بەرێوەبەری نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان:      بەكارهێنانی تلیاك لە هەرێم، ئافرەتانیشی گرتۆتەوە

"دەستگیركردنی بازرگانانی ماددەی هۆشبەر قورسە"

بەرێوەبەری نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان: بەكارهێنانی تلیاك لە هەرێم، ئافرەتانیشی گرتۆتەوە

895 خوێندراوەتەوە

 پێ دەچێت تلیاك، وەك تیرۆرێكی سپی لە هەناوی كۆمەڵگەی كوردیدا كاری خۆی كردبێت، بۆیە بەرێوەبەری نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان لە ئاسایشی سلێمانی دەڵێت: " دیاردەیەكی زۆر مەترسیدارە و كاری كردووەتە سەر كۆمەڵگا".

 

ساڵ بە ساڵ داتای سەیرو ترسناك دێتە بەردەم لایەنە ئەمنییەكان لەبارەی بەكاربەرو بەكارهێنەری تلیاك و هاورێكانی، وەك (حەشیش و هیروین و ..هتد) دواین زانیاری باس لەوە دەكات كە لەچەند خوێندنگەیەكی كچان لە شاری سلێمانی، ئەم مادە روخێنەرانەی مرۆڤ بەدەستی چەند خوێندكارێكەوە گیرابن.

 
هەروەها باس لەوە دەكرێت رۆژانە لە هەرێم بەگشتی و سلێمانی بەتایبەتی دەست بەسەر برێكی زۆر لە مادە هۆشبەرەكانی دەگیرێت بە هەموو جۆرەكانییەوە.
هەربۆیە دیپلۆماتیك مەگەزین پێی باش بوو لەگەڵ عەمید جەلال مینە بەگ، بەرێوەبەری نەهێشتنی مادە هۆشبەرەكان لە ئاسایشی سلێمانی دیمانەیەك ساز بكات و بەو پرسیارە دەست پێ بكات كە ئایا ئەوان ئاگادارن مادەی هۆشبەر چی بە هاوڵاتیانی هەرێم دەكات؟

 

،،

 دەمێكە هاواری ئەوەمان كردووە كە ئەمە دیاردەیەكی مەترسیدارە و كوڕو كچانمان بەرەو هەڵدێر دەبات، هەتاكو زووتر فریای بكەوین درەنگە.

 

 

عەمید جەلال ئەمین بەگ، بەرێوەبەری نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان لە ئاسایشی سلێمانی

 

"ئێمە شەو رۆژمان خستۆتە سەر یەك"

بەرێوەبەرەكەی ئاسایش ئەوە ناشارێتەوە كە بەڵێ تلیاك مادەیەكی ترسناكە و بەرۆكی كۆمەڵگەی كوردەی گرتووە بۆیە دەڵێت:" ئێمە شەوو رۆژ لە خزمەتی هاوڵاتیانداین و دەگەرێین بەدوای ئەو كەسانەدا كەوا بازرگانی پێوە دەكەن یاخود بەكاری دەهێنن".

 

دەشڵێت: " دەمێكە هاواری ئەوەمان كردووە كە ئەمە دیاردەیەكی مەترسیدارە و كوڕو كچانمان بەرەو هەڵدێر دەبات، هەتاكو زووتر فریای بكەوین درەنگە".

 

عەمید جەلال، كاتێك ناوی دەهێنرێت ئۆتۆماتیكی بیرت دەچێت بۆ مادە هۆشبەرەكان و رووبەرووبوونەوەیان، چونكە وەك خۆی دەڵێت ساڵانێكی زۆرە سەرقاڵی ئەم كارەیە و جەنگ لەگەڵ تلیاك و هاوشێوەكانی دەكات.

 

،،

سنورمان لەگەڵ هەندێ وڵاتی دراوسێ، بەتایبەت ئێران، وایكردووە ئەم مادانە بە ئاسانی بازرگانیان پێوە بكرێت، چونكە دواجار لە چەند خاڵێكی سنوری قاچاخەوە تلیاك دەهێنرێتە نێو هەرێمی كوردستان بەسەر هاوڵاتیاندا ساخ دەكرێتەوە.

 

 

وێنەی هەندێ لەو ماددانەی كە بەكار دەهێنرێن

 

 

"دەستگیركردنی بارزگانەكانی تلیاك قورسە"

 

عەمیدەكەی ئاسایش راستگۆیانە قسەی بۆ كردین و گوتی:" دەستگیركردنی بازرگانەكانی مادەی هۆشبەر ئاسان نیە و قورسە، چونكە لە شوێنی پێچ و پەنا خۆیان حەشار ئەدەن، بۆیە دواجار بەكارهێنەرەكان دەبنە قوربانی و بەئاسانی رادەستی دادگایان دەكەین".

ئەو لەسەر بازرگانی كردن بە مادە هۆشبەرەكانەوە زۆرتر دەوەستێت، وەك شتێك لە مێشكیدا بووبێت بە مەراق و بیەوێت بیڵێت، " سنورمان لەگەڵ هەندێ وڵاتی دراوسێ، بەتایبەت ئێران، وایكردووە ئەم مادانە بە ئاسانی بازرگانیان پێوە بكرێت، چونكە دواجار لە چەند خاڵێكی سنوری قاچاخەوە تلیاك دەهێنرێتە نێو هەرێمی كوردستان بەسەر هاوڵاتیاندا ساخ دەكرێتەوە". بەرێوەبەرەكەی ئاسایش وایووت

 

لە وەڵامی پرسیاری ( بۆچی خاڵە سنووریەكان تۆكمەتر ناكەن و رێگاكانی سكیورتی و پشكنینی وردتر ناگرنەبەر؟)


عەمید جەلال ئاماژەی بەوە كرد كە هەموو رێگاكانیان گرتۆتە بەر، بەڵام دواجار بازرگانەكان لێزانن و هەندێ رێگە دەدۆزنەوە تاكو خۆیان و مادەكانیان دەرباز بكەن.
هەروەها زانیاری ترسناكتر لەبارەی بازرگانیكردن و بەرهەمهێنانی تلیاك لەناوخۆی هەرێم دەخاتە روو دەڵێت: " مەرج نییە تەنها لەدەرەوە مادەكان هاوردە بكرێن، بەڵكو هەندێ كات بازرگان هەبووە هەوڵیداوە لەناوخۆی هەرێم بەرهەمی بهێنێت، بۆ نموونە مانگی پێشوو لە نزیك شاری سلێمانی لەیەكێك لە كێڵگەكان كەسێك حەشیشی بەرهەم هێنابوو، ئێمەش دەستگیرمان كرد".

 

وێنەی یەكێك لەو رووەكانەی كە لە كێڵگەیەكی بەرهەم هێنانی ماددەی هۆشبەر لە سلێمانی روێنراوە

،،

بەكارهێنەرانی تلیاك و هاوشێوەكانی تەنها رەگەزی نێر نەگرتۆتەوە بەڵكو لەنێو كچانیشدا سەری هەڵداوەو بوونی هەیە.

 

 

"بەكارهێنەران ئافرەتانیشی گرتۆتەوە"

بەرێوەبەرەكەی ئاسایش بەردەوام بوو لە خستنە رووی زانیاری نوێ، بۆیە ئێمە رامانگرت و پرسیاری ئەو چەند خوێندنگەیەمان لێكرد، كە دەوترێت هەفتەی پێشوو لە سلێمانی چەند خوێندكارێك بە تێوەگلانیان بەم مادانە دەستگیر كرابن.؟

 

عەمید جەلال، هەرچەندە بێ ئاگای خۆی دەربری سەبارەت بەوەی لە خوێندنگەی كچان شتی لەم بابەتە روویدابێت بەڵام، ئەوەشی نەشاردەوە كە بەڵێ بەكارهێنەرانی تلیاك و هاوشێوەكانی تەنها رەگەزی نێر نەگرتۆتەوە بەڵكو لەنێو كچانیشدا سەری هەڵداوەو بوونی هەیە.


بۆیە دەڵێت: " كور و كچ، هەردووكیان ئەم مادانە بەكار دەهێنن، بەڵام رێژەی رەگەزی مێ كەمترە لەچاو رەگەزی بەرامبەر".


ئەوەش ناشارێتەوە كە لە چالاكییەكانیاندا بۆ رووبەروونەوەی ئەم حاڵەتە كەسانێكیان دەستگیر كردوون كە ئافرەتن، چ وەك بەكاربەر چ وەك توشبوو.

،،

راستە ئەوانەی مادەی هۆشبەر بەكار دەهێنن دەبێ وەك نەخۆش سەیر بكرێن، بەڵام لەرووی یاساییەوە وەك تاوانبار مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت و دەبێت رادەستی دادگا بكرێن.

 

 

 

بەكارهێنەران نەخۆشن یاخود تاوانبار؟


وەك تاوانبار سەیركردنی بەكارهێنەرانی مادە هۆشبەرەكان و گلدانەوەیان لە سوچێكی زیندان، و نەبوونی شوێنێك بۆ چارەسەركردنیان و سەیرنەكردنیان وەك نەخۆش، پێ دەچێت یەكێكی دیكە بێت لەو كێشانەی رووبەرووی ئەم بابەتە دەبێتەوە هەربۆیە، ئەمەش بووە پرسیارێكی جدی بۆ ئێمە كە لە بەرێوەبەرەكەی ئاسایشی بكەین.

 
هەرچەندە عەمید جەلال دانی خەیر دەنێت بە چاكسازیەكاندا كە بەكارهێنەرانی تێدا زیندانی دەكرێت و پێی وایە تا رادەیەكی باش خزمەتی توشبوان دەكرێت، بەڵام ئەوەش ناشارێتەوە رێگەكانی چارەسەركردن هێندە لاوازن كەسانێك هەبوون دوای ئازادكردنیان چوونەتەوە سەر هەمان كاری پێشوو.

 
"راستە ئەوانەی مادەی هۆشبەر بەكار دەهێنن دەبێ وەك نەخۆش سەیر بكرێن، بەڵام لەرووی یاساییەوە وەك تاوانبار مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت و دەبێت رادەستی دادگا بكرێن". عەمید جەلال وایگوت.


دەشڵێت: " بەڵام شوێنێكمان نییە بۆ ئەوەی توشبوان بەم نەخۆشییە چارەسەر بكەین و دوای ئازادكردنیان دووبارە دەست نەكەنەوە بە بەكارهێنانی تلیاك".

 

"كوری خۆم تێوەبگلێت دەیدەم بە دادگا"

ئەو لە خەمخۆری بۆ هاوڵاتیان، باس لەوە دەكات چاو پۆشی لەهیچ كەسێك ناكەن لەسەر ئەم بابەتە هەر بۆیە دەڵێت: " ئەگەر كوری خۆم بە مادەی هۆشبەر تێوەبگلێت رادەستی دادگای دەكەم".

 

وێنەی چەند ئافرەتێك لەكاتی دەستگیركردنیان بە ماددەی هۆشبەرەوە

 

بۆیە لەكۆتایدا دەڵێت: هیوادارین هاوڵاتیان و كەناڵەكانی راگەیاندن هاوكاریمان بكەن تاكو رووبەرووی ئەم دیاردە مەترسیدارە ببینەوە لەوە زیاتر زەرەرمان لێ نەدات.

 

ساڵانە لەسەر ئاستی جیهان رێژەیەكی زۆر لە بەكارهێنانی مادە هۆشبەرەكان تۆمار دەكرێت، وڵاتانی عەرەبیش بەتایبەت ئەفغانستان لەم نێوەندەدا پشكی شێریان بەردەكەوێت، هەرێمی كوردستانیش بە هۆكاری نزیكی لە وڵاتی ئێرانەوە وەك سەرچاوەیەك بۆ بەرهەم هێنانی ماددەی هۆشبەر پرژی ئەم ئاگرەی بەركەوتووە.

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان