن، چۆن بۆ ئەوان باش نەبم بەڵام تەنها بۆ ئێوە باشبم، ئەو كاتێك زانی پۆستەكە رێگری لە خەونەكانی دەكات، لەشۆڕشگێڕەوە دەیكاتە خاوەن كورسی، دەستبەرداری پۆستەكەی بوو، گەڕایەوە بۆناو دارستانەكانی بۆلیڤیا، بووەوە بە شۆڕشگێڕ.

هیچم بۆ منداڵەكانم بەجێنەهێشتوە
پاش وازهێنانی لە پۆستەكەی، نامەیەك بۆ كاسترۆ دەنوسێت، تێیدا هاتوە:هیچ سامانێكم بۆ هاوسەرەكەم و منداڵەكانم بەجێ نەهێشتوە، داوای هیچش ناكەم بەتایبەت بۆیان بكەیت، چونكە دەزانم دەوڵەت دەتوانێت خوێندن و ژیانیان بۆ دابین بكات تا خۆیان پێدەگەن، هیچم ناوێت.
كاتێكیش هەواڵی مردنی گیڤارا بڵاوبووە، كوبا سێ رۆژ پرسەی گشتی راگەیاند لە مەراسیمی پرسەی گشتیدا كاسترۆ لەبەردەم ملێونێك هاوڵاتی كە لەمەراسیمی ماڵئاوایی لە رۆحی گیڤارا ئامادەبوون، وتارێكی پێشكەشكرد تێیدا وتی: بە تێكۆشەر و پیاوانی ئازاو شۆڕشگێڕەكان دەڵێن هیچ مەبن تەنها وەك گیڤارابن، ئەگەر پرسیاریانكرد نەوەكانی داهاتوو دەبێت چۆنبن دەڵێن وەك گیڤارا دەربچن، ئەگەر داوایان لێكردین چۆن منداڵەكانمان پەروەردە بكەین دەڵێن لەسەر وانەو رۆحی گیڤارا پەروەردەیان بكەن، ئەگەر وتیان چۆن پیاوێك دروستبكەین كە تەنها لە ئێستادا نەژی بەڵكو ئایندەش مسۆگەر بكات، دەڵێن وەك گیڤارا بن، ئێمە وەك شۆڕشگیر ئاواتە خوازین كە منداڵەكانمان وەك گیڤارایان لێدەربچێت.


من نەمەسیحم نە ئەكتەری سینەماییم
گیڤارا لەنامەیەكدا بۆ دایكی دەنوسێت: من مەسیح نیم، من خەبات دەكەم، چەكەكەم بەكاردەهێنم بۆ ئەوەی خۆم بپارێزم و لە خاچ نەدرێم.
ئەو لەنامەیەكی تردا دەنوسێت: هەموو شۆڕشێك پێوسیتی بە جورئەت و سەركێشی هەیە، شۆرشگێڕی راستەقینە دەبێت هێزی گەورەی هەبێت هەم لە مرۆڤایەتی و هەمیش لە دادپەروەری بۆ ئەوەی نەگاتە بنبەست و گۆشەگیربێت.

،،

لای گیڤارا شۆڕشگێرەكان دەبێت دادپەروەربن گەرنا ئەوا مێژوویان یەكسان دەبێتەوە بەهیچ، ناشبێت لەخۆیان بایبن و منەتی شۆڕش بەسەر خەڵكدا بكەن، بۆیە گیڤارا هەمیشە دەیووت: خەڵك بۆ وێنە لەگەڵ مندا دەگرێت یان داوای ئیمزام لێدەكات من ئەكتەری سینەمایی نیم ،منیش مرۆڤم وەك ئەوان.


تەنانەت كە دیاری گرانبەهای لەسەرۆكی وڵاتانەوە بۆ دەهات یەكسەر دەیبەخشییە كەسانی تر. بۆ نمونە تەلەفزیونێكی رەنگاورەنگی بەدیاری بۆ هات كە لەكوبادا دەگمەن بوو، بەڵام ئەو بەخشی بە چالاكترین فەرمانبەر لەوەزارەتی پیشەسازی.
براكەی لەم كتێبەدا دەنوسێت: بۆیە دەبێت هەمووان كاربكەین رۆحی گیڤارا بپارێزن نەهێڵین ببێت بە كەرەستەی بازرگانی بۆ فرۆشتن، دەبێت خەڵك لەگیڤاراوە فیری سادەیی شۆڕش و خۆڕاگری و دەستپاكی بێت، نەك وێنەكەی وەك كاڵایەك بەسەر تیرشێت وكڵاو و موستیلەوە بنەخشینین، گیڤار یەكسانە بە بیروباوەڕەكەی نەك پیرۆزكردنی ناوەكەی.

سارتەر حەپەسا ، دەزانن بۆ؟
ماڵمان پڕبوو لە كتێب، هەموان دەمانخوێندەوە تەنانەت لەسەر كتێبەكان گفتۆگۆی توند و زۆرمان دەكرد، گیڤارا بەتەواوەتی عاشقی كتێب بوو، نەیدەویست كاتی بە فیڕۆبدات تەنانەت بۆ wcكتێبێكی لەگەڵ خۆیدا دەبرد، هەموو ئەو كتێبانەی كە گیڤارا دەیخوێندنەوە تێبینی زۆریی لەسەر دەنوسین. دوای سەركەوتنی شۆڕشی كوبا كاتێك سارتەر و سیمۆن دی بڤوار سەردانی هاڤانایان كرد، چاویان بە گیڤارا كەوت، دواتر سارتەر رایگەیاند :حەپەسام لەپشت ئەم شۆڕشگێرە كاسكێت لەسەرە رۆشنبیر و فەیلەسوف و خوێنەرێك هەیە كە كەم كتێب هەیە نەیخوێندبێتەوە.

جەستەیەكی دەستبڕاو، حزبی شیوعییەكی بێ هەڵوێست
پاش كوشتنی گیڤارا تەرمەكەی بزربوو ،باسی ئەوەدەكرا كە سوتێنراوە، یان فڕی دراوەتەوە ناو دەریاكانەوە، تا ساڵی ١٩٩٥، جۆن لی ئەندرسۆن كە رۆژنامەنوسێكی ئەمەریكی بوو لەدیدارێكدا لەگەڵ یەكێك لەو ئەفسەرانەی بەشداربوون لە كوشتنی گیڤارا راستی روداوەكەی دەرخست و شوێنی ناشتنی گیڤارا و شەش هاوڕێیەكەی كە بەكۆمەڵ نیژروان دەرخست، پاش پشكنینی ورد بۆ ناوچەكە تەرمەكەی دۆزرایەوەو كۆمەڵێ ئیسك دۆزرایەوە، ئیسكێك بەهۆی هەردوو دەستی بڕاوەیدا ناسرایەوە كە ئەوە گیڤارایە.لەبەرئەوەی پاش بەدیلگرتنی خۆی و هاوڕییەكانی گوللەباران دەكرێن، بۆ ئەوەشی دڵنیایی بدەن بە دەسەڵاتی كوبا كە كوژراوە هەردوو دەستی دەبڕنەوە دەنێردرێتەوە بۆ كوبا، تا لەرێی بە پەنجە مۆروە بزانرێت ئەوە گیڤارایە كە كوژراوە .گومانەكان زۆربوون بەڵام دواتر بۆمان رونبووە كە هۆكاری كوشتنی گیڤارا بە هەماهەنگی حزبی شیوعی بۆلیڤیاو رێككەوتنی نهێنی هەردوو دەزگای هەوڵگیری سوڤیەتی جاران و ویلایەتە یەکگرتووەكان كراوە ئەمەش بە بیانووی ئەوەی دەبێت گیڤارا بكوژرێت، چونكە سەردەمی شۆرش و تێكدانی ئەو ناوچەیە نییە.
گیڤارا كوژرا بەڵام ئەو وەك رەمزی شۆڕشگێڕیی پاك مایەوە، پاكییەك نە پۆست نە وەزارەت نە پۆزی مێژوو نەیگۆڕی .

كاتێتی ئەو پرسیارەیە بیكەین؟
ئەرێ كەس هەیە وەك گیڤارا ژیابێت؟ ئەو چۆن توانی پارێزگاری لەوێنەی پاكی خۆی بكات؟ ئایا شۆڕش بۆ پۆست و كورسی دەكرێت یان بۆ ئازادی و بەهاو ناو؟ بۆ شۆڕشگێڕەكان ناتوانن بەپاكی داخڵ بەمێژووبن؟كێ وەك ئەو ژیا؟