ڕووداوەکانی شەڕی ئێران - عێراق‌و داگیرکردنی کوه‌یت لە زاری سەدام حسێنه‌وه‌

ڕووداوەکانی شەڕی ئێران - عێراق‌و داگیرکردنی کوه‌یت لە زاری سەدام حسێنه‌وه‌

2183 خوێندراوەتەوە

خەلیل دلێمی سەرۆکی دەستەی پارێزەرانی سەدام حێسن بوو، ئەو لە سەرەتای دەستگیرکردنەکەی، تا ڕۆژی لەسێدارەدانی، نزیکترین کەسبووە لە سەدام حسێنه‌وه‌و، ئەو کاتانەی کە لەزیندانەکانی ئەمریکییەکان بووە، دلێمی زۆرترین کات سەردانی سەدام حسێنی کردووەو بەشێک لە یاداشتەکانی سەدام حسێنی نوسیوەتەوەو لەکتێبێکدا کۆی کردووه‌تەوە بەناوی(سەدام حسێن لەزیندانی ئەمرییکەکان)دا، کتێبەكه‌ زۆرتەوەر لەخۆدەگرێ، هەر لەسەرەتای دەستگیرکردنی، تا لەسێدارەدانی باس دەکات‌و لەبەشێکی کتێبەکەشدا خەلیل دلێمی لەسەر زاری سەدام حسێنه‌وه‌ ڕووداوەکانی شەڕی عێراق‌و ئێران ‌و داگیرکردنی کوێت ده‌نووسێته‌وه‌ .

 

سەبارەت بەجەنگی عێراق - ئێران، سەدام حسێن وتویه‌تی: ئێران دەیەوێ باشووری عێراق داببڕێت‌و بیخاتە سەردەوڵەتی فارس، نەک هەر ئەوه‌ندە بەڵکو دەیەوێت دەست بەسەر هەمووعێراقدا بگرێت، ئەمە ئەو ئامانجانە بوو کە ئێمە زوو ده‌رکمان پێکرد‌و دەوڵەتەکانی ناوچەکەمان لێ ئاگادار کردەوە".


سه‌ددام زۆرتری له‌و باره‌یه‌وه‌ باسكردووه‌و وتوویه‌تی:" خەونی فارسەکان لەدروستکردنی دەوڵەتێکی گەورەو ژیاندنەوەی ئیمپڕاتۆریەتی فارس، فراوانخوازی لەسەر حسابی عێراق‌و دەوڵەتانی کەنداو، بووەتە جێگەی کۆدەنگی هەموو سەرکردەکانی فارس. بەر لەجەنگی عێراق ئێران دەستێوەردانەکانی ئێران لەکاروباری عێراقدا گەیشتە رادەیەك نەدەکرا لێی بێدەنگ بین.

 

کاتێکیش خومەینی پەنای بۆعێراق هێنا بەسەر بەرزی لەناو گەلی عێراق دەژیا. تەنانەت چاومان لەزۆر ڕەفتاری دەپۆشی کەبۆنی دەستێوەردان لەکاروباری عێراقیان لێوە دەهات. بەڵام کار گەیشتە ئەوەی شۆڕش بکات‌و ویستی خاکی عێراق بەکاربهێنێ ، ئیدی داوامانلێکرد عێراق بەجێبهێڵێ، یان ڕێزی سەروەری بگرێ ،کەچی ئەو ئەم داوایەی بەدڵ نەبوو، دەستی کردە لێدوان لەدژی عێراق، تا ئەو ڕادەیەی عێراقی بەبەشێک لە دەوڵەتی فارس دانابوو، بەردەوام هەڕشەو گوڕەشەی لەدەوڵەتانی کەنداویش ده‌کرد".

،،

سەبارەت بەجەنگی عێراق - ئێران، سەدام حسێن وتویه‌تی: ئێران دەیەوێ باشووری عێراق داببڕێت‌و بیخاتە سەردەوڵەتی فارس، نەک هەر ئەوه‌ندە بەڵکو دەیەوێت دەست بەسەر هەمووعێراقدا بگرێت، ئەمە ئەو ئامانجانە بوو کە ئێمە زوو ده‌رکمان پێکرد‌

سه‌ددام باسیله‌وه‌ كردووه‌ كه‌ بۆرشوونه‌دانی شه‌ڕ ئه‌وان چه‌ندین یاداشتیان ئارشاسته‌ی ئێران كردووه‌،:" ئێمە بۆڕاوەستاندنی شەڕ، چەندین یاداشتنامەمان ئاڕاستەکردن کەچی رۆژی ٤/٩/١٩٨٠دەستدرێژییەکانیان گەشتە ئاستێکی مەترسیدار، ئەوان گره‌ویان لەسەر تاودانی شیعە دەکرد، بەڵام شکستیان هێناو شیعەکانی عێراق بەر لەسوننەکان بەرەنگاریان بوونەوە، .


فاو یەکەم شاڕی عەرەبی بوو بەهێز داگیربکرێ‌و هەر بەهیزیش ئازاد بکرێت، دواجار سەرکەوتنمان بەسەر خومەینیدا ڕاگەیاندو ئەویش پەرداخە ژەهرەکەی خواردەوە، کاتێ ئیمزای لەسەر بڕیاری وەستاندنی جەنگ کرد لەقادسیە‌و ڕاگەیاندنی سەرکەوتن لەڕۆژی (٨/٨/١٩٨٨)دابوو".

سەدام حوسەین دەڵێت: کاتێک خومەینی مرد ، یەکێک لەپاسەوانەکان هات و هەواڵەکەم وەک مژدەیەک پێ بدات بەلام من سەرکۆنەم کردو گوتم ( أنا لله‌ وإنا إلیه‌ رجیعون) هەوەها پاسەوانەکەم تێگەیاند لەوەی ئێمە ڕقمان لەهیچ کەسێک نیە .

 

 بەبڕوای سەدام حسێن نە ئەمریکا نە ئیسرائیل هێرش ناکەنە سەر ئێران چونکە ،ئەمریکا بۆخۆی ڕیگەی دابەئێران کەڕۆڵێکی گەورە بگێڕیت لەویران کردنی عێراق بەواتای دوژمنی سەرەکی ئەمریکا (مقاومەی عێراقە ) نەک ئێران .


سەدام حسێن دەڵیت : من خۆم لەماوەی جەنگی عێراق ئێران دا ناوچە بەناوچە ، سیرە بەسیرەی سوپاکەم بەسرکردۆتەوە لەوەێ بۆم ڕون بۆیەوە کە هەمووشتەکان پلان گێڕی ئێرانیەکانن ، شیعەکانی عێراق پێکهاتەی نیشتیمانن ، زۆرینەی سوپا ئازاکەمان لەشیعەکانی وەڵاتی خۆمانن .


سەدام حسێن لەسەر په‌لاماردانی كوه‌یت‌و هۆكاری ئه‌و وڵاته‌ وتوویه‌تی:" مەسەلەی شەرەف بەلای ئێمەوە هێڵی سورە، ئەوهۆکارەشی هانی داین، پەلە بکەین لەبڕیاردانی له‌ گرتنی کوه‌یتدا، ئەوقسە ناشرینانە بوو کە بەشەرەفی ژنی عێراقیان دابوو، جاروبار گوێبیستی جنێو دەبوین کەبەرپرسەکوه‌یتییەکان بەژنانی شکۆمەندی عێراقیان دەدا، ئەوجنێوەش پێچەوانەی بەها ڕەسەنە عەرەبییەکانمانن".

،،

سەدام حسێن دەڵیت : من خۆم لەماوەی جەنگی عێراق ئێران دا ناوچە بەناوچە ، سیرە بەسیرەی سوپاکەم بەسرکردۆتەوە لەوەێ بۆم ڕون بۆیەوە کە هەمووشتەکان پلان گێڕی ئێرانیەکانن ، شیعەکانی عێراق پێکهاتەی نیشتیمانن ، زۆرینەی سوپا ئازاکەمان لەشیعەکانی وەڵاتی خۆمانن

سه‌ددام باسیله‌وه‌ كردووه‌ كه‌ له‌ڕێگه‌ی حوسنی موباره‌كه‌وه‌ په‌یامی ئه‌وه‌ی داوه‌ته‌ كوه‌یت كه‌ كێشه‌كان له‌ڕێگه‌ی گفتوگۆوه‌ چاره‌سه‌ر بكه‌ن، موباره‌كیشی دڵنیایی ئه‌وه‌ی داوه‌ پێیان كه‌ عێراق هێرش ناكاته‌ سه‌ر كوه‌یت:" ئێمە بەهەموو شێوەیەک هەوڵماندا لەگەڵ کوه‌یتدا كێشه‌كان چارەسەر بکەین، تەنانەت کاتێ سەرۆك حوسنی موبارەک بەر لەکۆتای هاتنی تەمموز سەردانی کردین، ڕۆژەکەیم بیر نییە، بەڵام ساڵی(١٩٩٠ )بوو، لەسەردانەکەیدا یەك پرسیاری دیاریکراوی ئاڕاستەکردم‌و وتی: نیازتە کارێکی سەربازی لەدژی کوه‌یت ئەنجام بدەیت؟ وتم: ئێمە نامانەوێ هێزی سەربازی بەکار بهێنین، مادەم ئومێدی ئەوە هەبێ کێشەکان بەدانووستان چارەسەر بکەین.

داوام لەسەرۆک حوسنی موبارەک کرد ئەو نیازەی ئێمە بەکوێتییەکان ڕانەگەنێت، بۆئەوەی بەردەوام لەدانوستانەکاندا نەرمی بنوێنن‌و دەست بەردەن لەخۆ بەهێزکردنیش، چونکە ئێمە باش کوێتییەکان دەناسین، من بەسەرۆک حوسنی موبارەکەم وت باکێشەکانمان لەچوارچێوەی ماڵی عەرەبیدا چارەسەربکەین".

سه‌ددام باسی له‌وه‌ش كردووه‌ كه‌ ئه‌و به‌ موباره‌كی وتووه‌ كه‌ نیازی عێراق به‌ كوه‌یتییه‌كان ڕانه‌گه‌یه‌نێت و دڵنیاییان نه‌داتێ كه‌ عێراق هێرش ناكاته‌ سه‌ریان:" بەداخەوە کاتێک سەرۆک حوسنی موبارەک عێراقی بەجێهێشت‌و بەره‌و کوێت بەڕێکەوت، سەیری کردبوو کوێتییەکان دەترسن‌و ترس گەیشتۆتە ئاستێک ئامادەن کێشەکان بەڕێگەی دیالۆک چارەسەربکەن، دڵنیای کردبوونەوە لەوەی عێراق نایەوێت هیچ هێرشێکی سەربازی بکات بۆ کوه‌یت، ئەم دڵنیاکردنەوەیەش وایلێکردن پەلی لێڕابکێشن، ئەوەی دەگوترێ گوایە من دڵنیایم داوەتە حوسنی موبارەک کە پەنا نەبەمە بەرهێز، ئەوە ڕاست نییە، چونکە بەکارهێنانی هێزم بەستنەوە بە سەرکەوتنی دانوستانەکان، بەڵام دانوستانەکان سەرکەوتو نەبوون".

سەدام حسێن دەڵێت، كوه‌یت هۆکاری سەرنەکەوتنی دانوستانه‌كان بووه‌، " شانشینی سعودییە بەڕاستی دەیان ویست بەئاشتی کێشەکان چارەسەرببێ، ئەوەبوو هەمولایەنەکانیان بانگهێشت کرد تاکو لەوێ دانوستان بکەین، شا فەهد هەرچی لەتونایدابوو ئەنجامیدا، بەڵام لەکوه‌یتەوە فەرمان گەیشتە شاندەکەیان تاکو دانوستانەکان پەک بخەن، شانشینی سعودیە زۆر سوربوو لەسەر دوورخستنەوەی مەترسی جەنگ لەناوچەکە، بەڵام ئەمریکا توانی سعودیه‌و ڕایگشتی جیهان بخەڵەتێنێت بەوەی گوایە عێراق ئەیەوێ هێرش بکاتە سەر سعودیە، لەپاش ئەوە ناچار بووین بچینە ناو کوه‌یتەوە".

،،

سەددام حسێن، باس له‌ ڕۆڵی ئێران لەئاڵۆزترکردنی کێشەی کوه‌یتدا ده‌كات‌و ده‌ڵێت:" بەرپرسەکانی ئێران لەباڵاترین ئاستی بەرپرسیارێتیدا هانیان ئەداین لەکوێت بمێمینەوەو پاشەکشە نەکەین، هەروەها هەرجۆرە دەست تێوەردانێکی دەرەکیان ڕەت دەکردەوە


سه‌رۆكی پێشوتری عێراق، سه‌ددام حسێن باسی له‌مه‌جه‌كانی پاشه‌كشه‌ی عێراق‌و كردووه‌و وتوویه‌تی:" لەدوای دووهەفەتە لەگرتنی کوێت، ئامادەبووین پاشەکشە بکەین، بۆئەو مەبەستەش مەرجمان هەبوو، یەکێک لەومەرجانە، بریتیبوو لەچارەسەرکردنی کێشەکانی ناوچەکە پێکەوە، نەک لەسەربنەمای بەشکردنیان،
بەڵام لەپاش بڵاوه‌پێکردنی هێزەکانی ئەمریکاو هاوپەیمانەکانی لەسعودیە، لەپاش ئەوەی ئەوهێزانە دەریاو زەریاکانیان بڕی‌و دیاربوو ئەو ڕووبەرو بوونەیوەیە دەسەپێنرێ بەسەرماندا،ئەوان (٢٨) دەوڵەتیان کۆکردبوه‌وە بەسەرکردایەتی ئەمریکاو پڕوپاگه‌ندەیان بڵاوکردەوە بەوەی عێراق دەوڵەتێکی دەستدرێژی کارە، ئەرکی ئەوانیشی تەنها بریتی دەبێت لەدەرکردنی عێراق لەکوه‌یت".

 
سەددام حسێن، باس له‌ ڕۆڵی ئێران لەئاڵۆزترکردنی کێشەی کوه‌یتدا ده‌كات‌و ده‌ڵێت:" بەرپرسەکانی ئێران لەباڵاترین ئاستی بەرپرسیارێتیدا هانیان ئەداین لەکوێت بمێمینەوەو پاشەکشە نەکەین، هەروەها هەرجۆرە دەست تێوەردانێکی دەرەکیان ڕەت دەکردەوە، هەروەها دەیان وت عێراق دەبێ لەبەرامبەر ئەمه‌ریکادا خۆڕاگر بێ، ئەوەشیان دوپات دەکردەوە کە ئێران ئامادەیە پێشوازی لەفڕۆکە جەنگیەکانی عێراق بکات، تاکو بیانپارێزن لەهەر گورزێکی لەناکاوی ئەمریکا".

 

author photo

ڕۆژنامەنوس