گولەن و برۆنسۆن، دوو پیاوی ئاینیی پردی نێوان توركیا و ئەمریكایان ڕوخاند

گولەن و برۆنسۆن، دوو پیاوی ئاینیی پردی نێوان توركیا و ئەمریكایان ڕوخاند

794 خوێندراوەتەوە

و: ئامانج نیعمەت

دابەزینی نرخی لیرەی توركی لە 27 یۆلیۆدا بەهۆی هەڕەشەكانی دۆناڵد ترەمپەوە بوو بە سەپاندنی سزا بەسەر ئەنقەرە ئەگەر توركیا "ئەندرو برۆنسۆن"ی پیاوی ئایینی مەسیحی بەڕەگەز ئەمریكی ئازاد نەكات، ئەمەش گەڕێكی تری چیرۆكی پیاوە ئاینیەكەیە كە توركیا لە خانویەكدا خستویەتیە ژێر چاودێری وردەوە.

 
برۆنسون هەرلەكاتی دەستگیر كردنی لە ساڵی 2016 بۆتە هۆی قەیران و كێشە لە پەیوەندیەكانی توركیا و ئەمریكا، لە بەهاری رابردوودا ئەم قەیرانە زیاتر ئاڵۆز بوو دوای تاوانبار كردنی ناوبراو بە"تیرۆر و سیخوڕی"


توركیا برۆونسۆن تاوانبار تۆمەتبار دەكات بە تێكەڵ بوون بە چالاكیەكانی گروپی فەتحوڵا گویلەن و پارتی كرێكارانی كوردستان لەناوخۆی توركیا.
لە 26 یۆلیۆ گەڕێكی تری چیرۆكی پیاوە ئاینیەكە دەستی پێكرد ،دەتوانین ناوی بنێین گەڕی هەڕەشە ڕاستەوخۆكان،چونكە ترەمپ داوای لە توركیا كرد بە خێرایی ئازادی بكەن،ئەگەرنا سزای توند بەسەر توركیادا دەسەپێنێت.

،،

توركیا برۆونسۆن تاوانبار تۆمەتبار دەكات بە تێكەڵ بوون بە چالاكیەكانی گروپی فەتحوڵا گویلەن و پارتی كرێكارانی كوردستان لەناوخۆی توركیا.

محەمەد فەتحوڵا گولەن و ڕەجەب تەیب ئەردۆگان، پێش تێکچوونی پەیوەندیەکانیان


لەتویتێكدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر ترەمپ دەلێت" ولایەتە یەكگرتووەكان سزای توندی توركیا ئەدات بەهۆی دەست بەسەرە ماوە درێژەكەی ئەندرو برۆنسۆن"
ترەمپ برۆنسونی بە مەسیحیەكی مەزن ناوبر و ڕاشیگەیاند" ئەم مرۆڤە ئیماندارە بێتاوانە پێویستە بەزویی ئازاد بكرێت"


هەڕەشەكانی ترەمپ بۆ سەر توركیا بووە مایەی دابەزینی نرخی لیرەی توركی دوای ماوەیەكی كەم لە وتەكانی ترمپ،مایك بنسی جێگری سەرۆكی ولایەتە یەكگرتووەكان بەڵینی ئەوەی دا كە سزایەكی توند چاوەڕێی توركیا دەكات ئەگەر بەخێرایی برۆنسۆن ئازاد نەكەن.


بنس لە پەیامێكی توندی راستەوخۆیدا داوای لە ڕەجەب تەیب ئەردۆگان و حكومەتەكەی كرد یان برۆونسۆن ئازاد بكەن یان چاوەڕوانی ئەنجامی بڕیارەكانی خۆیان بن.


برۆونسۆن لە ساڵی 1968 لەدایك بووە بەم شێوەیە ئێستا تەمەنی گەشتۆتە پەنجا ساڵ،نزیكەی 23 ساڵ پێش ئێستا ڕۆشتۆتە وڵاتی توركیا و شاری ئەزمیری بە شوێنی نیشتەجێ بونی خۆی هەڵبژاردوە،لەوێ لەگەڵ نورینی هاوسەری خەریكی چاودێری كردنی كڵێسەیەكی بچوكی ئەنگلیكانین،كە ژمارەی شوێنكەوتوانی لەو شوێنەتەنها 25 كەسن.


ئەم پیاوە ئایینیە ئەمریكیە دوو كوڕی هەیە كە لەدایك بوی توركیان،بە وتەی پارێزەرەكەی ناوبراو ئامادەكاری كردوە بۆ ئەوەی مافی نیشتەجێ بونی هەمیشەیی لە توركیا بەدەست بهێنێت.


گەڕی یەكەمی چیرۆكی پیاوە ئاینیەكەی ئەمریكا لە مانگی ۆكتۆربەری 2016 دەستی پێكرد دوای ئەوەی دەسەڵاتدارانی توركیا برۆنسۆن و هاوسەرەكەیان دەستگیر كرد و پاش ماوەیەكی كەم نورینی هاوسەری ئازاد كرا.


برۆنسۆن بە هاوكاری گروپی فەتحوڵا گویلەن و پارتی كرێكارانی كوردستان تۆمەتبا كراوە ،بەلام ناوبرا و ئەمریكاش ئەم تۆمەتانە ڕەت دەكەنەوە.
هەرچی گەڕی دوەەمی ئەم چیرۆكەیە دوای ئازاد كردنی برۆنسۆن هات لە لایەن دادگای توركیا و پاشان لە مالێكدا خرایە ژێر چاودیری وردەوە.

ووتەکان،،

مایك بۆمبیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە كۆمێنتێكیدا سەبارەت بە بڕیارەكەی دادگا لە تویتەر لە 25ی یۆلیۆدا دەڵێت ولاتەكەی پێشوازی دەكات "لەو ڕاگەیاندنەی كە چاوەڕوانی بوون بە گواستنەوەی پیاوە ئایینەیەكە لە زیندانەوە بۆ خانوی چاودێری كردن،بەڵام ئەمە هێشتا بەس نییە "

قەشە برۆنسۆن لەکاتی دەستگیرکردنیدا لە تورکیا 


چاودێران پێیان وایە ئازاد كردنی برۆنسۆن بەهۆی فشارەكانی ئەمریكاوە بووە،بەشێوەیەك دادگای سزا توندەكان لە شاری ئەزمیر لە دانشتنی سێیەمی برۆنسۆن لە 18 ی یۆلیۆدا بریاریدا بە بەردەوامی زیندانی كردنی ناوبراو و دانشتنی داهاتوی دادگایی كردنی برۆنسۆنی خستە 12 ی ئۆكتۆبەری هەمان ساڵ.


مایك بۆمبیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە كۆمێنتێكیدا سەبارەت بە بڕیارەكەی دادگا لە تویتەر لە 25ی یۆلیۆدا دەڵێت ولاتەكەی پێشوازی دەكات "لەو ڕاگەیاندنەی كە چاوەڕوانی بوون بە گواستنەوەی پیاوە ئایینەیەكە لە زیندانەوە بۆ خانوی چاودێری كردن،بەڵام ئەمە هێشتا بەس نییە "


ئەم بڕیارە بووە هۆی تورەبونی سەرۆكی ئەمریكا و بەسەرشۆڕی وەسفی كرد ،داوای لە سەرۆكی توركیا كرد كار بكات بۆ ئازاد كردنی برۆنسۆن .
ولایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا دەڵێت هیچ بەڵگەیەكی ئەوتۆ دژی برۆنسۆن نییە و داوا لە توركیا دەكات لە زووترین كاتدا ناوبراو ئازاد بكات و كێشەكەی یەكلایی بكەنەوە.


لای خۆیەوە فلیب كۆنست كار بەڕێكەری ئەمریكا لە ئەنقرە ڕایگەیاند" بە خێرایی یەكلایی كردنەوەی مەسەلەكەی برۆنسۆن لەبەرژەوەندی هەموو لایەكدایە"
لە 29 ی یۆلیۆی ڕابردوودا ،ئەردۆگان پیشوازی لە هەریەك لە لیندسی گراهام سیناتۆری كۆماریەكان و ژنە سیناتوری دیموكراتەكان جین شاهین كرد و لەبەر پیاوە ئایینیەكەی ئەمریكاوە وتوێژیان كرد، لەم بارەیەوە شاهین دەڵێت" ئەردۆگان لە دودڵی و ترسی ئەمریكیەكان تێگەیشتوە لەمەسەلە پەیوەست بە دەستگیر كردنی برۆنسۆندا"


لای خۆشیەوە شاهین بە هاوكاری هەندی بەرپرسی ئەمریكی خەریكی ئامادەكردنی پرۆژە بڕیارێكن لە ئەنجومەنی پیران بۆ ئەوەی رێگە نەدەن تورركیا فرۆكەی ئێف 35 لە ئەمریكا بكرێت، ئەمەش بەهۆی دەستگیركردنی برۆنسۆن هەندێ هۆكاری دیكە.


زۆرێك لە چاودێران پێیان وایە دەستگیر كردنی برۆنسۆن سیاسیە و ئەوەی ئەم گومانەی زیاتر كرد ئەوەبوو كاتێك ئەردۆگانی سەرۆكی توركیا لە سیپتەمبەری 2017 پێشنیازی كرد توركیا لە بەرانبەر گێڕانەوەی فەتحوڵا گویلەنی نیشتەجێی ئەمریكا برۆنسۆن ئازاد دەكات .

،،

چەندین جار ئەنقەرە داوای لە ئەمریكا كردوە گویلەنی ڕادەست بكاتەوە بۆ ئەوەی دادگایی بكات بە تۆمەتی ئەنجامدانی كۆدەتای سەرنەكەوتووی 15 یۆلیۆی 2016 بەڵام ئەمریكا ئەمەی رەت كردۆتەوە بەهۆی لاوازی بەڵگەكانی توركیا


لە وتارێكی تەلەفزیۆنیدا دەڵێت " داوای گەڕانەوەی برۆنسون دەكەن، بەڵام گویلەنی بانگخوازتان لایە،بیدەنەوە بەدەستمان و ئێمە برۆنسۆن دەدگای دەكەین و دەیدەینەوە دەستان"


لەم دواییانەدا ئەمریكا ئەم بیرۆكەی ڕەت كردەوە و دەزگاكانی ڕاگەیاندنی ئەمریكا لە بەرپرسێكی باڵای ئەمریكاوە كە ناوی بڵاو نەكرایەوە رایانگەیاند" وڵاتەكەی بەهەموو شێوەیەك بەیەكەوە گرێدانی ئازاد كردنی برۆنسۆن و ڕادەست كردنەوەی گویلەن ڕەت دەكاتەوە"


ئەوبەرپرسە وتوشیەتی " یەكێك لە لایەنەكانی ئاڵۆزی پەیوەندیەكانی توركیا و ئەمریكا لەو كاتەوە ڕویداوە كە هەندێ كەس لە حكومەتی توریكا مەسەلەی رادەست كردنەوەی فەتحولا گویلەن و مەسەلەی ئازاد كردنی برۆنسۆنیان بەیەكەوە گرێ داوە"

محەمەد فەتحوڵا گولەن لە ناو قوتابیەکانیدا لە ویلایەتی پەنسلڤانیا لە وڵاتی ئەمریکا


لە كۆتاییەكانی ئۆگستوسی 2017 مەرسومێك دەركراوە كە تیایدا ڕێگە بە ئەردۆگان دەدات بە ئاڵوگۆڕ كردنی بیانیە دەستگیر كراوەكان لە توركیا بەرانبەر بە هاوڵاتیە توركە دەستگیركراو و حوكمدراوەكان لە وڵاتانی دیكە ،" ئەمەش كاتێك دەكرێت كە مەسەلەكە بۆ ئاسایشی نەتەوەی و بەرژەوەندی توركیا گرنگ بێت".
زۆریك لە چاودێران باسیان لەوە كردوە ئەم مەرسومە بەتایبەت بۆ پیاوە ئایینیە ئەمریكیەكەو فەتحوڵا گویلەن دەركراوە.

چەندین جار ئەنقەرە داوای لە ئەمریكا كردوە گویلەنی ڕادەست بكاتەوە بۆ ئەوەی دادگایی بكات بە تۆمەتی ئەنجامدانی كۆدەتای سەرنەكەوتووی 15 یۆلیۆی 2016 بەڵام ئەمریكا ئەمەی رەت كردۆتەوە بەهۆی لاوازی بەڵگەكانی توركیا


هەمیشە گویلەن ڕەتی دەكاتەوە كەدەستی لە كۆدەتاكەی 2016ی توركیا هەبوبێت ،باس لە جولانەوەی خزمەت دەكات كە خۆی سەرۆكایەتی دەكات و ئامانجی سەرەكیشی بریتییە لە بانگەشەی ئاشتیانەی ئیسلام

 

author photo

تایبه‌ت به‌ دیپلۆماتیك