دوو چیرۆكی جیاواز لەبارەی نازناوی "مام جەلال"

بۆچی بە جەلال تاڵەبانی وتراوە مام جەلال؟

دوو چیرۆكی جیاواز لەبارەی نازناوی "مام جەلال"

1190 خوێندراوەتەوە

 

نازناوی "مام جەلال" كە لەمنداڵییەوە بەكەسایەتی جەلال تاڵەبانی سەرۆك كۆماری كۆچكردوی عێراقدا بڕاوە، دوو چیرۆكی لەپشتەوەیەو یەكێكیش لەمامۆستاكانی ناوبراو قسەی زیاتر لەوبارەوە دەكات و یەكلایی دەكاتەوە كام لەو دوو چیرۆكە پێشینەی كۆنتری هەیە.

 
جەلال تاڵەبانی كوڕی شێخ حیسامەدینی شێخ نورییە، هاوینی ساڵی 1933 لەگوندی كەلكانی قەدتپاڵی چیای كۆسرەت لەدایكبووە. چەند ساڵێك تەمەنی لەو گوندە بەسەر بردووەو دواتر باوكی بووە بەرێبەری تەكیەی تاڵەبانی لەكۆیە، لەوێ چووەتە قوتابخانەی سەرەتایی و بەسەركەوتویی خوێندنی تەواو كردووە.

 

،،

بەپێی گێڕانەوە مێژوییەكان، جەلال تاڵەبانی هەر لەمنداڵییەوە نازناوی "مام جەلال"ی بەسەردا بڕاوە. بەڵام دوو چیرۆكی راستەقینە مێژووی ئەو نازناوە دەردەخەن و یەكلایی دەكەنەوە كە ناوبراو بۆچی و لەبەرچی ئەو نازناوەی بەسەردا بڕاوە.

 

  ساڵی 1952 لە كۆلێژی ماف (حقوق) لە زانكۆی بەغدا وەرگیراو پاش چوار ساڵ خوێندن، بووە خاوەنی بڕوانامەی زانكۆ. ساڵی 2005 بووە سەرۆك كۆماری عێراق و لە 3ی ئۆكتۆبەری ساڵی 2017 كۆچی دوایی كرد.

 
بەپێی گێڕانەوە مێژوییەكان، جەلال تاڵەبانی هەر لەمنداڵییەوە نازناوی "مام جەلال"ی بەسەردا بڕاوە. بەڵام دوو چیرۆكی راستەقینە مێژووی ئەو نازناوە دەردەخەن و یەكلایی دەكەنەوە كە ناوبراو بۆچی و لەبەرچی ئەو نازناوەی بەسەردا بڕاوە.

 

 
مەجید شێخ نورەدین كە یەكێكە لە مامۆستاكانی قۆناغی خوێندنی سەرەتایی تاڵەبانی، ئاماژە بەوە دەكات كە نازناوی "مام جەلال" لەلایەن ئەوەوە بەسەر تاڵەبانیدا بڕاوە. بەڵام خودی تاڵەبانی چیرۆكێكی جیاوازتر دەگێڕێتەوەو هۆكاری تر لەبارەی نازناوەكەوە دەخاتەڕوو.

 
ئەو مامۆستایەی تاڵەبانی، لەدیدارێكیدا بۆ گۆڤاری (تایم) بەمجۆرە باسی چیرۆكی نازناوی "مام جەلال" دەكات: (ساڵی 1946 مام جەلال لەپۆلی یەك وەرگیرا، مامۆستا هاشم سدیق كە كەركوكی بوو هاتەلام و وتی مامۆستا مەجید خوێندكارێمان بۆ هاتووە هەر پارچەیەكە لەژیری و زرنگی.

  كە چووم قسەم لەگەڵ كرد بەمامۆستاكەم وت وامزانی هەرلەبەرئەوەی تاڵەبانییە بۆیە مەدحی دەكەیت، كەچی بەڕاستی هەر زیرەكە. ئاگات لێی بێت دوارۆژێكی باشی دەبێت، ئیتر هەتا دەهات ئەم خوێندكارە زیرەكی و لێهاتویی و زیرەكی زیاتری دەنواند فیكری زۆر فراوان دەبوو.

،،

چیرۆكی دووەم كە تاڵەبانی خۆی نوسەرەكەیەتی و لەكتێبەكەی مەعد فەیازدا ئاماژەی پێكردووە دەڵێت: (نازناوی مام جەلال لەمنداڵییەوە بەسەرمدا بڕاوە، ئەویش بەهۆی خۆشەویستی باوك و كەس و كارم بۆ مامێكم كە هەر ناوی مام جەلال بووەو پێیان گوتووە مام جەلال.)

 كاتێك مام جەلال لەپۆلی چواری سەرەتایی بوو، سەعید قەزاز كە ئەوكاتە موتەسەریفی هەولێر بوو هاتە قوتابخانەكەمان، كاتێك هاتە پۆلەكەم ئەوكاتە وانەی مێژووم ئەوتەوە. پرسیاری كرد كێ مەدحەت پاشا دەناسێ؟ روی كردە مام جەلال و وتی تۆ دەیناسی؟

مام جەلال گوتی بەڵێ والی حكومەتی عوسمانی بوو لەبەغداد. سەعید قەزاز لێی پرسی بۆ والی بوو؟ مام جەلال وتی چونكە عێراق هێشتا سەربەخۆ نەبوو. قەزاز سەری سوڕماو وتی ئەی ئافەرین بۆخۆت و دەم و زارت كە دەزانی سەربەخۆیی چییە.

  پاشان لێی پرسی باشە والی چی كرد بۆ بەغدا؟ ئەویش وتی شاری دیوانیەو رومادی دروستكردو خەتی رێگای گارییەی نێوان كازمیەو بەغدای دروستكرد. سەعید قەزاز وتی دەزانی گارییە چییە؟ مام جەلال دەستیكرد بەوەسف كردنی گارییە.

قەزاز سەری سوڕماو وتی ئەرێ كوڕم بەغداد بینیوە؟ مام جەلال وتی نەخێر. ئینجا سەعید قەزاز رویكردە سەید حەسەن كە ئامر حامیەی هەولێر بوو، وتی سەید براكەت كە ئەفسەربوە لە ئەستەمبوڵ دەتوانێت بەجۆرە باسی گارییە بكات؟ ئیتر ئەوە بوو لەبەر زیرەكی من ناوم نا مام جەلال، پێموت ئەگەر پێت بڵێم كاكە جەلال بۆ تۆ كەمە، چونكە كاك مانای گەنجە، بەڵام تۆ لەئاستی مامی، بەپێی عەقڵی مام دەجوڵێیتەوە، عەقڵت كامڵترە، تۆ ئیتر لای من مام جەلالیت.)

 

 
چیرۆكی دووەم كە تاڵەبانی خۆی نوسەرەكەیەتی و لەكتێبەكەی مەعد فەیازدا ئاماژەی پێكردووە دەڵێت: (نازناوی مام جەلال لەمنداڵییەوە بەسەرمدا بڕاوە، ئەویش بەهۆی خۆشەویستی باوك و كەس و كارم بۆ مامێكم كە هەر ناوی مام جەلال بووەو پێیان گوتووە مام جەلال.)

 
ئەگەرچی تا ئێستا ئەم دوو چیرۆكە بۆ نازناوی "مام جەلال" گێڕدراوەتەوە، بەڵام مامۆستاكەی تاڵەبانی، یەكلایی دەكاتەوە كە كام لەو دوو چیرۆكە لەپێشتردا نوسراوەتەوە، هەروەك ئەوەی لەو دیدارەدا دڵێت: (لەناو مامۆستاكاندا من ناومنا مام جەلال، بەڵام لەماڵەوەش پێیان دەگوت مام جەلال، وابزانم یەكێك لەنێو بنەمالًەكەیاندا بەو ناوە هەبووە كە زۆر حەكیم و عاقڵ بووە هەر بەیادی ئەو پێیان گوتووە مام جەلال. كە واتە ناوەكەی لای ئەوان میرات بووە، بەڵام لای من زیرەكی بوو.)

 

author photo

ڕۆژنامەنووس