چ پێویستمان بەجۆرە یاسایەكی وا هەیە؟

چ پێویستمان بەجۆرە یاسایەكی وا هەیە؟

258 خوێندراوەتەوە

خۆشەویستی بە شێوەیەكی گشتی ویستێكی خۆنەویستانەوەیەو لە ناخی مرۆڤدا سەرهەڵدەدات، كە پابەندی یاساو ڕێساكان نابێت، بۆیە زۆرجار دەبینین خۆشەویستان كارێك دەكەن كە لەدەرەوەی یاسا و كلتورە كۆمەڵایەتی و ئاینیەكانەوەیە، بەواتایەكی دیكە خۆشەویستی بەزۆر و بە یاسا ناسەپێنرێت و ناكەوێتە ژێر یاساشەوە، بەڵكو دەبێت كۆمەڵێك هۆكار و فاكتەری هەبێت بۆ خۆشویستن و ڕێز، ئەم یاسایە بۆ خۆشویستنی نیشتیمان و هێمانەتەوەییەكانیش ڕاستە، كە پێویستی بە یاسا نیە، بەڵكو پێویستی بە فاكتەرە كردەییەكانی خۆشگوزەرانی و حوكمڕانی دروست بۆ هاوڵاتیان هەیە، بەبێ ئەمە خۆشەویستی و ڕێز بۆ نیشتیمان و هێما نەتەوەییەكان بەدی نایەت، پەنا بردن بۆ بەیاسایی كردنی ئەم هێمایانە جگە لە خۆ هەڵخەڵاتاندن و بەرتەسكردنەوەی ئازادی و بەزۆر دروستكردنی خۆشەویستی هیچی دیكە نیە، كە ئەنجامەكەشی بە زیانی هەمووان دەبێت.

،،

پارتی دیموكراتی كوردستان لە ڕێگای فراكسیۆنەكەیەوە ڕەشنوسی" پێشنیازی یاسای هێما نیشتیمانیی و نەتەوەییەكان لە هەرێمی كوردستان - عیراق"ی ئامادە كردووە، بۆ ئەوەی لە ڕێگای پەرلەمانی كوردستانەوە بە یاسایی بكرێت و دواتر هەركەسێك " سوكایەتی بە هێما نیشتیمانی و نەتەوەییەكان كرد" سزا بدرێت.


لە ڕاستیدا ئەم یاسایە لە وڵاتە پێشكەوتوو خاوەن شوناسە مێژوویی و نەتەوەییەكاندا بوونی نییە، بەڵكو تەنها لەو وڵاتانەدا بوونی هەیە، كە دیكتاتۆرین یان وەك وڵاتی توركیا بەرەو دیكتاتۆری دەڕۆن، بۆیە دەرچواندنی ئەم یاسایە پێش هەموو لایەنێك زیان لە شكۆی نیشتیمانیی هەرێم دەدات، لەبری گەڕانەوەی شكۆ بۆی، چونكە یاساكە هەرێم دەخاتە نێو ڕیزبەندی ئەو وڵاتانەی كە بە یاسا خەڵك ناچار دەكرێت، ڕێز لە هێمان نیشتیمانیی و نەتەوەییەكان بگرێت، كە ئەمەش تەنها لە وڵاتە شمولیەكاندا هەیە، هەروەها یاساكە پێچەوانەی هەموو ئەو هەست و دروشمانەیە كە بانگەشی بۆ دەكرێت، بەوەی كورد نیشتیمانپەروەر و وڵات و سەركردەكانی خۆش دەوێت، خۆ ئەگەر وا نیە، چ پێویستیمان بە جۆرە یاسایەكی وا هەیە؟ بۆیە دەرچواندنی گومانە لە ڕێز گرتنی هاوڵاتیان لە بەها نیشتیمانیی و نەتەوەییەكان، كە لە كۆتایدا بە زیانی مێژووی كورد و سەركردە مێژوویی و بانگەشەكان دەشكێتەوە، ئەمە جگە لەوەی لەسەر ئاستی دەرەوەش ڕەخنەی ڕێكخراوە نێودەوڵەتیەكانی زیاتر دەكات.


ئەوەی مەترسیی جدیە لەم یاسایە، تەنها ئەوە نیە، كە هەرێمی كوردستان گومان دەخاتە سەر خۆشەویستی هێما نیشتیمانیی و نەتەوەییەكان لەلایەن هاوڵاتیانەوە، بەڵكو ترسەكە ئەوەیە كە بە درەچواندنی ئەم یاسایە ئازادییەكان و كێبڕكێی حزبی لە هەرێم بەرتەسك دەكرێنەوە، دواتریش هاوشێوەی توركیا ڕۆژانە لەسەر ڕەخنەی جدی یان ململانێی سیاسی و دیدوبۆچونی جیاواز، دەنگە جیاوازەكان بە تۆمەتی سوكایەتی دەستگیر و دادگایی دەكرێن، كە ئەمەش پێشینەیەكی خراپ دەبێت كە هەر لە ئێستاوە نەخشەی بۆ كێشراوە، هەروەها ناو و ناوبانگی هەرێم زیاتر لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی و ڕێكخراوەكانی مافی مرۆڤ و وڵاتانی دۆست پاشەكشە پێدەكات، چونكە هەرێمی كوردستان ئێستا لەلایەن ڕێكخراوە نێودەوڵەتیەكان ڕەخنەیەكی زۆری لەسەرە، كە بۆتە مایەی كەمبونەوەی پاڵپشتیەكان لە هەرێم.


ئەمەش بە ئاشكرا لە كردار و گوفتاریان بەدی دەكەین، پشت كردن لە هەرێم لە كاتە سەختەكان و قەدەغە لەسەر چەند سەركردەیەك لەوەیە باشترین گەواهی ئەمە بێت، هەر لەبەر ئەم هۆكارەشە ئێستا گرنگیەكی زیاتر بە ڕۆژئاوای كوردستان وەك بەدیلی هەرێم دەدرێت،هەروەها وەك بەدیلی دووەمیش هەوڵی دروستكردنی هەرێمێكی سونە دەدرێت، چونكە هەرێمی كوردستان لە چەندین ڕووەوە وڵاتانی دۆستی نائومێد كردووە، خۆ بەدرەكردنی جۆرە یاسایەكی وەها ئیتر هەرێم پاشەكشەیەكی زیاتر دەكات، بۆیە دەبێت هەوڵی باش كردنەوەی ئەم دۆخە بدرێت، نەك خراپتر بكرێت.


ئێستا هەرێمی كوردستان بە دەست چەندین قەیرانی سیاسی و ئابوری و دیپلۆماسی و كێشەی ناوخۆییەوە دەناڵێنێت، ئەم كێشانە مەترسی جدین لەسەر هەرێم و داهاتووەكەی، پێویستیان بە چارەسەرێكی ریشەیی هەیە،چارەسەری ئەم كێشانە دەبێت كاری لە پێشینە بێت، نەك دەركردنی جۆرە یاسەك كە خزمەت بە هەرێم ناگەیەنێت، دەبێت ئەوەش بزانین كە ئەم كێشانە دەبنە مایەی ئەوەی كە هاوڵاتیان وەك پێویست ڕێز لە بەها نیشتیمانیی و نەتەوەییەكان نەگرن، هەروەها بە چارەسەركردنی ئەم كێشانە هاوڵاتیان بەبێ یاسا خۆكردانە ڕێز لە بەهاكان دەگرن، هەروەك باشكردنی دۆخی ژیانی هاوڵاتیان و زیادكردنی مەودای ئازادی و یاسا سەروەریی، گەرەنتی ڕێز گرتنە لە بەها نەتەوەیی و نیشتیمانییەكان.

،،

ئەوەی لێرەدا ڕۆلی سەرەكی لە دەرچواندنی یاساكە یان ڕەتكردنەوەی دەبینێت، یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانە، چونكە یەكێتی وەك حزبێكی باڵا دەست و فەرمانڕەوا هاوشانی پارتی دیموكراتی كوردستان لە هەموو پرسە گرنگەكان رۆڵی خۆی دەبینێت و هەڵوێستی یەكلاكەرەوەیە، ئەگەر بێت و پشتگیری ئەم یاسایە نەكات، ئەوا مێژوویەكی دیكە لە فراوانكردنی ئازادییەكان بۆ خۆی تۆمار دەكات، خۆ ئەگەر پشتگیریشی بكات، ئەوا پێش هەموو لایەنێك دژی ڕێبازی " مام جەلال" سكرتێری پێشووی حزبەكەیان جوڵاونەتەوە، كە بە كردەیی پشتگیری لە ئازادی ڕادەربڕین كردووە، هەروەها دامەزرێنەری سەكۆی ئازادی پاركی ئازادییە، كە ڕێگای بە هەموو كەس داوە قسە بكات و هیچ لێپێچینەوەی یاساییان بەرامبەر نەكات، بۆیە دەبێت یەكێتی باش بزانێت كە ڕەتكردنەوەی یاساكە، لە بەرژەوەندی پڕۆگرام و بەرنامەكانی خۆیەتی پێش هەموو لایەنێكی دیكە، هەروەها لەبەرژەوەندی هەرێم و هاوڵاتیانیدایە.


ماوەتەوە بڵێین خۆشەویستی و ڕێز بە زۆر و بە ناچاری ناكرێت، خۆ ئەگەر بەدیشبێت،ئەوا وەك دەربڕینی خۆشەویستی هاوڵاتیانە بۆ دیكتاتۆرەكان كە هیچ بەهایەكی نیە،چونكە ڕێز گرتنە دەخرێتە ژێر گومانەوە نازانرێت لە ترسدایە، یان لە خۆشەویستی، بۆیە ئەم یاسایە لە هەموو ڕوویەكەوە كارێكی نالۆژیكی و بیر لێنەكراوەیە، هەروەها بەو پێیەی زیان لە گشت لایەك دەدات، ڕەتكردنەوەشی ئەركی هەموانە.

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی