سیاسەت‌و ستراتیژ لە ڕوانگەی سایكۆپۆلەتیكەوە

سەركردەكانی كورد بۆ چ مەبەستێك جەماوەر دەخرۆشێنن؟

سیاسەت‌و ستراتیژ لە ڕوانگەی سایكۆپۆلەتیكەوە

254 خوێندراوەتەوە

  ئازاد قەزاز

 

 

 

یەکێک لە کارە سەرەکیەکانی بواری سیاسەت، بریتیيە لە پەیوەندی کارلێکردنی نێوان ماف و ئەرک، دابینکردنی ماف و بەجێهێنانی ئەرک، پەیوەندیەکی پتەوی بە ستراتیژیەتی مرۆڤەوە دەبێت، واتە چۆن داوای ماف ئەکەیت و چۆنیش ئەرک بەجێدێنی، پەیوەندی بە فێربوون و کەلتوور و ڕاهاتنیشەوە بە قووڵی هەیە، نەک هەر ئەوە، بەڵکو ئەو داوا و بەجێهێنانە پەیوەندی بە ئاستی هوشیاریشەوە دەبێت. کاتێ مرۆڤ لەوە هوشیاردەبێتەوە کە خاوەن مافە، ئەو هۆشیاربوونەوەیە ناتەواویەکی تێدایە، مرۆڤ بە سروشتی وایە، خۆی لەو کورتهێنانە وێڵ دەکات و پشتگوێی دەخات، بەڵام سروشتی ماف وایە کە دەبێت خۆی تەواو بکات، ئەویش بەوەی ئەرک لەتەك خۆیدا دەهێنێت، واتە ماف و ئەرك دوو دیوی یەك هەقیقەتن کە ئەویش هەقیقەتی مرۆڤبوونی مرۆڤە. هەرچەندە ئەرك و ماف دوو دیوی یەکترن و پێکەوە پەیدا دەبن، وەلێ بەردەوام لە ململانێدان تا ئەوکاتەی مرۆڤ لە هۆشیاربوونی یەکەمەوە بۆ هۆشیاربوونی دووەم خۆی دەگوێزێتەوە. بە مانایەکیتر هەستکردن بە ماف، هۆشیاربوونەوەی یەکەمە و هەستکرد بە ئەرك هۆشیاربوونەوەی دووەمەو مرۆڤ بە هەستکردن بە ئەرکەکانی، مەرجی کامڵکردنی مرۆڤانەی خۆی ئاشکرا دەکات.

 

لیرەدا دەوترێت هەر تاکێك، کۆمەڵێك یان نەتەوەیەك لە ئاستی هۆشیاری یەکەمدا بێت، ستراتیژێکی دەبێت، کەلتورێکیش بەرهەم دەهێنێت، کە تەنها مافەکانی دەبینێت و سیاسەتەکەشی سیاسەتێکی ناکامڵ و نیوەهۆشیار دەهێنێتە گۆڕێ، نەک هەر سەرئێشە بۆ نەیاری خۆی دەخوڵقێنێت، بەڵکو دەبێتە دڕندەیەکیش بۆ ئەندامانی کۆمەڵ و نەتەوەکەی خۆی. سیاسەتێکی ناکامڵی ئەوتۆ پیادە دەکات کە تەنها مافەکانی دەبینێت، لە کۆتاییشدا هەر خۆی، خۆی لە ناو دەبات. ئێمە لێرەدا مەهاتما گاندیمان دێتە پێشچاو، کە چۆن نەتەوەکەی فێری نەک تەنها ماف، بەڵکو زۆر بە قورسی فێری ئەرکەکانیشیان دەکات، چونکی گاندی هەڵگری هۆشیاری یەکەم و دووەمیش بوو، گرنگە ئێمەش لەوانەوە فێری نەک تەنها ماف و خواستن بکرێین، بەڵکو دەبێت فیری ئەرك هەڵگرتنیش ببین، تا هێندە بەهامان هەبێت و هێندە سەنگین بین، سڵمان لێبکرێتەوە، نەک بە سووك سێر بکرێین، واتە ببینە هەڵگری ستراتیژی ماف و ئەرك، تا سیاسەتێکی درووست بەرهەم بهێنین.

