ڕۆژی دووشەممەی چاوەڕوانكراوی نێوان ئەمەریكاو ئێران

قۆناغی سێیەمی سزاكانی ئەمەریكا، چی بەسەر ئێراندا دێنێ؟

ڕۆژی دووشەممەی چاوەڕوانكراوی نێوان ئەمەریكاو ئێران

499 خوێندراوەتەوە

لەگەڵ نزیكبونەوەی قۆناغی سێیەمی سزا چاوەڕوانكراوەكەی ئەمەریكا بۆ سەر كۆماری ئیسلامی ئێران وەك كەمكردنەوەی كاریگەرییەكانی لەسەر ئێران رۆژی سێشەمەی ڕابردوو لە ئەستەنبوڵ موحەمەد جەواد زەریف لەگەڵ هاوتا توركی‌و ئازەربایجانیەكەی كۆبوونەوە بەمەبەستی پەرەدان بەبواری ئابوری‌و بازرگانی لەچوارچێوەی هەماهەنگی ئەو دەوڵەتانەدا، بەتایبەت بە پرسی سزا چاوەڕوانكراوەكەی ئەمەریكا بۆ سەر ئێران‌و هەروەها لێكەوتەكانی ئەو سزایانە لەناوچەكەداو چۆنیەتی كەمكردنەوەی كاریگەرییەكانی بەشێكی سەرەكی گفتوگۆو كۆبونەوەكەی نێوان هەر سێ‌ وڵات بوو.

 
دوابەدوای كۆبونەوەكە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی سازكرا بۆ هەریەك لە مەولود چاوش ئۆغلۆی وەزیری دەرەوەی توركیاو موحەمەد جەواد زەریفی هاوتا ئێرانیەكەی لێدوانیان داو ئۆغلۆ ئاماژەی بەژمارەی دانیشتوان‌و ئاڵوگۆڕی قەبارەی بازرگانی لەنێوان تاران‌و ئەنكەرەو باكۆدا كرد و وتی :" ژمارەی دانیشتوان نزیكەی 173 ملیۆن كەسەو هەروەك قەبارەی بازرگانی هاوردەو ناردنكراو 10 ملیارو 650 ملیۆن دۆلارە، ئەم ژمارەیەش بەس نییە بۆ هیچ یەك لەم دەوڵەتانە".
لای خۆشیەوە زەریفی وتوویەتی:" سزاكانی ئەمەریكا بۆ سەر نەوتی ئێران ئەنجامی ترسناكی لێدەكەوێتەوە".، وەك ڕۆیتەرز ئاماژەی پێكردوە.
ئەمەریكا لە مانگی ئابی ڕابردوودا سزای بەسەر كۆماری ئیسلامی ئێراندا سەپاند لە بوارەكانی مامەڵەی بازرگانی دراوە قورسەكان، وە هەردوو بەشی كانزاو ئۆتۆمۆبێلدا، ئەمەش دوای ئەوە هات كە واشنتۆن كشانەوەی خۆی لە ڕێككەوتنانە ئەتۆمییەكەی 2015 ئێران ڕاگەیاندو سوككردنی سزاكانی مەرجدار كرد بە دەستبەرداربوونی تاران لە بەرنامە ئەتۆمیەكەی.


ڕۆیتەرز ئەوەی ڕاگەیاندووە كە چاوەڕوان دەكرێت لە مانگی تشرینی دووەمی داهاتوو ئەمەریكا سزای نوێ‌ بەسەر ئێراندا بسەپێنێت لەبوارەكانی بانك‌و سەرچاوەكانی وزەی ئێران، لەوانە كڕیاری نەوتی ئەو وڵاتە لەلایەن كۆمپانیاكانی تایبەت بەو بوارە.

،،


ڕۆیتەرز ئەوەی ڕاگەیاندووە كە چاوەڕوان دەكرێت لە مانگی تشرینی دووەمی داهاتوو ئەمەریكا سزای نوێ‌ بەسەر ئێراندا بسەپێنێت لەبوارەكانی بانك‌و سەرچاوەكانی وزەی ئێران، لەوانە كڕیاری نەوتی ئەو وڵاتە لەلایەن كۆمپانیاكانی تایبەت بەو بوارە.


میدیا ئێرانییەكان لەزاری زەریفییەوە گواستویانەتەوە كەبەداخەوە دەوڵەتێك كە یاسا پێشێل دەكات (ئەمەریكا) ئەیەوێ‌ سزای دەوڵەتێك بدات كە پارێزەری یاساكانە (ئێران).


هەرچی دەربارەی سزا چاوەڕوانكراوەكانی ئەمەریكاشە بۆ سەر ئێران بەرپرسانی تاران لەگرنگی سزاكان كەمدەكەنەوە لەم بارەیەشەوە ڕەزا ڕەحمانی وەزیری بازرگانی‌و پیشەسازی ئێران لەكاتی ئامادەبوونی لە فڕۆكەخانەی ئەستەنبوڵی نێودەوڵەتی لەتوركیا ڕایگەیاند وڵاتەكەی لەتوانایدا زۆر كاتی ناڕەحەت تێپەڕێنێت، هەروەك ئاماژەشی بەوەكرد ئێران هاوكاری‌و پاڵپشتی وڵاتانی دراوسێی لەبیر ناكات وەك ئاماژەیەك بۆ وڵاتی توركیا.
ڕەحمانی پەیامی كۆماری ئیسلامی ئێرانی بەوە گوزارشت كرد كە تاران ئەخوازێ‌ پەرە بە پەیوەندی بازرگانی بدات لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا، بەتایبەتی توركیاو هێمای بۆ ئەوەش كرد ئەنقەرەو تاران بەرنامەیەكی تایبەتیان هەیە بۆ گەشەكردنی ئەندازەی بازرگانی نێوانیان هەتا ئاستی 30 ملیار دۆلار، لەلایەكی ترەوەو لەهەمان بۆ نەدا مەولود چاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی توركیا ڕەخنەی لەسیاسەتی ئەمەریكا گرت لەبارەی بەرنامە ئەتۆمیەكەی تاران‌و سزاكانی سەر ئەو وڵاتە كەلەلایەن ئەمەریكاوە سەپێنراوە بەسەر ئێراندا.


سزاكانی ئەمەریكا بۆ سەرئێران بە چەند قۆناغێك جێبەجێ‌ دەكرێن‌و بڕیاریشە لە 5/11/2018 قۆناغی سێیەمی سزاكانی ئەمەریكا بۆسەر تاران رابگەیەنرێت‌و چاوەڕواندەكرێت ئابوری ئەو وڵاتە توشی شكستێكی گەورە ببێت.


سزا جۆراو جۆرەكانی واشنتۆن بۆسەر تاران بوارەكانی بازرگانی‌و پەیوەندیە دیبلۆماسیەكان‌و پارەو ماڵی بەرپرسان‌و چەك‌و كڕینی نەوت‌و مامەڵە گرانبەهاكانی ترە.


حەسەن ڕۆحانی سەرۆككۆماری ئیسلامی ئێران هۆشداری دا بەگەلەكەی لەبارەی سزا چاوەڕوانكراوەكەی ئەمەریكا كەبڕیارە دوو شەمە ڕابگەیەنرێت‌و بچێتە بواری جێبەجێكردنەوە.

،،


سزا جۆراو جۆرەكانی واشنتۆن بۆسەر تاران بوارەكانی بازرگانی‌و پەیوەندیە دیبلۆماسیەكان‌و پارەو ماڵی بەرپرسان‌و چەك‌و كڕینی نەوت‌و مامەڵە گرانبەهاكانی ترە.


سزاكانی ئەمەریكا بۆ سەر ئێران دوای كشانەوەی تاكلایەنەی ئەمەریكا هات لەڕێكەوتننامە ئەتۆمیەكە.


رێكەوتننامەی ئەتۆمی تاران‌و شەش وڵاتی گەورەی نێودەوڵەتی لە 14/ی تەموزی 2015 واژۆكراو ئەم رێكەوتننامەیە بەرهەمی دوانزە ساڵی دانیشتنی ئێران‌و وڵاتانی ڕۆژئاواییە، " بی بی سی" ئەم رێكەوتننامەیەی بەیەكێك لەهیواكانی چارەسەری كێشەنێو دەوڵەتیەكان ئەژماركردووە.
هاوڵاتیانی ئێرانی لەكاتی واژۆكردنی ڕێكەوتننامەكە ئاهەنگیان گێڕاو بەیەكێك لەدەستكەوتە گرنگەكانیان دانا، وەك بارسوكیەك لەسەر شانی خەڵكی هەژارو ماندوی ئەو وڵاتە، بەڵام دوای گرتنە دەستی سەرۆكایەتی ئەمەریكا لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە، ئەمەریكا لەڕێكەوتنەكە كشایەوەو دواتر بەچەند قۆناغێك واشنتۆن سزای جۆراو جۆری بەسەر ئێراندا سەپاند.

 

author photo

ماستەر لە زمانی عەرەبی