ساختەكاریی لە هەڵبژاردنی 30 ئەیلول لە چیدا لە 12 ئایار جیاواز دەبێت ؟

ساختەكاریی لە هەڵبژاردنی 30 ئەیلول لە چیدا لە 12 ئایار جیاواز دەبێت ؟

2183 خوێندراوەتەوە

" گرنگ نییە كێ‌ دەنگ دەدات، گرنگ ئەوەی كێ‌ دەیژمێرێت"

جۆزێف ستالین

ئایا لە هەڵبژاردنی 30 ئەیلولدا ساختەكاریی دەكرێت ؟ بێ دوودڵی وەڵامەكەی ئەوەیە بەڵێ‌ ساختەكاریی دەكرێت ؟ بەڵام ئایا بە هەمان قەبارە و میكانیزمی هەڵبژاردنەكانی 12ی ئایاری ئەمساڵ بۆ پەرلەمانی عێراق دەبێت ؟ بیگۆمان نەخێر.

  

لەم راپۆرتەدا گریمانەی شێواز و ڕیگا و قەبارەی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی 30 ئەیلول دەخوێنیتەوە.

بە شێوەیەكی گریمانەیی لە هەڵبژاردنی 12 ی ئایار نزیكەی 35%ی دەنگی لایەنەكانی دەسەڵات زیاد كراوە، بەڵام ڕێژەی ساختەكاری لە سەروو 60% بووە.

چونكە لەو هەڵبژاردنەدا لایەنە باڵادەستەكان بە تەنها دەنگەكانی خۆیان زیاد نەكردوە، بەڵكو ئەو دەنگانەی زیادیان كردووە لە دەنگی لایەنە ركابەرەكانیان بردووە، ئەمەش وایكرد كە ساختەكارییەكە دەبڵ بێت.

لە هەڵبژاردنی پێشوودا لەبەرئەوەی دەنگدان بە شێوازی ئەلكترۆنی بوو لە ڕێگەی خەرقكردنی سیستمی داتای زانیارییەكان و فلاشەكانەوە توانرا یاری گەورە بە دەنگەكان بكرێت و ئەنجامی چاوەڕوانەكراوی لێكەوتەوە.

بەڵام شێوازی هەڵبژاردنی دەستی چونكە ڕێگەیەكی تەقلیدییە بۆ دەنگدان هەر بە شێوە تەقلیدییەكە ساختەكاریی تێدا دەكرێت كە تارادەیەكی زۆر خاوە و كاتی زۆری دەوێت و لە هەمووشی گرنگتر سنوردارە، بە پێچەوانەی ئەمەوە لە هەڵبژاردنی ئەلكترۆنیدا پرۆسەكە خێرایە و ئاسانە و تەنها بە كلیكێكی كۆمپیوتەر پرۆسەكە جێبەجێ دەكرێت.

ئەوە ڕوونە كە تەمەنی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستاندا بە هێندەی تەمەنی پەرلەمان و حكومەتی هەرێمی كوردستانە.
بە واتایەكی دیكە لە ساڵی 1992 وە هەتا ئێستا ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكاندا كراوە و بگرە جار لە دوای جار ئەزموونیشی تێدا پەیدا كراوە، بەڵام ئەو ساختەكارییەی لە هەڵبژاردنەكانی 12ی ئایاردا ئەنجام درا لەوانەیە لە مێژووی عێراقیشدا وێنەی نەبووبێت.

،،

گەورەترین ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستاندا ساڵی 2014 لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێم ئەنجام درا، كاتێك ژمارەی كورسیەكانی بزوتنەوەی گۆڕان لە 17 كورسی پارێزگاوە هێنرایە سەر تەنها 12 كورسی.

ئەوە شتێكی سروشتییە لایەنەكانی دەسەڵات بەهۆی باڵادەستیانەوە بەسەر فەرمانگە و سەرچاوە مرۆیی و مادیەكانی هەرێمەوە هەموو جارێك لە پاڵ خۆئامادەكردنیان بۆ هەڵبژاردن بە هەمان شێوە خۆشیان بۆ ساختەكاریی ئامادەكردووە و تیمی تایبەتیان بۆ پێكهێناوە.

گەورەترین ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستاندا ساڵی 2014 لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێم ئەنجام درا، كاتێك ژمارەی كورسیەكانی بزوتنەوەی گۆڕان لە 17 كورسی پارێزگاوە هێنرایە سەر تەنها 12 كورسی.

ئەو دیمەنە مێژووییەی كە بە (ڕووداوی ئەلبیسەكە) ناسراوە و بە هۆیەوە زیاتر لە 200 هەزار دەنگی بزوتنەوەی گۆڕان لەو پارێزگایە دزرا.

كاتێك هەواڵەكە بە كۆچكردوو نەوشیروان موستەفا درا كە ژمارەی كورسیەكانیان كراوە بە 12 بۆ گۆران و 11 بۆ یەكێتی، ووتی :"باشە، گرنگ ئەوەیە هەڵبژاردنەكەمان لێ بردنەوە".

لەو كاتەدا بزوتنەوەی گۆڕان لەبەردەم دوو بژارەدت بوو، یان قبوڵكردنی بردنەوەكەی بە 12 كورسی یان فەوزا و شەڕی دەستەویەخە و شەڕی ناوخۆ.

،،

لە دەڤەری زەرد ساختەكارییەكان بە هەندەسەیەكی دیكە ئەنجام دراون، لە ڕێگەی پلانی وورد و دابەشكردنی ووردی تیمەكان و هەڵبژاردنەی ئەڵقەی لاواز بۆ ئەنجامدانی ساختەكاریی

لە دەڤەری زەرد ساختەكارییەكان بە هەندەسەیەكی دیكە ئەنجام دراون، لە ڕێگەی پلانی وورد و دابەشكردنی ووردی تیمەكان و هەڵبژاردنەی ئەڵقەی لاواز بۆ ئەنجامدانی ساختەكاریی.

بە نمونە بەشی زۆری ساختەكارییەكان لە دەڤەری سۆران و پارێزگای دهۆك ئەنجامدراون كە چاودێری حزبەكانی دیكەی لێ نییە.
بە هەموو پێوەرەكان دەبێت ئاستی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا بۆ ئاستێكی نزم دابەزێت بە تایبەتی بەهۆی ئەو ڕێگا و ڕێكارانەی كە كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی گرتویەتە بەر.

لە راستیدا كۆمسیۆنەكە سەربەخۆ نییە و لەسەر بنەمای دابەشكاری حیزبی دامەزراوە، ئەمە واقیعەكەیە و ناتوانین لێی هەڵبێین.

گەڕانەوەی پرۆسەی هەڵبژاردن بۆ ڕێگە تەقلیدیەكە ئەگەرەكانی ساختەكاریی لە چاو هەڵبژاردنی 12ی ئایار كەم دەكاتەوە، ئەگەر حاڵەتێكی تایبەتی وەك ئەلبیسەكە نەیەتە پێشەوە.

ئەو ڕێكارانەی كۆمسیۆن لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا گرتویەتیەبەر، ڕێنمایی جدین و لەوانەیە بتوانن تارادەیەكی باش ڕیگریی بكەن لە ساختەكاریی.

بە تایبەتی هەڵوەشاندنەوەی ناسنامەی باری كەسێتی وەك بەڵگەنامەی دەنگدان و كورتكردنەوەی پرۆسەكە بۆ سێ‌ فۆرم و هەژماركردنی دەنگی وێستگە و بنكەكان وەك دەنگی كۆتایی و هێنانە ئارای تۆماركردنی ڤیدیۆی دەنگی ناو وێستگەكان لە لایەن بەرپرسی وێستگەكانەوە و وێنەگرتنی دەنگدەر و بەڵگەنامەكانیان لەكاتی دەنگداندا كە بواری ساختەكاریی كەم دەكاتەوە یان راستر بڵێین بواری ئاشكرابوونی ساختەكاریی زیاد دەكات.

،،

دەروازەی گەورەی ساختەكاریی لەم هەڵبژاردنەدا بریتیە لە نەچوونی خەڵكی بۆ دەنگدان و بایكۆتی هەڵبژاردن، لایەنە دەسەڵاتدارەكان بە نیازن ئەو بەشێكی گەورە لەو ژمارەیەی لە رێژەی دەنگدان دەمێنێتەوە بە ڕێگەی جۆراوجۆر پڕی بكەنەوە.

دەروازەی گەورەی ساختەكاریی لەم هەڵبژاردنەدا بریتیە لە نەچوونی خەڵكی بۆ دەنگدان و بایكۆتی هەڵبژاردن، لایەنە دەسەڵاتدارەكان بە نیازن ئەو بەشێكی گەورە لەو ژمارەیەی لە رێژەی دەنگدان دەمێنێتەوە بە ڕێگەی جۆراوجۆر پڕی بكەنەوە.

ئەگەر كۆمسیۆن بتوانێت دووبارەبوونەوەی دەنگدانی هێزی چەكدار كۆنترۆڵ بكات ئەوا دەتوانێت تا ئاستێكی زۆر ڕێگە لە ساختەكاریی بگرێت، چونكە بەشێكی گەورەی ساختەكارییەكان بەهێزی چەكدار دەكرێن لەبەرئەوەی هێزێكن فەرمان وەردەگرن و لە چینەكانی دیكە زیاتر كۆنترۆڵ دەكرێن.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس و مامۆستای زانكۆ

سەرنوسەری دیپلۆماتیك مەگەزین

ڕۆژنامەنوسی تایبەتمەند لە ڕۆژنامەوانی بنكۆڵكاری