پردی كەوڵۆس، چۆن دروستكرا و كێ خاپووری كرد؟

پردی كەوڵۆس، چۆن دروستكرا و كێ خاپووری كرد؟

1665 خوێندراوەتەوە

پردی كەوڵۆس دەكەوێتە سەر ڕێگەی سەرەكیی سەیدسادق ـ پێنجوێن، نزیكەی 20 كیلۆمەتر لە شاری سەیدسادقەوە دوورەو دەكەوێتە دەروازەی گوندی دۆڵەسوور، كاتی خۆی ئۆتۆمبێلەكانی شاری پێنجوێن بەسەر ئەو پردەدا تێپەڕ دەبوون.

 
هەروەها پردی كەوڵۆس سنووری نێوان دوو شاری پارێزگای سلێمانییە، گوندی دۆڵەسوور كە پردەكە بۆ ئەو گوندە دروستكراوە، كۆتا گوندی سەر بە قەزای پێنجوێنە، گوندی كەوڵۆسیش یەكەم گوندی سەر بە قەزای سەیدسادقە، هەروەها لە ڕووی كەشوهەوایشەوە هەر وەك سنوور و ناوچەیەكی جیاكەرەوە دەردەكەوێت، چونكە ناوچەی كوێستان تا گوندی دۆڵەسوورە، لە گوندی دۆڵسوور بۆ خوارەوە ئیتر دەشتی شارەزوور و ناوچەیەكی گەرمەسێرە لەچاو ئەو كوێستانەی سەرەوەدا.

 

دروستكردنی ڕێگەوبان و پرد

ساڵی 1931 لە سەردەمی دەسەڵاتی پاشایی عێراقدا، میریی دەستیكرد بە دروستكردنی ڕێگەوبان و بەستنەوەی شارو شارۆچكەكانی پارێزگای سلێمانی بە شاری سلێمانییەوە. بۆ ئەو مەبەستە لە شاری سلێمانییەوە جادەیەك دروستكرا و بەرەو هەڵەبجە و پێنجوێن دەستیپێكرد. جادەكە هات تا دڵی شارەزوور، لە تەنیشت شاخی سەیدسادق بوو بە دوو بەشەوە، بەشێكی بەرە و قەزای هەڵەبجە ڕۆیی و بەشێكشی بەرەو ناحیەی پێنجوێن. دەبێت باسی ئەوە بكەین ئەو سەردەمە هەڵەبجە قەزابوو، پێنجوێنیش ناحیەیەكبوو سەر بە قەزای هەڵەبجە، شاری سەیدسادقیش ئەوكات دروست نەكرابوو، بەڵام گوندی سەیدسادق هەبوو كە دەكەوتە تەنیشت شاخی سەیدسادق و دوای دروستبوونی گوندی سەیدسادقی نوێ و دواتر شاری سەیدسادق، ناوەكەی گۆڕدرا بۆ گوندی (ئاوایی حاجی قادری مارف).
حسێن حوزنی موكریانی لە نووسینێكیدا سەبارەت بە شاری سلێمانی لە ساڵی 1934دا، دەڵێت: لەم ساڵەدا (1934) جادەیەك لە گوندی سەیدسادقەوە لێدراوە بۆ هەڵەبجە، هەروەها لە تەنیشت گوندی سەیدسادقەوە جادەیەك لێدراوە بۆ پێنجوێن، لەسەر هەر ئاوێ پردێك دروستكراوە.


سەبارەت بە مێژووی ئەو جادەیە قسەی جیاواز دەكرێت، حوزنی ساڵی 1934ی باسكردووە، محەمەد سەعیدبەگی سەلیم بەگی جاف، لە بیروەرییەكانیدا ئەوە دەخاتە ڕوو كە لە كاتی بارانی پەڵەی ساڵی 1933جادەكە گەشتووەتە ناو شاری پێنجوێن، واتە تا كۆتایی پایزی 1933. ناوبراو خۆی یەكێك بووە لە كرێكارەكانی ڕێگەوبانی سەیدسادق و پێنجوێن.


شێخ سەلام عازەبانیی شاعیریش كە چاودێری جادەكە بووەو كاری تێداكردووە لە ڕێگەی شعیرەكانییەوە باسی ساڵەكانی 1931 و 1932 و 1933 و 1934 دەكات. بۆ نموونە لە شیعرێكیدا كە لە سەیدسادق نووسیوێتی لە بەشێكیدا دەڵێت:


لە دەشتی شارەزوور
ڕووت و قووت و چڵكن و پیس و كز و بێ پارە بووم
دایما مەحكوومی قەهر و میحنەت و ئاوارە بووم
جلشڕ و ملخوار و سەركز، هاودەمم دەرد و ئەلەم
عاجز و زار و زەلیل مات و هەم دڵپارە بووم
تا لە ئەشغاڵا بەسەدمنەت بە ڕۆژی شەش قڕان
ئیشی جادەم پێ سپێرا مولتەجێ و بێچارە بووم
دەی لە (سەی سایەق) لەبەر خۆری تەمووزی شارەزوور
ڕۆژ وەكو حۆلی بیابان و بە شەو پەتیارە بووم


ئەم شیعرەی لە ساڵی 1931 لە سەیدسادق نووسیوە. بۆیە دەگەینە ئەو بڕوایەی كە بڵێین قسەی هەموویان ڕاستە و هەریەكەیان باسی ساڵێكیان كردووە، بەڵام مێژووی ڕێگەكە لە ساڵی 1931 بۆ 1934 بووە, ساڵی 1934 جادەكە گەشتووەتە ناو شاری پێنجوێن. بەڵام پێشتریش لەسەردەمی مێجەرسۆن جادەیەك بۆ هەڵەبجە دروستكراوە و لەم جادەیەی ئێستا جیاواز بووە.

،،

ئەو جادەیە ئێستا پێی دەڵێن جادەی كۆن و لە هەندێ شوێن گۆڕانكاریی تێداكراوە. بۆ نموونە ئێستا جادەی پێنجوێن بە گوندی دۆڵەسووردا ناڕوات و لە ساڵی 1976 بەدواوە ئاڕاستەكەی گۆڕاوە بۆ نێوانی گوندی چەوتان و دۆڵەسوور، كە ئەم جادە نوێیەی ئێستایە.


ئەوجادەیەی كە ساڵی 1931 دروستكرا و هاتە سەیدسادق، ڕێك لەناو شاری سەیدسادقی ئێستادا جادەكە بوو بە دووبەشەوە و تا ئێستاش هەر بەو شێوەیە ماوەتەوە. لەسەر هەر چەمێك پردێك دروستكرا، بۆ نموونە پردی سەیدسادق، پردی كەوڵۆس، پردی كۆن لەسەر ئاوی زەڵم، پری سیابۆران لە ناڵپارێز. هەر ئەو ڕێگەیەش بوو بەهۆی دروستبوونی شاری سەیدسادق، لە تەنیشتی پردەكەی سەیدسادق چایخانە دروستكرا و پاشان ماڵی تێدا كرایەوە و بەهۆی ستراتیژیی جێگەكەیەوە زۆر زوو فراوانبوو كرایە ناحیە و ئێستاش قەزا.


جادەی پێنجوێن لە تەنیشت سەیدسادقی كۆن ‌و بە ناو سەیدسادقی ئێستادا دەڕۆشت بۆ گوندی (شانەدەری) ‌و بە ناو گوندی (دۆڵەسوور)دا و لەوێوە بۆ دامێنی شاخی (یاسەماڵا) ‌و تا دامێنی گوندی (كانی مانگا)ی ئەوسا، لەوێشەوە بە سەر شاخی (ملەكەوە) تا دەگەیشتە ناحیەی پێنجوێن.


ئەو جادەیە ئێستا پێی دەڵێن جادەی كۆن و لە هەندێ شوێن گۆڕانكاریی تێداكراوە. بۆ نموونە ئێستا جادەی پێنجوێن بە گوندی دۆڵەسووردا ناڕوات و لە ساڵی 1976 بەدواوە ئاڕاستەكەی گۆڕاوە بۆ نێوانی گوندی چەوتان و دۆڵەسوور، كە ئەم جادە نوێیەی ئێستایە.

فەتاح ئاغا، 


ئەوانەی سەرپەرشتی جادەی (سەیدسادق ـ پێنجوێن)یان كردووە بەم شێوەیە بووە: ئەندازیارەكەی كەسێكی ئینگلیز بوو ناوی میستەر (هەرفوردی)، ئەندازیارێكی كوردیش ناوی (بنیامین) بوو, كوردی فەیلی بوو. تێبینەرەكەش پیاوێكی هیندی بوو ناوی (سەید عەبدولعەلی) بوو، شاعیر و تێكۆشەری كورد (شێخ سەلام عازەبانی)یش موراقیبی جادەكە بووە و ماوەیەكی زۆر لە گوندەكانی: (سەیدسادق)، (كانی مانگا) و (دۆڵەسوور) ماوەتەوە، لە سەیدسادق، دۆڵەسوور، كانی مانگا، شاخی ملەكەوە شیعری نووسیوە, پەراوێزی شیعرەكانی سەلام زانیاریی باشی بۆ ئێمە تێدابوو كە ناوی ئەندازیارەكان و چاودێرەكانی ڕوونكردووەتەوە.
پێشتر بەشێك لە شیعرەكەی سەیدسادقمان نووسی، لە گوندی كانی مانگایش شیعرێكی نووسیوە كە ئەمە بەشێكێتی


لە كانی مانگا
بەختەكەم بەدبەخت و شوومە سەر لە جێگە پێ ئەنێم
ئارەزووم ئاوی حەیاتە، (كانی مانگا) دێتە ڕێم
نەگبەتی بۆچی منی گرت و لە من جیا نەبووەوە
كانی مانگا بوو بە (مەروێ)، من ئەڵێی (شاناخسێ)م


هەروەها لە شاخی (ملەكەوە) شیعرە بەناوبانگەی ملەكەوەی نووسیوە و لە بەشێكیدا دەڵێت:


گفتوگۆی ملەكەوە
هەی ملەكەوە بۆچی داماوی
بۆچی وا كەوە و شین هەڵگەڕاوی
بۆ ڕەنگی خاكی لە ڕووت بڕاوە
بۆچی سەوزەگیات لێ نەڕواوە
بۆچی ئاوەڵ و شیوەڵ و دۆڵی
بۆچی بێدەنگی بۆچی وا چۆڵی


ئەم شیعرانەی سەلام وەكو كەرەستەیەكی مێژوویی سوودی زۆری هەبوو بۆ زانیاریی سەبارەت بە مێژووی جادەی پێنجوێن و پردی كەوڵۆس و شوێنەكانی دیكەش.


ئەو سەردەمە جادەی پێنجوێن بەناو گوندی دۆڵەسووردا دەهات بۆ سەیدسادق و لەوێشەوە بۆ سلێمانی، لەسەر ئەو ڕێگەیە چەن چایخانە و چێشتخانەیەك دروستكران و ڕێبواران لەوێ دەحەوانەوە، دیارترینی چایخانەكان دوو دانەبوو، یەكەمیان چایخانەی (عەبەمینە) لە گوندی دۆڵەسوور كە چێشتخانە و چایخانەیەكی دیاربوو. دووەم: چایخانەی (حاجی سەمین) لە گوندی (خەراجیان) لە نزیك شارۆچكەی عەربەت.


چارەنووسی شاری پێنجوێن و تەواوی گوندەگانی ئەو قەزایە بەسترابوو بە پردی كەوڵۆسەوە، لەوێوە بە ئاسانیی هاتووچۆی سلێمانی و هەڵەبجە و سەیدسادق و شوێنەكانی تریان دەكرد.

،،

چارەنووسی شاری پێنجوێن و تەواوی گوندەگانی ئەو قەزایە بەسترابوو بە پردی كەوڵۆسەوە، لەوێوە بە ئاسانیی هاتووچۆی سلێمانی و هەڵەبجە و سەیدسادق و شوێنەكانی تریان دەكرد.

 

 
خاپووركردنی پردی كەوڵۆس


پردی كەوڵۆس وەكو پێگەیەكی گرنگی ڕێگەوبانی پێنجوێن مایەوە و سوودی زۆری لێوەرگیرا، بەڵام ساڵی 1975 و لە ڕۆژانی نسكۆی شۆڕشدا، بە دیاریكراوی شەوی 11ی ئازاری 1975 فەرمانەدەكانی پارتی ئەو پردەیان تەقاندەوە و زیانێكی زۆریان لە ناوچەی پێنجوێن بەگشتیی و ناچەی ناڵپارێز و گوندی دۆڵەسوور بەتایبەتی دا.


پردی كەوڵۆس بە فەرمانی ڕاستەوخۆی فەتاح محەمەدئەمین ئاغای نۆڕك، ناسراو بە (فەتاح ئاغا) تەقێنرایەوە. ئەو كەسانەیشی پردەكەیان تەقاندەوە دەستەیەك پێشمەرگەی هێزی (خەبات)، هێزەكەی فەتاح ئاغا بوون، تەنانەت دوان لەو پێشمەرگانەی ئەو زیانە گەورەیان بەو ناوچەیە گەیاند، كێبركێیان بوو كە كامیان بڕوات و بیتەقێنێتەوە، ئەو دوو پێشمەرگەیە خەڵكی سلێمانی بوون و ناویان (برایمی حەمەعەلی) و (فەرهاد عەبدولحەمید)بوو.

فه‌رهاد عه‌بدولحه‌مید ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ی هێزی خه‌بات كه‌ پردی كه‌وڵۆسی ته‌قانده‌وه‌


دكتۆر حسێن محەمەد عەزیز كە خۆی پێشمەرگە بووە بە وردی باسی ئەو ڕووداوەی تۆماركردووە و لە بیروەرییەكانیدا ئاماژەی پێداون. ئەگەر بە وردی سەیری ئەو نووسینەی حسێن محەمەد عەزیز بكەین هەندێ شتمان بۆ ڕوون دەبێتەوە، لەوانە تەقاندنەوەی پردی كەوڵۆس كەوتووەتە كۆتایی تەمەنی شۆڕشی ئەیلوول، شەوی 10 لەسەر 11ی ئازاری 1975 پردەكە تەقێنراوەتەوە, ئەوە لەكاتێكدا بوو خۆیان سوور دەیان زانی شۆڕش ئاشتەبەتاڵی لێكراوە و هێزەكانی عێراق تا سەیدسادقیان گرتووەتەوە و بەرەوە پێنجوێن دەڕۆن. هەروەها پێشمەرگەكان بەبێ ئەوەی حساب بۆ چارەنووسی خەڵكی پێنجوێن و گوندی دۆڵەسوور بكەن، زۆر بە مورتاحیی دەڕۆن و پردەكە دەتەقێننەوە و تەنانەت شەڕیانە كە كامیان زوو ڕێگەی هاتووچۆی ئەو گوندە خاپوور بكات كە شەو تێییدا ماونەتەوە و نان و خۆراك و پێخەویان لەسەر ئەوان بووە و بە دڕیژایی چواردەساڵی شۆڕش ئەو گوندە خزمەتی كردن و حكومەت بۆردومانی كرد و هاووڵاتیانی بوونە قوربانی.


پاساوی تەقاندنەوەی ئەو پردە تەنیا ئەوەبوو كە ئەو شەوە ئەوان زۆر ماندووبوون و دەیانزانی سوپای ڕژێم هەر ئەو شەوە لە سەیدسادقەوە دەگاتە دۆڵەسوور و ڕووەو پێنجوێن دەڕوات. بەڵام ئایا سوپایەكی وا زەبەلاح بە تەقاندنەوەی پردێك پەكی دەكەوێت؟ ئایا ئەو چەمە بچووكە ڕێ لە تانك و زرێپۆش دەگرێت؟ بێگومان نەخێر. تەنانەت هەر بیریشیان لەوە نەكردبووەوە كە تانك و زرێپۆشەكان زۆر بەئاسانیی بەو چەمە بچووكەدا دەپەڕنەوە و ئەوەی زیانی بەردەكەوێت ئەو گوندەیە كە هێشتا نانی ئەو بەیانییەشیان پێدان كە ئەوان ڕێگەوبانەكەیان خاپووركردن و بۆ هەتاهەتایە بوونە هۆی گواستنەوەی ڕێگەی پێنجوێن لەو گوندەوە و گوندەكەیان زیانەوبار كرد.


ئەوەی جێگەی باسە فەتاح ئاغا و پێشمەرگەكانی لە ژێرەوە سەر بە ڕێكخراوی (كاژیك) بوون و لە ڕاستییدا پارتییش نەبوون، بەڵام هێزی خەباتیان تەشكیل كردبوو وەكو كوردایەتی و خزمەت بە شۆڕش و دۆزی ڕەوای نەتەوایەتیی كورد. بۆیە دەگونجا هەندێ فەرماندە و پێشمەرگەی تێنگەیشتوو ئەو كارەیان بكردبا نەك فەتاح ئاغا و پێشمەرگە كاژیكەكانی ناو هێزەكەی ئەو.

برایمی حه‌مه‌عه‌لی، ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ی هێزی خه‌بات كه‌ پردی كه‌وڵۆسی ته‌قانده‌وه‌


حسێن محەمەد عەزیز لە كتێبی (گەڵاوەریوەكانی درەختی تەمەنم، یاد و بیرەوەریی، 1971 ـ 1975) دەڵێت:


(ڕۆژی 10ی ئازاری 1975 لە گوندی (چەوتان)ـەوە ڕۆشتین بۆ گوندی (دۆڵەسوور). دوانیوەڕۆیەكی درەنگبوو، گەیشتین. لە دوورەوە كاك فەتاحم بینی (فەتاح ئاغا) لەنێو كۆمەڵێ پێشمەرگەدا دانیشتبوو. نزیككەوتینەوە (برایمی حەمەعەلی، فەرهاد عەبدولحەمید، ئەحمەدی عارفی فیتك، بێستوونی مەلا عومەر، جەزای ئەحەشانە) و هەموو هاوڕێكانی دیكەمانم بینی. گەلێ دڵخۆشبووم و وەك گوڵ گەشامەوە، كە هەموویان بە ساغیی دەرچووبوون!


ماوەیەك لای كاك فەتاح دانیشتین، هەر یەكێ دەنگوباسی خۆی دەگێڕایەوە و هەواڵی هاوڕێكانی دیكەیان، لە یەكدی دەپرسی. پێشمەریەكی لای عەبدوڵا ئاغا برینداربوو، یەكسەر كڵاشینكۆفەكەی خۆی دا بە من و لەكۆڵ ئەو بڕنەوە درێژەی كردمەوە.


ئێوارە نان و چامان خوارد، كاك فەتاح كۆیكردینەوە و گوتی: دەبێ چەن پێشمەرگەیەك برۆن، پردەكەی (كەوڵۆس) بتەقێننەوە، نەوەك ئەمشەو سوپای دوژمن هێرشبكەن و بەئاسانی بگەنە ئێرە. برایم و فەرهاد لەسەر ئەوەی كامیان لەگەڵ پێشمەرگەكاندا بڕۆن و ئەو كارە جێبەجێبكەن دەنگەدەنگیان دەسپێكرد و بەربەرەكانی یەكدیان دەكرد، چونكە لە دوو دەستە جیاوازەكەی (كاژیك) بوون،! پاشان كاك فەتاح نێوبژیكردن و گوتی: گەر هێندە حەز دەكەن فەرموون هەردووكتان بچن.


بەیانی (واتا 11ی ئازاری 1975) برایم و فەرهاد لەگەڵ پێشمەرگەكاندا گەڕانەوە و پردەكەشیان تەقاندبووەوە، كاك فەتاح لوتكەی هەموو ئەو چیایانەی دەوروبەری بە پێشمەرگە تەنیبوو، بە ئێمەشی گوت بگەڕێنەوە بۆ پێنجوێن).

،،

حكومەت ڕێگەی پێنجوێنی لە ناو گوندی دۆڵەسوورەوە گواستەوە بۆ نزیك گوندەكانی (چەوتان) و (تەڕاتەوەن) و (كانی سپیكەی دۆڵەسوور) و گوندی دۆڵەسووریش كە پێشتر شارەدێیەكبوو پەراوێز خرا و تا ئێستاش هەر فەرامۆشكراوە.

   

 
زیانەكانی تەقاندنەوەی پردی كەوڵۆس


بە تاقاندنەوەی پردی كەوڵۆس زیان بە ڕێگەی سەرەكیی پێنجوێن ـ سەیدسادق گەیشت، بە پلەی یەكەم گوندی دۆڵەسوور زیانمەند بوو، چونكە پاش ئەو ڕووداوە و دوای تەقاندنەوەی پردەكە بە 10 ڕۆژ شۆڕش كۆتایی هات و هەركەس ڕۆشتەوە ماڵی خۆی، تەنانەت ئەو پێشمەرگانەی كێبەركێیان بوو لە پردەكەیان تەقاندەوەی پردەكەدا هەموویان ڕۆشتنەوە بۆ سلێمانی و خۆیان ڕادەستی دەوڵەت كردەوە و چونەوە سەر كار و فرمانی پێشووی خۆیان.


