له‌ یادى وه‌فاتیدا، به‌سه‌رهاتێك له‌زارى مه‌لا عه‌لى برایه‌وه‌

5/12/ یادى كۆچى دواى مامۆستا مه‌لا عوسمان عه‌بدولعه‌زیز

له‌ یادى وه‌فاتیدا، به‌سه‌رهاتێك له‌زارى مه‌لا عه‌لى برایه‌وه‌

385 خوێندراوەتەوە

له‌گێڕانه‌وه‌یه‌كدا، مه‌لا عه‌لى عه‌بدولعه‌زیز براى مه‌لا عوسمان عه‌بدولعه‌زیز، (هه‌ردووكیان وه‌فاتیان كردووه‌) باس له‌ به‌سه‌رهاتێكى نێوان خۆى و براكه‌ى ده‌كات كه‌ له‌كاتى كۆچكردنیان بۆ ئێران توشى چ ناره‌حه‌تییه‌ك بوون.!

 

،،

 نانى ره‌ق و ئاوى پێكه‌وه‌ ده‌خواردو ئه‌یفه‌رموو: (الحمدالله‌)

 

ده‌قى گێڕانه‌وه‌كه‌:

له‌هیجرەتا صەبری کاکه (عثمان) م لە هەموومان زیاتر بوو، چونكە سەرەڕای ڕێگای دوور و پڕ لە مەترسی، ئێمە فریا نەكەوتین خواردن لەگەڵ خۆمان بەرین، تەیارەش بە سەرمانەوە بوو..

لە ڕەمەزاندا هیجرەتمان كرد( له‌هه‌ڵه‌بجه‌وه‌ به‌ره‌و ئێران) كە ڕۆژ بووەوە ئێمە بێ‌ نان و ئاو ماینه‌وه‌، حاڵمان زۆر پەرێشان بو .. هیچ خواردن نەبو بیخۆین چەند قەراغە نانێكی ڕەقیان پەیدا كردو لەگەڵ ئاوا هێنایان بۆکاکه عثمان م.

هه‌ردوو رابه‌رى كۆچكردووى بزووتنه‌وه‌ى ئیسلامى

 نانەكەی بە بەرد ورد ئەكرد و ئاوی بەسەردا ئەخواردەوە ئەی فەرموو (الحمدلله) منیش ووتم: بێ‌ قەزابی ئەمە كاتی (انا لله وانا الیە راجعون)ە!

فەرمووی: من ئەڵێم (الحمدلله) لەبەر ئەوە لەسەر دینی خوا وەك پێغەمبەر و یارانی هیجرەتمان كردوە و دیفاع لە دینی خۆمان ئەكەین، ئەڵێم (الحمدالله) چونكە بۆم قوت ئەچێ‌ و ئاویشم دەست ئەكەوێ‌، ئەڵێم (الحمدلله) زاڵم نین و مەزڵومین.

،،

ئه‌گه‌ر پێغه‌مبه‌ر لێره‌بوایه‌، هه‌رشتێكى بكردایه‌ت ئێمه‌ش ئه‌وه‌مان ده‌كرد.

فه‌رمووشی: ڕێگەكەشمان ڕێگەی جیهادە و گاڵتە نییە. . مامۆستا كەڵە پیاو بوو بە گوێرەی سیرەت ئەڕۆیشت لەو مەسافانەدا پشوومان ئەدا دائەنیشت ئەیفەرموو: ئەگەر پێغەمبەر لێرە بوایە ئێستا چی دەكرد (ئێمەش وا دەكەین).

 

ئیسلام بە جیهاد و چەك نەبێت چۆن سەردەكەوێت.. هیجرەتمان كرد ئیقتدامان كرد بە پێغەمبەر لە هەمان كاتدا عەینی موئامەرە لە ئێمەش كرا و قەرار بوو لە بەیانیدا جەیش بێت دەست گیرمان كات...

هه‌روه‌ها ئه‌یفه‌رموو: مەسەلەی جیهاد بەڕای من ئەوەیە كە ئادەمیزاد لەگەڵ سیرەتی پێغەمبەر دا بژی و دوای ئەو بكەوێ‌ (قل ان كنتم تحبون الله فاتبعونی یحببكم الله و یغفر لكم ذنوبكم). كافران كاتێ‌ زانیان پێغەمبەر لەشكر تەشكیل دەكا و قوەت دروست دەكات... جیهاد ئەكات... دەعوەی ئیسلامی ئەكات لە هەموو لایەكەوە ئەحزاب پەلاماریان داو وویستیان ئیبادەی بكەن.

،،

مه‌لا عوسمان:

هه‌ركه‌سێك شوێنى پێغه‌مبه‌ر نه‌كه‌وێت، لێى تێنه‌گه‌شتووه‌.

 ئەمانە هەموو ئەو ڕێگایانەن كە پێغەمبەری خوا پیا ڕۆشتووە.. هەر كەسێك سەرنجی سیرەتی پێغەمبەر بدات ولێی تێ‌ بگات ناتوانێ‌ دانیشێت,.. جا ئەو كەسانەی چاو لەو پێغەمبەرە گەورەیە نەكەن, یان بێ‌ توانا و لاوازن و نەبوونەتە سەر مەشقی مسوڵمانان یان وەكو پێویست لە كیتاب و سوننە نەگەیشتون.

 

كورته‌یه‌ك له‌ ژیانى مامۆستا مه‌لا عوسمان


مامۆستا عوسمان، كوڕی مه‌لا عه‌بدولعه‌زیز محه‌مه‌ده‌ و ساڵی 1922 له‌ گوندی (پریس)ی سه‌ربه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ له‌دایكبووه‌ وباوكی زانایه‌كی ناوداری سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی بووه‌.


سه‌ره‌تا لای باوكی، (مامۆستا مه‌لا عه‌زیزی پریس), ده‌ستی به‌خوێندنی زانسته‌ ئیسلامییه‌كان كردووه‌ هه‌روه‌ها لای مامۆستا مه‌لا ساڵحی گه‌وره‌ وانه‌ی خوێندووه‌.
له‌سه‌رده‌ستی باوكیشی بڕوانامه‌ی زانستیی وه‌رگرتووه‌.


مامۆستا، ساڵی 1954 چووه‌ته‌ ڕیزی برایانی مسوڵمانه‌وه‌، له‌ ڕه‌مه‌زانی 1959 به‌ بڕیاری عه‌بدولكه‌ریم قاسم،له‌گه‌ڵ مه‌لا ساڵحی گه‌وره‌ و مامۆستا مه‌لا عومه‌ری برای،
ده‌ستگیر ده‌كرێن و دوور ده‌خرێنه‌وه‌ بۆ ناسریه‌.


ساڵی 1960 وه‌ك نوێنه‌ری خه‌ڵكی كوردستان، به‌شداریی كۆنگره‌ی ئیسلامیی كردووه‌ له‌ به‌غدا، كه‌ له‌و كۆنگره‌یه‌دا حزبی ئیسلامیی عێراق ڕاگه‌یه‌نرا، وتاری خه‌ڵكی كوردستانی له‌وێ خوێندووه‌ته‌وه‌.


له‌سه‌رده‌می شۆڕشی ئه‌یلوولدا مامۆستا مه‌لا عوسمان، به‌ هاوكاریی و یاوه‌ری كۆمه‌ڵێك له‌ مامۆستایانی ئایینی، یه‌كێتیی زانایانی ئایینی ئیسلامیی كوردستانی دامه‌زراند. شۆڕشی ئه‌وكاتی كوردستانیش پێشوازیی لێ ده‌كات.


ساڵی 1976 له‌لایه‌ن ڕژێمی ئه‌وسای ده‌وڵه‌تی عێراقه‌وه‌، مامۆستا ده‌ستگیر ده‌كرێت و دوور ده‌خرێته‌وه‌ بۆ سه‌ماوه‌. ساڵی 1979 كه‌ مامۆستا (سدیق عه‌بدولعه‌زیز)ی برابچووكی، كاری ڕێكخستنی ئیسلامیی دروستده‌كاته‌وه‌، پشتگیریی ده‌كات.


ساڵی 1985 پڕۆژه‌ی یه‌كگرتنه‌وه‌ی دوو ڕێكخستنی برایان،كه‌ ڕێكخستنی كوردستان و ڕێكخستنی ناوه‌ڕاستی عێراق بوو، زه‌مینه‌سازیی بۆ ده‌كرێت و یه‌كگرتنه‌وه‌كه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت، مامۆستا مه‌لا عوسمان ده‌بێته‌ ڕابه‌ری ئه‌و كاره‌.


پاش ڕاپه‌ڕینه‌كه‌ی 13ی ئایاری 1987ی ده‌ڤه‌ری شاره‌زوور، كه‌ له‌ سه‌یدسادق و هه‌ڵه‌بجه‌ و هه‌ورامان سه‌ری هه‌ڵدا، به‌ یاوه‌ری كۆمه‌ڵێك له‌ زانایان بڕیاری جیهادیان ده‌ركرد.


ئه‌و كات بزووتنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی ئیسلامیی له‌كوردستان، كه‌ مامۆستا شێخ عه‌بدولله‌تیف به‌رزنجی ڕابه‌ری گشتیی بوو، پێشوازییان له‌ زانایانی هه‌ڵه‌بجه‌ و هه‌ورامان كرد، له‌ كۆبوونه‌ویه‌كی گشتییدا دوو بڕیاریان ده‌ركرد.


یه‌كه‌م: لابردنی وشه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ بزووتنه‌وه‌كه‌وه‌.
دووه‌م: له‌سه‌ر پێشنیازی مامۆستا شێخ عه‌بدولله‌تیف مامۆستا مه‌لا عوسمان بوو به‌ ڕابه‌ری گشتی. بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامیی له‌و قۆناغه‌دا هاته‌بوون.


بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامیی له‌كوردستان/عێراق، خه‌باتی چه‌كداریی دژی ڕژێمی به‌عس فراوانتر كرد، چه‌ندان داستان و نه‌به‌ردییان دژی به‌عس ئه‌نجام دا، مامۆستا ڕۆڵی به‌رچاوی هه‌بوو له‌ گه‌شه‌ی بزووتنه‌وه‌كه‌.


به‌شداریی ڕاپه‌ڕینه‌كه‌ی 1991ی گه‌له‌كه‌مانیان كردووه‌. ساڵی 1992 له‌ یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستاندا، كاندید بوو بۆ پۆستی ڕابه‌ری بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازیی كوردستان.

ناوى كاندیده‌كانى ساڵى 1992

 تا ساڵی 1998 ڕابه‌ری گشتی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی بوو. ڕۆژی 12/5/1999 له‌ سووریا به‌نه‌خۆشی كۆچی دوایی كرد. ته‌رمه‌كه‌ی به‌شكۆمه‌ندییه‌كی گه‌وره‌وه‌ گه‌ڕێنرایه‌وه‌ كوردستان، ڕۆژی 14/5/1999 له‌ شاری هه‌ڵه‌بجه‌ به‌خاك سپێدرا.

 


مامۆستا مه‌لا عوسمان له‌ ڕۆژی 13/5/1987، هیجره‌تی كرد بۆ چیاكان و شاری هه‌ڵه‌بجه‌ی به‌جێهێشت، له‌ 14/5/1999 به‌یه‌كجاریی گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ئامێزی هه‌ڵه‌بجه‌.

 

author photo

تایبه‌ت به‌ دیپلۆماتیك