ڕۆژوو چه‌ندین گۆڕانكاری به‌سه‌ر جه‌سته‌دا دێنێت

ڕۆژوو چه‌ندین گۆڕانكاری به‌سه‌ر جه‌سته‌دا دێنێت

396 خوێندراوەتەوە

 له‌م ساڵانه‌ی دوایدا مانگی ڕه‌مه‌زان كه‌وتۆته‌ مانگه‌كانی هاوینه‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ كاته‌كانی ڕۆژ درێژتر بوون و پله‌كانی گه‌رماش به‌رزبوونه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ش واته‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ هه‌ندێك وڵاتی وه‌ك نه‌رویج كاتی ڕۆژوو بوون ده‌گاته‌ 20 سه‌عات له‌م ساڵدا. پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا ده‌كرێت ڕۆژوو سودی بۆ ته‌ندروستی ڕۆژووگران هه‌بێت؟ له‌م ڕاپۆرته‌دا وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ش ده‌ده‌ینه‌وه‌ و ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌كه‌ین كه‌ به‌هۆی ڕۆژووه‌وه‌ جه‌سته‌ چی به‌سه‌ردێت؟

یه‌كه‌م و دووه‌می ڕه‌مه‌زان قورسترین كاتی ڕۆژووگرانه‌ جه‌سته‌ی مرۆڤ له‌ ڕووی ته‌كنیكیه‌وه‌ تا سه‌عاتی هه‌شته‌م ناچێته‌ حاڵه‌تی ڕۆژووگرتنه‌وه‌، واته‌ دوای ئه‌م كاته‌ چیتر ڕیخۆڵه‌ پێكهاته‌ خۆراكیه‌كان هه‌ڵنامژێت، به‌ڵكو دوای ئه‌وه‌ جه‌سته‌مان پشت به‌ كلۆكۆزی خه‌زنكراوی ناو جگه‌ر و ماسولكه‌كان ده‌به‌ستێت بۆ وه‌رگرتنی وزه‌، دوای ته‌واو بوونی كلۆكۆزیش له‌ كاته‌كانی دیكه‌ی ڕۆژووگرتندا، ئه‌وا چه‌وری سه‌رچاوه‌ی دووه‌می وزه‌ی جه‌سته‌ ده‌بێت.

 

،،

نووسه‌ر: دوای سوتانی چه‌وری له‌كاتی ڕۆژووگرتندا، جه‌سته‌ ده‌ست ده‌كات به‌دابه‌زاندنی كێش.

 

 هه‌روه‌ها كاتێكیش جه‌سته‌ ده‌ست ده‌كات به‌ سوتانی چه‌وری، ئه‌وا كه‌سی ڕۆژووگر كێشی داده‌به‌زێت و ئاستی كۆلیسترۆڵ كه‌م ده‌كات، ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ توشبوون به‌ نه‌خۆشی شه‌كره‌ كه‌م ده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام هه‌ر كاتێك ڕێژه‌ی شه‌كر له‌ جه‌سته‌ كه‌م بووه‌وه‌، یان هه‌ست به‌ برسیایه‌تیه‌كی زۆر كرا، ئه‌و كات كه‌سه‌كه‌ هه‌ست به‌ لاوازی و سه‌رگێژبوون و سه‌ر ئێشه‌ ده‌كات، له‌وه‌شه‌ هه‌ست به‌ ڕشانه‌وه‌ بكات و هه‌ناسه‌دانی قورس ببێت.

 

 ئاگاداری وشك بوونه‌وه‌ به‌ له‌ ڕۆژانی 3 بۆ 7ی ڕه‌مه‌زان كاتێك جه‌سته‌ به‌ ڕۆژووگرتن ڕادێت، چه‌وری ده‌توێته‌وه‌ و ده‌بێت به‌ شه‌كر له‌ خوێندا، بۆیه‌ پێویسته‌ له‌ كاته‌كانی دوای ڕۆژوو شكاندن شله‌مه‌نی پێویست بخورێت، تاوه‌كو قه‌ره‌بووی كاتی ڕۆژووگرتن بكاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ نه‌كرێت ئه‌وا جه‌سته‌ وشك ده‌بێـته‌وه‌، بۆیه‌ خواردنه‌وه‌ی ئاو زۆر گرنگه‌ به‌ تایبه‌ت گه‌ر ڕه‌مه‌زان بكه‌وێـه‌ مانگه‌كانی هاوین و گه‌رماوه‌، هه‌روه‌ها گرنگیشه‌ ژه‌مه‌ خۆراكیه‌كان ڕێژه‌یه‌كی باش له‌ ( ووزه‌ی خۆراكی) تێدا بێت، وه‌ك كاربۆهیدرات چه‌ند جۆرێك له‌ چه‌وری.

 

ئه‌ندامانی ناوه‌وه‌ی مرۆڤ

 

 هه‌روه‌ها گرنگیشه‌ كه‌ ژه‌مه‌ خۆراكیه‌كی هاوسه‌نگ په‌یڕه‌و بكرێت له‌ ڕووی پێكهاته‌ی خۆراكیه‌وه‌، كه‌ له‌ناویاندا پرۆتین و خوێ و ئاو بوونی هه‌بێت. له‌ ڕۆژانی 8 بۆ 15ی ڕه‌مه‌زان جه‌سته‌ به‌ ڕۆژوو ڕادێت به‌ هاتنی قۆناغی سێیه‌می ڕۆژووگرتن جه‌سته‌ هه‌ست به‌ ئارامی ده‌كات،چونكه‌ له‌و كاته‌ به‌دواوه‌ جه‌سته‌ به‌ڕۆژوو ڕاهاتووه‌.

 له‌و باره‌یه‌وه‌ رازین مه‌هروف، ڕاوێژكاری هۆشداری له‌ پزیشكی چاودێری وورد له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئادینبرۆك له‌ كامبریدج،ئاماژه‌ به‌ چه‌ندین تایبه‌تمه‌ندی و گرنگی ڕۆژووگرتن ده‌كات و ده‌ڵێت:" له‌ ڕۆژانی ئاساییدا چه‌ندین كالۆری ده‌خۆین، كه‌ ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی جه‌سته‌ نه‌توانێت به‌ چه‌ندین كاری گرنگ هه‌ستێت، وه‌ك چاك كردنه‌وه‌ی خود." ده‌شڵێت:" رۆژووگرتن ئه‌مه‌ ڕاست ده‌كاته‌وه‌، به‌م شێوه‌یه‌ جه‌سته‌ هانده‌درێت كه‌ په‌نا بۆ چه‌ند كارێكی تری گرنگ به‌رێت، بۆیه‌ ڕۆژووگرتن چاك بوونه‌وه‌ له‌ نه‌خۆشیه‌كان ئاسان ده‌كات و ڕێگری له‌ هه‌وكردن و ڕێگری له‌ نه‌خۆشیه‌كانی تر ده‌كات.

 

خورما وه‌ك یه‌كێك له‌سه‌ره‌كیترین خواردنه‌كان، له‌كاتی به‌ربانگ كردنه‌وه‌دا

 

 " ڕزگاربوون له‌ ژه‌هراوی بوون له‌ ڕۆژانی 16 بۆ 30 مانگی ڕه‌مه‌زان له‌ نیوه‌ی كۆتایی مانگی ڕه‌مه‌زاندا، جه‌سته‌ به‌ ته‌واوه‌تی له‌گه‌ڵ ڕۆژوو گرتندا ڕادێت، بۆیه‌ كۆڵۆن و جگه‌ر و گورچیله‌ و پێست ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ خۆ ڕزگاركردن له‌ ماده‌ ژه‌هراوییه‌كانی ناو جه‌سته‌ و ده‌ریده‌ده‌نه‌ ده‌ره‌وه‌. مه‌هروف ده‌ڵێت:" له‌ ڕووی ته‌ندروستیه‌وه‌، ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ به‌ باشترین شێوه‌ كار ده‌كه‌ن، بیره‌وه‌ری و دیقه‌ت زۆر باش ده‌بن و ووزه‌ی پێویست به‌رده‌ست ده‌بێت.

 

 " ده‌شڵێت:" له‌ كاتی برسێتی ته‌واودا و دوای رۆژوو شكاندن،پێویست ناكات په‌نا بۆ پرۆتین به‌رین بۆ ئه‌وه‌ی وزه‌ی پێویستمان ده‌ست بكه‌وێت،به‌ڵكو ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ خۆیان وزه‌ په‌یدا ده‌كه‌ن." ئایا ڕۆژوو سودی بۆ ته‌ندروستی هه‌یه‌؟ له‌ وه‌ڵامدا رازین مه‌هروف، ڕاوێژكاری هۆشداری له‌ پزیشكی چاودێری وورد له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئادینبرۆك له‌ كامبریدج، ده‌ڵێت: به‌ڵێ، به‌ڵام به‌ مه‌رج.

 

،،

مه‌هروف: ڕه‌مه‌زان سود به‌جه‌سته‌ی مرۆڤ ده‌گه‌یه‌نێت، چهونكه‌ مرۆڤ گرنگی به‌خواردنی ته‌واووی خواردنه‌ جۆر به‌جۆره‌كان ده‌دات.

 

 

  ئه‌و پزیشكه‌ زیاتر ده‌دوێت و ده‌ڵێت:" بێگومان ڕۆژوو سود به‌ ته‌ندروستیمان ده‌گه‌یه‌نێت، چونكه‌ گرنگی ده‌ده‌ین به‌ خۆراكه‌ هه‌مه‌ جۆره‌كان، ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ رۆژووگرتن بۆ ماوه‌ی یه‌ك مانگ سودێكی زۆر به‌ جه‌سته‌مان ده‌گه‌یه‌نێت، به‌ڵام ڕێنمایی كه‌س ناكه‌ین چه‌ند مانگێك له‌سه‌ر یه‌ك به‌ڕۆژوو ببێت،چونكه‌ جه‌سته‌ له‌ دوای مانگی ڕه‌مه‌زان چیتر چه‌وری ناكات به‌ ووزه‌،بۆیه‌ ڕۆژووگرتن دوای ڕه‌مه‌زان بۆ دابه‌زینی كێش بژارده‌یه‌كی باش نیه‌،چونكه‌ جه‌سته‌ چه‌وری تێدا نه‌ماوه‌ و كه‌سی ڕۆژووگر هه‌ست به‌ برسێتی ته‌واو ده‌كات.

 

 

مانگی ڕه‌مه‌زان

 

 " مه‌هروف ده‌ڵێت: دوای ڕه‌مه‌زان ڕۆژووگرتنی پچڕ پچڕ پێویسته‌، یان په‌یڕه‌وی سیسته‌می خۆراكی 2:5 بكرێت،( واته‌ له‌ هه‌فته‌یه‌كدا دوو ڕۆژ به‌ ڕۆژوو ببین) ئه‌مه‌ زۆر باشتره‌ له‌وه‌ی مانگێك به‌ ته‌واوی به‌ڕۆژوو ببین. له‌ كۆتایشدا ئه‌و پزیشكه‌ پسپۆڕه‌ ده‌ڵێت: پێویسته‌ له‌ ڕه‌مه‌زاندا به‌ڕۆژوو ببیت، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی ڕاست بێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ نوێ ببنه‌وه‌ و وزه‌ی پێویست بۆ جه‌سته‌ په‌یدا بكه‌ن، هه‌روه‌ها چانسێكی باشیشه‌ بۆ دابه‌زینی كێش.

 

author photo

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی

ئەزمونی پێنج ساڵ کاری ڕۆژنامەوانی و وەرگێڕان