بەڵام پاشان حكومەت ڕێگەی پێنجوێنی لە ناو گوندی دۆڵەسوورەوە گواستەوە بۆ نزیك گوندەكانی (چەوتان) و (تەڕاتەوەن) و (كانی سپیكەی دۆڵەسوور) و گوندی دۆڵەسووریش كە پێشتر شارەدێیەكبوو پەراوێز خرا و تا ئێستاش هەر فەرامۆشكراوە.

،،

حكومەتی ئەوكاتی عێراق دەستیكرد بە ئامادەسازی بۆ دروستكردنی بەنداوی كەوڵۆس، كە دەكەوتە خوار پردی كەوڵۆسەوە، بەڵام بەهۆی چەند هۆكارێكی سیاسیی و جیۆلۆجییەوە پڕۆژەكە شكستی هێنا و پاشانیش جەنگی عێراق و ئێرانی بەسەردا هات و ئەو ناوچەیە بووە بەشێك لە شەڕگە، بۆیە عێراق پڕۆژەكەی بە یەكجاریی ڕاگرت


ئەوە نزیكەی نیو سەدەیە پردی كەوڵۆس بە دەستی شۆڕش تەقێنراوەتەوە و تا ئێستاش دروست نەكراوەتەوە، نە حكومەتی بەعس دروستی كردەوە، نە حكومەتی هەرێم. ئەگەر ئێستاش هەر ئۆتۆمبێلێك ڕوو بكاتە گوندی دۆڵەسوور زۆر بە ناڕەحەت و چەرمەسەری هاتوچۆی بۆ دەكرێت و كاربەدەستانیش بیریان لەوە نەكردووەتەوە كە ئاوڕێك لەو شوێنە بدەنەوە كە خۆیان خاپووریان كرد و كارئاسانییەك بۆ دانیشتوانی ئەو گوندە بكەن كە چواردە ساڵی شۆڕشی ئەیلوول و چەند ساڵی شۆڕشی گوڵان و نوێ لانكەی پێشمەرگەیان بووە و قوربانییان داوە.


پردی كەوڵۆس ڕۆشتووەتە ناو ئەدەبی فۆلكلۆری كوردییشەوە، هاوشانی چەمی چەقان ئەویش لە شیعر و گۆرانیی فۆلكلۆرییدا ناوی هاتووە، بۆ نموونە گوتراوە:

چەمەكەی چەقان پردەكەی كەوڵۆس
هەمووی بەقوربان خاڵەكەی پیرۆز
چەمەكەی چەقان وردە تەریبە
فەقیانە چەرموو حەمە غەریبە


بەنداوی كەوڵۆس


حكومەتی ئەوكاتی عێراق دەستیكرد بە ئامادەسازی بۆ دروستكردنی بەنداوی كەوڵۆس، كە دەكەوتە خوار پردی كەوڵۆسەوە، بەڵام بەهۆی چەند هۆكارێكی سیاسیی و جیۆلۆجییەوە پڕۆژەكە شكستی هێنا و پاشانیش جەنگی عێراق و ئێرانی بەسەردا هات و ئەو ناوچەیە بووە بەشێك لە شەڕگە، بۆیە عێراق پڕۆژەكەی بە یەكجاریی ڕاگرت، بەڵام حكومەتی هەرێم چارەكە سەدەیەكە هەر ناوبەناو باسی دروستكردنی بەنداوی كەوڵۆس دەكات و تا ئیستاش هیچی بە هیچ نەكردووە.

سوودم لەم سەرچاوانە وەرگرتووە:
1ـ دیوانی سەلام، كۆكردنەوە و ئامادەكردنی ئومێد كاكەڕەش، چاپی دووەم: 1991 بەغدا.
2ـ سەرجەمی بەرهەمی حوسێن حوزنی، دەزگای ئاراس، هەولێر 2011، چاپی دووەم.
3ـ بیرەوەری و شیعرەكانی محەمەدسەعیدبەگی جاف. ئامادەكردنی: سدیق ساڵح. سلێمانی 2008.
4ـ (گەڵاوەریوەكانی درەختی تەمەنم، یاد و بیرەوەریی، 1971 ـ 1981). حوسێن محەمەد عەزیز.
5ـ چەپكێ لە گوڵاڵە سوورەی شارەزوور، عەلی مەعرووف شارەزووری. بەغدا 1983.

 

author photo

نوسه‌ر و ڕۆژنامه‌نوس، ئه‌زمونى 17 ساڵ كارى ڕۆژنامه‌وانى