مام جه‌لال چى له‌باره‌ى مه‌لا مسته‌فاوه‌ وتووه‌؟

مام جه‌لال چۆن باسى یه‌كه‌م بینینى مه‌لا مسته‌فا ده‌كات؟

مام جه‌لال چى له‌باره‌ى مه‌لا مسته‌فاوه‌ وتووه‌؟

1250 خوێندراوەتەوە

 - به‌شى یه‌كه‌م - 


له‌ كتێبى " دیدارى ته‌مه‌ن"دا، مام جه‌لال له‌ كۆمه‌ڵێك وێستگه‌ى جیاوازدا ده‌رباره‌ى مه‌لا مسته‌فا دواوه‌و باسى له‌وه‌ كردووه‌ كه‌ به‌ر له‌وه‌ى مه‌لا مسته‌فا ببینێت وه‌كو شتێكى پیرۆز له‌وى ڕوانیوه‌.مه‌لا مسته‌فا یه‌كێك له‌و كاره‌كته‌ره‌ سیاسیانه‌یه‌ كه‌ مام جه‌لال له‌ كتێبى " دیدارى ته‌مه‌ن"دا، زۆر له‌باره‌یه‌وه‌ دواوه‌و وه‌كو خۆى باسیكردووه‌ كه‌ زۆر تامه‌زرۆى دیتنى بووه‌و دواى یه‌كه‌م دیداریشى له‌ مۆسكۆ له‌گه‌ڵ ئه‌ودا بۆى ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ مه‌لا مسته‌فا ئه‌و پیاوه‌ رۆشنبیره‌ هاوچه‌رخه‌ نییه‌ كه‌ ئه‌و چاوه‌ڕێى كردووه‌.


كڕینى مووى مه‌لا مسته‌فا
ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌ مام جه‌لال تازه‌ له‌ گه‌ڵ سیاسه‌تدا تێهه‌ڵده‌چێت‌و مه‌لا مسته‌فاش له‌ ڕۆژهه‌ڵاتى كوردستانه‌و سه‌روه‌ختى ڕووخانى كۆمارى مهاباده‌، مه‌لا مسته‌فاى لاى مام جه‌لال شتێكى پیرۆز بووه‌، مام جه‌لال ده‌ڵێت:" بارزانى لاى من زۆر شتێكى پیرۆز بوو، وه‌كو موسڵمانێك چۆن به‌ڕێزه‌وه‌ ته‌ماشاى مه‌ككه‌و مه‌دینه‌ ده‌كات، به‌ڕاستى منیش به‌هه‌مان شێوه‌، یاخود شتێك له‌ خوار ئه‌وه‌وه‌ ته‌ماشاى بارزانیم ده‌كرد، مه‌لا مسته‌فا وه‌كو قاره‌مانێكى میللى گه‌وره‌ى ئازا، له‌ دڵ‌و ده‌روونماندا جێگه‌ى گرتبوو، هه‌تا له‌بیرمه‌ ژنێكى بارزانى له‌ كۆیه‌ سواڵى ده‌كرد چوومه‌ لاى هه‌ندێك مووى پێبوو گوتى: ئه‌وه‌ مووى مه‌لا مسته‌فایه‌، گوتم باشه‌ بێنه‌ لێت ده‌كڕم ئه‌و كاته‌ دینارێكم هه‌بوو دامێ".

ڕازینه‌بوون مه‌لا مسته‌فا سه‌رۆك بێت
هه‌ردوو " حیزبى ڕزگارى"‌و " حیزبى شۆڕش" كه‌ له‌ ئه‌نجامى هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى حیزبى هیواوه‌ دوو ساڵ به‌ر له‌ دامه‌زراندنى پارتى دروستبووبوون‌و دواتر زۆرینه‌ى سه‌كرده‌كانى هه‌ر دوو حیزب چوونه‌ سه‌ركردایه‌تى پارتییه‌وه‌، به‌ وته‌ى مام جه‌لال پێشتر سه‌ركردایه‌تى هه‌ردوو حیزبى شۆڕش‌و ڕزگارى له‌ ده‌ست كه‌سانى خوێنده‌واردا بووه‌و له‌كاتى دروسبوونى پارتیدا ئه‌وان ڕزینه‌بوون كه‌ مه‌لا مسته‌فا سه‌رۆكى پارتى بێت:" به‌ دامه‌زراندنى پارتى سه‌ركردایه‌تى عه‌شایه‌رى گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ناو جوڵانه‌وه‌ى كورد، پارتى كه‌ دامه‌زرا سه‌رۆكه‌كه‌ى مه‌لا مسته‌فا بوو خۆى هه‌م مه‌لا بوو هه‌م سه‌رۆك عه‌شیره‌ت، دوو جێگره‌كه‌شى شێخ له‌تیف‌و كاكه‌ زیاد بوون، ئه‌وه‌ بوویه‌ هۆى ئه‌وه‌ى كۆمه‌ڵێك گه‌نج واز له‌ پارتى بێنن، هه‌موو شۆڕشییه‌كان " مه‌به‌ست سه‌ركرده‌كانى حیزبى شۆڕش"ه‌، قبوڵیان بوو له‌سه‌ر بنه‌ماى تیۆریه‌ى حیزبێكى دیموكراتى شۆڕشگێڕ پارتى دامه‌زرێ، به‌ڵام كه‌ هاته‌ سه‌ر دانانى سه‌ركردایه‌تییه‌كه‌ى جیابوونه‌وه‌و گوتیان ئێمه‌ ئه‌وه‌ قبوڵ ناكه‌ین، له‌سه‌ر مه‌لا مسته‌فاش ڕازینه‌بوون‌و ده‌یانگوت مه‌لا مسته‌فا كابرایه‌كى عه‌شایه‌رییه‌و تاقیكردنه‌وه‌ى حیزبایه‌تى نییه‌، با وه‌ك كه‌سێكى نیشتیمان په‌روه‌ر ڕه‌چاوى بكه‌ین نه‌ك بیكه‌ین به‌ سه‌رۆكى خۆمان".

,,

جارێكیترو به‌ر له‌ ساڵێك له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى مه‌لا مسته‌فا بۆ عێراق، مام جه‌لال سه‌ردانى سۆڤیه‌ت ده‌كاته‌وه‌و وه‌كو خۆى باسیكردووه‌ ئه‌مجاره‌یان به‌ تامه‌زرۆییه‌كى زۆره‌وه‌ به‌ دیدارى مه‌لا مسته‌فا شاد ده‌بێت:" مه‌لا مسته‌فا له‌ مۆسكۆ بوو، جارى دووه‌م له‌ ساڵى 1957 كه‌ چوومه‌وه‌ بۆ مۆسكۆ بینیم، بینینى مه‌لا مسته‌فا ڕووداوێكى گرنگ بوو، ئه‌سعه‌د خۆشه‌وى وتى من هاتووم بت به‌م بۆ لاى مه‌لا مسته‌فا ئه‌و چاوه‌ڕوانمان ده‌كات

یه‌كه‌م بینى مه‌لا مسته‌فا
له‌سه‌روه‌ختى ڕووخانى كۆمارى مهاباده‌وه‌و چوونى مه‌لا مسته‌فا بۆ ڕووسیا تا ساڵێك به‌ر له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى بۆ عێراق، هیچ ئاگایه‌كى له‌ پارتى نه‌بووه‌و هیچ په‌یوه‌ندییه‌كى به‌ سه‌ركرده‌كانى ئه‌و پارته‌وه‌ نه‌كردووه‌ كه‌ خۆى سه‌رۆكى بووه‌.


وه‌كو مام جه‌لال له‌ به‌رگى یه‌كه‌مى كتێبى " دیدارى ته‌مه‌ن"دا باسیكردووه‌، پارتى هه‌وڵیداوه‌ په‌یوه‌ندى به‌ مه‌لا مسته‌فاوه‌ بكات، به‌ڵام مه‌لا مسته‌فا خۆى هیچ په‌یوه‌ندى نه‌كردووه‌، مام جه‌لال گێڕاویه‌تییه‌وه‌و وتوویه‌تى:" له‌ ساڵى 1955 چووم بۆ ڤیستیڤاڵى وارشۆ، له‌وێوه‌ ده‌عوه‌تكرام بۆ چین به‌ڕێگاى سۆڤییه‌تدا چووم‌و هه‌وڵمدا له‌وێوه‌ مه‌لا مسته‌فا ببینم‌و باسى خۆمانى بۆ بكه‌م، دوو هه‌فته‌ زیاتر له‌ مۆسكۆ مامه‌وه‌ ڕۆژێك " محه‌مه‌د عه‌لى هاشمى نه‌جه‌فى" له‌ژوره‌كه‌ى منه‌وه‌ قسه‌ى له‌گه‌ڵ كرد به‌ڵام نه‌یان هێشت من قسه‌ى له‌گه‌ڵ بكه‌م‌و تێیان گه‌یاندم كه‌ ناتوانیت ئه‌مجاره‌ بیبینیت".


جارێكیترو به‌ر له‌ ساڵێك له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى مه‌لا مسته‌فا بۆ عێراق، مام جه‌لال سه‌ردانى سۆڤیه‌ت ده‌كاته‌وه‌و وه‌كو خۆى باسیكردووه‌ ئه‌مجاره‌یان به‌ تامه‌زرۆییه‌كى زۆره‌وه‌ به‌ دیدارى مه‌لا مسته‌فا شاد ده‌بێت:" مه‌لا مسته‌فا له‌ مۆسكۆ بوو، جارى دووه‌م له‌ ساڵى 1957 كه‌ چوومه‌وه‌ بۆ مۆسكۆ بینیم، بینینى مه‌لا مسته‌فا ڕووداوێكى گرنگ بوو، ئه‌سعه‌د خۆشه‌وى وتى من هاتووم بت به‌م بۆ لاى مه‌لا مسته‌فا ئه‌و چاوه‌ڕوانمان ده‌كات، یه‌كسه‌ر سوارى ته‌كسى بووین‌و گه‌شتینه‌ به‌رده‌م باڵه‌خانه‌یه‌ك‌و جه‌ره‌سى لێدا، مه‌لا مسته‌فا خۆى هات ده‌رگاكه‌ى كرده‌وه‌، سمێڵى تاشیبوو ره‌سمێكى هه‌یه‌ به‌ سمێڵ تاشراوییه‌وه‌، لاموایه‌ هى ئه‌و كاته‌یه‌، ئیتر نازانم وه‌كو ده‌روێشَك بۆ لاى شێخى خۆى بچێت باوه‌شم پێدا كرد، نازانم هه‌ر وه‌كو بێهۆشى‌و بێئاگایی وابوو به‌ڕاستى زۆر دڵخۆشبووم به‌ دیتنى مه‌لا مسته‌فا".

سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى كه‌ مام جه‌لال ته‌واو عاشقى دیتنى مه‌لا مسته‌فا بووه‌و تامه‌زۆرى دیدارى ئه‌و بووه‌، به‌ڵام وه‌كو مام جه‌لال خۆى گوزارشتى لێكردووه‌، هه‌ر له‌یه‌كه‌م دیداره‌وه‌ سیحرى مه‌لا مسته‌فا لاى ئه‌و به‌تاڵ بووه‌ته‌وه‌و پێچه‌وانه‌ى ئه‌و وێنه‌یه‌ى دیوه‌ كه‌ ئه‌و له‌ خه‌یاڵى خۆیدا بۆ مه‌لا مسته‌فاى نه‌خشاندووه‌:" ئه‌و خه‌یاڵه‌ى لاى من هه‌بوو ده‌رباره‌ى ئه‌وه‌ى مه‌لا مسته‌فا زۆر خوێنده‌واره‌و ده‌رباره‌ى ماركسیه‌ت‌و دیاله‌كتیك، ئابورى، شاره‌زاو ڕۆشنبیره‌، له‌به‌رچاوم ڕۆشت، چونكه‌ به‌و شێوه‌یه‌ نه‌بوو، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بوون، هه‌تا دژى ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ش قسه‌ى ده‌كرد، من وام ته‌فسیركرد كه‌ ده‌یه‌وێت من تاقی بكاته‌وه‌، دژى سۆڤیه‌ت قسه‌ى كردو وتى ئێمه‌ خه‌ریكبووین له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكا به‌هۆى بابه‌ عه‌لییه‌وه‌ په‌یوه‌ندى بكه‌ین، چونكه‌ په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ سۆڤییه‌تدا هیچ سوودى نییه‌، من هه‌ر وام ده‌زانى من تاقى ئه‌كاته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ منیش به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ وه‌ڵامم ده‌دایه‌وه‌، هه‌ر له‌و سه‌فه‌ره‌دا تێگه‌شتم كه‌ مه‌لا مسته‌فا ئه‌و پیاوه‌ رۆشنبیره‌ هاوچه‌رخه‌ نییه‌ كه‌ من چاوه‌ڕێم ئه‌كرد، به‌ڵام وه‌كو سه‌ركرده‌یه‌كى كوردى ئه‌هاته‌ پێش چاوم كه‌ مه‌شاعیرى كوردى زۆرباش بوو، وا هه‌ستت ده‌كرد خه‌بات ئه‌كات له‌ پێناوى مافى كوردو میلله‌تى كورددا".

,,

مام جه‌لال  ده‌ڵێت:" نامه‌یه‌كى دامێ بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى بارزانى، ئه‌و نامه‌یه‌ ئینتیباعێكى خراپى دایه‌ هه‌موومان، ئه‌وان له‌نامه‌كان زۆر توڕبوون، به‌تایبه‌تى نامه‌كه‌ى كه‌ بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى نوسیبوو، چونكه‌ وا نوسرابوو وه‌كو موریدێك كه‌ نامه‌ بۆ شێخى خۆى ده‌نوسێ، نوسیبووى كه‌ ئه‌و سۆفییه‌كى وه‌ك سه‌گى به‌ر ماڵیانه‌، ئاماده‌یه‌ پێڵاوى بن پێى ئه‌و بێت"

نامه‌كه‌ى مه‌لا مسته‌فا بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى بارزانى

له‌ گه‌ڕانه‌وه‌یدا بۆ عێراق‌و كوردستان، مه‌لا مسته‌فا به‌مام جه‌لالدا نامه‌یه‌ك بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى بارزانى ده‌نێرێته‌وه‌و له‌سه‌ر داواى مام جه‌لالیش نامه‌ بۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌دو شێخ سادقى برازاى‌و هه‌مزه‌ عه‌بدوڵا ده‌نووسێت‌و ده‌نێرێت.

مام جه‌لال ده‌گێڕێته‌وه‌و ده‌ڵێت:" نامه‌یه‌كى دامێ بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى بارزانى، ئه‌و نامه‌یه‌ ئینتیباعێكى خراپى دایه‌ هه‌موومان، ئه‌وان له‌نامه‌كان زۆر توڕبوون، به‌تایبه‌تى نامه‌كه‌ى كه‌ بۆ شێخ ئه‌حمه‌دى نوسیبوو، چونكه‌ وا نوسرابوو وه‌كو موریدێك كه‌ نامه‌ بۆ شێخى خۆى ده‌نوسێ، نوسیبووى كه‌ ئه‌و سۆفییه‌كى وه‌ك سه‌گى به‌ر ماڵیانه‌، ئاماده‌یه‌ پێڵاوى بن پێى ئه‌و بێت، خۆى وا ڕزیل‌و بچووك پیاشندابوو، هه‌تا شێخ سادق‌و شێخ عوبێد نامه‌كه‌یان نه‌دایه‌و دژى نامه‌كه‌ قسه‌یان كرد، من‌و مامۆستا ئیبراهیم‌و شێخ سادق‌و هه‌مزه‌ عه‌بدوڵا ئه‌و نامه‌یه‌مان دیوه‌".


وه‌كو مام جه‌لال باسیكردووه‌ به‌هۆى دوورى‌و بێئاگاییان له‌ پارتى، له‌ ساڵانى 1953 – 1958، بۆچوونێك له‌ناو سه‌ركردایه‌تى پارتیدا هه‌بووه‌ كه‌ مه‌لا مسته‌فاو ئه‌وانه‌ى له‌ سۆڤیه‌تن له‌ سه‌ركردایه‌تى دوور بخرێنه‌وه‌و ئیبراهیم ئه‌حمه‌دیش ئه‌و بۆچوونه‌ى هه‌بووه‌:" كاتێك مه‌لا مسته‌فا هه‌ر له‌ سۆڤییه‌ت بوو، هیچ ئاگاى له‌ پارتى نه‌بوو، هیچ ده‌ورێكیشى نه‌بوو له‌ بزوتنه‌وه‌ى كوردایه‌تیدا، هه‌واڵێك بڵاوبوویه‌وه‌ مه‌لا مسته‌فاو ئه‌وانه‌ى نه‌فى كراون بۆ ڕووسیا مادام له‌ وڵات نین‌و ئاماده‌نین، پێوویسته‌ له‌سه‌ركردایه‌تى لا ببرێن، مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د ره‌ئى وابوو كه‌ بارزانى له‌ وڵات نییه‌و ئاگاى لێمان نییه‌و نازانین ئایا ئه‌و سه‌رۆكى پارتى قبوڵه‌، یان قبوڵى نییه‌، ئێمه‌ ئه‌و وه‌ك سه‌رۆك قبوڵ ناكه‌ین".

سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم قاسم
دواى ئه‌وه‌ى كه‌ له‌ ساڵى 1958 مه‌لا مسته‌فا له‌ سۆڤیه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، خۆى وه‌كو سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم نیشان ده‌دات‌و له‌ چه‌ند بۆنه‌و جێگه‌ى جیاوازیشدا، گوزارشتى " من سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم قاسمم" دووپات ده‌كاته‌وه‌.


به‌ بڕواى مام جه‌لال په‌یوه‌ندى نێوان مه‌لا مسته‌فاو عه‌بدولكه‌ریم قاسم به‌شێوه‌یه‌كى زۆر ناڕاست‌و ناڕه‌وا داڕێژراوه‌و مه‌لا مسته‌فا هه‌ر له‌یه‌كه‌م ڕۆژى هاتنیه‌وه‌ ئیعلانى كردوه‌و وتوویه‌تى " من سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم قاسمم، ته‌نها دوو كه‌س هه‌یه‌ له‌ دونیادا ئیتاعه‌ى موتڵه‌قیان بكه‌م یه‌كێكیا شێخ ئه‌حمه‌ده‌و ئه‌وی تریان عه‌بدولكه‌ریم قاسمه‌، مه‌لا مسته‌فا به‌ ره‌سمى له‌ رۆژنامه‌دا بڵاوى یكرده‌وه‌و له‌ خۆیشاندانێكى جه‌ماوه‌ریشدا له‌ سلێمانى كه‌ بۆ پێشوازى ئه‌و ڕێكخرابوو وتى من سه‌ربازى زه‌عیم عه‌بدولكه‌ریمم".

مه‌لا مسته‌فا وه‌ڵامى ئه‌وانه‌ى داوه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌ زه‌عیم‌و سه‌رۆك ناویان بردووه‌و ڕازی نه‌بووه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ناوى بێنن، مام جه‌لال ده‌ڵێت:" مه‌لا مسته‌فا له‌ زۆر جێگا ئه‌یگوت من زه‌عیم نیم، من عه‌سكه‌رى عه‌بدولكه‌ریم قاسمم، ئێمه‌ش ئه‌مان ویست بڵێین تۆ سه‌رۆكى پارتییه‌كى كه‌ نه‌ته‌وه‌ى دووه‌مه‌ له‌ عێراقدا، عه‌بدولكه‌ریم قاسمیش سه‌رۆكى هه‌موو عێراقه‌، ئێمه‌ لاریمان نییه‌ ئه‌و سه‌رۆكى سه‌رۆكه‌كه‌مان بێت، به‌ڵام نابێت تۆ سه‌ربازى ئه‌و بیت، به‌ڵام مه‌لا مسته‌فا ئه‌یگوت نه‌خێر من سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم قاسمم".


به‌و وته‌ى مام جه‌لال، كاتێك مه‌لا مسته‌فا له‌ سۆڤیه‌ت گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌، جیا له‌وه‌ى خۆى وه‌كو سه‌ربازێكى عه‌بدولكه‌ریم قاسم وێنا كردووه‌، هاوكات ده‌رباره‌ى برایه‌تى نێوان كوردو عه‌ره‌بیش گه‌شتووه‌ته‌ ئه‌و ده‌ره‌جه‌یه‌ى كه‌ ئاماده‌ نه‌بووه‌ هیچ داخوازییه‌كى كورد كه‌ بۆنى جیابوونه‌وه‌ى لێبێت باسبكات.

" له‌ پێشوازى خه‌ڵكداو له‌ وتاره‌كانیدا هه‌میشه‌ باسى ئه‌وه‌ى ده‌كرد ئێمه‌ هه‌موو عێراقین، هه‌موومان براین، جیاوازى له‌ نێوان كوردو عه‌ره‌ب‌و موسڵمان‌و مه‌سیحیدا نییه‌و هه‌موومان سه‌ربازى عه‌بدولكه‌ریم قاسمین، له‌ زۆر جێگه‌دا ئه‌یوت داواكردنى هه‌ر شتێك كه‌ ببێته‌ هۆى جیابوونه‌وه‌و ناكۆكى ئه‌وه‌ ته‌فره‌قه‌یه‌، مه‌لا مسته‌فا بۆچوونى ده‌رباره‌ى برایه‌تى گه‌شتبووه‌ ئه‌و ده‌ره‌جه‌یه‌ ئاماده‌ نه‌بوو هیچ داخوازییه‌كى كورد كه‌ بۆنى جیابوونه‌وه‌ى لێبێت داواى بكات، كاتێ كار گه‌شته‌ سه‌ر ئیجازه‌ى پارتى عه‌بدولكه‌ریم‌و مه‌لا مسته‌فا گفتوگۆیان ده‌رباره‌ى ناوه‌كه‌ى كرد، مه‌لا مسته‌فا لایه‌نگرى ئه‌وه‌ بوو كه‌ ته‌نانه‌ت مه‌رج نییه‌ ناوى كورد یا كوردستانیشى پێوه‌ بێت".

تێكچوونى په‌یوه‌ندى نێوان قاسم‌و مه‌لا مسته‌فا
مام جه‌لال باس له‌ تێكچوونى په‌یوه‌ندى نێوان عه‌بدولكه‌ریم‌و قاسم‌و مه‌لا مسته‌فا ده‌كات‌و ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ كوشتنى ئه‌حمه‌د ئاغاى زێبارى نێوانى عه‌بدولكه‌ریم قاسم‌و مه‌لا مسته‌فاى تێكداوه‌، مام جه‌لال ده‌ڵێت:" كاتێك كه‌ قاسم ته‌قه‌ى لێكرا، ئێمه‌ چوین بۆ لاى بۆ نه‌خۆشخانه‌، من له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فادا بووم، كه‌ چووینه‌ ژورێ عه‌بدولكه‌ریم قاسم چاكبووبوه‌وه‌و خۆشحاڵ بوو به‌ هاتنه‌كه‌ى مه‌لا مسته‌فا، دانیشت‌و باسى كوشتنى ئه‌حمه‌د ئاغاى زێبارى كرا، مه‌لا مسته‌فا باسى ئه‌وه‌ى كرد كه‌ خه‌ڵك گیراون، عه‌بدولكه‌ریم قاسمیش وه‌ك سه‌رۆكى ده‌وڵه‌ت‌و سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران قسه‌ى ده‌كرد، گوتى ئه‌وه‌ تاوانێكه‌ كراوه‌و كوژراو هه‌یه‌، پێویسته‌ له‌ ڕێگاى دادگاوه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت با بزانین دادگا چى بریار ئه‌دا، مه‌لا مسته‌فا وتى وه‌ڵا ئه‌وه‌ من كردوومه‌، من ئه‌وانه‌م ناردووه‌، كه‌ریم قاسمیش گوتى نا مه‌لا مسته‌فا تۆ نه‌ت ناردوون تۆ پیاویت‌و كارى وا ناكه‌یت، تۆ دۆستى منیت، تۆ دژى یاسا ئیش ناكه‌یت، بێگومان ئه‌و گه‌نجانه‌ كۆنه‌ رقیان له‌ دڵدا بووه‌، مه‌لا مسته‌فا له‌سه‌رى رۆشت‌و گوتى نه‌خێر من ناردومن، ئه‌گه‌ر ئه‌و گه‌نجانه‌ ئه‌وه‌یان كردبێت ئه‌وه‌ من پێ كردوون، كه‌ریم قاسم قیژاندى به‌سه‌ر مه‌لا مسته‌فادا، یه‌كه‌مجاربوو من قاسم به‌ توڕه‌یی ببینم، گوتى تۆ نه‌تناردوون".

مام جه‌لال كه‌ له‌و كاته‌دا له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فادا بووه‌، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ مه‌لا مسته‌فا چاوه‌ڕێى ئه‌وه‌ى نه‌كردووه‌ كه‌ كه‌ریم قاسم بقیژێنێ به‌سه‌ریدا، "مه‌لا مسته‌فا مات بوو زۆرى پێمناخۆشبوو، به‌ بۆچوونى خۆم ئه‌مه‌ سه‌ره‌تاى تێكچوونى په‌یوه‌ندى نێوان مه‌لا مسته‌فاو عه‌بدولكه‌ریم قاسم بوو".

مه‌لا مسته‌فاو كۆنگره‌ى پێنجه‌مى پارتى
سه‌ربارى به‌شدارینه‌كردنى له‌ كۆنگره‌ى یه‌كه‌مى پارتیدا، به‌هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ له‌ سۆڤیه‌ت بووه‌، مه‌لا مسته‌فا به‌شدارى كۆنگره‌كانى دووه‌م‌و سێیه‌م‌و چواره‌مى نه‌كردووه‌و به‌ فه‌رمانى شێخ ئه‌حمه‌دیش ڕازی بووه‌ به‌شدارى كۆنگره‌ى پێنجه‌مى پارتى بكات.

،،

مام جه‌لال:

 مه‌لا مسته‌فا له‌ كۆنگره‌ى پێنجەم دا قسه‌ى زۆر ناشیرینى كرد، زۆر دژى حیزب قسه‌ى كرد، گوتى حیزب به‌ڵایه‌، حیزب ته‌فره‌قه‌یه‌، حیزب تێكدانى میلله‌تى كورده‌، وتى ئه‌وانه‌ى ئێوه‌ پێیان ده‌ڵێن ده‌ره‌به‌گ‌و ئاغا من خۆشم ده‌وێن.


مام جه‌لال، باسى به‌شدارى مه‌لا مسته‌فا له‌ كۆنگره‌ى پێنجه‌مدا ده‌كات‌و ده‌ڵێت:" چاوه‌ڕێمان كرد تا ساڵى 1960 كه‌ پارتى ئیجازه‌ى وه‌رگرت‌و كۆنگره‌ى پێنجه‌مى له‌ 5ى مایسى 1960 گرت، مه‌لا مسته‌فا له‌ بارزانه‌وه‌ نه‌هاته‌ به‌غداد بۆ به‌شدارى كۆنگره‌، ئه‌وه‌ بوو وه‌فدێك چوو شێخ ئه‌حمه‌دى قانیع كرد، شێخ ئه‌حمه‌دیش ئه‌مرى به‌ مه‌لا مسته‌فا كرد به‌شدارى كۆنگره‌ بكات، پاشان مه‌لا مسته‌فا له‌ كۆنگره‌دا قسه‌ى زۆر ناشیرینى كرد، زۆر دژى حیزب قسه‌ى كرد، گوتى حیزب به‌ڵایه‌، حیزب ته‌فره‌قه‌یه‌، حیزب تێكدانى میلله‌تى كورده‌، وتى ئه‌وانه‌ى ئێوه‌ پێیان ده‌ڵێن ده‌ره‌به‌گ‌و ئاغا من خۆشم ده‌وێن".


وه‌كو مام جه‌لال باسیكردووه‌ دواى قسه‌كانى مه‌لا مسته‌فا له‌ كۆنگره‌دا، عه‌ونى یوسف ره‌ئى وابووه‌ كه‌ خواحافیزى له‌ مه‌لا مسته‌فا بكرێت‌و داواى لێبكرێت كه‌ واز له‌ پارتى بێنێت‌و پێى بگوترێت خوا حافیزت بێت‌و بڕۆ.

" مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د پێچه‌وانه‌ى ئه‌وه‌ بوو، پێیوابوو كه‌ عه‌بدولكه‌ریم قاسم ده‌یه‌وێت ته‌فره‌قه‌ بخاته‌ نێوانمان، كه‌ریم قاسم جوابى بۆ مامۆستا ئیبراهیم ناردبوو وتبووى من دژى حیزب نیم‌و مه‌لا مسته‌فا به‌ره‌و خراپى ئه‌ڕوات، حه‌قه‌ ئه‌وان خۆیان له‌ كاروبارى عه‌شایه‌رییه‌وه‌ تێكه‌ڵ نه‌كه‌ن، مامۆستا ئیبراهیم وه‌ڵامى دایه‌وه‌ مه‌لا مسته‌فا سه‌رۆكى ئێمه‌یه‌، ئێمه‌ هه‌موومان یه‌كین".


جیا له‌و بۆ چوونه‌ى ئیبراهیم ئه‌حمه‌د، مام جه‌لال باس له‌ هه‌ڵوێستێكى خۆیشى ده‌كات،" كه‌ریم قاسم جوابێكى بۆ من نارد منیش زۆر به‌ توندى وه‌ڵامم دایه‌وه‌، ڕاستییه‌كه‌ى ئێستا په‌شیمانم، به‌كه‌سه‌م گوت كه‌ هه‌واڵه‌كه‌ى بۆ هێنابووم، وتم پێى بڵێ وه‌ڵڵاهى كوردستانى لێده‌كه‌ین به‌ ڤێتنام ئه‌گه‌ر باش دا نه‌نیشێ، باشتره‌ په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فا تێكنه‌دات‌و مه‌لا مسته‌فا سه‌رۆكى ئێمه‌یه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌و رۆژه‌ ئێمه‌ نیه‌تمان له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فا خراپ بوایه‌، یا زۆر دڵسۆزى ئه‌و نه‌بووینایه‌، ئه‌وه‌ فرسه‌تێكى وه‌ها هاتبووه‌ پێشه‌وه‌ كه‌ به‌ ئاسانى مه‌لا مسته‌فا خۆى ئه‌ڕۆشت‌و له‌ حیزب جیا ئه‌بوویه‌وه‌، كه‌ریم قاسمیش به‌و جۆره‌ دژایه‌تى پارتى نه‌ده‌كرد، چونكه‌ دژایه‌تییه‌كه‌ى ته‌نها له‌ ڕقى مه‌لا مسته‌فا بوو".

ڕه‌تكردنه‌وه‌ى مافى په‌نا به‌رێتى له‌ لایه‌ن توركیاو سوریاوه‌

به‌پێى گێڕانه‌وه‌و باسكردنى مام جه‌لال، دواى تێكچوونى نێوان پارتى‌و عه‌بدولكه‌ریم قاسم‌و له‌سه‌روه‌ختى خۆئاماده‌كردن بۆ خه‌باتى چه‌كداری دژى قاسم، ئه‌وان نه‌یان ده‌زانى كه‌ مه‌لا مسته‌فا چى ئه‌كاو چى ناكا، " له‌ڕێى عه‌لى عه‌سكه‌رى‌و ئه‌حمه‌د عه‌بدوڵاو عه‌لى حه‌مدییه‌وه‌ له‌ بادینانه‌وه‌ هه‌واڵمان بۆ هات كه‌ مه‌لا مسته‌فا گه‌شتووه‌ته‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌، به‌ڵام نیازى وایه‌ كه‌ بڕوات‌و ببێت به‌ په‌نابه‌رى سیاسى له‌ توركیا یاخود له‌ سوریا، به‌پێى ئه‌و هه‌واڵانه‌ى به‌ده‌ستمان گه‌شتبوو مه‌لا مسته‌فا به‌ ته‌ماى شه‌ڕكردن‌و شۆڕش كردن نییه‌و هه‌ر له‌وێ زۆركه‌سیش هه‌وڵیان له‌گه‌ڵ مه‌لا مسته‌فا دابوو كه‌ سه‌فه‌ر نه‌كات‌و واز له‌و فیكره‌یه‌ بێنێت، به‌ تایبه‌ت عه‌لى عه‌سكه‌رى‌و عه‌لى حه‌مدى‌و ئه‌سعه‌د خۆشه‌وى، به‌ڵام ئه‌و له‌سه‌ر فیكره‌كه‌ى خۆى سوور بوو، هه‌تا جوابى بۆ توركیا ناردو توركیا قبوڵى نه‌كردو دواتر هه‌وڵیدا بچێت بۆ سوریاو سوریاش قبوڵى نه‌كردو به‌ناچارى له‌ كوردستان مایه‌وه‌".

 

author photo

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی