رەفیق حیلمی، مامۆستایەكی دەربەدەر و مونەوەرێكی رەخنەگر

كورد لەدوژمنەكانی زیاتر دوژمنی خۆیەتی

رەفیق حیلمی، مامۆستایەكی دەربەدەر و مونەوەرێكی رەخنەگر

622 خوێندراوەتەوە

ئا: بارام سوبحی
فەرمانڕەوایی كوردی، تەنانەت ئەگەر بۆ رۆژێكیش بێت، قازانجی هەیە، بەڵام بەو مەرجەی دەسەڵاتداران دوربین بن‌و رێگە بۆ ململانێی فیكری خۆش بكەن، مامۆستاو رۆژنامەنوس‌و روناكبیر رەفیق حیلمی وادەڵێت. هەروەها دەڵێت: كورد بە دوو رێگە بەئامانجەكانی دەگات، ئەوانیش یەكخستنی وزەو تواناكانی، ئینگلیز پشتیوان بێ‌ یان لانیكەم دژایەتی نەكات.

 
كتێبی رەفیق حیلمی: پۆرترێتی مونەووەرێكی كورد، مەجید ساڵح نوسیویەتی‌و (465) لاپەڕەیە. لە شەش بەش پێكهاتوە، بەناونیشانەكانی لە كەركوكەوە بۆ ئەستەمبوڵ، رەفیق حیلمی لە سێ‌ حكومەتەكەی شێخ مەحموددا، كوردستان لە سایەی عێراقی داگیركەردا، لە ناسیۆنالیزمی كولتورییەوە بۆ ناسیۆنالیزمی سیاسی، كۆتایی سەفەرێكی پێشوەخت، رەفیق حیلمی‌و رۆژنامەنووسی.


نوسەر دەڵێت: رەفیق حیلمی جگەلەوەی كەسێكی نزیكی شێخ مەحمود بووە، لە زانیارییەكانیدا لەهەموو سەرچاوەكانی دیكەی سەردەمی خۆی باوەڕپێكراوترو وردترە، چونكە رۆژانەكانی خۆی نوسیوەتەوەو لەوەش بترازێ‌ زمانی توركی‌و فەرەنسی بەباشی زانیوە.


لە كەركوكەوە بۆ ئەستەمبوڵ


رەفیق ساڵح ئەفەندی عەبدوڵا ئەفەندی ناسراو بە رەفیق حیلمی ساڵی (1989) لە كەركوك لەدایكبووە. خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی سەڵاحیە لە كفری دەستپێكردوەو لە (1909) تەواوی كردوە. پاشان ماڵیان گەڕاوەتەوە بۆ كەركوك. ماوەیەكی كەم دەرسی ئاینی لە مزگەوت خوێندوە. پاشان باوكی گوازراوەتەوە بۆ سلێمانی‌و بەوهۆیەوە خراوەتە قوتابخانەی روشدییەی عەسكەری. دوو ساڵ لەوێ‌ خوێندویەتی‌و دواتر رەوانەی بەغدا كراوە.


دوای تەواوكردنی خوێندنی ئامادەیی، لە تەمەنی شازدە ساڵیدا رەوانەی ئەستەمبوڵ كراوە. ساڵی (1914) چوەتە مەكتەبی هەندەسەی عالی. لە (1918) خوێندنی تەواوكردوەو گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی. پاشان لەگەڵ جەمیلەی كچی مستەفا ئەفەندی هاوسەرگیری كردوەو تا كۆتایی ژیانی لەگەڵیدا ماوەتەوە.


لە چواری ئابی (1960) بەهۆی جەڵتەی مێشكەوە لە بەغدا كۆچی دوایی كردوە. دواتر تەرمەكەی هێنراوەتەوە بۆ سلێمانی‌و لە گردی سەیوان بە خاك سپێردراوە. لەبارەی كەسایەتی حیلمی، محەمەد رەسوڵ هاوار كە یەكێك بوە لە قوتابییەكانی‌و دواتر بوەتە ئەندامی حیزبی هیوا، دەڵێ: حیلمی سیاسەتمەدارێكی دیارو سەرسەخت بوو. لە دەربڕینی قسەكانیدا راشكاو بوو. زۆر عیناد بوو. بەدەگمەن بۆچونەكانی دەگۆڕی. چی بەڕاست بزانیایە دەیكرد بە كردار. شەوو رۆژ كاری دەكرد. زۆر موخلیس بوو. لەگەڵ سەرسەختترین دوژمنەكانی میللەتەكەی دەكەوتە ململانێوە. بەئەمانەتەوە روداوەكانی دەگێڕایەوەو شاعیرێكی هەست ناسك بوو.

،،

دوای تەواوكردنی خوێندنی ئامادەیی، لە تەمەنی شازدە ساڵیدا رەوانەی ئەستەمبوڵ كراوە. ساڵی (1914) چوەتە مەكتەبی هەندەسەی عالی. لە (1918) خوێندنی تەواوكردوەو گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی

 

 
مامۆستایەكی دەربەدەر


دوای تەواوكردنی خوێندن لە ئەستەمبوڵ، بەهۆی ئەوەی لە بیركاری زۆر زیرەك بووە لە (1919) وەكو مامۆستا لە كەركوك دامەزراوە. بەڵام لە كۆتایی (1921)دا بڕیاری گواستنەوەی دراوە بۆ سلێمانی، ئەویش سەرپێچی بڕیارەكە دەكات‌و بەو هۆیەوە لە وەزیفە دەركراوە. نوسەر دەڵێت "ئینگلیزەكان بەم كارەیان خزمەتێكی گەورەیان بە حیلمی كرد، چونكە پاش دەرچونی لە كەركوك ژیانی بەجۆرێك وەرچەرخا بوە یەكێك لە كۆڵەكەكانی بیری ناسیۆنالیستی كوردی، كە ئەو زەمانە تازە بەتازە لە گەشەكردندا بوو. پاشان ئینگلیزەكان لە سلێمانی دایانمەزراندۆتەوە".


دوای دەرپەڕاندنی شێخ مەحمودو كۆنترۆڵكردنی سلێمانی لەلایەن هێزەكانی بەریتانیاوە، دەسەڵاتدارانی ئینگلیز لە (1924) حیلمی بۆ كەركوك دەگوازنەوە. هێشتا لە كەركوك سەقامگیر نەبووە بەتۆمەتی پڕوپاگەندە كردن بۆ توركیا دوریان خستۆتەوە بۆ گوندی مەجەڕی گەورە لە خواروی شاری عەممارە لە باشوری عێراق‌و تا (1926) لەوێ‌ ماوەتەوە. لە (1926 - 1927) رێگەیان پێداوە بگەڕێتەوە كەركوك. لە ئەیلولی ئەو ساڵەداو لە پشوی هاویندا حكومەت رێگەی پێداوە بە سەردان بگەڕێتەوە بۆ سلێمانی. ساڵی دواتر حكومەت رازیبوە بەوەزیفەوە بگەڕێتەوە بۆ سلێمانی.


لە (1/10/1930) وەكو مامۆستا لە هەولێر دەستبەكاربوەو ساڵێك لەوێ‌ ماوەتەوە، لەو ماوەیەدا بەئامانجی بڵاوكردنەوەی گیانی كوردپەروەری‌و پێشخستنی زمانی كوردی، كۆمەڵەی پشتیوانیان دامەزراندوە. لە (1932) گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی‌و بووەتە مامۆستای ئامادەیی، بەڵام زۆر نەماوەتەوەو هەر ئەو ساڵە حكومەت بۆ ناسرییە دوری خستۆتەوە. بەرلەوەی لەوێ‌ سەقامگیر بێت رەوانەی موسڵ كراوە. لە (1934) گوازراوەتەوە بۆ بەسرە، ساڵێك لەوێ‌ ماوەتەوەو پاشان رەوانەی ناسرییە كراوە. لە (1936) گەڕێنراوەتەوە بۆ كەركوك. لە (1938) گوازراوەتەوە بۆ بەغداو كراوەتە موفەتیشی مەعاریف. لە یەكی تەمموزی (1943) كراوەتە موفەتیشی مەعاریفی كەركوك‌و هەولێرو سلێمانی. لە (1947) لە بەسرەوە گوازراوەتەوە بۆ دیالەو كراوەتە بەڕێوەبەری مەعاریفی دیالەو تا (1952) لەو پۆستەدا ماوەتەوە. لە (1952) كراوە بە مودیری مەعاریفی عەممارە. پاشتر كراوەتە معاونی ئەمانەی عاسیمەو تا (1956) لەو پۆستەدا بووە. ئینجا كراوەتە معاونی ئامادەیی مەركەزی لە بەغدا.

،،

 لە (1947) لە بەسرەوە گوازراوەتەوە بۆ دیالەو كراوەتە بەڕێوەبەری مەعاریفی دیالەو تا (1952) لەو پۆستەدا ماوەتەوە. لە (1952) كراوە بە مودیری مەعاریفی عەممارە. پاشتر كراوەتە معاونی ئەمانەی عاسیمەو تا (1956) لەو پۆستەدا بووە. ئینجا كراوەتە معاونی ئامادەیی مەركەزی لە بەغدا.

  
لە كۆشكی مەلیكدا


ساڵی (1918) شێخ مەحمودی وەكو مەلیكی كوردستان خۆی رادەگەیەنێت‌و حكومەت پێكدەهێنێت. حیلمی بەهۆی ئەوەی زمانەكانی ئینگلیزی‌و فەرەنسی‌و فارسی‌و توركی زانیوە، بەزویی كاری دەستكەوتوە، لەلایەك شێخ وەك وەرگێڕی دیوانی حوكمداری لای خۆی دایمەزراندوە. لەلایەكی دیكەش بوەتە مامۆستای مێجەر نۆئێلی ئەفسەری ئینگلیز‌و فێری كوردی كردوە.


سەبارەت بەماوەی یەكەمی حوكمڕانی شێخ مەحمود، حیلمی دەڵێت: حوكمداری كوردستان بەپێی هەوا ئەچو بەڕێوە. بەڕۆژ لەگەڵ تاقمێك نۆكەرو دەستەودایەرە رووی ئەكردە دەشتی كانێسكان. بە سەیرو گاڵتەو گەپەوە رای ئەبوارد. بەهیوای ئەوە بوو كە كات تا سەر بەم چەشنە بچێتە رێوە. خوا بەقودرەتی خۆی كوردستانی گەورەی بۆ دروست بكا، ئەویش تاجی حوكمداری بنێتەسەر... ئینگلیزەكان لە تەبیعەتی شێخ باش شارەزا بوون‌و بۆیان دەركەوت كە زۆر بەتەنگ دوارۆژەوە نییەو هەر بۆ ئەو رۆژە دەژی كە تیایەتی.


دەربارەی هەڵوێستی ئینگلیز لەهەمبەر شێخ، حیلمی دەڵێت: مێجەر نۆئێل ئەیویست شێخ مەحمود پێ‌ بگەیەنێت بۆ حوكمداری دوارۆژی‌و بەڕاستی ئامادەی بكات. بەڵام سێر ویڵسنی حاكمی سیاسی عێراق بە میكرسكۆب بەدوای هەڵەو كەموكوڕییەكانی شێخ دەگەڕا بۆ ئەوەی لە حوكمداری بخات.
هەڵەكانی شێخ مەحمود

 
حیلمی زۆر بەڕاشكاوانە هەڵوێستی خۆی لەبارەی حوكمڕانی شێخ بەیان دەكات‌و دەڵێت: شێخ مەحمود بۆ داڕشتنی بناغەیەكی باش‌و بەهێز بۆ حكومەتەكەی تەقەلایەكی تەواوو بەكەڵكی نەدەدا.. نەتەشكیلاتێكی ئیداری رێكوپێك، نە دانانی نیزامێك‌و رێگەیەكی تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری حكومەت.. شێخ مەحمود بەفیتی هەندێ‌ لە جلخوارەكانی لایەنگری توركیا زابتە خوێنەوارەكانی لەخۆی دورخستەوە، جێی ئەوان بە بەقاڵ‌و چەقاڵی ناوبازاڕو نۆكەرو كاسەلێسەكان پڕكرایەوە.


لە شەڕی دەربەندی بازیاندا شێخ مەحمود دەستگیر دەكرێت‌و بۆ هیندستان دوردەخرێتەوە، بەهۆی تێكچونی دۆخی سلێمانییەوە ئینگلیزەكان جارێكی دیكە شێخ دەگێڕنەوەو ئەویش دووەمین حكومەتی رادەگەیەنێت. لەبارەی ئەم قۆناغەوە، حیلمی دەڵێت: لەم ماوەیەدا ئەم كەسانەی لێ‌ نزیك بوون‌و كاریگەرییان لەسەری هەبووە: دەست‌و پێوەندی نەفام‌و نەخوێندەوار، كەسانی چاوبرسی‌و دوای تاڵان كەوتوو. نۆكەری خەنجەر لەپشت‌و عەشایەری تفەنگ لە شان.. تایەر ئەفەنی توانی بچێتە كڵێشەیەوە، بیری پێ‌ بگۆڕێ‌، ئیتر دائیرەی حوكمدار بەپەنجەی تایەر واتا بەفەرمانی ئۆزدەمیرو ئیشارەتی ئەو ئەچوو بەڕێوە.

،،

سەبارەت بەماوەی یەكەمی حوكمڕانی شێخ مەحمود، حیلمی دەڵێت: حوكمداری كوردستان بەپێی هەوا ئەچو بەڕێوە. بەڕۆژ لەگەڵ تاقمێك نۆكەرو دەستەودایەرە رووی ئەكردە دەشتی كانێسكان. بە سەیرو گاڵتەو گەپەوە رای ئەبوارد. بەهیوای ئەوە بوو كە كات تا سەر بەم چەشنە بچێتە رێوە. خوا بەقودرەتی خۆی كوردستانی گەورەی بۆ دروست بكا، ئەویش تاجی حوكمداری بنێتەسەر... ئینگلیزەكان لە تەبیعەتی شێخ باش شارەزا بوون‌و بۆیان دەركەوت كە زۆر بەتەنگ دوارۆژەوە نییەو هەر بۆ ئەو رۆژە دەژی كە تیایەتی.


سەبارەت بەكۆتایی ئەم قۆناغە، نوسەر دەنوسێت: زۆربەی ئەفسەرو مونەووەرەكانی سلێمانی لەگەڵ ئەوەدا نەبوون شێخ جارێكی دیكە لەگەڵ ئینگلیزەكاندا تێكیدایەوە. بۆیە بەشی زۆریان یا لەگەڵیدا نەچوون، یان كە چوون زوو گەڕانەوە.. تەنانەت هەندێ‌ لەئەندامانی بنەماڵەكەی خۆی كە پێش چەند مانگێك داوای گەڕانەوەیان دەكرد، ئەو باوەڕەیان لا پەیدابوو كە چیتر توانای بەڕێوەبردنی كاروباری ناوچەكەی نییە.


حیلمی باس لەوەدەكات لەم ماوەیەدا شێخ مەحمود گوێی بە مێجەر نۆئێلی راوێژكارە ئینگلیزەكەی نەداوە. تەنانەت لایەنگرانی تورك بەدەگمەن رێگەیان پێداوە چاوی بە شێخ بكەوێت. لەبارەی ئەوەی بۆچی شێخ كەوتبوە ژێر كاریگەری توركەكانەوە، حیلمی دەڵێت: نە رێنیشاندەرێكی وریا، نە كەسێكی ناودارو نیشتیمانپەروەرو بەنفوز، نە تەنزیماتێكی قەومی‌و سیاسی، نە هێزێك، نە پارەیەك، بەكورتییەكەی، هیچ‌و هیچ شتێك لەناوا نەبوو بەربەرەكانێ‌ لەگەڵ ئەم شتانەدا بكاو بەهێزێكی تەواو دەوری شێخ مەحمود بدا.

 
لە مەیدانی كاری رێكخراوەییدا


رەفیق حیلمی بەتەنها لە بواری پەروەردەیی‌و ئیدارەدا كاری نەكردوە، بەڵكو لە كاری رێكخراوەیشدا رۆڵێكی بەرچاوی هەبووە. بەجۆرێك ساڵی (1910) لە ئەستەمبوڵ بوەتە ئەندامی جەمعییەتی هێڤی. دوای گەڕانەوەو نیشتەجێبونی لە سلێمانی لە (1920) ئەركی هەڵسوڕاندنی كۆمەڵەی سەربەخۆیی كوردستانی پێ‌ سپێردراوە.


لەساڵی (1922) لەكاتێكدا شێخ مەحمود بۆ هیندستان دورخرابۆوە، لە كۆبونەوەیەكی گەورەدا لە مزگەوتی حاجی سەید حەسەن كراوەتە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی جەمعییەتی كوردستان. ئەو كۆمەڵەیەش یەكەمین رێكخراوی ئاشكراو رەسمی كوردستان بووە، لە غیابی شێخ مەحمودا رۆڵی گەورەی لە هۆشیاركردنەوەو پەرەپێدانی بیری نەتەوەییدا لە سلێمانی‌و دەوروبەری بینیوە.


لەمانگی ئەیلولی (1937) كۆمەڵەی داركەر دامەزراوە، لەسەر داوای زۆرینەی ئەندامانی بوەتە سەرۆكی كۆمەڵەكە. پاشان ناوی كۆمەڵەكەی گۆڕیوە بۆ حیزبی هیوا، بەو مەبەستەی درێژە بەو خەباتە بدات كە كۆمەڵەی هێڤی قوتابیانی كورد لە (1912) لە ئەستەمبوڵ دەستی پێكردبوو، خۆی تێیدا ئەندام بووە.


لەدوای روخانی رژێمی پاشایەتی عێراق‌و راگەیاندنی سیستمی كۆماری لە تەمموزی (1958)، بۆ یەكەمجار یەكێتی نوسەرانی عێراق دامەزراوە. لەكۆنگرەی دامەزراندنی یەكێتیەكەدا، شاعیری ناسراوی عێراق محەمەد مەهدی جەواهیری بە سەرۆك‌و حیلمی بەجێگری هەڵبژێردراوە، هەرچەندە بەهۆی نەخۆش كەوتنیەوە نەیتوانیوە لە كۆنگرەكە ئامادەبێت. تا مردنیشی لەو پۆستەدا ماوەتەوە.

،،

لە تەمموزی (1958)، بۆ یەكەمجار یەكێتی نوسەرانی عێراق دامەزراوە. لەكۆنگرەی دامەزراندنی یەكێتیەكەدا، شاعیری ناسراوی عێراق محەمەد مەهدی جەواهیری بە سەرۆك‌و حیلمی بەجێگری هەڵبژێردراوە،

 

 
رۆژنامەنوس‌و نوسەرو وەرگێڕ


حیلمی خاوەنی (13) كتێبە بەنوسین‌و وەرگێڕانەوە، بەجۆرێك یاداشتەكانی لە شەش بەرگداو كتێبی شیعرو ئەدەبیاتی كوردی بە دوو بەرگ بڵاوكردۆتەوە. لەكایەی رۆژنامەنوسیشدا، سەرنوسەری رۆژنامەی ئومێدی ئیستیقلال بووە لە ژمارە چوار كە لە (11/10/1923) دەرچوە تا ژمارە (13) كە لە (13/12/1923) دەرچوە. ئەو ماوەیەی كە سەرنوسەر بووە رۆژنامەكە لەڕوی هەواڵ‌و نوسین‌و راپۆرتە هەواڵی وەرگیراو لە رۆژنامە توركی‌و عەرەبی‌و فارسییەكانەوە، زیادیكردوە، جگەلەو ژمارانەی كە رەوانەی كەركوك‌و بەغدا كراون، لەڕێگەی فرۆشیارێكەوە لە موسڵیش فرۆشراوە.


حیلمی لەبارەی ئەزمونی رۆژنامەنوسی خۆیەوە دەڵێت: میحنەتی رۆژنامەنوسی كورد لەوەدایە كە خوێنەرەكانی وەك خوێنەری میللەتەكانی دیكە نین، كە دەزانن ئەركی رۆژنامە دەرخستنی خاڵە بەهێزەكانی نەتەوەكانە، لەوەشدا گرنگ نییە ئەو نەتەوەیە دۆستە یان دوژمن. بەڵكوئەوەی گرنگە، دەبێ‌ بەچاوی رێزەوە تەماشای ئەوخاڵە بەهێزانە بكات.

 
سەروتارەكانی حیلمی


لەو دە ژمارەیەی سەرنوسەری بووە نۆ سەروتاری نوسیوە. لەسەروتارێكدا لەبارەی بونی حكومەتی كوردییەوە دەڵێت: فەرمانڕەوایی كوردی، تەنانەت ئەگەر بۆ رۆژێكیش بێت، قازانجی هەیە، بەڵام بەو مەرجەی دەسەڵاتداران دوربین بن‌و رێگە بۆ ململانێی فیكری خۆش بكەن... پاشان داوای دروستكردنی رێكخراوێكی كردوە كە كار بۆ پاراستنی ئازادی‌و مافەكان بكات‌و رێگری لەسەرهەڵدانی دەسەڵاتدارییەكی ستەمكارانە بكات.


لە سەروتاری ژمارە (12) نوسیویەتی: كورد زۆر بەدبەختە، زۆر سەر بە فەلاكەتە، یەگانە سەبەبی فەلاكەتیشی لە دوشمنانی خاریجی زیاتر خۆیەتی. هۆی ئەم بەدبەختی‌و داماوییەشی گەڕاندۆتەوە بۆ كاربەدەستانی كوردو دەڵێت: ئەم كەمینە نەزانە بێ‌ ستراتیژە بوونەتە بەڵا بەسەر میللەتەوەو چاڵی لەناوچونی كورد قوڵتر دەكەن. ئەمانە نەدوربینن‌و نە هەستی نەتەوەیی‌و نیشتیمانییان هەیە. پاشان دەڵێت: ئەگەر ئافەتێكی سەماوی مەملەكەت تەخریب بكا، سیاسەتی دوەلییە خاتیمە بە حەیاتی میللیەی ئێمە بدا، ئەوان زیاتر پێی خۆشحاڵ دەبن.

،،

یەكێك لە قۆناغە دیارەكانی ژیانی حیلمی، سەرۆكایەتیكردنی حیزبی هیوایە. نوسەر دەڵێت: لەماوەی سەرۆكایەتیكردنی حیزبی هیوادا، حیلمی هیچ كاتێك بەرامبەر كوردێك وشەی خیانەتكاری بەكارنەهێناوەو هەوڵیداوە كورد هەموی لەیەك سەنگەردا بێت.

 
بێ‌ هیوابوون لە هیوا


یەكێك لە قۆناغە دیارەكانی ژیانی حیلمی، سەرۆكایەتیكردنی حیزبی هیوایە. نوسەر دەڵێت: لەماوەی سەرۆكایەتیكردنی حیزبی هیوادا، حیلمی هیچ كاتێك بەرامبەر كوردێك وشەی خیانەتكاری بەكارنەهێناوەو هەوڵیداوە كورد هەموی لەیەك سەنگەردا بێت.


لەساڵی (1944) بەهۆی ململانێی ناوخۆییەوە، حیزبی هیوا هەڵوەشاتەوەو بەسەر حیزبی شیوعی‌و رزگاری‌و پاشان پارتی دیموكراتدا دابەشبووە. بەبڕوای نوسەر، زۆربەی سەركردەكانی هیوا لە حكومەتدا پلەو پۆستیان هەبووەو خۆیان لە بەرپرسیارێتی دزیوەتەوە، ئەوەش وایكردبوو هەموو ئەركە حیزبییەكان لەسەر شانی حیلمی كەڵەكە بێت. بۆیە "شتێكی سروشتی بوو زۆرجار حیلمی توشی هەڵەو كەموكورتی بێت، زۆری ئەركەكان وایكردبوو نەتوانێ‌ بەپێی پێویست ئیدارەی ململانێكان بدات، هەندێ‌ جاریش خۆی دەبوو بە تەرەف لە ناكۆكییەكاندا. ئەمە رێخۆشكەر بوو بۆ ئەوەی رووبەڕووی رەخنەی توندی هەندێ‌ لە سەركردە گەنجەكانی حیزب ببێتەوەو بەبەرپرسی سەرەكی كەموكوڕییەكانی بزانن تاڕادەی هەڵوەشانەوە".


لەدەرەنجامی سی ساڵ ئەزمونی كاركردن لەگەڵ ئینگلیزەكاندا، حیلمی دەڵێت: كورد بە دوو رێگا دەگاتە ئامانجەكانی، یەكخستنی وزەو تواناكانی خۆی، دوەم ئینگلیز پشتیوان بێ‌ یان لانیكەم دژایەتی نەكات.

 
بۆچی حیلمی نەبووە پارتی؟


حیلمی لە ساڵانی چلەكانەوە پەیوەندی لەگەڵ مەلا مستەفای بارزانی هەبووە، لەناخۆشترین ساتەكانی ژیانی بارزانیدا، هاوكاری مادی‌و مەعنەوی كردوە. تەنانەت كاتێك بوەتە سەرۆكی حیزبی هیوا پەیوەندییان زیاتر بووەو حیزبەكەی خستۆتە خزمەتی جوڵانەوە چەكدارییەكەی. بەڵام كاتێك دوای شۆڕشی چواردەی تەمموز بارزانی گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا، حیلمی پێشوازی لێكردوە.


لەبارەی ئەوەی بۆچی حیلمی نەبووە پارتی، مستەفا نەریمان دەڵێت: لەكۆتایی ساڵی (1959) حیلمیم بینی‌و پێموت: دەبوو تۆ لە پێشەنگی تێكۆشەرەكانی پارتیدا بویتایە؟ لەوەڵامدا بەحەسرەت‌و توڕەییەوە وتی: حەزمدەكرد لە ریزی پارتیدا كاربكەم، بەڵام هەندێكیان پێیانوابوو من كورسیەكانیان داگیردەكەم. بەڵام پاكیزەی كچی حیلمی، هۆكارەكەی دەگێڕێتەوە بۆ بوونی ناكۆكی شەخسی لەنێوان ئیبراهیم ئەحمەدو باوكیدا، كەچی نوسەر دەڵێت: جیاوازی نێوان حیلمی‌و ئەحمەد جیاوازی فیكری بووە نەوەكو شەخسی، چونكە هەریەكەیان لە قوتابخانەیەكی فیكری جیاوازدا بوون.

،،

حیلمی لە ساڵانی چلەكانەوە پەیوەندی لەگەڵ مەلا مستەفای بارزانی هەبووە، لەناخۆشترین ساتەكانی ژیانی بارزانیدا، هاوكاری مادی‌و مەعنەوی كردوە. تەنانەت كاتێك بوەتە سەرۆكی حیزبی هیوا پەیوەندییان زیاتر بووەو حیزبەكەی خستۆتە خزمەتی جوڵانەوە چەكدارییەكەی


مونەووەر كێیە؟


لەبارەی خەسڵەت‌و ئاكاری كەسی مونەووەر، رەفیق حیلمی دەڵێت: مونەووەر كەسێكە لەناو خەڵك‌و لەگەڵ خەڵكدا دەژی. خۆی لەسەروی خەڵكەوە نابینێ‌‌و بەتەنها قسە بۆ گروپێكی دیاریكراو ناكات، بەڵكو روی قسەی لەهەمو چین‌و توێژەكانی كۆمەڵگایە. بەسەلماندنی بیروباوەڕەكانی خۆی ئەفكاری خەڵك تەنویر دەكات‌و باوەڕە باوەكان تێكدەشكێنێ‌. مونەووەر دەبێ‌ وشك نەبێ‌‌و نەرم بێ‌، بۆ گەیشتن بە ئامانجەكانی، بۆ ئەوەی سۆزی خەڵك بەدەست بهێنێ، دەبێ‌ لە شێوەو هەڵسوكەوتدا بەتەواوی كۆمەڵكا تێنەپەڕێنێت، بەڵام بەهەموو توانایەوە كار بۆ گۆڕینی عەقڵیان بكات.


لەكۆتاییدا دەڵێ‌: مێژوی دورو درێژی داگیركاری، وای لە گەلی كورد كردوە بەئاسانی باوەڕ بە نوێخوازی نەكات. بۆیە هەمیشە بەهاوڕێ‌‌و قوتابییەكانم دەڵێم نابێت پەلەبكرێت لە پێشخستنی كۆمەڵگادا، دەبێ‌ بەهەنگاوی پتەو بەڵام پلە بە پلە لەگەڵ خەڵكدا بجوڵێینەوە.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس 

بەکالۆریۆس لە ڕاگەیاندن