سەرقاڵكردنی هێزە چەكدارەكان

سەرقاڵكردنی هێزە چەكدارەكان

313 خوێندراوەتەوە

هێزی چەكدار بۆ ئێمەی كوردو وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەمیشە بابەتێكی ئامادەن لەشانۆی سیاسی. چەند مایەی ئاسایشن، هێندەش مایەیی ترسن بۆ هەڵگەڕانەوەو بەكارهێنانیان بۆ بەرژەوەندی حزبی و كەسی.


گەر لەخودی كورد و باشوری كوردستانەوە بڕوانییە چەكدارو هێزە چەكدارەكان، قسەی یەكلاكەرەوە ئەو حزبانە دەیكەن كە هێزی چەكداریان هەیە. ئەم هێزە چەكدارانانە نابێت هەروا دابنیشن، چون دەبێت هەمیشە ململانێكی توند هەبێت بۆ ئەوەی لەبەر یەك هەڵنەوەشێنەوە.

،،

پاش ڕاپەڕینی خەڵكی كوردستان، وا دەردەكەوت ئەو هێزە چەكدارانە كارەكانیان تەواوبوون، بەڵام هێنانە پێشی مەسەلەی ئابوری، جارێكی تر هێزە چەكدارەكان دەكەونە جەنگێكی خوێناوییەوە و تائێستاش بەجەنگی گەرم و ساردەكەیەوە هەر بەردوامە.


لەسەر ئاستی عێراق دەیان هێزی چەكدار هەن، ڕەنگە هەندێكیان سەربەهێزە ناوخۆیییەكان بن. بەڵام بەجۆرێك لەجۆرەكان پەیوەستن بەوڵاتانی دەوروبەر یان هەر وڵاتێكی دەرەوەی عێراق. دیارترینیان لەئێستادا ملیشیاكانی حەشدی شەعبین. لەپاش شەڕی داعش، گومانەكان بۆ ئەوە دەچوون لەبەر یەك هەڵوشێتەوە یان بكەونە وێزەی یەكتر لەسەر دابەش كردنی دەستكەوتەكان. كەچی هەر پاش شەڕی داعش، ئاڕاستەی چەكەكانیان ڕوو لەهەرێمی كوردستان كردو بەئێستاشەوە لەهەوڵی ئەوەدا لەهەموو ملمڵانێكانی ناو بەغداد بەكار بهێنرێن بۆ ئەوەی یەكڕیزیەكەی بهێڵنەوە و نەكەونە وێزەی یەكتر تا هەڵبژاردنەكان. هەروەها لەبەرامبەر سەرۆك وەزیرانی ئێستای عێراق توندییەكانیان پێ زەق بكەنەوە، هیچ نەبێت تەمەنی مانەوەی درێژ بكەنەوە.


لەسەر ئاستی ناوچەیی، توركیا یەكێكە لەو وڵاتانەی بووە بەلانكەی ملیشیا چەكداركان، بەتایبەت پاش دروست بوونی ئالۆزییەكانی سوریا. سەرەتا لەهاوكارییەوە دەستی پێكرد بەمەبەستی ڕۆڵگێڕانی زیاتر.


بەڵام بەوەشەوە نەوستا، بەڵكو توركیایی كرد بەلانكەی مەشق پێكردنیان. لەپاش خاوبوونەوەی ململانییەكان لەسوریا و جۆرێك لەجۆرەكان هەریەك لەسنورێك خاوەن هێزبوون. توركیا دەبوایە بەدوای سەرقاڵكردنیان بگەڕابایە بۆ ئەوەی بەبەردەوامی لەناو جەنگدابن. هەر بۆیە بەشداری پێكردن لەلیبیا و پاشان گواستنەوەی بەشێكیان بۆ شەڕی ئەرمینیا و ئازەربایجان. چون ترسەكە لەوەوە سەرچاوە دەگرێت، گەر پاش جەنگ دەستبەرداریان بن. بەئەگەرێكی زۆرەوە ببنە دژی توركیا و ڕووبكەنە وڵاتێكی تر.


ئێران وەك وڵاتێك هەرێمی بەهێز لەناوچەكە، لەپاش شۆڕشی گەلانی ئێران و گۆڕینی سیستمە سیاسییەكەی و هەڵَگری پەیامی ئاینی و ئازادكردنی گەلانی مسوڵمان بەتایبەت مەزهەبی شیعی، هەر لەسەرتاوە لەهەوڵی ئەوەدا بوو، پەیامەكانی شۆڕشی ئێران بگوازێتەوە بۆ وڵاتانی دراوسێ و ناوچەكە. بەهۆی باگراوندە ئاینی و مەزهەبییەكەیەوە. سەرنجی زۆرێك شیعەكانی بۆ خۆی ڕاكێشا، لەپاش ڕێكخستن و ڕاهێنانیان لەچوارچێوەی گروپی چەكداریدا و ڕەوانەكردنەوەی بۆ وڵاتانی خۆیان. هەموو ئەمانەش لەپێناو دانانی كاریگەری لەسەر وڵاتانی ناوچەكە و ڕۆڵگێرانێكی زیاتر لەو وڵاتانە.

،،

لەكۆتایدا ئەوەی هێزی چەكداری لەبەردەست بێت و خاوەن هێزی چەكداری و ئابورییەكی باش بێت، ئەوە دەتوانێت قسەی یەكلاكەرەوە بكات.

هەموو وڵاتان لەدەرەوەی سنوری خۆیان هەوڵدەدەن هاوكاری ئەو هێزانە بكەن كە نزیكن لێیانەوە. لەئاستی ناوخۆش هەموو هێزە سیاسییەكان لەهەوڵدان گەر بۆیان بچێتە سەر هێزی چەكداریان هەبێت بەمەبەستی مانەوە و دانانی كاریگەری لەسەر ئەوانی تر. ناوچەكە بازاڕی ساخ كردنەوەی چەكە و چەك و ئابوری قسەی یەكلاكەرەوە دەكات.

 

author photo
دەرچوی بەشی زانستە ڕامیارییەكان
بەڕێوەبەری ناوەندی حەمرین بۆ توێژینەوەی ستراتیژی