ئیدلب، کۆتا قەڵای دوژمنەکانی بەشار ئەسەد لە سوریا

بۆچی جیهان گرنگی به‌ ئیدلب ده‌دات؟

ئیدلب، کۆتا قەڵای دوژمنەکانی بەشار ئەسەد لە سوریا

1104 خوێندراوەتەوە

جۆرج فریدمان
و: عەلی شێخ وەهاب

پارێزگای ئیدلب ده‌كه‌وێته‌ به‌شی باكوری رۆژئاوای سوریاوه‌، نزیك له‌ ده‌ریای سپی ناوه‌ڕاست و سنوره‌كانی توركیا، له‌ حاڵه‌تی ئاساییدا ده‌كرێت‌ جیهان گرنگیه‌كی زۆر نه‌ده‌ن به‌وه‌ی كێ باڵاده‌ست ده‌بێت له‌م ناوچه‌یه‌، به‌ڵام جوگرافیای سیاسیی هه‌ندێك جار ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ناوچه‌ بچوك و گوماناوییه‌كان زۆرترین نیگه‌رانی لای زلهیزه‌كان دروست بكه‌ن، ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ئیدلب ڕووده‌دات له‌ ئێستادا.

 

 ده‌كرێت ئاینده‌ی ئه‌م ناوچه‌یه‌ پرسێكی جیهانیی نه‌بێت، به‌ڵام بۆته‌ جێگه‌یه‌ك بۆ ئه‌گه‌ری به‌ربه‌ره‌كانێی نێوان روسیا و توركیا و ئێران و ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان، كه‌ هه‌موو ناچار ده‌كات چاو بخشێننه‌وه‌ به‌ سیاسه‌تی دۆستایه‌تیی و دوژمنایه‌تییان، چیرۆكی سه‌ره‌كی لێره‌دا هاوسه‌نگی هێزی جیهانیی و ململانێی زلهێزه‌كانه‌ و ئیدلب جگه‌ له‌ شانۆیه‌كی پشتی ڕووداوه‌كان زیاتر نییه‌.

له‌ ئێستادا، ئیدلب له‌ ژێر ده‌ستی هێزه‌كانی به‌رهه‌ڵستكاری حكومه‌تی سوریادایه‌، ئاشكرایه‌ تا ڕاده‌یه‌كی زۆر كه‌ حكومه‌ت سه‌ركه‌وتوو بووه‌ له‌و جه‌نگه‌ ناوخۆییه‌ی یه‌خه‌ی گرتووه‌ له‌ ده‌ستپێكردنی به‌هاری عه‌ره‌بییه‌وه‌.

به‌شار ئه‌سه‌د نه‌كه‌وت پاش ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر رێگه‌ی كه‌وتن بوو، ده‌كرێت مانه‌وه‌ی بگێڕینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی نه‌یاره‌كانی نه‌یانتوانی به‌ره‌یه‌كی یه‌كگرتوو دروست بكه‌ن، چونكه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌موویان نه‌یاری ئه‌سه‌د بوون و متمانه‌یان پێی نه‌بوو، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا نه‌یاری یه‌كتر بوون له‌ نێوان خۆیاندا، ئه‌م حاڵه‌ته‌ش سووچی شكستهێنانی ده‌ستگرتنی رێكخراوه‌ به‌سه‌ر ته‌واوی وڵاتدا بۆ ماوه‌ی زیاد له‌ 50 ساڵه‌.

،،

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئیدلب كۆتا قه‌ڵای ئۆپۆزسیۆنه‌ له‌ ده‌ستیاندا مابێت، كۆتا به‌ردیشه‌ له‌سه‌ر رێگه‌ی ئه‌سه‌د بۆ گه‌یشتن به‌ سه‌ركه‌وتنی ته‌واو، له‌ هه‌مان كاتدا هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆنی نێو شاره‌كه‌ په‌رته‌وازه‌ و جیاوازن له‌گه‌ڵ یه‌ك.

 

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئیدلب كۆتا قه‌ڵای ئۆپۆزسیۆنه‌ له‌ ده‌ستیاندا مابێت، كۆتا به‌ردیشه‌ له‌سه‌ر رێگه‌ی ئه‌سه‌د بۆ گه‌یشتن به‌ سه‌ركه‌وتنی ته‌واو، له‌ هه‌مان كاتدا هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆنی نێو شاره‌كه‌ په‌رته‌وازه‌ و جیاوازن له‌گه‌ڵ یه‌ك.

ئه‌مه‌ بۆ توركیا ده‌بێته‌ كێشه‌، كه‌ هاوكاری چه‌ند گروپێكی ئۆپۆزسیۆن ده‌كات له‌ ئیدلب، كه‌وتنی پارێزگاكه‌ رێگه‌یه‌ك ده‌كاته‌وه‌ به‌ره‌و توركیا كه‌ ده‌كرێت هێزه‌كانی سوریا بیقۆزنه‌وه‌.

بابه‌ته‌كه‌ به‌ ڕوونی ئه‌وه‌یه‌: ده‌ستگرتنی ئه‌سه‌د به‌سه‌ر ئیدلبدا هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی راسته‌وخۆ نییه‌ بۆ سه‌ر توركیا، به‌ڵام توركه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی نه‌یاری حكومه‌تی سوریان، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ده‌كرێت به‌رگه‌ی بوونی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌سه‌د بگرن، به‌ڵام هیچ هۆكارێك بۆ ژیاندنه‌وه‌ی ئه‌سه‌د ئاسانتر نابینن له‌ ڕاده‌ستكردنه‌وه‌ی ئیدلب.

شیكردنه‌وه‌یه‌كی تریش بۆ بابه‌ته‌كه‌ ده‌كرێت، سوپای توركیا شانازی به‌ بوونی نزیكه‌ی ملیۆنێك سه‌ربازه‌وه‌ ده‌كات، به‌ڵام ته‌نها هه‌ندێكیان ڕاهێنراون و به‌شێوه‌یه‌كی باش ئاماده‌ن، ئه‌مه‌ش ئاسته‌نگ ئه‌خاته‌ به‌رده‌م توانای ئه‌نكه‌ره‌ بۆ گۆڕینی دۆخه‌كه‌ له‌ ئیدلب به‌ شێوه‌یه‌كی ریشه‌یی.

له‌ ساڵی 2016، سوپا كۆده‌تایه‌كی شكستخواردووی دژی حكومه‌تی توركیا ئه‌نجامدا، كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ له‌م ماوه‌‌ی دواییدا حكومه‌ت چاوی له‌ توندكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتیه‌تی به‌سه‌ر هێزه‌ چه‌كداره‌كاندا، پێی باش نیه‌ یه‌كه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی سوپا له‌ ململانێیه‌كی بیانی تێوه ‌بگلێنێت، به‌ڵكو باشتر وایه‌ ئه‌نكه‌ره‌ جڵه‌وگیری سوپا بكات و چه‌ند هێزێكی دیاریكراو له‌ سوریا بڵاوبكاته‌وه‌، ئه‌مه‌ش نهێنی به‌شداری سنورداری توكیایه‌ له‌ هاوكاریكردنی گروپه‌ سورییه‌كان و سنورداركردنی نفوزی كورده‌كاندا، له‌ هه‌مان كاتدا ئه‌نكه‌ره‌ خۆی له‌ ململانێی فراوان به‌دوور ده‌گرێت.

،،

شیكردنه‌وه‌یه‌كی تریش بۆ بابه‌ته‌كه‌ ده‌كرێت، سوپای توركیا شانازی به‌ بوونی نزیكه‌ی ملیۆنێك سه‌ربازه‌وه‌ ده‌كات، به‌ڵام ته‌نها هه‌ندێكیان ڕاهێنراون و به‌شێوه‌یه‌كی باش ئاماده‌ن، ئه‌مه‌ش ئاسته‌نگ ئه‌خاته‌ به‌رده‌م توانای ئه‌نكه‌ره‌ بۆ گۆڕینی دۆخه‌كه‌ له‌ ئیدلب به‌ شێوه‌یه‌كی ریشه‌یی.

   
یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ جیپۆلۆتییه‌كان


له‌ پاش تێكچوونی بارودۆخی ئۆكرانیا، كاتێك حكومه‌تێكی به‌هێز به‌رانبه‌ر روسیا وه‌ستایه‌وه‌، روسیا ده‌ستی وه‌ردایه‌ كاروباری سوریا، روسیا به‌رژه‌وه‌ندییه‌كی ستراتیژیی روونی له‌ سوریادا نه‌بوو، بۆیه‌ ده‌ستێوه‌ردانی زۆر پێشبینی و بۆچوونی وروژاند.

له‌ كاتێكدا هه‌ندێك له‌ شرۆڤه‌كاران پێیانوایه‌ روسیا ده‌یه‌وێت ده‌ست به‌سه‌ر بۆرییه‌ نه‌وتییه‌كاندا بگرێت و هێزێكی ده‌ریایی گه‌وره‌ له‌ سوریادا دابنێت، به‌ڵام ئه‌م بۆچونه‌ ئه‌وه‌ی بیرچووه‌ روسیا نه‌وتی پێویستی هه‌یه‌ و ئه‌وه‌ی پێویستییه‌تی ته‌نها به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخه‌كانیه‌تی، هه‌روه‌ها خه‌ونی ده‌ست كه‌وتنی هێزێكی گه‌وره‌ له‌ ده‌ریای ناوه‌ڕاستدا ده‌كرێت زۆر به‌ ئاسانی ببێت به‌ مۆته‌كه‌، چونكه‌ دانانی هه‌ر هێزێك له‌ ده‌ریای ناوه‌ڕاستدا ده‌بێت بۆ مانه‌وه‌ و ئاسایشی پشت به‌ گه‌روی بۆسفۆر ببه‌ستێت، كه‌ له‌ ژێر ده‌ستی توركه‌كاندایه‌ و ده‌كرێت هه‌ر كاتێك دۆخه‌كه‌ خواستی دایبخه‌ن.

هۆكاری ڕاسته‌قینه‌ له‌ پشت ده‌ستوه‌ردانی روسیا له‌ سوریادا بریتیه‌ له‌ ده‌رخستنی ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌توانێت وه‌ك زلهێزێك مامه‌ڵه‌ بكات، هه‌رچه‌ند رزگاركردنی ئه‌سه‌د وه‌ك هاوپه‌یمانی روسیا مه‌به‌ستی دووه‌می روسه‌كانه‌، بۆیه‌ روسیا ناچاره‌ پشتگیری هێرشی ئه‌سه‌د بۆ سه‌ر ئیدلب بكات، به‌ڵام كێشه‌ی گه‌وره‌ له‌م هێرشه‌دا ئه‌وه‌یه‌، روسیا ده‌خاته‌ ململانێوه‌ له‌گه‌ڵ توركیا، كه‌ له‌ زۆرێك له‌ هه‌ڵوێسته‌كانی ئه‌م دواییه‌دا هاوهه‌ڵوێست بوون.

له‌ ڕووی جیپۆلۆتیكییه‌وه‌، هاوپه‌یمانی روسیا له‌گه‌ڵ توركیا سوودی گه‌وره‌ی روسیای تێدایه‌، كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌توانێت كه‌شتیگه‌له‌كانی له‌ ده‌ریای ناوه‌ڕاستدا بڵاوبكاته‌وه‌، سه‌قامگیریی و باشكردنی دۆخی قه‌وقازیش به‌ده‌ست دێنێت له‌به‌رانبه‌ر ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كاندا.

،،

له‌ ڕووی جیپۆلۆتیكییه‌وه‌، هاوپه‌یمانی روسیا له‌گه‌ڵ توركیا سوودی گه‌وره‌ی روسیای تێدایه‌، كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌توانێت كه‌شتیگه‌له‌كانی له‌ ده‌ریای ناوه‌ڕاستدا بڵاوبكاته‌وه‌، سه‌قامگیریی و باشكردنی دۆخی قه‌وقازیش به‌ده‌ست دێنێت له‌به‌رانبه‌ر ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كاندا.

 به‌پێی ئه‌م شیكردنه‌وه‌یه‌ واده‌رده‌كه‌وێت پشتگیریكردن له‌ هێرشی سه‌ر ئیدلب كارێكی ژیرانه‌ نییه‌ بۆ روسه‌كان، له‌ لایه‌كی تره‌وه‌، په‌یوه‌ندیی توركیا و ئه‌مه‌ریكا گرژیی زیاتری تێكه‌وتووه‌ له‌م دواییه‌دا، پاش ئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا باجی سه‌ر كاڵاكانی توركیای زیاد كرد، به‌هۆی ناكۆكیان له‌سه‌ر ده‌ستگیركردنی قه‌شه‌ ئه‌مه‌ریكیه‌كه‌ و به‌هۆی نیازی توركیا له‌ كڕینی سیستمی به‌رگری ئاسمانی روسیی "ئێس – 400"، ئه‌وه‌ش ساتێكی ناوازه‌یه‌ بۆ روسیا تاكو پردی په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ توركیا درێژ بكاته‌وه‌.

به‌ڵام كێشه‌ی سه‌ره‌كی لێره‌دا ئێرانه‌، كه‌ نفوزی فراوانی له‌ یه‌مه‌ن و لوبنان و سوریا هه‌یه‌، له‌ سوریادا ئێران و حزبوڵڵا هاوكار بوون له‌ مسۆگه‌ركردنی سه‌ركه‌وتنه‌كانی ئه‌سه‌ددا و هێزه‌كانی ئێران به‌كرداریی به‌شدارییان له‌ شه‌ڕدا كردووه، له‌ كاتێكدا هه‌رچه‌ند هێزی ئاسمانیی روسیی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ بوو له‌ خێراكردنی سه‌ركه‌وتنه‌كانی ئه‌سه‌ددا، به‌ڵام روسیا هیچ هێزێكی وشكانی روسی له‌ شه‌ڕدا به‌شدارییان نه‌كردووه‌.

به‌شداریكردنی روسیا له‌ شه‌ڕی ئیدلبدا یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ نییه‌، وێڕای ئه‌وه‌ی رژێم به‌دڵنیاییه‌وه‌ پێشوازیی لێ ده‌كات، ئێرانیش شادومانه‌ كه‌ جڵه‌وی ده‌ستپێشخه‌ری ده‌گرێته‌ ده‌ست و روسیا له‌ گۆڕه‌پانه‌كه‌ دوورده‌كه‌وێته‌وه‌، ده‌كه‌وێته‌ نێوان ئێران و ئیسرائیل، كه‌ ئیسڕائیل زۆر نیگه‌رانه‌ له‌ فراوانبوونی ته‌وژمی ئێرانی و چه‌ند جارێك هێرشی كردۆته‌ سه‌ر پێگه‌كانی له‌ سوریادا.

هەموو ئه‌م گرێیانه‌ له‌ هزری فه‌رمانده‌كانی روسیا و ئێران و توركیادا هه‌بووه‌ كاتێك هه‌ینی كۆبونه‌ته‌وه‌ بۆ گفتوگۆ كردن له‌سه‌ر دۆخی ئیدلب، روسیا و ئێران پشتگیریی خۆیان بۆ هێرشه‌كه‌ ده‌ربڕیوه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ی توركیاوه‌، ئه‌مه‌ش تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی له‌ناكاو بوو بۆ سنووری په‌یوه‌ندیی نێوان روسیا و توركیا، روسیا پێشنیاری كردووه‌ هێزه‌كانی ئه‌سه‌د له‌سه‌ر سنووری توركیا جێگیر بكرێن، كارێك كه‌ توركیا جگه‌ له‌ مه‌ترسی وه‌ك سوكایه‌تیی ته‌ماشای ده‌كات، به‌م هه‌نگاوه‌ش، ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ روسیا ئومێدی دروستكردنی هاوپه‌یمانیی درێژمه‌ودای له‌گه‌ڵ توركیادا له‌بار برد.

ڕه‌نگه‌ روسیا پێی وابوبێت، كه‌ ئه‌م هاوپه‌یمانێتیه‌ خه‌ونێك زیاتر نییه‌ و توركه‌كان هه‌ر ساتێك بیانه‌وێت له‌ناوی ده‌به‌ن،به‌ڵام بێگومان ده‌ستگرتنی به‌سه‌ر ده‌ره‌نجامه‌كاندا له‌ سوریا - كه‌ پێشتر بابه‌تێكی زیندوو و گرنگ بوو- له‌مڕۆدا گرنگییه‌كی ئه‌وتۆی نییه‌.

رژێمی سوریا ده‌یه‌وێت ده‌ست بگرێته‌وه‌ به‌سه‌ر ئیدلبدا و حكومه‌تی ئێرانیش ده‌یه‌وێت چاكترین و متمانه‌دارترین هاوپه‌یمانی ئه‌سه‌د بێت، وئۆپۆزسیۆنی سوریاش توانای وه‌ستاندی هێرشه‌كه‌یان نه‌بوو به‌جۆرێك ئه‌گه‌ر مۆسكۆش ئه‌وه‌ی بویستایه‌، جگه‌ له‌وه‌ش ئه‌و پشتگیرییه‌ ته‌نها دوورتری ده‌خسته‌وه‌، بۆیه‌ له‌ كۆتاییدا بڕیاری چوونه‌ پاڵ رژێمی دا - به‌ناچاری نه‌ك به‌خواستی خۆی.

،،

رژێمی سوریا ده‌یه‌وێت ده‌ست بگرێته‌وه‌ به‌سه‌ر ئیدلبدا و حكومه‌تی ئێرانیش ده‌یه‌وێت چاكترین و متمانه‌دارترین هاوپه‌یمانی ئه‌سه‌د بێت، وئۆپۆزسیۆنی سوریاش توانای وه‌ستاندی هێرشه‌كه‌یان نه‌بوو به‌جۆرێك ئه‌گه‌ر مۆسكۆش ئه‌وه‌ی بویستایه‌

 

  

دووباره‌ رێكخستنه‌وه‌ی هاوكێشه‌كه‌


پاشان ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكا هه‌یه‌، كه‌ تا ئێستا بێده‌نگییه‌كی رێژه‌یی هه‌ڵبژاردووه‌، جگه‌ له‌ هاوكارییه‌كی كه‌می ئۆپۆزسیۆن و هێزه‌ كوردییه‌كان نه‌بێت.

هه‌روه‌ها ئه‌مه‌ریكا چه‌ند هێزێكی ره‌وانه‌ی ناوچه‌كه‌ كردووه‌، به‌ڵام ژماره‌یان تاكو ئێستاش كه‌مه‌، ئه‌مه‌ش مه‌ترسی لای روسیا دروست ده‌كات و واده‌كات وریا بێت هێرشه‌كانی قوربانی ئه‌مه‌ریكیی لێ نه‌كه‌وێته‌وه‌ و واشنتۆن ناچار به‌ وه‌ڵامدانه‌وەی ئاسمانیی‌ بكات، به‌ ڕه‌چاوی ئه‌وه‌ی هێزی ئاسمانیی ئه‌مه‌ریكیی له‌ پێشتره‌.

سه‌رۆكی روسیا ڤلادیمێر پۆتین كار له‌سه‌ر هه‌ست و سۆزی جه‌ماوه‌ره‌ ناوخۆییه‌كه‌ی ده‌كات، بۆیه‌ به‌رگه‌ی هیچ شكستێك ناگرێت، له‌ كاتێكدا هێزی ئاسمانیی ئێرانیی هه‌زاران میل له‌وه‌ دورتره‌ بتوانێت ركابه‌ری هێزی ئاسمانیی ئه‌مه‌ریكیی بكات، وادیاره‌ بڕیاری ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان به‌ چوونه‌ ناو پرسه‌كه‌ - به‌فه‌رمی له‌ڕێگه‌ی قه‌ده‌غه‌كردنی به‌كارهێنانی چه‌كی كیمیایی و به‌ نافه‌رمیش له‌ رێگه‌ی زیادكردنی تواناكانی بۆ هێرشه‌ ئاسمانییه‌كان- ته‌واوی هاوكێشه‌كه‌ی ئێستا بگۆڕێت.

ئه‌گه‌ر ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ی وتم دروست بێت، كه‌ روسیا توانای زاڵبوونی به‌سه‌ر دۆخه‌كه‌دا نه‌ماوه‌، ئه‌وا ده‌ستوه‌ردانی ئه‌مه‌ریكا له‌سه‌ر هه‌ر ئاستێك بێت له‌ ئیدلب شتێكه‌ روسیا و ئێران به‌ هیچ جۆرێك نایانه‌وێت.

له‌م چوارچێوه‌یه‌دا، له‌گه‌ڵ پێچه‌وانه‌بوونه‌وه‌ی روسیا له‌ به‌رانبه‌ر توركیادا له‌ هاوپه‌یمانه‌وه‌ بۆ مه‌ترسی، ئه‌وا ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ڕۆڵی دێرینی خۆی وه‌ك ده‌سته‌به‌ركه‌ری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی توركیا.

توركیا نایه‌وێت هێزی تایبه‌ت بنێرێت بۆ شه‌ڕكردن له‌ ئیدلبدا، بۆیه‌ ئه‌مه‌ریكا جگه‌ له‌ هێزی ئاسمانی، بژارده‌ی به‌شداریكردنیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر زه‌وی به‌بێ هێزی گه‌وره‌، به‌مه‌ش دووباره‌ ئه‌گه‌ری كاركردن له‌گه‌ڵ توركیادا ده‌كرێته‌وه‌.

روسیا به‌مه‌ ده‌كه‌وێته‌ ته‌نگه‌به‌ره‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی نیازی هێرشكردنه‌ سه‌ر ئیدلبی نه‌بووه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا، به‌ڵام خۆی وه‌ك ناچار ده‌بینێته‌وه‌ له‌وه‌دا بۆ پاراستنی په‌یوه‌ندیی خۆی له‌گه‌ڵ رژێمی ئه‌سه‌د، به‌ڵام تێچوه‌كانی هێرشه‌كه‌ زۆر ده‌بێت و ئه‌مه‌ش روسیا ده‌خاته‌ به‌رده‌م بژارده‌یه‌كی گه‌وره‌وه‌، له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ ئێران له‌به‌رده‌م بژارده‌یه‌كی تردایه‌، كه‌ هاوپه‌یمانه‌ سورییه‌كه‌ راده‌كێشێت بۆ ئه‌گه‌ری شكستێكی گه‌وره‌.

،،

توركیا نایه‌وێت هێزی تایبه‌ت بنێرێت بۆ شه‌ڕكردن له‌ ئیدلبدا، بۆیه‌ ئه‌مه‌ریكا جگه‌ له‌ هێزی ئاسمانی، بژارده‌ی به‌شداریكردنیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر زه‌وی به‌بێ هێزی گه‌وره‌، به‌مه‌ش دووباره‌ ئه‌گه‌ری كاركردن له‌گه‌ڵ توركیادا ده‌كرێته‌وه‌.

 

هه‌موو ئه‌مانه‌ له‌ ناوچه‌یه‌كدا رووده‌ده‌ن كه‌ زۆرێك له‌ خه‌ڵكی ناویان نه‌بیستووه‌، تا بگات به‌وه‌ی گرنگی پێ بده‌ن، روون نییه‌ چی رووده‌دات له‌ كۆتاییدا، گومانم بۆ ئه‌وه‌ ده‌چێت روسیا هه‌وڵی دواخستن یاخود هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هێرشه‌كه‌ بدات.

توركه‌كانیش وه‌ك هه‌میشه‌ ده‌ست ده‌كه‌نه‌وه‌ به‌ سازشكردن و په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ مۆسكۆ و واشنتۆن ده‌هێڵنه‌وه‌، ئێرانیش هه‌وڵ ده‌دات ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ به‌كار بهێنێت بۆ دوورخستنه‌وه‌ی رژێمی سوریا له‌ روسیا، به‌ڵام ئه‌سه‌د له‌وه‌ وریاتره‌ خۆی بداته‌ ده‌ست یه‌ك لایه‌ن.

ره‌نگه‌ تووشی شۆك بم به‌بینینی روسیا كه‌ سه‌رپه‌رشتی شه‌ڕ ده‌كه‌ن له‌ ئیدلبدا، هێزه‌كانیان ده‌خه‌نه‌ به‌رده‌م هێرشی كراوه‌ی دوژمن‌، به‌ڵام پرۆسه‌ی دووباره‌ رێكخستنه‌وه‌ی ستراتیژیی چاوه‌ڕوانكراو زۆر گرنگتر ده‌بێت، كاتێك سه‌نگی ته‌رازوی هاوپه‌یمانییه‌كان ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ حاڵه‌تی بنه‌ڕه‌تیی خۆیان، بێ ئه‌وه‌ی كه‌س به‌ هیچ جۆرێك ناوی ئیدلب ببات.

 

author photo

تایبه‌ت به‌ دیپلۆماتیك