 

 وتەیەکی گاندی کە بۆ ئەندامانی نەتەوەکەی وەک درووشم دەیگووتەوە، ئەوەبوو کە بە بیری دەهێنانەوە، ئەوان دەتوانن بە مەزڵومیەتی خۆیان، دەبێت ببنە ئاوێنەیەک تا زاڵم، زاڵمێتی خۆی تێدا ببینێتەوە، تا قێز لە خۆی بکاتەوە، ئەگین وا نەبێت، ئەوا ئێوەش دەبنە ئەو زاڵمەی وەک ئەوان و ئەوجا زاڵمان پێکەوە دەجەنگن، یانی زاڵم و زاڵم لە ململانێدا دەبن، نەک زاڵمیک یەخەی مەزڵومێکی گرتبێ و زوڵمی لێبکات. دەرەنجام چاودێرەکان، هەردوکیان بە زاڵم دەناسێنن. واتە ململانێکە دەبێتە ململانێیەکی نێوان چەکداری سوک و چەکداری قورس و هەرچی بەهایەکی مرۆڤانە هەیە، لەو نێوەندەدا وندەکرێت، لە کۆتاییشدا چەکداری سوک ملکەچ دەکرێت یان ئەگەر ملکەچیش نەبێت، ئەوا نە پەیامەکەی دەگات و نە ئامانجەکەشی دەپێکێت، دواجار هەژار و ڕەشوڕووت دەبنە قوربانی حەزی سەرکردەیەک یان هەڵەی پێشەوایەک، چونکی نە پێشەوا و نە جەماوەر هوشیاری کامڵ نین، واتە هوشیاری دووەمیان وەدەست نەهێناوە. [ ململانێ و قەیرانەکانی پاش ڕاپرسییەکە شایەتی ئەم حالەتەن، چۆن پێشمەرگەی بەش مەیەنت بوونە قوربانی حەز و خۆزگەی سەرکردەکانیان کە ئێستە بەخەنەدەوە لە حزوری بکوژەکانیان دانیشتوون].

 

بۆ گەشتن بەم ئاستە لە هۆشیاری، مرۆڤ لە ناخیدا پێویستی بە گۆڕانێکی قووڵە، ئەو گۆڕانە قووڵەش، ستراتیژی مرۆڤ دەگۆرێت، ئەوکات مرۆڤ جۆری سیاسەتەکەشی دەگۆڕێت. مرۆڤە بۆیە مرۆڤە، چونکی توانای خۆگۆڕینی هەیە، با ئەو گۆڕانە وەختیکی زۆریش بخوازێت، وەلێ دەتوانێ خۆی بگۆڕێت، تا بە مەبەستی خۆی بگات.  ئێمە لە پێشەوە ستراتیژمان لە ڕووی سایکۆلۆژیایەوە پێناسە کرد، تێگەشتین کە پێکهاتنی ستراتیژ، پەیوەندیەکی پتەوی بە پەروەردە و کەلتوور و ژینگەی خێزانی و کۆمەڵایەتیەوە هەیە، واتە سیستەمێک ئامادەکراوە کە مرۆڤ پێکدەهێنێت، مرۆڤ دەخات دۆخێکەوە، کە بەوجۆرەی هەر لە منداڵیەوە لێی ڕاهاتووە، بەوچەشنە بیرکاتەوە و بەوچەشنەش ژیانی خۆی پراکتیزە بکات، تا مەبەست و مەرامی خۆی دابین بکات. بەڵام ئەگەر ئەو سیستمە بەو جۆرە ئەو مرۆڤانەی ڕاهێنابێت کە نەگەنە ئامانج، ئیدی دەبێت خۆیان بگۆرن، تا سیستەمەکەشیان گۆڕانی بەسەردابێت و چیتر لە کاروانی ژیان دوانەکەون.

 

وەلێ کاتێ مرۆڤ دەژی و لەهەوڵی دەستخستنی مەرامەکانیەتی، واتە بە دووی مافەکانیدا وێڵە، ڕووبەڕووی تەحەدایەک دەبێتەوە کە ئەویش ئەویترە، واتە مرۆڤێکیترە، ئەویش بە شوێن مافی خۆیدا لە کۆششدایە، ئەویش وەک ئەو مرۆڤەیتر، هەڵگری ستراتیژی خۆیەتی و میکانیزمەکانی کە لێی ڕاهاتووە بۆ دەسخستنی مافەکانی، دەبنە تەحەدا و ڕووبەڕوو دەبنەوە، واتە ئەرکی تۆ مافی ئەوە و ئەرکی ئەویتریش مافی تۆیە، گەر هەردولا هۆشیاری یەکەم و دووەمیان نەبڕیبێت، ئەوا بەردەوام لە ململانیدا دەبن و هەر یەکەو بە ڕێگەی خۆی، ئەویتر ئەچەوسێنێتەوە. واتە ناسینەوەی ماف و ئەرك، پەیوەندیەکی پتەوی بە هۆشیاری یەکەم و دووەمەوە دەبێت، واتە سیاسەت لێرەدا، بایەخێکی بەرچاو لە سایکۆلۆژیاوە وەردەگرێت.

 

ئەم بۆچوونەی پێشەوە ئێمە دەگەیینیتە ئەو ئەنجامەی: مرۆڤ لەبەرئەوەی هەڵگری غەریزەیە، ڕەنگە لە پێشدا تەنها ماف لە تێرکردنی غەریزەکانیدا ببینێتەوە، پاشان هۆشیاربوونەوەی دانپێدانان کە خواستی ڕۆحیەتی، ئەوجا دەستپێبکات، لەگەل بەرزبوونەوەی ئاستی هۆشیاری، مرۆڤ تێدەگات کە مرۆڤیتر وەک ئەو هەن و، ئەوانیش بەسەر ئەمەوە ئەرکیان دەبێت، کاتێ مرۆڤ گەیشتە ئەم ئاستە لە هۆشیاربوونەوە، ئیدی وەرگرتنی ماف و بەخشینی ئەرک، کارەسات نابێت، وەرگرتنی سەخت نابێت، بەڵکو مرۆڤ بایەخدار دەکات. واتە هۆشیاری یەکەم هەستی ڕۆحە بە خۆی و هۆشیاری دووەم هەستی ڕۆحە بەویتر، ئیدی مرۆڤ و کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەکەونە دۆخی ئاشتییەوە، نەک بکەونە دۆخی ململانێوە.

 

کەواتە لێرەدا کێشەکە مرۆڤ خۆیەتی نەک ئەویتر، مرۆڤ خۆیەتی کێشە ئەنێتەوە و دەیبەستێتەوە بە بەرژەوەندی باڵای کۆمەڵێک یا نەتەوەیەک، تاوەکو مەرامی تاکە کەسی خۆی وەدیبهێنێت، بەڵام بەناوی قەبەوە کەسانیتری تێوە ئەگلێنیت، کەچی لە کۆتاییدا، بەرژەوەندی خۆی دائەمەزرێنیت. لێرەدا دەرئەکەوێت، چۆن مرۆڤ تەنها بە هۆشیاری یەکەم دەبێتە خۆپەرستێک، کەچی بە هۆشیاری دووەم، دەبێتە مرۆڤدۆستێک کە لەویتریش تێدەگات و خەمی مرۆڤانەی بۆ درووست دەبێت. لەهەمانکات لەوەش تێدەگەین کە مرۆڤ کێشە دەسازێنێت، چونکی کێشە لە ئاسمانەوە دانابارێت، کێشەش یەکلایەنە نیە بەڵکو دوولایەنەیە. خۆئەگەر لەو دوولایەنە، یەکێکیان لە ئاستی هۆشیاری یەکەمدا بێت و ئەویتریان لە ئاستی هۆشیاری دووەمدا بێت، ئەوا هەرگیز کێشەکە هێندە سەخت نابێت، هێندەی ئەوەی کە هەردوو لایەن وەک یەک بە هۆشیاری یەکەمەوە، ململانێ ئەنجام بدەن.

 

لێرەوە لەوەش دەگەین کە سیاسەت و ماف وەچنگ خستن و ئەرک بەخشین، چ پەیوەندیەکی بە دەروونی مرۆڤەوە دەبێت، ئەوەش بەرەو ئەوێمان دەبات چۆن بیر لە گۆڕانکاری لە بیروبۆچوونی خۆماندا بکەینەوە، بەتایبەت ئەگەر بێتوو ستراتیژی نەتەوەیەک ئامانجی نەتەوەکە دابین نەکات، ئەوا پێویست دەکا و زۆریش گرنگە ئەو نەتەوەیە، ستراتیژی خۆی بگۆڕێت، هەروەک لە بەشەکانی پێشەوەدا ئاماژەمان دایە، تا ئامانج وەدەسخات، نەک هەمان ستراتیژ لە ناو درووشم و وتار و قوربانیدان و خۆبەختکردن بکرۆژێت و بەردەام دووبارەیان بکاتەوە. ئەوەی لێرەدا گرنگە بوترێت ئەوەیە: سایکۆپۆلیتیک بۆ کاری سیاسی زۆر گرنگە، تا مرۆڤ هۆشیار بکاتەوە، سایکۆلۆژیا فرە بە بایەخە، تاکو سیاسەت ڕاستبکاتەوە.

 

،،

ئێمە لەم بۆچوونەماندا ئەوەمان هێنایە ئاراوە کە سیاسەتی نەتەوەیی کورد، خواستی گۆڕانکاری دەکات. بێگومان خواستەکە هەر تەنها سەرکردەکانی کورد لە ڕابووردو و ئیستە و ئایندەدا ناگرێتەوە، بەڵکو گەلی کوردیش بە گشتی دەگرێتەوە، چونکی کەلتورێکی گشتی هەیە کە نەستە کۆیەکی خوڵقاندووە، سەرکردەکان و گەلیش بەئاڕاستەیەکدا دەبات کە دواجار گەلی بێدەسەڵات تیایدا زەرەرمەند دەبێت و ئاسایشی نەتەوەیەک دەخاتە مەترسییەوە.

 

 

ئێمە لەم بۆچوونەماندا ئەوەمان هێنایە ئاراوە کە سیاسەتی نەتەوەیی کورد، خواستی گۆڕانکاری دەکات. بێگومان خواستەکە هەر تەنها سەرکردەکانی کورد لە ڕابووردو و ئیستە و ئایندەدا ناگرێتەوە، بەڵکو گەلی کوردیش بە گشتی دەگرێتەوە، چونکی کەلتورێکی گشتی هەیە کە نەستە کۆیەکی خوڵقاندووە، سەرکردەکان و گەلیش بەئاڕاستەیەکدا دەبات کە دواجار گەلی بێدەسەڵات تیایدا زەرەرمەند دەبێت و ئاسایشی نەتەوەیەک دەخاتە مەترسییەوە.

 

گومان لەوەدا نیە؛ گۆڕانکاری دەستەواژەیەکی فراوانە و زۆر شت دەگرێتەوە، بۆیە ئێمە دەبێت بواری خۆمان لێرەدا دیاری بکەین و مەبەستی خۆمان لەو گۆڕانکاریەدا ئاشکرا بکەین.  گۆڕانکاری لەم خواستەی ئێمەدا نە مەبەست لە گۆڕانی تاک تاکی کۆمەڵگەیە کە ئەوە کاری تایبەتی سایکۆلۆژیایە، نە مەبەست لە ئاڵوگۆڕی دەسەلاتی سیاسیە چونکی ئەوەش کاری ئۆپۆزیسیۆنە، نە مەبەست لە نەریت و کەلتووری کۆمەڵگەیە چونکی ئەوەشیان کاری سۆسیۆلۆژییە، نە مەبەستیشمان گۆڕینی باوەڕ و عەقیدەی مرۆڤەکانە، چونکی ئەوەشیان پەیوەندی بە فەلسەفە و تیۆلۆژیاوە هەیە. مەبەستی ئێمە ئەو گۆڕانکارییەیە، لە پەیوەندییەکی نێوان سەرکردە و جەماوەر دەکۆڵێتەوە کە بە ئاڕاستەی ململانێیی کورد وەک نەتەوە لە تەک نەیارەکانیدا پیادەی دەکات.

 

 

 

 

ئێمە ئەوە دەزانین و لێمان ئاشکرایە کە سەرکردەکان بە گشتی و سەرکردەکانی کورد بە تایبەتی، بەردەوام هەستی پەنگخواردووی جەماوەرەکەیان دەخرۆشێنن تا ئامانجەکانیان وەدەسخەن، ئەوەشیان ئاساییە کە ئامانجی ئەوان کورسی دەسەڵات بێت، گرفتەکە لەوەدایە کە کورسی دەسەڵاتی ئەوان گەر باش بیر نەکەنەوە، ئازاری جەماوەرکەی خۆیان دەدەن. پرسیارەکە لێرەدایە: ئایا ناکرێت و ناشێت؛ ئەو سەرکردانە وەرگرتنی کورسی دەسەڵات بە جۆرێک وەرگرن و بە شێوازێک وەگەڕیخەن کە خۆشبەختی و گوشادی بۆ جەماوەرەکەیان فەراهەمبێنن؟ ئایا ناگونجێت ئەو سەرکردانە بۆ وەرگرتنی دەسەڵات سیاسەتیکی ناوەکی وا بخەنە ئاراوە کە ئەندامانی ئەو نەتەوەیە لەبری ئەوەی پییان پەست بن، خۆشیان بوێن؟ ئایا ناشێت و ناگونجێت، ئەو سەرکردانە سیاسەتی دەرەکی خۆیان بە ئاڕاستەیەکدا بەرن، لەگەڵ نەتەوە سەردەستەکانی خۆیان بە جۆرێک ململانێ ئەنجام بدەن، کۆتاییەکەی لەبەرژەوەندی نەتەوەکەیان بێت و قەوارەیەکی وا دامەزرێنن کە جاریکیتر هیچ قەیران و کارەساتێک هەڵیان نەوەشێنێتەوە؟

 

کاتێ لەم شوێنەدا باس لە گۆڕانکاری دەکەین هەڵبەتە ئەو گۆڕانکاریە سایکۆلۆژیە نیە کە سایکۆلۆجیستێک یان سۆسیۆلۆجستێک بیری لێدەکاتەوە، بەڵکو گۆڕانکارییەکە، دەبێت سەرکردەیەکی سیاسی بیری لێبکاتەوە، واتە ئەو سەرکردەیەی کە تاوەکو هەنوکە نەستەکۆی جەماوەری خۆی بۆ بەرژەوەندی ڕاگرتنی دەسەڵاتی خۆی بەکارهێناوە، ئەو سەرکردەیە دەبێت نەستەکۆی جەماوەرەکەی بۆ دامەزران و پاراستنی قەوارەیەکی نەتەوەیی بەکاربهێنێت.

 

ئیدی لێرەوە دەبێت مەبەستمان لە واتا و پێناسەی سەرکردە و جەماوەر ڕوونکەینەوە. مەبەستمان لە جەماوەر ئەو تاکە مرۆڤانەیە کە لە بۆتەقەیەکی دەروونی ئەوتۆدا تێکەڵ بوون، وەک وایە هەر هەموویان یەک هەست و یەک نەستیان بۆ خوڵقا بێت، وا خرۆشاون کە هەموو گیانیان ئامادەیە گوێ لە دەنگی سەرکردەکەیان بگرن، چاوەڕێی هیچ جۆرە بەلگەیەکی ئەقڵی و لۆژیکی ناگرن، بەڵکو وتاری حەماسی و وروژێنەر لەگەڵ دۆخی دەروونی ئەواندا دێتەوە. سەرکردە لێرەدا دەبێتە ئەو داینەمۆیەی ئەیان بزوێنیت و ئاڕاستەی ئەوان دیاریدەکات، ئیتر لێرەوەیە سەرکردەی دڵسۆز خۆی ئاشکرا دەکات و بیر لە جوانترین ڕێگە و چاکترین میکانیزم دەکاتەوە تا ئەو جەماوەرەی خۆی بە ئاقارێکدا بەرێت کە ئەو قوربانیەی لەو خرۆشانە جەماوەرییەدا دەدرێت و ئەو خوێنەی لەو پێناوەدا دەبەخشرێت، شایانی بێت، نەک پەشیمانی بە دوویدا بێت.

چونکی پاش هێوربوونەوە و خاوبوونەوەی جەماوەر، قوربانی و تێچوون لە تەرەزاووی ئەقڵ و لۆژیکدا دەخوێنریتەوە و هەڵدەسەنگرێت، لەوێدا دڵسۆزی سەرکردە دەردەکەوێت کە تا چەن و تا کوێ لە خرۆشان و وروژاندنی جەماوەرەکەیدا ڕاستگۆ بووە.

 

[ بینیمان بارزانی و پارتی چۆن جەماوەریان خرۆشان بۆ بانگەشەی ڕاپرسییەکە، تەنانەت نەیارەکانیشیان نەیاندەتوانی بە ئاشکرا بەربەستییان بکەن، چونکە سەربەخۆیی و دەوڵەت خەونی مێژیینەی کوردە، وەلێ بازرگانی پێوەدەکرێ. دەبوایە بانگەشەکارانی ڕاپرسی ئەو رێگەیەیان نەگرتیاتە بەر و گەلی کوردیان بەو ئاقارەدا نەبردایە]. بەم پێیە، جەماوەر دیاردەیەکی کۆمەڵایەتییە، خرۆشان و وروژاندن، ئەو تاکانە لە جەماوەرێکدا دەتوێنیێەوە، سەرکردەش ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت، چونکی ئەو سەرکردەیە کاریزمایەکی بۆ خۆی خوڵقاندووە، کاریگەری لەسەر ئەو جەماوەرە دەنەخشێنێت. نموونەمان لێرەدا دوو سەرکردەی کاریزمی وەک سەدام حوسێن و مەهاتما گاندیە. یەکەمیان بەزەبری دەسەڵاتی مادی خۆی کردە سەرکردەیەکی کاریزمی جیهانی ئیسلام، بەڵام دووەمیان بە زەبری دەسەڵاتی ڕۆحی و ئەخلاقی بووە سەرکردەیەکی کاریزمی گەلی هیندستان. یەکەمیان لە پێناو دەسەڵات سەدان هەزار کەسی کردە قوربانی، کەچی دووەمیان خۆی بووە قوربانی، یەکەمیان ڕەگەزپەرستی و ڕق و کینەی چاند، دووەمیان خۆشەویستی و لێبووردەیی ڕواند. [ بروانن ئێستا چۆن میدیای دەسەڵاتدارانی هەرێم لە ناو جەماوەری خۆیاندا چ کینە و بوغزێ سەبارەت بە بەغدا و عارەب بڵاودەکەنەوە و چۆن خۆشیان لە بەغدا بە خۆشییەوە لەگەڵیاندا دەگوزەرێن، ڕەگەزپەرستی بەرامبەر خەلکانێک دەوروژێنن کە خۆیان لە ئامێزیاندان].

بۆیە لێرەوە ئەوە دەدرکێنم؛  سەرکردەی کورد دەبێت ئەو ڕاستیە بزانێت کە جەماوەرەکەی خۆی بۆ مەبەست و مەرامی تایبەتی خۆی نەخرۆشێنێت و پاش خرۆشانیش، چی زیانە کە لەو نەتەوەیە کەوتووە، وەک دەسکەوتێک نەیخاتە پێش چاوی خەڵکییەوە، ئەمە ڕەفتارێکە لە بەهای کەم دەکاتەوە و ڕاستگۆیی خۆی لە دەستدەدات. [وەک دەبینن کە بانگەشەکارانی ڕاپرسی خۆیان دەزانن چ هەڵەیەکیان لەم ساتە وەختەدا کردووە، چ زیانێکیان بە پرۆسەی سییاسی گەلی کورد گەیاندووە، کەچی هێشتا هەر وەک دەسکەوت باسی دەکەن. لێرەدا بە باشی دەزانم ئەوە بیر خەڵکی بخەمەوە، کە کاتێ باسی کۆماری مەهاباد دەکەن،

 

کەس نییە بپرسێ بۆ شکستی هێنا، کەس نییە بپرسێ لە بری یادکردنەوە و ئاهەنگ گێڕان دەبێ شین بگێڕدرێت، چونکە کۆرپەیەک هێنرایە دنیاوە و هێندەی نەبرد مرد، لە بری ئاهەنگ دەبێ شین بگێڕن. بەڕاستی ئەوە گرفتێکە کە نەستەکۆی کورد دەرک بەوە ناکات]. هەندێ دەرووناس ڕایان وایە؛ سەرکردەی جەماورێک ڕۆلێ ئەو دەروونناسە دەبینێت کە نەخۆشەکەی خاو دەکاتەوە تا چارەسەری بکات، ئەو نەخۆشە لە دۆخێکدایە ئەو دکتۆرە چی بڵیت، نەخۆشەکە گوێی بۆ دەگرێت، ئەگەر ئەو دکتۆرە دلسۆزی پیشەکەی خۆی نەبێت و ویژدانی نەبێت، زیانی زۆر بەو نەخۆشە دەگەیێنێت. سەرکردە مافی خۆیەتی وتاری حەماسی بدات تا هەستی جەماوەرەکەی ببزوێنێت لە پێناو ئامانجی گشتی، وەلێ ئەگەر ئەو سەرکردەیە بە ئاراستەی ئامانجی تاکە کەسی خۆی و بەناوی ئامانجی گشتیەوە ئەو جەماوەرە بوروژێنێت و دنەیان بدات، تاوانی مەزن دەرهەق بەو نەتەوەیە و جەماوەرەکەی ئەنجام دەدات.

 

کەواتە سەرکردەی کورد ئەبێت چی بکات تا ڕاستگۆ بێت لە گەڵ جەماوەرەکەی و بە ئاڕاستەیەکی درووستا ئەو جەماوەرە ببزوێنیت؟ یەکەم شت دەبێت سەرکردەی کورد پەند لە مێژووی خۆی و مێژووی گەلانی تر وەرگرێت، تا ئاڕاستەیەکی درووست بۆ بزواندنی جەماوەرەکەی بدۆزێتەوە. دووەم شت ئەوەیە پەند لە هەڵەی سەرکردەکانی پیش خۆی وەرگرێت کە چۆن بەهۆی نادرووستی ستراتیژیەتیان دووچاری قەیران بوونەتەوە و ئەوەی بنیاتیان ناوە، پاش ماوەیەک ڕماوە. سێیەم شت زانا و پسپۆڕ و شارەزا و ئەزمووندار نەخشەی بۆ دانێن، تا بتوانی هەنگاوی درووست بنێت و لە کۆتاییشدا هەموو بەرپرسیاریەکان یەخەی ئەو نەگرن. لە ڕێگەی ئەم خاڵانەوە دەبێت ئەو سەرکردەیە دووربینیەکی ئەوتۆی بۆ بخولقێت کە پێش ڕووداوەکەان بتوانێت خوێندنەوەی هەبێت و هەل بهێنیتە ئاراوە و مەرجی پێویست بگرێتە بەر.

 

سەرکردەی لەم چەشنە هەڵگری ڕۆحێکی خاوێن دەبێ، بەرچاوێکی ڕوونی دەبێ، دیدێکی مرۆڤدۆستانە لە خۆدەگرێ. ئەم جۆرە سەرکردانە ئەوانەن کە کاریزمای خۆیان لە خزمەتی گەل و نەتەوەی خۆیاندا بەکاردەهێینن، وەک ئەوەی مەهاتما گاندی کردی، وەلێ ئەو سەرکردانەی بە هۆی دەسەڵاتی مادی و ترساندنەوە هەیبەتیان لێنیشتووە و کاریزمایان بۆ خۆیان خوڵقاندووە، ئەو سیفەتە سەرەکیەی سەرکردە بۆ بەرژەوەندی تایبەتی خۆی بەکاردەهێنیَت و وێرانی و کاولکاری دەهێنێتە ئاراوە و دواتر ڕیسوایی بۆ دەمێنێتەوە، وەک ئەو کەتنەی سەدام حوسێن نایەوە. ئەوەی لێرەدا گرنگە بیڵێم ئەوەیە کە سەرکردەکانی ئیمڕۆکەی نەتەوەی کورد لەوە گەیشتوون؛ ئەو دروشمانەی چەندین ساڵە بەرزیان کردبۆوە، تێگەیشتن کە واقعی نەبوو، چونکی ئێستە خۆیان لە ناو واقعەکەدا دەژین ئەوجا لەوە تێگەیشتن، بەڵام ئەو ناواقعیەتەی دروشمەکانیان بە جەماوەرەکەیان ناڵین، ئەمە وادەکات کە بە دوو ڕوو کاری سیاسی خۆیان ئەنجام بدەن، بەڕووی جەماوەرەکەیاندا هەر بە کۆنەکە کارد ەکەن و بە ڕووی ململانێکارانایاندا بە تازەکە کار بکەن، کە ئەمەش لە کۆتاییدا زیان بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەیی کورد دەگەیێنیت و شکستی بۆ دهێنێتەوە. بۆیە سەرکردەکانی کورد هەروەک لە پێشەوە ئاماژەماندایە، دەبێت ستراتیژیەتی خۆیان بگۆڕن.