بۆچی بانکی مەرکەزی بەهای دیناری دابەزاند؟

بۆچی بانکی مەرکەزی بەهای دیناری دابەزاند؟

656 خوێندراوەتەوە

محەمەد بەشیر


نزمبونەوەی بەهای دراو خۆی لەخۆیدا دوو جۆر لێکەوتەی هەیە بە باشەو بە خراپە، وە باشیو خراپییەکی لایەنی ئابوری وڵاتەکە دیاری ئەکات، وە بەشێوە زانستیەکەی لەو وڵاتانەی هەناردەیان لە هاوردە زیاترە، لایەنە باشەکەی زیاترە وە بە پیێچەوانەشەوە، ئەو وڵاتانەی کە هاوردەیان زیاترە لە هەناردە زیانی زیاترە لە سود.


ئەو هۆکارانەی دەبێتە هۆی دابەزینی نرخی دراو:

1. سیاسەتی بانکی مەرکەزی بۆ مەبەستێکی دیاریکراو.. نموونە، لەم چەند ساڵەی ڕابردودا ئەمریکاو یەکێتی ئەوروپا زۆرترین هەوڵیان بەگەڕ خستوە بۆ بەرزکردنەوەی بەهای دراوی چینی بە مەبەستی لاواز کردنی ئەو پێشکەوتنە خێرایەی کە وڵاتەکە بەخۆیەوە ئەیبینێت، لە هەمانکاتدا وڵاتی چین توانیویتی سەقامگیری بە بەهای دراوەکەی بدات.

2.کەمبونەوەی یەدەگی بانکی مەرکەزی کە ئەویش کاریگەری ڕاستەوخۆ لەسەر بەهەی دراو دروست دەکات
3. دروست بونی جەنگی نەخوازراو لە ناوچەکەدا.نم وەک جەنگی دێژ خایەنی نیوان عێراقو ئێران کە بو هۆی لەدەست دانی زۆرێک لە بەهای دینار بەرامبەر دراوی وڵاتانیتر..

4.ئابڵوقەی ئابوری .نموونە، وەک هەمومان دەیبینین بەهۆی سیسەتی ئەتۆمی حکومەتی ئێران چەندین ساڵە ئەمریکاو هاوپەیمانان ئابڵوقەی ئابورییان خستوەتە سەر وڵاتی ئێران کە بوەتە هۆی لەدەستدانی ڕێژەیەکی زۆر لە بەهای تمەنی ئێرانی.


ئەو هۆکارانەی کە بونەتە هۆی دابەزینی بەهای دیناری عێراقی:

وەک لە بەشی سەرەوەدا ئاماژەم پێدا سیاسەتی بانکی مەرکەزی کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر بەهای دراو دروست دەکات، وە بانکی مەرکەزی عێراقیش بۆ دوو مەبەستی دیاری کراو هەستا بە دابەزاندنی بەهای دیناری عێراقی:

ــ یەکەم بە مەبەستی پڕکردنەوەی کورت هێنانی بودجەو کەڵەکە بونی قەرزێکی زۆر لەسەر حکومەتی عێراقی.
ــ دووەم مەبەست بۆ ڕێگریکردن لە زیاتر دابەزینی بەهای دیناری عێراقی بەهۆی کەمبونەوەی یەدەگی بانکی مەرکەزی بەهۆی بەکارهێنانی بڕێکی زۆر لە یەدەگی بانکی مەرکەزی بۆ مەبەستی هاوسەنگکردنی میزانیەی عیراق وە بۆ خەرجی بەرەنگار بونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا.

زیانەکانی لە عیراقدا

زیاد بونی ڕێژەی هەڵ ئاوسانی ئابوری کە ئەبێتە هۆی:
1.زیاد بونی نرخی شتومەک.
2.کەمبونەوەی شتومەک لە بازاڕدا.
3.نەمانی چینی مامناوەند وە دابەشبونی کۆمەڵگا بە دوو بەشی دەوڵەمەندو هەژار .
4.تێکدانی سەقامگیری بازاڕ.
5.نەمانی متمانەی شەقامی عێراقی بۆ گرتنەبەری چاکسازی لە سیستەمی سیاسی و ئابوری لەعێراقدا.

سوودەکانی دابەزینی دراو
1.زیاد بونی ڕێژەی گەشتیاری دەرەکی
2.پاڵپشتی کردنی بەرهەمی خۆماڵی (لەبەر ئەوەی شمەکی دەرەکی نرخیان بەرز دەبێتەوە)
3.هاندانی سەرمایە دارانی ناوخۆو دەرەوە بۆ دروست کردنی کارگە و زیاد کردنی بەرهەمی ناوخۆ (لەبەر ئەوەی لەم حاڵەتەدا دەستی کار هەرزان دەبێت)
4.زیاد بونی هەلیکار ی خۆماڵی ( لەبەر گران بونی کرێی کرێکاری بێانی کە ئێستە ڕێژەیەکی زۆر کرێکاری بیانی لە عێراقدا کار دەکەن)
5.بە ڕەچاو کردنی ئەم خاڵانەی سەرەوە ئەکرێت عێراق لە وڵاتێکی بەکار هێنەرەوە بگۆڕێت بۆ وڵاتێکی بەرهەم هێنەر


ئایا دابەزینی نرخی دراو لەم قۆناغەدا لە سودی عێراقە؟ وە بۆچی؟

و. بەدڵنیایەوە لە سودی گەلی عێراق کۆتایی نایەت لەبەر
1.نەبونی پلانێکی دیاری کراو بۆ بەهێز کردنی کەرتی گەشتیاری وەک بوژاندنەوەی پیشوەختەی ناوچە گەشتیاریەکان و ئاسانکاری بۆ ئەو گەشتیارانەی کە بیانەوێت گەشت بکەن بۆ عێراق وەک کەشێکی ئارامی ئەمنی و لابردنی ڤیزە و ......
2.دابەزاندنی بەهای دینار بەبی پلانێکی شایستەو ریکخراو وە لەدەست دانی بەهای دینار بەشێوەیەکی موفاجیئ کە بویە هۆی تێکدانی سەقامگیری ئابوری.
3. نەبونی پلانێک بۆ زیاد کردنی بەرهەمی خۆماڵی نەبونی هاوکاری و ئاسانکاری پێویست بو بوژاندنەوەی کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵی وڵات.

تێبینی: زیانەکان چەسپاوە، بەڵام سودەکان پەیوەستە بە سیاسەتی بانکی مەرکەزی و ئەکرێت ئەو سوودانەی هەبێت.