بزوتنەوەی گۆڕان؛ لەهاوبەشی جەماوەرەوە بۆ هاوبەشی دەسەڵات

بزوتنەوەی گۆڕان، لەهەڵمژینی ناڕەزاییەكانی شەقامەوە بۆ  بەكارتكردنی لەلایەن پارتی و یەكێتییەوە

بزوتنەوەی گۆڕان؛ لەهاوبەشی جەماوەرەوە بۆ هاوبەشی دەسەڵات

745 خوێندراوەتەوە

 شاهۆ عەبدوڵا

مێژووی دەركەوتنی بزوتنەوەی گۆڕان بۆ ئەم نەوەیە كۆن نیە، تا لەكات و ساتی دەركەوتنی بەڵگەی مێژووی بۆ بهێنییەوە. دەركەوتنی بزوتنەوەی گۆڕان لە ئان و ساتێك بوو پرۆسەی مەدەنی لەباری سەرپێگرتنی خۆیدا بوو. ناڕەزاییەتییەكان لەچەشنی خۆپێشاندان و  گردبوونەوە و ڕۆژنامە و ڕادیۆ و تیڤیە و ڕێكخراوە سەربەخۆكان ئامادەییان لەشەقمان بوو، شەقامەكانیش بەدەستی گەنجان و ناڕازی و گۆشە و بابەت نووسەكانی ڕۆژنامە لۆكاڵی سەرتاسەرییەكان دیدی بۆچوونی خۆیانیان بەیان دەكرد وەك ئەوەی هەریەكە و ڕێبەری ماڵ و كوچە و گەڕەك و شارەكەی خۆی بێت. لەڕوشێكی وادا پرۆسەی مەدەنی لەهەرەتەمەنە كارێگەرییەكانی خۆی تێپەڕ دەكرد و هەموو ئەمانەش بەبێ بوونی پارتێك یان ڕێبەرێكی سیاسی چالاك بوون.

 

 

بزوتنەوەی گۆڕان و هەڵمژینی ناڕەزاییەكانی شەقام

گومان لەوەدا نیە بزوتنەوەی گۆڕان لە چەند لایەنێكەوە بەسودبوو بۆ هەرێمی كوردستان و تاقیكردنەوەی ئەزموونی ئۆپۆزسیۆن بوون و كاڵكردنەوەی ئەو وێنە گشتییەی كە تەنیا پارتی و یەكێتی حاكم و دەسەڵاتداری ئەم هەرێمەن و تاكۆتایش هەروا دەمێنێتەوە.

ئەمە هەموو باسەكەی ئێمە نیە، بەڵكو ئەوەی بۆ ژیانی خەڵكی و چالاك و زیندوو هێشتنەوە شەقام گرنگ بوو، ئەو پرۆسە مەدەنییە نەرم و لەهەمان كاتدا خێراییەی لەئان و ساتی سەرپێگرتندا بوو، كەچی چالاكانی مەدەنی و كەسایەتییەكان و ڕۆژنامەنووسان بەبێ لەبەرچاوگرتنی درێژەدان بەپرۆسەی مەدەنی بەدەر لە پارتی سیاسی دوای بانگەشە و هەڵچوونی حەشامەتی كۆمەڵگا كەوتن، لەكاتێك دا پێویستی دەكرد خوێندنەوەیەكی وردیان جیاواز لەكۆمەڵگا هەبێت بۆ ڕوودا و پێشهاتەكان، ئەمەش وای كرد زۆرینەی هەرەزۆری پرۆسەی مەدەنییە سەربەخۆكان تەسلیمی بزوتنەوەی گۆڕان بكەن و لەشەقامەكەدا دەنگێك نەبێت بانگ لەماف و داوای خەڵكی بكات.

,,

گۆڕان، دەستی نەپاراست لەهەڵمژینی هەرچی كەسایەتی و ڕۆشنبیر و ڕۆژنامە و گۆڤار و چاكییە مەدەنییەكانی نێو شەقام و كۆمەڵگای دابەش كرد بۆ دوو بەرەی دژ بەیەك

هەرچی لەباری بزتنەوەی گۆڕانیشەوە، دەستی نەپاراست لەهەڵمژینی هەرچی كەسایەتی و ڕۆشنبیر و ڕۆژنامە و گۆڤار و چاكییە مەدەنییەكانی نێو شەقام و كۆمەڵگای دابەش كرد بۆ دوو بەرەی دژ بەیەك، تەنانت وەك چۆن لەئایندەكاندا دابەش كراوە بەسەر خێر و شەڕدا. ئەمەش ئەو ئەنجامەی لێبوویەوە هەموو پرۆسە مەدەنییەكانی بەدەر لە پارتەكانی هەرێمی كوردستان دابەش ببەن بەسەر هەردوو بەرەكەدا و شەقامەكەش بەچۆڵی بمێنێتەوە.

 

بزوتنەوەی گۆڕان و بەشداریكردن لەحكومەت و دەسەڵات

هەر لەسەرەتا و پێش بەشداری كردنی بزوتنەوەی گۆڕان وەك هێزێكی سیاسی لە پێكهاتەی حكومەت و دەسەڵاتدا، ئەوە ڕوون بوو بزوتنەوەی گۆڕان بەو ژمارە كورسییە پەرلەمانییەی هەیە ناتوانێت ئەوەی دەیەوێت و بەتامایەتی جێبەجێ‌ بكات. هەرچی لایەنی پارتی دیموكراتی كوردستانە مەبەستی بەشداری پێكردنی بزوتنەوەی گۆڕان لەحكومەت و دەسەڵات دا هەم وەك كارتێكی سیاسی بەرامبەر بەیەكێتی و هەم وەك بێ دەنگكردنی ڕاگەیاندنی بزتنەوەی گۆڕان و هێڵی ئۆپۆزسیۆن بوون بەكارهێنا و لەوەشدا سەركەتوو بوو، بەتایبەت دوای ڕێگری كردن لەسەۆركی پەرلەمان و ئەوەی بەئاسانی بۆ چووە سەر.

,,

گۆڕان بەهۆی پەلەكردنی بۆ بەشداری كردنی لەحكومەت و بەشداركردنی لەتەك هێزێكی سیاسی وەك پارتی كەزۆرترین دەسەڵات و زۆرترین هێز و زۆرترین مەلەفی ئابوری لایە، توشی سەرلێشێوان بوە

لە وەها ڕەوشێكدا بزوتنەوەی گۆڕان بەهۆی پەلەكردنی بۆ بەشداری كردنی لەحكومەت و بەشداركردنی لەتەك هێزێكی سیاسی وەك پارتی كەزۆرترین دەسەڵات و زۆرترین هێز و زۆرترین مەلەفی ئابوری لایە، توشی سەرلێشێوان بوون و لەلایەك پەنای بۆ یەكێتی هێنایەوە و خودی یەكێتیش توانای بەئاستی ویستی خۆی ئستغلای ڕاگەیاندنی بكات و لەقازانجی خۆی بەكاری بهێنێت، هەروەها لەناوخودی بزوتنەوەكەش دا چەندین دەنگی جیاواز و بەری جیاواز دەركەوتن كە بەئاسانی پیپَكەوە نایان كرێ‌ هەركات بیانەوێت ناوی ناوشیروان و خودی بزتنەوەكەش بەكاردهێنن بۆ ویستی و بەرژەوەندی خۆیان.

،،

ئەم بزتنەوەیە ئەوەندەی هەوڵی گەیشتنی بوو بەدەسەڵات، ئەوەندەی پلانێكی ستراتیژ و گرنگی نەبوو بتوانێت چەند ساڵێك خۆ ڕاگرێت و بەزۆرترین كورسی و بەزۆرترین هێزی جەماوەرییەوە بچێتە دەسەڵات

كەواتە ئەوە ڕوون بوویەوە ئەم بزتنەوەیە ئەوەندەی هەوڵی گەیشتنی بوو بەدەسەڵات، ئەوەندەی پلانێكی ستراتیژ و گرنگی نەبوو بتوانێت چەند ساڵێك خۆ ڕاگرێت و بەزۆرترین كورسی و بەزۆرترین هێزی جەماوەرییەوە بچێتە دەسەڵات و لایەنەكانی دیكە بخاتە ژێركاریگەری خۆیانەوە.

 

پێكهێنانی حكومەت و ئایندەی ئۆپۆزسیۆن

بزوتنەوەی گۆڕان لەهەرە كاریگەرترین ئۆپۆزسیۆنەكانی هەرێمی كوردستان بوون لەچەند ساڵی ڕابردوودا، بەڵام بەپشووی كورتەوە و بەزووی بەشداری دەسەڵات دەكاتەوە بۆ جاری دووەم. ئەوەی لێرە پرسیارە، ئایا ئەو هێزانەی نایانەوێت بەشداری دەسەڵات بكەن یان بەشداریان لەپێكهێنانی حكومەت پێناكرێت دەتوانن ڕۆڵی ئۆپۆزسیۆن ببین و شەقامەكە بەجێنەهێڵن؟، ڕەنگە وەڵامێكی كورت بەس بێت بۆ ئەوەی هەر هێزێك بیەوێت ببێت بەئۆپۆزسیۆن پێویستە بای ئەوە پشوو درێژ و وزەی مادی و مەعنەوی هەبێت بتوانێت لە چەند ساڵی ئایندە ڕیّژەی كورسیییەكانی هێندە زۆر بێت بەتەنیا حكومەت پێك بهێنێت، ئەو كات دەتوانێت سەركەوتن بەدەست بهێنێت لەهەنگانان بۆ جێبەجێ‌ كردنی پلانەكەی.