عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: له‌كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا، شه‌ره‌ف‌و ئافره‌ت دوو ڕووی دراوێكن

ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان بوون به‌ به‌شێك له‌ حیزبی كوردی

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: له‌كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا، شه‌ره‌ف‌و ئافره‌ت دوو ڕووی دراوێكن

328 خوێندراوەتەوە

 

 

دیدارى، نه‌وزاد عه‌لى

نووسه‌رو ڕۆشنبیر عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح، له‌م دیداره‌دا ده‌رباره‌ى مه‌سه‌له‌كانى ئافره‌ت له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا ده‌دوێت‌و پێیوایه‌ مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت هاومل كراوه‌ له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ی شه‌ره‌فداو شه‌ره‌ف و ئافره‌ت دوو ڕووی دراوێكن‌و ‌ ئافره‌ت بووه‌ به‌ سیمبول و ڕه‌مزی جوامێری و مه‌ردایه‌تی و غیره‌تی پیاو، ڕه‌خنه‌ش له‌ ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان ده‌گرێت‌و ده‌ڵێت:" بوون به‌ به‌شێك له‌ حیزبی كوردی".

 

دیبلۆماتیك: ئه‌و جۆره‌ په‌روه‌رده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی، كه‌ هه‌میشه‌ گومانی هه‌یه‌ له‌توانایی كچ، له‌مه‌ڕ ڕاوه‌ستانی كچ له‌سه‌ر پێی خۆی هه‌میشه‌ ئه‌یه‌وێت بونیادی ڕه‌وشت‌و  چالاكیه‌كانی ئافره‌ت له‌ چوار چێوه‌ی باوك و مێرد بهێڵیته‌وه‌، ئه‌م جۆره‌ ڕوانینه‌ بۆ ئافره‌ت و به‌لاواز زانینی، چ ده‌خولقێنێت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: بۆ مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت، خوێندنه‌وه‌ بۆ ئافره‌ت یان قسه‌ كردن له‌ ئافره‌ت ئه‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ناو ئه‌و بونیاده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی كه‌ چوارچێوه‌ی ئافره‌تی گرتووه‌، ئێمه‌ ناتوانین له‌ ئافره‌ت تێبگه‌ین له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا نه‌بێت. بونیادی كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌، با بڵێین كورده‌واری- تا ئێستا بونیادێكی زۆر ته‌قلیدی و زۆر عه‌شایه‌رییه‌، كه‌ تێكه‌ڵ كراوه‌ به‌ كۆمه‌ڵێك به‌ندو باوی ئایینی، واته‌ ته‌قالیدی كۆمه‌ڵایه‌تی و عه‌شایه‌ری هاوڕێ‌ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك به‌ندو باوی ئاینی تێكه‌ڵ بووه‌و كه‌لتورێكی تایبه‌تی یان بڵێین بونیادێكی تایبه‌تی بۆ مرۆڤی كورد خولقاندووه‌، كه‌ ئافره‌تیش وه‌ك مرۆڤێك له‌ناو ئه‌و بونیاده‌دا حه‌ره‌كه‌ت ده‌كات.

،،

 عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح:

كه‌سێك ژیانی لێ بسێنه‌ره‌وه‌و شه‌ره‌فی لێ‌مه‌سه‌نه‌ره‌وه‌.

 

 ئالێره‌وه‌ پێوویسته‌ ئیشاره‌تێك به‌ سروشتی ئه‌و بونیاده‌ بده‌ین، تا ئه‌م كاته‌ی كه‌ من و تۆ قسه‌ی تیا ئه‌كه‌ین مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت هاومل كراوه‌ له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ی شه‌ره‌فدا، شه‌ره‌ف و ئافره‌ت دوو ڕووی دراوێكن له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا، واته‌ ئافره‌ت بووه‌ به‌ سیمبول و ڕه‌مزی جوامێری و مه‌ردایه‌تی و غیره‌تی پیاو، هه‌مووشمان باش ده‌زانین له‌بونیادێكی عه‌شایه‌ری و ته‌قلیدیدا مه‌سه‌له‌ی غیره‌ت و شه‌ره‌ف چه‌نده‌ گرنگی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌.

عەبدولکەریم فەتاح

 

یه‌عنی كه‌سێك ژیانی لێ بسێنه‌ره‌وه‌و شه‌ره‌فی لێ‌مه‌سه‌نه‌ره‌وه‌، مرۆڤی كورد هه‌ر بۆ خۆی سروشتیوایه‌، ئه‌وه‌ش ڕیشه‌و ڕه‌هه‌ندێكی مێژوویی قوڵی هه‌بووه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كورد به‌رده‌وام له‌ ململانێدا بووه‌ له‌گه‌ڵ نه‌یاره‌كانیدا هه‌میشه‌ جوامێری و غیره‌ت و هه‌ڵمه‌ت و شه‌ره‌ف، باشترین سیفه‌تی مرۆڤی كورد بووه‌، ئالێره‌وه‌ مه‌سه‌له‌ی جوامێری و مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت هاومل كراوه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كدا، كاتێ‌ كه‌ نه‌یارانی كورد هه‌وڵیان داوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كورد با بڵێین نه‌فسیه‌تی ئینسانی كورد تێك بشكێنن هه‌وڵیان داوه‌، شه‌ره‌فی لێ‌ وه‌ربگرنه‌وه‌، هه‌وڵیان داوه‌ ده‌ست درێژی بكه‌نه‌ سه‌ر ئافره‌ته‌كانی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ناوه‌وه‌ بڕوخێ هه‌تا له‌ واقعی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی ئێمه‌دا، ئه‌گه‌ر تیره‌یه‌ك عه‌شیره‌تێك بنه‌ماڵه‌یه‌ك بیه‌وێت به‌رامبه‌ره‌كه‌ی بڕوخێنێ‌ ئه‌چێت ئافره‌تی لێ‌ داگیر ده‌كات، ده‌ست درێژی سێكسی ئه‌كاته‌ سه‌ر ئافره‌ته‌كانی بۆ ئه‌وه‌ی بێ‌ شه‌ره‌فی بكات، ئه‌تكی بكات.

  لێره‌وه‌، جۆرێك له‌ ترس به‌رامبه‌ر به‌ ئافره‌ت دروست بووه‌، ئافره‌ت با نه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌. ئافره‌ت وریایی به‌، ئافره‌ت ده‌ستت به‌ سه‌رییه‌وه‌ بێت، به‌ڵام نێر وانیه‌، نێر ئازاده‌، ئا ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ ئا ئه‌و ده‌سته‌ مۆكردنه‌ی ئافره‌ت كه‌سایه‌تی و شه‌خصیه‌تی ئافره‌تی بچوك و لاواز كردۆته‌وه‌، بوونێك ئه‌وه‌نده‌، چه‌پۆك بده‌یت به‌سه‌ریدا ده‌ستی به‌سه‌ردا بگریت، ئیراده‌ی لێبسێنیته‌وه‌، بچوكی ئه‌كه‌یته‌وه‌، ئافره‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی سێكسی پێوه‌ په‌یوه‌ست كراوه‌، ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ی شه‌ره‌فه‌، هه‌میشه‌ نێر هه‌وڵی داوه‌ بیپارێزێت، له‌ چوار چێوه‌ی ماڵدا بێت و نه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌، ده‌ستی به‌سه‌ردا بگره‌ و ئاگادار به‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ كێدا ده‌كات،.

 

ئه‌مه‌ كه‌سایه‌تی و نه‌فسیه‌تی ئافره‌ت بچوك ده‌كاته‌وه‌، چونكه‌ ئه‌زانێت بووه‌ به‌ سیمبول و عارو عه‌یبه‌ بۆ براكانی بۆ هۆزه‌كه‌ی بۆ بنه‌ماڵه‌كه‌ی، جا لێره‌وه‌ ئه‌مه‌ ئه‌ڵێم كه‌لتورێكی تایبه‌ت هه‌یه‌ له‌ پشت ده‌سته‌مۆكردنی ئافره‌ته‌وه‌ بونیادێكی تایبه‌ت هه‌یه‌ له‌ پشت ئه‌وه‌ی كه‌ ئافره‌ت ئه‌بێت له‌ چوار چێوه‌ی یه‌كدا دیل بكرێت و له‌وێشه‌وه‌ لاواز و ده‌سته‌مۆ بكرێت.

 

 

دیبلۆماتیك: ئه‌و جۆره‌ هه‌م ئافره‌ت وه‌ك موقه‌ده‌سێك (پیرۆزییه‌ك) سه‌یرده‌كات له‌و ململانێیه‌دا، هه‌م تێڕوانینێكی سوكیش، ئه‌م قودسیه‌ت و سوكیه‌تییه‌ چۆن لێك ده‌ده‌یته‌وه‌؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئافره‌ت كاتێ‌ قودسیه‌تی هه‌یه‌ كه‌ سه‌روه‌رییه‌كانی پیاو، جوامێرییه‌كانی پیاو، غیره‌تی پیاو ئه‌پارێزێت، به‌ڵام ئافره‌ت ڕیسوایه‌، زه‌لیله‌، جێگه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قه‌تڵ و عام بكرێت، بكوژرێت كاتێ‌ غیره‌تی پیاو، شه‌ره‌فی پیاو، سه‌روه‌ریی پیاو ناپارێزێت، لێره‌وه‌یه‌ ئافره‌ت ئه‌بێته‌ ڕه‌مزی عه‌یبه‌، پیرۆزیشی ده‌درێته‌ پاڵ.

 

،،

كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ئه‌گۆڕێت ئه‌بێت هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌ به‌شداری له‌و گۆڕانه‌دا بكات، چ ده‌سه‌ڵاتی ئاینی كه‌ له‌ (مه‌لا و مزگه‌وته‌كاندا) خۆی ئه‌نوێنێ، چ ده‌سه‌ڵاتی ڕۆشنبیری یان ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كه‌ له‌ حیزب و حوكمه‌تدا خۆی ئه‌بینێت، به‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌وجا ئه‌توانن دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی بگۆڕن.

 

 

دیبلۆماتیك: بۆ ئه‌وه‌ی شتێكی جوان بكرێت شتێكی پێشكه‌وتن خواز بكرێت به‌رامبه‌ر ئه‌م ململانێ‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌، به‌ تێڕوانینی تۆ ئه‌بێت چی بكرێت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئه‌وه‌ ئیشی چه‌ند ڕۆژێك نییه‌، تۆ كاتێك دێیت كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك، بونیادێ‌، كه‌لتورێك ئه‌گۆڕیت، ئه‌بێت زه‌مه‌نێكی دوورو درێژ و به‌رنامه‌یه‌كی وورد له‌ پشتیه‌وه‌ بێت.

ئه‌بێت به‌نمونه‌ ده‌زگاو دامه‌زراوه‌ی ئاینی، ڕۆشنبیری، سیاسی دامه‌زراوه‌ی خێزان هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌كتیڤ و چالاك بكه‌ی تا گۆڕانێكی كۆمه‌ڵایه‌تی، دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ بارێكه‌وه‌ بۆ بارێك، له‌ شێوازێكه‌وه‌ ئه‌گۆڕیت بۆ شێوازێَكی تر، ئیشێكی فه‌ردی نیه‌، كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ئه‌گۆڕێت ئه‌بێت هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌ به‌شداری له‌و گۆڕانه‌دا بكات، چ ده‌سه‌ڵاتی ئاینی كه‌ له‌ (مه‌لا و مزگه‌وته‌كاندا) خۆی ئه‌نوێنێ، چ ده‌سه‌ڵاتی ڕۆشنبیری یان ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كه‌ له‌ حیزب و حوكمه‌تدا خۆی ئه‌بینێت، به‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ ئه‌وجا ئه‌توانن دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی بگۆڕن، ئه‌وه‌ش پێویستی به‌پلان و به‌رنامه‌یه‌كی وورد و زه‌مه‌ن هه‌یه‌.

 

 

دیبلۆماتیك: هه‌ست ناكه‌یت ده‌سه‌ڵات و ئیسلامیه‌كان كێشه‌ی ئافره‌تیان به‌حیزبی و ئایدۆلۆژی كردبێت و دووریان خستبێته‌وه‌ له‌ هه‌قیقه‌تی كێشه‌كانی خۆیان، ئه‌مه‌ش زیاتر له‌ ده‌سته‌مۆبوونی ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان و ئافره‌تان به‌گشتی بۆ حیزبه‌كان و فكره‌كان به‌دیار ده‌كه‌وێت؟

 

 عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئه‌و ڕه‌خنه‌یه‌ی كه‌ ڕووبه‌ڕووی حیزبی سیاسی و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كوردی ئه‌بێته‌وه‌ به‌ عه‌لمانی و ئیسلامیه‌وه‌. به‌چه‌پ و ڕاسته‌وه‌، له‌مه‌ڕ ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان و ژنان و خوشكان، ڕووبه‌ڕووی هه‌مان ده‌سه‌ڵات ئه‌بێته‌وه‌ له‌مه‌ڕ هه‌موو ڕێكخراوه‌كان به‌ گشتی. واته‌ ئێمه‌ كاتێ‌ ڕه‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات ده‌گرین له‌ هه‌ڵوێست و میكانیزمی ئیشكردنی له‌گه‌ڵ ڕێكخراوه‌كان بابڵێین ڕێكخراوه‌كانی خوێندكاران و مامۆستایان ده‌گرین، هه‌مان ڕه‌خنه‌ ڕووبه‌ڕووی ئه‌بێته‌وه‌ له‌سه‌ر ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان، ته‌واوی ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان و خوێندكاران و مامۆستایان و پزیشكان و پارێزه‌ران، هه‌موو ئه‌مانه‌ درێژكراوه‌ی حیزبه‌ كوردییه‌كانن.

،،

له‌ناو حیزبی كوردیدا بڕیار به‌ده‌ست ئیسلامی بێت یان عه‌لمانی كێیه‌، بڕیار به‌ده‌ست پیاوه‌، نێره‌، بۆیه‌ ئه‌بینین هه‌میشه‌ له‌سه‌ركردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌وه‌، كۆمه‌ڵێك به‌رنامه‌و پیلان و نه‌خشه‌و بڕیار ده‌رده‌چێت پێویسته‌ ئه‌و ڕێكخراوانه‌ جێبه‌جێى بكه‌ن، بڕیاره‌كان بڕیاری پیاوه‌ به‌ڵام له‌ قاڵبێكی ژنانه‌دایه‌.

 

هه‌موومان ئه‌زانین هه‌موو حیزبێك له‌ناو خۆیا مه‌كته‌بی پیشه‌ییه‌كانی هه‌یه‌، به‌ناوی جۆراو جۆر ڕوون و ئاشكرایه‌ ئه‌م مه‌كته‌بانه‌ به‌شێكی دانه‌بڕاون له‌ جه‌سته‌ و ئۆرگانی حیزبه‌كه‌ی با بڵێین ئه‌م مه‌كته‌به‌یه‌ كه‌ ده‌ست ده‌گرێت به‌سه‌ر چالاكی ڕێكخراوه‌كاندا ڕێكخراوی خوێندكاران یان ئافره‌تان یان مامۆستایان یان هه‌ر هه‌موو درێژكراوه‌ی حیزبی كوردین.

 

 هه‌مووشمان باش ده‌زانین كه‌ له‌ناو حیزبی كوردیدا بڕیار به‌ده‌ست ئیسلامی بێت یان عه‌لمانی كێیه‌، بڕیار به‌ده‌ست پیاوه‌، نێره‌، بۆیه‌ ئه‌بینین هه‌میشه‌ له‌سه‌ركردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌وه‌، كۆمه‌ڵێك به‌رنامه‌و پیلان و نه‌خشه‌و بڕیار ده‌رده‌چێت پێویسته‌ ئه‌و ڕێكخراوانه‌ جێبه‌جێى بكه‌ن، بڕیاره‌كان بڕیاری پیاوه‌ به‌ڵام له‌ قاڵبێكی ژنانه‌دایه‌.

 

 گه‌وره‌ترین ڕه‌خنه‌ به‌رامبه‌ر ڕێكخراوی ئافره‌تان بوون به‌ به‌شێك له‌ حیزبی كوردی به‌ –ئیسلامی یان عه‌لمانی – گرنگترین شت بۆ ئه‌م ڕێكخراوانه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بیر له‌هه‌قیقه‌تی كێشه‌كانی ئافره‌تان بكه‌نه‌وه‌، بیرنه‌كاته‌وه‌ كه‌ چۆن حیزبه‌ سیاسیه‌كه‌م سه‌ربخه‌م بیرنه‌كاته‌وه‌ چۆن ئایدۆلۆجیا كه‌م سه‌ربخه‌م، ئافره‌تێكی ئیسلامی بیرئه‌كاته‌وه‌ چۆن ئایدۆلۆجیای ئیسلامی سه‌ربخات، ئافره‌تێكی عه‌لمانی به‌هه‌مان شێوه‌.

 

 ئافره‌تێك كه‌له‌ ناو حیزبێكدا بیرده‌كاته‌وه‌ چۆن پرۆژه‌ی حیزبه‌كه‌م سه‌ربخه‌م، ئه‌سڵی كێشه‌كه‌- كێشه‌ی ئافره‌ت- كه‌ چۆن ئافره‌ت سه‌ربخه‌م له‌بار ئه‌برێت و ون ئه‌بێت بۆیه‌ گرنگترین شتێك ئه‌وه‌یه‌ ئه‌مانه‌ بیربكه‌نه‌وه‌، ئافره‌ت پێویستی به‌ چییه‌؟ نه‌ك ئایدۆلۆژیاكه‌م حیزبه‌كه‌م پێویستی به‌ چییه‌؟ ڕێگایه‌ك بگرمه‌به‌ر تاكو بتوانم هه‌نگاوێك ئافره‌ت له‌ ئازادی له‌ سه‌ركه‌وتن و په‌روه‌رده‌یه‌كی دروست نزیك بكه‌مه‌وه‌، ئه‌م پرسیاره‌ له‌ ڕێكخراوه‌كاندا به‌تایبه‌ت ڕێكخراوی ئافره‌تان ونه‌، به‌ڵام بیرده‌كاته‌وه‌ چی پێوویسته‌ بۆ حیزبه‌كه‌م كه‌سب بكه‌م، چی پێویسته‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ئایدۆلۆجیایه‌ی من ئه‌بزوێنێت سه‌ری بخه‌م، به‌ڵام چی پێویسته‌ بیكه‌م بۆ ئه‌وه‌ی كێشه‌ی ئافره‌ت چاره‌سه‌رێكی دروستی بۆ بدۆزمه‌وه‌، له‌ناو ئه‌و ڕێكخراوانه‌دا بوونى نییه‌.

،،

ئه‌بێت ئافره‌ت ئینتیمای سیاسی بۆ هه‌ر كوێیه‌ك هه‌یه‌، ئیسلامی یان عه‌لمانی، دابنیشن و بیر بكه‌نه‌وه‌ له‌وه‌ی ئێمه‌ چی بكه‌ین بۆ ئافره‌تان و چی پێوویسته‌ بۆ ئافره‌ت بكرێت.

 

دیبلۆماتیك: ئایا ڕێكخراو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌حیزبه‌وه‌، ئه‌توانێت به‌نیوه‌ ناچڵیش بێت یا كه‌مێكیش بێت كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكه‌ن، ئه‌توانن ئیش بكه‌ن یان باوه‌ڕ به‌و ئیشه‌ ئه‌كرێت كه‌ ئه‌یكه‌ن؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: كه‌ ئه‌ڵێین ڕێكخراوی ئافره‌تان یان خوێندكاران یان هه‌رڕێكخراوێكی دیكه‌ ڕووبه‌ڕوی ڕه‌خنه‌ ئه‌بێتـه‌وه‌، ئه‌بێت به‌ وویژدانه‌وه‌ بڵێین مانایی ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ ئه‌م ڕێكخراوه‌ هیچی نه‌كردووه‌ یان هیچ هه‌نگاوێكی نه‌ناوه‌، به‌ڵام ئه‌و مه‌رام و مه‌به‌سته‌ی كه‌ ئه‌م ڕێكخراوه‌ له‌ پێناویا دروست بووه‌ وه‌ك پێویست جێ‌ به‌جێ‌ و ده‌سته‌به‌ری نه‌كردووه‌.

 

هه‌ر ڕێكخراوێك ته‌ماشای په‌یڕه‌و و پڕۆگرامی بكه‌ی كۆمه‌ڵێك مه‌بائیدی داڕشتووه‌. له‌وێشه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك ئامانجی دیاری كردووه‌، ئایا ئه‌م ڕێكخراوانه‌ چه‌ندێك له‌گه‌ڵ ئامانجی دروست بونیا یه‌ك ئه‌گرنه‌وه‌؟ ئایا هه‌ماهه‌نگی هه‌یه‌ له‌نێوان كاری ڕێكخراوه‌كه‌و ئامانجی دروست بوونیدا؟ كاتێ‌ كه‌ ڕێكخراوێك له‌ناو حیزبێكدا دروست ده‌بێت، ئه‌م حیزبه‌ پرۆژه‌یه‌كی سیاسی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌، ئایدۆلۆژیایه‌كی تایبه‌ت له‌ پشتیه‌وه‌ هه‌یه‌، تێڕوانینی ئه‌م حیزبه‌ له‌ ڕووی فكرییه‌وه‌، بۆ مرۆڤ كۆمه‌ڵگه‌ ئاین بۆ هه‌رشتێ‌ له‌ ڕێكخراوه‌كه‌دا ڕه‌نگ ده‌داته‌وه‌و هه‌میشه‌ چاره‌سه‌ره‌كانی له‌ پرۆژه‌ی حیزب و ئایدۆلۆژیایی حیزبه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت.

من ده‌ڵێم ئه‌بێت ئافره‌ت ئینتیمای سیاسی بۆ هه‌ر كوێیه‌ك هه‌یه‌، ئیسلامی یان عه‌لمانی، دابنیشن و بیر بكه‌نه‌وه‌ له‌وه‌ی ئێمه‌ چی بكه‌ین بۆ ئافره‌تان و چی پێوویسته‌ بۆ ئافره‌ت بكرێت.

 

 

دیبلۆماتیك: گوتاری ئاینی نه‌ك (ئایین خۆی) لای هه‌موو ڕه‌وته‌ ئاینیه‌كان(ئیسلامی) ی كوردستان گوتارێكه‌ باسی شتێك ئه‌كات كه‌ تینویه‌تی كێشه‌كانی ئافره‌ت ناشكێنێت، بۆنمونه‌ باسی زینده‌ به‌چاڵ ئه‌كات كه‌له‌م مه‌مله‌كه‌ت و سه‌رده‌مه‌دا نیه‌و نه‌بووه‌، مه‌به‌ستمه‌ بڵێم ئه‌بێت گوتاری ئاینی ئه‌مڕۆ چ ڕۆڵێك ببینێت؟ چی بڵێت؟ بۆ سوود مه‌ندبوون له‌مه‌ڕ كێشه‌كانی ئافره‌تان؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: سه‌ره‌تا له‌وانه‌یه‌ من پرسیاره‌كه‌م ئاوا قبوڵ نه‌بێت، بڵێم گوتاری ئاینی چونكه‌ ئه‌مڕۆ گوتارێك نییه‌ له‌مه‌یدانی ڕۆشنبیری كوردیدا ناوی گوتاری ئاینی بێت، گوتاری حیزبی سیاسی ئیسلامی هه‌یه‌، گوتاری موئه‌سه‌سه‌ی ئایینی ته‌قلیدی كه‌له‌ مه‌لاو مزگه‌وته‌كاندا خۆی نمایش ئه‌كات هه‌یه‌، به‌ڵام گوتارێكی ئیسلامی هاوبه‌ش، هێڵه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی دیاربێت، ئامانجه‌كانی دیار بێت زمانی ڕۆشن بێت له‌ كوردستانی من و تۆدا نییه‌، ئه‌مێنێته‌وه‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی ئایا حیزبی ئیسلامی كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان خاوه‌نی گوتارێكه‌، جۆرێك له‌ تێڕوانینی هه‌یه‌؟ ئایا ئه‌مانه‌ چۆن ئه‌ڕواننه‌ ئافره‌ت؟ ئه‌توانم بڵێم ئه‌وانیش گوتارێكی هاوبه‌ش له‌نێوانیاندا نییه‌.

 

 

دیبلۆماتیك: زیاتر مه‌به‌ستم گوتاری ئایینی مه‌لا(مامۆستایانی ئاینی) یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌سه‌ر ئاستی كوردستان؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: مه‌به‌ستت موئه‌سه‌سه‌ی ته‌قلیدی ئاینییه‌ له‌كوردستاندا؟

دیبلۆماتیك: به‌ڵێ‌.

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: دامه‌زراوه‌ی ته‌قلیدی ئایینی بابڵێین مه‌لاو مزگه‌وت له‌ كوردستااندا ئه‌ویش كاریگه‌ری حیزبه‌ سیاسیه‌كانی له‌سه‌ره‌، گوتاری سیاسی و پرۆژه‌ی حیزبه‌ سیاسیه‌كان، دیسان دزه‌ی كردووه‌ بۆ ناو مزگه‌وته‌كان، مه‌لایه‌كمان هه‌یه‌ ئیسلامیه‌، مه‌لایه‌كی تر عه‌لمانیه‌، مه‌لایه‌ك سه‌ر به‌فڵان حیزبه‌و یه‌كێكی تر سه‌ربه‌فڵان پێڕه‌.

 

ئه‌وانیش هه‌رهه‌مان درێژكراوه‌ن، چۆن ڕێكخراوێكی ئافره‌تان ئه‌بێت به‌درێژكراوه‌ی حیزب، مه‌لاو مزگه‌وته‌كانیش بوون به‌ درێژكراوه‌ی حیزبه‌ سیاسیه‌كان، ئه‌وه‌ ڕوونه‌ مه‌رجه‌عێكی ئایینی و ئیسلامی دیاری كراو نییه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، ئێمه‌ مه‌رجه‌عێكمان نیه‌ تا گوترێكی هه‌بێت، هه‌ڵوێستێكی تایبه‌تی خۆی هه‌بێت.

 

 

دیبلۆماتیك: بۆچی ده‌سه‌ڵاتی كوردی بیرناكاته‌وه‌ له‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ی ئاینی كه‌له‌مزگه‌وت و ئه‌وقاف دا خۆی ئه‌بینێته‌وه‌ به‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كان والێ‌ بكات كه‌ خزمه‌ت به‌ خێزان و ئافره‌ت و كێشه‌ی ئافره‌ت بكات؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ده‌سه‌ڵاتی كوردی ترسێكی گه‌وره‌ی له‌ئایین بۆ دروست بووه‌ ئه‌و پێی وایه‌ ئه‌گه‌ر خزمه‌ت به‌ مزگه‌وت بكات خزمه‌تی به‌ ئیسلامیه‌كان كردووه‌، بۆیه‌ به‌ هه‌موو جۆرێ‌ ده‌سه‌ڵاتی كوردی ئه‌یه‌وێت خه‌ڵكی له‌ مزگه‌وت دوور بخاته‌وه‌، چونكه‌ ئه‌و پێیوایه‌ كه‌ خه‌ڵكی ڕووبكاته‌ مزگه‌وت ڕووی له‌ ئیسلامیه‌كان كردووه‌، له‌ كاتێكدا وانییه‌ خه‌ڵكانێكی زۆر ڕوو له‌ مزگه‌وت ئه‌كه‌ن و له‌وانه‌یه‌ پرۆژه‌یه‌كی ئیسلامی یاخود حیزبێكی ئیسلامی قبوڵ نه‌بێت.

 

 

دیبلۆماتیك: له‌وانه‌یه‌ پشتی لێ‌ بێت یان ته‌نانه‌ت دژیشی بێت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: شایه‌ت هه‌ندێجار پشتیشی لێیبێت وه‌ك به‌ڕێزت ئه‌ڵێیت، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی كوردی ئاله‌م خاڵه‌دا به‌هه‌ڵه‌دا چووه‌، نه‌ك به‌رنامه‌ی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی كه‌ڵك له‌موئه‌سه‌سه‌ی مزگه‌وت وه‌ربگرێت به‌پێچه‌وانه‌وه‌، به‌رنامه‌ی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی له‌مزگه‌ت دوور بخاته‌وه‌ ئه‌مه‌ش له‌وێوه‌ نییه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتی كوردی ئه‌یه‌وێت جه‌نگێكی خوێناوی له‌گه‌ڵ خواو پێغه‌مبه‌رو قورئانا دروست بكات، نا، پێیوایه‌ ئه‌گه‌ر خه‌ڵكی ڕوو بكاته‌ مزگه‌وت، ئه‌م مزگه‌وته‌ له‌وانه‌یه‌ مه‌لایه‌كی ئیسلامی سیاسی تیابێت هه‌میشه‌ خوتبه‌كه‌ به‌و جۆره‌ بگه‌یه‌نێت به‌جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی كه‌له‌ خزمه‌تی حیزبه‌ سیاسیه‌كه‌ی و پرۆژه‌ سیاسیه‌كه‌ی خۆیدا بێت، ئالێره‌وه‌ جۆرێك له‌ترس به‌رامبه‌ر به‌ مزگه‌وت بۆ دروستبووه‌، چونكه‌ وا ئه‌زانێت ڕووكردنه‌ مزگه‌وت زیاد بوونی جه‌ماوه‌ری حیزبێكی سسیاسیی ئیسلامییه‌ كه‌ ئه‌وه‌ش هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌، ناشبێت حیزبی ئیسلامی سیاسی مزگه‌وت قۆرخ بكات له‌ پێناو پرۆژه‌ سیاسیه‌كانی خۆیدا، وه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی دژایه‌تی له‌گه‌ڵ مزگه‌وت و دامه‌زراوه‌ی مزگه‌وتدا دروست ده‌كات، ئایا ناتوانین له‌نێوان ئه‌م چه‌پ و ڕاسته‌دا مزگه‌وت به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان ته‌شكیل بده‌ین خزمه‌ت به‌ خێزان و مرۆڤ و ئافره‌ت بكات؟ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌توانین.

 

 

دیبلۆماتیك: ته‌وژمه‌ جیاوازه‌كانی كوردستان چۆن ئه‌ڕواننه‌ ئافره‌ت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: حه‌ز ئه‌كه‌م ئه‌وه‌ بڵێم كه‌ دوو ته‌وژم له‌كوردستاندا هه‌یه‌ ته‌وژمێكیان ئه‌یه‌وێت ئافره‌ت سیفه‌ته‌كانی پیاو له‌نێرێتی‌و زاڵێتی له‌ ئافره‌تاندا زیاد بكات، با بڵێین ته‌یاری ئیسلامی، په‌روه‌رده‌ی حیزبی ئیسلامی زۆربه‌ی به‌م جۆره‌یه‌، ئافره‌تێكی ڕه‌ق‌و نێرو زاڵ پێش كه‌ش به‌ كۆمه‌ڵگه‌ بكات، له‌ ئافره‌تی ئیسلامیدا ئه‌و حاڵه‌ته‌ ئه‌بینیت كه‌ له‌ پیاوه‌كان پیاو تره‌، به‌رامبه‌ر به‌مه‌ش ته‌وژمی عه‌لمانی له‌ كوردستندا ئه‌یه‌وێت ئافره‌تێك به‌ناوی ئازادییه‌وه‌ هه‌موو سنوره‌كانی به‌زاندبێت و تێپه‌ڕاندبێت دیسان ئه‌وه‌ پیاوه‌ به‌رنامه‌ی بۆ كێشاوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئافره‌ت بێته‌ ده‌ره‌وه‌و حه‌زه‌كانی خۆی له‌سه‌ر جه‌سته‌ی ئافره‌ت موماره‌سه‌ بكات، نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ مافێكی ڕاسته‌ قینه‌ی ئافره‌ت له‌ده‌ره‌وه‌ی خێزان بوونی هه‌بێت و ده‌سه‌ڵات(پیاو) بیه‌وێت زه‌مینه‌ بڕه‌خسێنێ و ئافره‌ت به‌مافه‌كانی خۆی بگه‌یه‌نێت.

 

 

دیبلۆماتیك: ڕێكخراووه‌كانی ژنان و خوشكان و ئافره‌تان ئه‌بێت ئه‌مڕۆ چی بكه‌ن، پێش ئه‌وه‌ی بڵێین چی بكه‌ن. نه‌هانه‌تی ئه‌م ڕێكخراوانه‌ له‌ چیدا ئه‌بینیت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ڕه‌نگه‌ ئێمه‌ نه‌توانین له‌ چاوپێكه‌وتنێكدا هه‌مو نه‌هامه‌تیه‌كان ده‌ست نیشان بكه‌ین، به‌شێك له‌نه‌هامه‌تیه‌كانی ئافره‌تان له‌ خود و زاتی ئافره‌ت خۆیدایه‌تی، تۆ ئه‌گه‌ر مرۆڤێك ته‌مه‌نێكی دوور و درێژ له‌ چوار چێوه‌ی دیوارێكدا دیل بكرێ ئه‌و مرۆڤه‌ كاتێ‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ناسروشتی مامه‌ڵه‌ ده‌كات له‌گه‌ڵ واقیعدا، چونكه‌ به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌(20)ساڵ له‌ به‌ندیخانه‌ كراوه‌، من ئافره‌تی كورد ئاوا ده‌بینم كه‌ باڵنده‌یه‌ك زه‌مه‌نێكی دوور و درێژ له‌قه‌فه‌س ده‌نرێت كاتێ‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ ئاسایی نافڕێت له‌وانه‌یه‌ له‌ جیاتی فڕین ڕه‌وت و قونه‌ بكات به‌سه‌ر زه‌ویدا. ئافره‌ه‌تی كورد ماوه‌یه‌كی دوور و درێژ له‌ چوار چێوه‌یه‌كی داخراودا ده‌سه‌ڵاتێكی تایبه‌ت زڵ بووه‌ به‌سه‌ریدا كه‌ ئێسته‌ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌ جۆره‌ ڕه‌وتێكی به‌رقه‌رار كردووه‌ زۆر ناسروشتی و نا ته‌با له‌گه‌ڵ ئافره‌ت و ماهیه‌تی ئافره‌تدا پێك دێته‌وه‌.

 

 

دیبلۆماتیك: ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌كه‌یشیدا چۆن ئه‌ڵێیت ده‌سه‌ڵاتێك به‌سه‌رویه‌تی؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئه‌وه‌ (كه‌و)ه‌كه‌ نی یه‌، ده‌رگای قه‌فه‌زی كردۆته‌وه‌و هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌، خاوه‌نی كه‌وه‌كه‌ یه‌ قه‌فه‌زی بۆ ئه‌كاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی جۆرێكیتر له‌سه‌ماو نمایشی بۆ بكات، له‌ده‌ره‌وه‌ جۆرێكیتر له‌ له‌زه‌تی لێ‌ ببینێت چۆن له‌زه‌تی لێ‌ ئه‌بینێت له‌ناو قه‌فه‌زه‌كه‌دا ئاواش له‌زه‌تی لێ‌ ئه‌بینێت له‌ده‌ره‌وه‌ی قه‌فه‌زه‌كه‌دا، چۆن ده‌سه‌ڵاتی خۆی له‌به‌ندیخانه‌دا به‌سه‌ر كه‌سێكدا سه‌پاندووه‌، ئاواش ده‌سه‌ڵاتی خۆی له‌ده‌ره‌وه‌ی به‌ندیخانه‌دا به‌سه‌ریدا زاڵ كردووه‌.

 

 

دیبلۆماتیك: له‌گه‌ڵ كۆی ئه‌م واقیعه‌ چی بكه‌ین؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئاماژه‌مان پێكرد به‌شێك له‌نه‌هامه‌تی ئافره‌ت له‌خود و زاتی ئافره‌ت خۆیدایه‌، خاڵێكی تریش ئاماژه‌ پێبكه‌ دابه‌شبوون و په‌رتبوونی ئه‌م ڕێكخراوانه‌یه‌. هه‌ركاتێ‌ كه‌بابه‌تێ‌ هه‌ڵوێسته‌یه‌ك دێته‌ به‌ره‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی ته‌واوی به‌ئافره‌ت و چاره‌نووسی ئافره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌، ئه‌بینی هه‌ڵوێستی جۆراو جۆر له‌مه‌ڕ ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌رده‌گیرێت، هه‌ر ڕێكخراوێك جۆرێك له‌ هه‌ڵوێستی هه‌یه‌، بۆ؟ چونكه‌ هه‌ر ڕێكخراوێك پرۆژه‌یه‌كی سیاسسی، ئایدۆلۆژی سیاسی، تایبه‌ت له‌پشتیه‌وه‌ هه‌یه‌، بۆیه‌ ڕێكخراوه‌كان باشترین شتێك كه‌ بیكه‌ن ئه‌وه‌یه‌ بتوانن هه‌موویان به‌یه‌كه‌وه‌، له‌جیاتی هه‌موو ئه‌و ڕێكخراوانه‌ كۆده‌نگیه‌ك دروست بكه‌ن، ڕێكخراوێكی هاوبه‌شی سه‌رتاسه‌ری پێكبهێنن، له‌جیاتی بیركردنه‌وه‌ له‌ كێشه‌ی حیزب و گرفته‌كانی حیزبه‌كانیان بیر بكه‌نه‌وه‌ له‌ كێشه‌ی ئافره‌ت و كێشه‌كانی ئافره‌تان خاڵێكی گرنگه‌ ئه‌مانه‌ بتوانن هه‌ر هه‌موویان له‌ ڕێكخراوێكی گشتیدا كۆمه‌ڵێك بڕیاری تایبه‌ت ده‌ربكه‌ن له‌مه‌ڕ ئافره‌ت و چاره‌نووسی ئافره‌ت، ئه‌گه‌ر ڕێكخراوێك پابه‌ند نه‌بوو به‌و په‌یڕه‌وو پڕۆگرامه‌وه‌ هه‌موویان نه‌فره‌تی خۆیانی به‌سه‌ردا بڕژێنن، ئایا تا ئێستا ڕێكخراوێكی سه‌رتاسه‌ری ئافره‌تان له‌كوردستانی من و تۆدا هه‌یه‌ كه‌ بیر له‌ كێشه‌كانی ئافره‌تان بكاته‌وه‌؟

    

   

دیبلۆماتیك: زۆربه‌ی ڕۆشنبیران كه‌ باسی ئافره‌ت ده‌كه‌ن ئه‌ڵێن هۆكاری سه‌ره‌كی كه‌لتوره‌ وایكردووه‌، كه‌ ئافره‌تان وابن به‌و ئاقاره‌دا بڕۆن كه‌ كێشه‌كانیان نه‌بینن، یان ده‌سته‌مۆ بن، تۆ پێتوایه‌ كه‌لتور وابێت؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: گومانی تێدا نییه‌، كه‌لتور ده‌سه‌ڵاتی خۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر هه‌ریه‌ك له‌ ئێمه‌، كه‌لتور یه‌عنی ئه‌و ڕۆشنبیرییه‌ زاڵه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه‌، به‌سه‌ر هه‌مووماندا ئه‌و به‌ندو باوو ته‌قالیده‌ی كه‌ هه‌موومان وابه‌سته‌ین پێوه‌ی، ئه‌و په‌روه‌رده‌ی كه‌خێزانه‌كان پێشكه‌شی ده‌كه‌ن ئه‌و هه‌ناوه‌ تایبه‌ته‌ی كۆمه‌ڵگه‌ هه‌موومان تیایا ئه‌ژین و تیایا گه‌وره‌ ئه‌بین، بمانه‌وێت یان نه‌مانه‌وێت ئه‌و منداڵه‌ی كه‌ لێره‌ له‌دایك ئه‌بێت – له‌م كوردستانه‌- مرۆڤێكی چه‌قۆ وه‌شێنی لێ‌ دروست ده‌بێت ئه‌گه‌ر له‌ناو واقیعێكی تردا بێت مرۆڤێكی زۆر هێوری لێ‌ ده‌رده‌چێت كه‌سێكی مرۆڤێكی تر لێ‌ به‌رهه‌م دێت، ئه‌ی بۆ لێره‌ چه‌قۆ وه‌شێن و پیاو كوژی لێ‌ ده‌رده‌چێت؟ ئه‌وه‌ كه‌لتورێك هه‌یه‌، ده‌سه‌ڵاتێك هه‌یه‌ په‌روه‌رده‌یه‌ك هه‌یه‌، له‌پشتیه‌وه‌ كه‌ ئه‌و منداڵه‌ به‌و جۆر گه‌وره‌ ئه‌كات، په‌روه‌رده‌ ئه‌كات دروست ئه‌كات. كه‌لتۆری كوردی و ده‌سه‌ڵاتی ڕۆشنبیری كوردی و به‌ندو باوی كۆمه‌ڵگای عه‌شایه‌ری كوردی كاریگه‌ری (نێگه‌تیڤی) سلبیی هه‌یه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت و كێشه‌كانی ئافره‌ت.

 

 

دیبلۆماتیك: ئایا مه‌سه‌له‌ی كه‌لتور بۆ ئافره‌ت ڕه‌هایه‌ یان ڕێژه‌ییه‌؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: تۆ ناتوانی دیارده‌یه‌كی نێگه‌تیڤ و سلبی له‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا، (ته‌نها) وابه‌سته‌ی یه‌ك هۆی بكه‌یت، هه‌میشه‌ كۆمه‌ڵێك هۆ كۆ ده‌بنه‌وه‌ ئه‌وجا دیارده‌یه‌ك درووست ده‌كه‌ن و ده‌یخولقێنن.. كاتێ‌ ئافره‌ت تووشی پاشكۆیه‌تی و دواكه‌وتن و پاسیڤ بوون ئه‌بێت تۆ ته‌نها بیبه‌ستیته‌وه‌ به‌ كه‌لتورێكه‌وه‌، كه‌لتور ته‌نها هۆكارێك نیه‌ له‌وانه‌یه‌ نه‌زانی ئافره‌ته‌كه‌ خۆشی، هه‌ڵوێستی ئافره‌ته‌كه‌ نه‌بوونی جورئه‌ت كاریگه‌ری هه‌بێت له‌و پاشكۆ بوون و دواكه‌وتن و پاسیڤ بوونه‌دا.

 

دیبلۆماتیك: زانكۆ شوێنی مه‌عریفه‌و زانست و زانیارییه‌، له‌وێ‌ خوێندكاره‌كان كه‌سێكی ترن، كاتێ‌ كه‌ كچێك له‌ ئاماده‌ییه‌وه‌ یان ناوه‌ندییه‌وه‌ له‌ ڕووی كۆمه‌ڵایه‌ته‌یه‌وه‌ له‌و شوێنه‌ی كه‌ لێیه‌تی به‌جۆرێكه‌، په‌یوه‌ستگه‌ری كلتوری كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌یه‌، به‌ڵام كه‌ ده‌چێته‌ زانكۆ ده‌گۆڕێت له‌ڕووی پۆشاك و هه‌ڵس و كه‌وت و ڕووخسارو ڕه‌فتاره‌وه‌، كه‌ ده‌چێته‌ ئه‌وێ‌ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ لێره‌ بووه‌ ئێستا ئه‌و كه‌سه‌ نییه‌؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی كه‌به‌سه‌ر ئافره‌تدا سه‌پاوه‌، هه‌موو ئه‌و ڕۆڵی شانۆگه‌رییه‌ی كه‌به‌سه‌ر ئافره‌تا دراوه‌، ئافره‌ت قه‌ناعه‌تی به‌كه‌مێكی كه‌می هه‌یه‌و پێی ڕازی نییه‌ ئه‌وه‌ ترسه‌ جۆرێك له‌نمایش به‌ ئافره‌ت ده‌كات، جۆرێك له‌ ته‌قالید به‌ ئافره‌ت قبوڵ ده‌كات.

،،

به‌مانایه‌كی تر ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی پیاو كه‌ به‌جۆرێك له‌ جۆره‌كان له‌ڕێگه‌یه‌كی تره‌وه‌ دزه‌ ئه‌كات و دێته‌وه‌ ناو ئافره‌ت ئه‌بێت ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ له‌سه‌ر خۆی لاواز بكات ته‌كانی زیاتر به‌خۆی بدات و چاكسازیه‌ك له‌ ڕه‌وشی ئافره‌تدا بێته‌ ئاراوه‌.

 

كاتێك به‌شێك له‌م ترسه‌ ئه‌ڕه‌وێته‌وه‌ و دوور ئه‌كه‌وێته‌وه‌ له‌ خێزان و چاوی باوك و برای لێون ئه‌بێت، چاوی شاری لێون ئه‌بێت، به‌شێك له‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی سه‌پاوه‌ به‌سه‌ریدا لاواز ده‌بێت. ئه‌و جا ئه‌كه‌وێته‌ نمایشكردنی هه‌قیقه‌تی خۆی، موماره‌سه‌كردنی حه‌زه‌كانی خۆی ده‌ربڕێ‌ ئه‌وه‌ی كه‌ قه‌ناعه‌تی پێیه‌تی، بۆیه‌ له‌ماوه‌ی ئه‌و چوار ساڵه‌ یان دووساڵه‌ی كه‌ له‌ زانكۆو په‌یمانگاكه‌دا ئه‌مێنێته‌وه‌ ئه‌گۆڕێت بۆ مرۆڤێكیتر.

 

 

 

دیبلۆماتیك: تێڕوانینێك هه‌یه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و واقیعه‌ی كه‌ ئه‌مڕۆ دروست بوه‌ بۆ ئافره‌ت. كه‌ ئافره‌تان خۆیان بۆ خۆیان دروستیان كردووه‌، وه‌ خۆشیان پێ‌ ی ڕازین وه‌ هه‌تا پێشی ڕازی بن تیا ئه‌مێننه‌وه‌.

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: ئێمه‌ ناتوانین بڵێین ئه‌و واقیعه‌ خۆیان دروستیان كردووه‌. به‌شێكی زۆری پیاو بۆی دروست كردوون، به‌ڵام به‌م واقیعه‌ ڕازیبووه‌ له‌وانه‌یه‌ قسه‌كه‌ تا ڕاده‌یه‌ك ڕاست بێت، ڕازیبوونی ئافره‌ت به‌و واقیعه‌ په‌كه‌وتنی ئافره‌ته‌، جۆرێكی تر له‌ شكستی ئافره‌ته‌.

 

 

دیبلۆماتیك: هه‌تا پێشی ڕازی بێت تیا ئه‌مێنێته‌وه‌؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: گومانت نه‌بێت، گه‌ر ئافره‌ت به‌و كه‌مه‌ به‌و واقیعه‌ ڕازی بێت كه‌ پیاو بۆی خولقاندووه‌، به‌و كه‌مه‌ ڕازی بێت كه‌ ئه‌مڕۆ له‌سه‌ریه‌تی، هه‌موو ڕازی بوونێك واته‌ وه‌ستان. هه‌موو ڕه‌خنه‌یه‌ك هه‌موو ناڕازییه‌ك واته‌ گۆڕان، ئه‌گه‌ر ئافره‌ت ئه‌یه‌وێت بگۆڕێت ئه‌بێت ڕه‌خنه‌بگرێت. گه‌ر ده‌یه‌وێ‌ واقعی خۆی بگۆڕێت له‌ بارێكی نێگه‌تیڤه‌وه‌ بۆ بارێكی پۆزه‌تیڤ ئه‌بێت ڕه‌خنه‌بگرێت، ناڕازی بێت، به‌مانایه‌كی تر ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی پیاو كه‌ به‌جۆرێك له‌ جۆره‌كان له‌ڕێگه‌یه‌كی تره‌وه‌ دزه‌ ئه‌كات و دێته‌وه‌ ناو ئافره‌ت ئه‌بێت ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ له‌سه‌ر خۆی لاواز بكات ته‌كانی زیاتر به‌خۆی بدات و چاكسازیه‌ك له‌ ڕه‌وشی ئافره‌تدا بێته‌ ئاراوه‌.

 

 

دیبلۆماتیك: ئێمه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كداین كه‌ هه‌مووی ماف خوراو و زوڵم لێكراوه‌ هه‌مووی گله‌یی هه‌یه‌ له‌یه‌كتری به‌ پیرو گه‌نج و منداڵ و ژن و هه‌رزه‌كارو هه‌موویه‌وه‌، گه‌وره‌ له‌ بچوك ژن له‌ پیاو بچوك له‌ گه‌وره‌و پیر له‌ گه‌نج و هه‌ركه‌س بگریت گله‌یی هه‌یه‌، به‌ڵام بۆچی مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت قوت و زه‌ق بووه‌ته‌وه‌؟

 

عه‌بدولكه‌ریم فه‌تاح: كاتێ‌ كه‌ ئێمه‌ دێینه‌ سه‌رئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ به‌رامبه‌ر به‌ ده‌سه‌ڵات سه‌رنج بده‌ین هه‌موومان ئه‌زانین ده‌سه‌ڵات، یه‌كسانی و دادپه‌روه‌رییه‌كی دروست و ته‌واوی به‌رامبه‌ر به‌ كۆمه‌ڵگه‌ ئه‌نجام نه‌داوه‌و نییه‌. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ واقعی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیداو ناداد په‌روه‌ری و یه‌كسانییه‌، له‌وانه‌یه‌ به‌ندو باوی قانوونی به‌ دروشمی جۆراو جۆر به‌تایبه‌ت له‌كاتی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا یه‌كسانی تێدا ئیقرار بكرێت و داد په‌روه‌ری دانی پیادابنرێت.

 

به‌ڵام له‌ واقیعدا یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ری كامڵ ونه‌. ئه‌و سته‌مه‌ی كه‌له‌ پیاوێك ئه‌كرێت له‌ئافره‌تێكیش ئه‌كرێت وه‌ك كۆمه‌ڵگه‌، به‌ڵام له‌ناو ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌ سته‌م لێكراوه‌دا به‌شی شێری سته‌مه‌كان به‌شی ئافره‌ته‌ وه‌ك ده‌سه‌ڵاتی سیاسی سته‌می له‌هه‌موومان كردووه‌. خێزان و باوك و براش مافێكی تری ئافره‌ت پێشێل ده‌كات و ده‌یخوات، ئافره‌ت دووجار مافی پێشێل ده‌كرێت.

 

 

author photo

تایبه‌ت به‌ دیپلۆماتیك