سەرکردە سیاسیەکان دەربارەی 31ی ئاب چیدەڵێن؟

سەرکردە سیاسیەکان دەربارەی 31ی ئاب چیدەڵێن؟

1268 خوێندراوەتەوە

لەگەڵ ئەوەشدا كە پێشتر پارتی پەیوەندی لەگەڵ حكومەتی بەعسدا هەبووەو بەردەوام كۆبوونەوەیان كردووە، بەڵام بەپێی هەواڵی تەلەفیزیۆنی ئەوكاتەی حكومەتی بەعس سەبارەت بە 31ی ئاب، حكومەتی عێراقی وەڵامی داوایەكی مەسعود بارزانی داوەتەوە بۆ هاوكاریكرنی پارتی لەپێناو وەدەرنانی یەكێتی لەهەولێر، چونكە وەكو لەو تەلەفیزیۆنەوە باسكراوە سوپای ئێران بەهاوكاری یەكێتی هەولێری داگیركردووە، بۆیە دوای ماوەیەكی كەم‌و بەدەمەوەچوونی سوپای عێراقی‌و گاردی كۆماری، یەكێتی گەڕاوەتەوە بۆ شوێنەكانی پێشوویان‌و هەولێریان لێسەنراوەتەوە.

 

مەسعود بارزانی بەر لە31ی ئاب ڕایگەیاندبوو كە بەدوای دۆزینەوەی ڕێگەچارەدان‌و دەیانەوێت ڕێگری لەو پیلانە بكەن، بۆیە بارزانی لە 22ی حوزەیران نامەی بۆ سەددام نووسی‌و داوای هاوكاری لێكردو لەنامەكەیشیدا بۆ سەددام ئەوەی خستووەتبووە روو كە پارتی لەهیچ جێگەیەك توانای بەرگریكردنی نەماوەو لەبەردەم هەڕەشەی لەناوچووندایە‌و مەترسی فەوتانی نزیكبووەتەوە.

لەپاش سیویەكی ئاب، تاریق عەزیز باسیلەو نامەیە كرد كە بارزانی بۆ سەددامی نوسیبوو، ئەو لەچەند میدیایەكی ئەوكاتەی حكومەتی عێراقییەوە ئەوەی خستووەتە روو كە لە نامەكەدا مەسعود بارزانی داوای هاوكاری بەپەلەی لە حكومەتی عێراقی‌و سەددام حسەین كردووە، چوونكە ئەگەر حكومەتی عێراقی‌و سەددام فریا نەكەون، ئەوا هەم پارتی دەفەوتێت‌و هەم سەروەری نیشیمانی عێراقیش پێشێل دەكرێت.

هەر لەرۆژانی دوای سیویەكی ئابدا، مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی، لەدیداری لەگەڵ رۆژنامەی شەرقولئەوسەتدا، جەختی لەسەر ناوەرۆكی نامەكەی كردووەتەوە كە بۆ سەددام حسەینی سەرۆكی ئەوكاتەی حكومەتی عێراقی نووسیوە، بارزانی بەڕۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاندووە، بۆیە ئەو داوای یارمەتی لەعێراق كردووە، چونكە پیلانێك لەدژی شكۆی عێراق‌و مانەوەی پارتی لەئارادا بووە.

هاوكات هەر لەسەر وەختی رووداوی 31ی ئابدا، محەمەد سەعید سەحافیش بەرۆژنامەی (ئەلعەرەب)ی راگەیاندووە كە هێرشەكەی هەولێر‌و چوونی دەبابەو گاردی كۆماری بۆ ئەوشارە، پرۆژەی لەناوبردنی یەكپارچەیی خاكی عێراقی لەلایەن نەیارانەوە، لەبار بردووە.

،،

مەسعود بارزانی: سیویەكی ئاب شەڕی ئەخلاق‌و بێئەخلاقی بوو

لەسیویەكی ئابدا شەڕو ململانێكانی نێوان یەكێتی‌و پارتی دەگەنە لوتكەو رووداوێك روودەدات كە مەحاڵە لەزاكیرەی تاكی كورددا بسڕێتەوە، ئەو رۆژە جیاواز لەجەنگی لەمێژینەی نێوانیان بەمەبەستی شكستپێهێنانی یەكێتی، پارتی پەنا بۆ ڕژێمی بەعس دەبات‌و نەك تەنها هەولێری لێدەسەنێتەوە، بەڵكو هێزەكانی یەكێتی تا ناو خاكی ئێران ڕاو دەنێت، جگە لەزیانە گیانی‌و مادییەكانی، سیویەكی ئاب كوردستان دابەشدەكات بۆ هەردوو ئیدارەی سەوزو زەردو، هەنووكەش ئەو دابەشكارییە بەردەوامی هەیەو بەرقەرارە.

دوو ساڵ دوای ڕووداوی سیویەكی ئاب كەناڵی ئاسمانی (مید تیڤی) بەرنامەیەك لەسەر سیو یەكی ئاب پەخشدەكات‌و محەمەدی حاجی مەحمود سكرتێری حیزبی سۆسیالست دیموكراتی كوردستان لەو بەرنامەیەدا ئاماژە بەوە دەكات كە سیویەكی ئاب، ئەو رۆژەی دێنێتەوە یاد كە دەبابە لەهەر چوار لاوە پەلاماری شاری هەولێری داوەو خەڵك سەریان لێشێواوەو، ژن‌و منداڵ‌و خەڵكی بێتاوان، بەر تۆپ‌و مەدفەعی حكومەتی بەعس كەوتوون.

لەسەرەتای بەرنامەكەدا دوای زەردەخەنەیەك محەمەدی حاجی مەحمود سەبارەت بەسیویەكی ئاب بۆ میت تیڤی دەڵێت:" كەدەڵێن 31ی ئاب ئەو رۆژەم دێتەوە یاد كەدەبابە لەهەر چوار لاوە پەلاماری هەولێری دەداو هەولێرو عەینكاوەش تۆپباران دەكران، ژن‌و منداڵ‌و خەڵكی بێتاوان بەر تۆپ‌و گوللەو مەدفەعی حكومەتی بەعس دەكەوتن، خەڵك سەری لێشێوابوو، رایدەكرد، هەڵدەهات، ئافرەتم بەبرینداری دەبینی لەسەر جادەی شەست مەتری كەوتبوو، سیویەكی ئاب ئەو تاوانە گەورەیەم دێنێتەوە بەرچاو كەپارتی بەرانبەر میللەتەكەمان ئەنجامیدا".

،،

محەمەدی حاجی مەحمود: كەدەڵێن 31ی ئاب، ئەو ڕۆژەم دێتەوە یاد كە دەبابە لەچوار لاوە پەلاماری هەولێری دەدا

بەوتەی محەمەدی حاجی مەحمود سیویەكی ئاب لەلایەن پارتییەوە بەرنامەی بۆ داڕێژراوە:" سیویەكی ئاب شتێكی كتوپڕ نەبوو، پارتی ساڵێك بەر لەو رۆژە چەكی لەحكومەتی عێراق وەرگرت، كۆمەڵێك دەبابەی بەرازیلی‌و مودەرەعەی وەرگرت‌و دەیشیووت ئەو دەبابانەمان لەئۆكرانیا كڕیوە، بەڵام ئەندامێكی لیژنەمەركەزییان بەمنی وت كە لەبەغداد هێناومانەو ئەگەر تۆش دەتەوێت بۆت دەكڕین، دواتر هێرشیكرد بۆسەر هەولێرو شكا".

راپۆرتەكە ئەو پرسیارە لێكدەداتەوە كەبۆچی پارتی بۆ ئەو كارەی كردو پەنای بردە بەر سەددامی دوژمن، ئایا نەیاندەزانی كە ئەوە كارێكی چەندە چەواشەو پڕ مەترسییە، ئایا پارتی نەیدەزانی بەمكارەی ماڵی كورد كاول دەكات‌و رەنجی چەند ساڵەی قوربانیدانی كورد بەبا دەدەن،

لەراپۆرتەكەدا چەند قسەیەكی مەسعود بەرزانی بەڤیدیۆ لێدەدەرێت كەبارزانی دەڵێت: ئەگەر پێمان بڵێن پردێك چۆن دروستدەكرێت نازانین، بەڵام دەزانین چۆن تێكدەدرێت"

بەوتەی سكرتێری حیزبی سۆسیالست هیچ پاساوێك بۆ سیویەكی ئاب نەبووە، ئەو باس لەوتارێكی فەلەكەدین كاكەیی دەكات كە شەش مانگ بەر لەسیویەكی ئاب نووسیوویەتی‌و باسلەوە دەكات كە پارتی بۆ ڕەواندنەوەی مەترسییەكان پەنا دەباتە بەر هێزە نیشیمانییە عێراقییەكان:" شەش مانگ بەر لەسیویەكی ئاب فەلەكەدین كاكەیی لەڕۆژنامەی خەبات‌و برایەتی نوسیبووی پارتی چۆن كێشەی خۆی لەچوارچێوەی عێراق چارەسەر دەكات، ئەگەر خەتەرێك ڕووی كردە پارتی كەحیزبی دایكە، دەبێت خۆی لەهێزە نیشتیمانییە عێراقیەكان نزیكبكاتەوە، ئەوەش نیشانیدەدات كەسیویەكی ئاب بە بەرنامە كراوە، بەڵام هیچ پاساوێك بۆ سیویەكی ئاب نەبوو".

لەراپۆرتەكەدا ئاماژە بە بەشێك لەو وتارەی مەسعود بارزانی دراوە كە لەیادی سیو پێنج ساڵەی شۆرشی ئەیلولدا باس لەسیو یەكی ئاب دەكات‌و دەڵێت:" ئەم سەركەوتنە لوتفی خوای گەورەیە، ئەم سەركەوتنە حەقانیەت‌و عەدالەتی پارتی سەلماند، دەبێت قەدری ئەم سەركەوتنە بزانین كەمەرحەمەتی خوای گەورەیە، خوای گەورە هاوكارمانبوو، چونكە لەسەر راستیوو شەریعەت بووین، ئەگەر ئێمەش بكەوینە هەڵەكانی یەكێتی، ئەوا خوای گەورە لێمان قبوڵ ناكات‌و میللەتمان لەگەڵ نابێت، پارتی دیموكراتی كوردستان ناچار بوو بەهەر شێوەیەك پیلانی یەكێتی دژی كورد پوچەڵ بكاتەوەو كوردی لەمەترسی مانەوەی پاراست، ئەو شەڕە، شەڕی ئیمان‌و بێ ئیمانیبوو، شەڕی نیشیمان پەروەری‌و خیانەت بەنیشتیمان بوو، شەڕی ئەخلاق‌و بێ ئەخلاقی بوو، شەڕی كودایەتی‌و جاشایەتیبوو، لەئەنجامیشدا بەیارمەتی خوا حەق‌و عەدالەت سەركەوت، پارتی سەركەوت، رێبازی بارزانی نەمر سەركەوت".

،،

مەحمود سەنگاوی: سیویەكی ئاب تاوانێكە، شایانی لێخۆشبوون نییە

بەرنامەكە نامەیەكی تاریق عەزیزی بڵاو كردووەتەوە، ئەو نامەیەی كە پارتی داوای یارمەتی بە پەلەی لەحكومەتی بەعس كردووەو داوا لەسەددام دەكات ئەگەر فریا نەكەوێت هەم پارتی دەفەوتێت‌و هەم سەروەری نیشیمانی عێراقیش پێشێل دەكرێت.

هەر بەپێی راپۆرتەكە سەددام لەبەرانبەر بەشداریكردنیان لەشەڕی هەولێردا مەدالیای ئازایەتی بەخشیوەتە وەزیری بەرگری "سوڵتان هاشم" ‌و بیستوو دوو ئەفسەری پلە بەرزی عێراقی، سەددام ئەو شەڕەشی ناو ناوە شەڕی ئاب، ئەم زانیارییانە، لە ژمارە 9390(ی رۆژنامە "جموریەت"ی رۆژی 19/11/ 1996 ‌و ژمارە 1470ی گۆڤاری "ئەلف با"ی رۆژی 27/11/ 1996دا بڵاو كراونەتەوە.

بەپیی زانیارییەكان لەسیویەكی ئابدا چل‌و پێنج هەزار سەربازی عێراقی‌و 300 تانك‌و 200 تۆپی قورس بەشدارییانكردووە، هەر لەوكاتەدا نوێنەری پارتی لەدەرەوە ئەوە رادەگەیەنێت ئەو وێنانەی لەتەلەفزیۆنەوە پیشاندەدرێت كەگوایە پارتی‌و حكومەتی بەعس پێكەوە هەولێریان داگیر كردووە راستنین‌و وێنەكان هی ساڵی نەوەدو یەكن.

سەبارەت بەسیویەكی ئاب فەلەكەدین كاكەیی سەرنووسەری ئەوكاتەی رۆشنامەی خەبات بیست ڕۆژ دوای رووداوەكە بەدەنگی كوردستانی عێراقی ڕاگەیاندووە كە پارتی سەلماندوویەتی چاكترین بەرگریكاری یەك پارچەیی خاكی عێراقە.

،،

كەنعان مەكییە لەكتێبی (كۆماری ترس)دا باسلە چەند میللەتێكی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدەكات كەدوای ڕزگاربوونیان‌و حوكمی خۆبەڕێوەبەری خۆیان دەكەونە ستەم‌و چەوساندنەوەی میللەتەكەیان، ئەو سیویەكی ئابی وەكو گەورەترین پێشێلكاری ناو بردوو

لەوكاتەدا كەیەكێتی ئومێدی بەوە هەبووە كە ئەمەریكا ڕێگە نەدات سەددام حوسەین كوردستان داگیربكاتەوە، (رۆبەرت پیلەترۆ)ی گەورە بەرپرسی ئەمەریكی لەبەردەم لیژنەی پەیوەندییە جیهانییەكانی كۆنگرێسی ئەمەریكادا ڕایگەیاندووە، كە ئەمەریكا هیچ ئیلتیزامێكی نییە بەوەی كوردەكانی عێراق بپارێزیت‌و نەهێڵێت سەددام نێوچەی ئارام داگیر بكاتەوە، چونكە كوردەكان خۆیان سەددامیان بانگهێشتكردووە.

كەنعان مەكییە لەكتێبی (كۆماری ترس)دا باسلە چەند میللەتێكی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدەكات كەدوای ڕزگاربوونیان‌و حوكمی خۆبەڕێوەبەری خۆیان دەكەونە ستەم‌و چەوساندنەوەی میللەتەكەیان، ئەو سیویەكی ئابی وەكو گەورەترین پێشێلكاری ناو بردووە، وەكو ئەو نووسیوویەتی " لەو ڕۆژەدا مەسعود بارزانی داوای لەسەددام حوسەین كردووە كەهەولێر داگیر بكات، ئەو هەولێرەی كەمەڵبەندی پەرلەمانی كوردستان بووەو بەو شێوەیەش ئەزموونی پێنج ساڵەی خود موختاری كوردەكان كۆتایپێهاتووە".

مەحمود سەنگاوی كەلە سیویەكی ئابدا یەكێكبووە لەسەركردە سەربازییەكانی یەكێتی، سەبارەت بەسیویەكی ئاب لەبیرەوەرییەكانیدا نووسیوویەتی، "پارتی بەهاتنە ناو هەولێرو بەهاوكاری تانك‌و دەزگاسیخوڕییەكانی بەعس مەستبوونەو لەبری ئەوەی بەڕێزەوە بچنە ناوخەڵكەوەو باوەشیان پیابكەن‌و دەستدرێژی نەكەنە سەرماڵ‌و نامووسیان، هێزەكانیان هۆلاكۆ ئاسا كەوتنە وێزەی خەڵكی‌و دامودەزگاكانی حكومەتیان تاڵان كردو بێشەرمانەش بێدەنگبوون لەبەردەم تانكەكانی بەعس‌و گاردی كۆماریدا كەچوونە سەر پەرلەمان‌و داگیریانكرد، دواتریش مەسعود بارزانی لەگەڵ كوڕەكەی دیكتاتۆردا لەو پەرلەمانەدا پێكەوە پیرۆزباییان لەیەكتری دەكرد.

دوای ئەوەی كە هێزەكانی یەكێتی لەبەرانبەر پارتیدا پاشەكشەی بەردەوامدەكەن‌و بەرەو سنوری ئێران دەڕۆن‌و پارتیش بەدوایاندا هێرش دێنی بەرەو سلێمانی، وەك سەنگاوی نووسیوویەتی لە شاناخسێ‌ سەبیحەخانی خێزانی عەلی عەسكەری دەبینن‌و ئەو پێیان دەڵێت ڕۆڵە بۆ ڕاتانكرد، ئەوانیش هیچ وەڵامێكیان نابێت بۆی‌و دواتر ئەو روویان تێدەكات‌و پێیان دەڵێت بەسایی خواوە عەلی عەسكەری نەماوە ئەگینا ئێستا ئەویش وەكو ئێوە ترسنۆك‌و ڕیسوا دەبوو.

بەوتەی مەحمود سەنگاوی سیویەكی ئاب هەردەرهاویشتەیەكی هەبووبێ‌‌و بەهەر پێودانگێك بپێورێ‌، تاوانێكە شایانی لیخۆشبوون نییە.

 

author photo

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی