هنری كیسنجەر: دەنگی تەقەی جەنگی جیهانی سێهەم دێ

هنری كیسنجەر: دەنگی تەقەی جەنگی جیهانی سێهەم دێ

1176 خوێندراوەتەوە

 دەنگی تەقەی جەنگی جیهانی سێهەم لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبیسترێت، بەڵام كەڕەكان خۆیان بێئاگا كردووەو نایبیستن، ئەمە بەشێكە لە وتارە بەناوبانگەكەی هنری كسینجەری وەزیری پێشوتری دەرەوەی ئەمەریكا كەلە ٢٠١٥/١٠/١٦ لە ڕۆژنامەی وۆل ستریت جۆرناڵدا بڵاوی كردەوە لە ژێر ناونیشانی ( ڕێگاكانی ڕێگریكردن لە هەرەسهێنانی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست).

 

،،

كسینجه‌ر: جه‌نگی جیهانی سێیه‌م، به‌لێدانی ئێران ده‌سپێده‌كات،به‌ره‌ی یه‌كه‌م ئه‌مریكا سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ره‌ی به‌رامبه‌ریش ڕوسیا و چین.

 

 

 لە وتارەكەدا كسینجەر دەڵێ سەرەتای جەنگی جیهانی سێیەم بە لێدانی ئێران دەستپێدەكات و لە نێوان دوو بەرەدا دەبێت، كە بەرەیەكیان چین و ڕوسیا سەرۆكایەتی دەكەن و بەرەی دووەم بەسەرۆكایەتی ئەمەریكا و ناتۆ و ئیسرائیلە، كە لە جەنگەكەدا دەیان ملیۆن كەس دەبنە قوربانی بەهۆی پێشكەوتووێی چەكەكان و فراوانی جەنگەكەوە.

 

،،

نووسه‌ر: جه‌نگی جیهانی سێیه‌م له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌بێت، و له‌كۆتایشدا به‌ره‌ی ئه‌مریكا سه‌رده‌كه‌وێت.

 

 

 هەروەها كیسنجەر دەڵێ هۆكاری دەستپێكردنی جەنگەكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە بۆ چەند هۆكارێك دەگەڕێتەوە كە ئەوانیش بریتین لە ( ململانێی نەتەوەی و ئاینی و مەزهەبی و زیادبونی دەسەڵاتی سیستەمە دیكتاتۆرییەكان و زوڵم و چەوساندنەوەی هاوڵاتیانی ڕۆژهەڵاتە) كە ئەمە وا دەكات جەنگەكە فراوانتر و گەرمتر بكەن، چونكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست سیستەمێكی سیاسی سەربەخۆی نیشتمانی دیموكراسی نییە كە بتوانن پشت بە گەلەكانیان ببەستن و خۆیان لەجەنگ بەدوربگرن.

 لە سەر دەرئەنجامەكانی جەنگەكە كیسنجەر دەڵی ( لە كۆتای جەنگەكەدا ئەوەی سەر دەكەوێت تەنها ئەمەریكا و ئیسرائیلەو سنورەكان گۆڕانكاری گەورەیان بەسەر دادێت و ئیسرائیل دەست بەسەر ٧ وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دەوڵەمەند بەنەوتدا دەگرێت و ئەمەریكاش سیستەمێكی نوێی تاك جەمسەری لە جیهاندا دادەمەزرێنێت كە تەنها یەك هێز حوكمی دەكات و بەڕێوەی دەبات ئەویش ئەمەریكایە).

  هنری كیسنجەر لە ساڵی ١٩٢٣ لە كۆماری ڤایمار ( ئەڵمانیای ئێستا) لە هەرێمی باڤاریا لە خێزانێكی جولەكەی ئەڵمانی لەدایك بووەو یەكێكە لە ڕزگاربوانی دەستی نازییەکان و هەڵهاتووە بۆ ئەمەریكا و ڕەگەزنامەی ئەمەریكی وەرگرتووە، لەساڵی ١٩٦٩ تا ساڵی ١٩٧٥ ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی ئەمەریكا بووەو لەساڵی ١٩٧٣ تا ساڵی ١٩٧٧ وەزیری دەروەی ئەمەریكا بووەو بەیەكێك لە دیارترین كەسایەتیە سیاسی و دبلۆماسیەكان لەسەر ئاستی جیهان دادەنرێت و خاوەنی قوتابخانەیەكی تایبەتە لە زانستی سیاسەت و پەیوەندیە نێودەوڵەتیەكاندا.

  بەڵام كورد یادگاری و مێژوویەكی خراپی لەگەڵ كیسنجەردا هەیە، چونكە كیسنجەر ئەندازیاری ڕێكەوتنامەی جەزائیر و كۆتایهێنان بە شۆڕشی كوردبوو لەساڵی١٩٧٥، لە ساڵی ١٩٦٩ لە دوای دەستبەركاربوونی وەك ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی و بەهاوكاری ئیسرائیل ڕۆڵێكی گرنگی گێڕا لە بڕینی هاوكاریێەكانی ئەمەریكا بۆ كورد، چونكە لەوكاتەدا كورد چووە دانوسان لەگەڵ ڕژێمی عێراقدا، هەروەهاچەندین وتەو لێدوانی دژ بەكوردی هەیە لەوانە دەڵێ (كورد جەنگاوەری بێمێشكن ( بێ عەقڵن) و دەتوانی تەنها بۆشەڕ بەكاریان بێنیت.

 تێبینی: ئەم وتارەی كیسنجر پێش هاتنە سەر دەسەڵاتی ترەمپ نوسراوەو كیسنجر بەوە ناسراوە چەندین لێكدانەوە و پیشبینی وەك خۆی هاتوە دی، بەڵام ئەم وتارەی بەڕای من جۆرێك لە زیادە ڕەوی و گەورە كردنی كێشەكانی تێدایە.

 

author photo

لێكۆڵەر لە ناوەندی ئیمارات بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی