بۆچی ناوچەی ڕاجۆ بەلای توركیاوە گرنگە؟

بۆچی ناوچەی ڕاجۆ بەلای توركیاوە گرنگە؟

2292 خوێندراوەتەوە


راجۆ ناوچەیەكی ستراتیژی رۆژئاوای كوردستانەو لە ڕووی كارگێڕییەوە سەر بە كانتۆنی عەفرینە، دەكەوێتە ئەوپەڕی باكوریەوە، بە بوونی چیای هەمەجۆرو دەشتایی‌و گرد لە ناوچەكانی تر جیا دەكرێتەوە.


ڕاجۆ لە ڕووی سەربازی و ئابووری و بازرگانییەوە ناوچەیەكی ستراتیژی گرنگە، بەهۆی سروشتی ناوچەكەو بەرگریەوە سوپای توركیاو گروپە چەكدارەكان تاكو ئێستا نەیانتوانیوە كۆنتڕۆڵی بكەن.

،،

بەپێی ئاماری سەرژمێری 2004 ژمارەی دانیشتوانی راجۆ 22000 كەسە، بەڵام دوای شۆرشی رۆژئاوا لە تەموزی 2012 و بەهۆی هاتنی ئاوارەكان لە ناوچەكانی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە و شاری حەلەب بۆ راجۆ، لە ساڵی 2013 ژمارەی دانیشتوانی بۆ 350 هەزار كەس بەرزبوەوە.

 

هەڵكەوتەی شوێن‌و جوگرافیا

راجۆ بە دووری 30 كم دەكەوێتە باكوری رۆژئاوای عەفرین، لە ئاستی ڕووی دەریاوە 590 مەتر بەرزەو رووبەرەكەی زیاتر لە 300 كیلۆمەتری دووجایە.
لە باكورەوە هاوسنورە لەگەڵ باكوری كوردستان، لە رۆژئاواوە هەرێمی هاتای توركیا هاوسنوریەتی، لە ڕۆژهەڵاتەوە ناحیەی بلبلەو لە باشوریش هەردوو ناحیەی شیەو ماباتە دەوری داوە.


راجۆ بەرەو رۆژئاواو بە ئاراستەی دەشتی بالیا درێژ دەبێتەوە، كە درێژكراوەی دەشتی هەمقیە، و لە باشوریشەوە دەگاتە بەرزیەكانی چیای توروس، لەم بەرزیانەدا دەریای ڕەش هەڵدەقوڵێت، هاوكات دەشبێتە هێڵی جیاكەرەوەی راجۆ لەگەڵ هەرێمی هاتای توركیا، هاوكات ئەم بەرزایانە بە درێژكراوەی زنجیرە چیاكانی كاورداغ دادەنرێت.


راجۆ بە چەندین چیای ستراتیژی دەورا دراوە كە گرنگترینیان (kevireke) و و چیای (mehe) و گردی (hopka) یە، هەروەها خاوەنی دۆڵی ساری سینەو دەشتی شادیاو سوركەیە.

ژمارەی دانیشتوان

بەپێی ئاماری سەرژمێری 2004 ژمارەی دانیشتوانی راجۆ 22000 كەسە، بەڵام دوای شۆرشی رۆژئاوا لە تەموزی 2012 و بەهۆی هاتنی ئاوارەكان لە ناوچەكانی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە و شاری حەلەب بۆ راجۆ، لە ساڵی 2013 ژمارەی دانیشتوانی بۆ 350 هەزار كەس بەرزبوەوە.


ناوچەی راجۆ 35 گوند لە خۆ دەگرێت، هەروەها بەپێی كارگێری نوێی ناوچەكە لە سالی 2014دا ناحیەی بلبلەش خرایە سەر راجۆ.

 

گرنگی ئابوری و بازرگانی

شەقامی سەرەكی ( شەقامی بازاڕ) بە سەنتەری چالاكی بازرگانی و ئابووری ناوچەی ڕاجۆ هەژمار دەكرێت، لەم ناوچەیەدا چەندین شوێنی گرنگی بازرگانی هەیە كە كاری جوملەو تاكیش دەكەن، هەروەها شوێنێكی پیشەسازیە و چەندین شوێنی چاك كردنەوەی ئامێرە هەمە جۆرەكانی تێدایە، ئەم شوێنە وەك هەفتە بازار وایەو رۆژانی شەممە قەرەباڵغترین رۆژی بازارەكەیە، دامەزراندنی ئەم ناوچە پیشەسازی‌و بازرگانییە دەگەرێتەوە بۆ ساڵانی سییەكانی سەدەی ڕابردوو.


راجۆ وێستگەی شەمەندەفەری پێدا تێدەپەڕێت كە هێڵی راجۆ – مەیدان ئەكبسە یە، لەم دوایانەشدا ناوچەیەكی پیشەسای گەورەتری تێدا كرایەوە.

،،

راجۆ ناوچەیەكی گرنگە بۆ پەرینەوەو هاتوچۆكۆدنی چەكدارانی گروپە توندرەوەكان، بۆیە توركیا دەیەوێت ئەم شوێنە بكاتە ناوچەیەكی ئارام بۆیان، تا بە ئاسانی بتوانن لە نێوان جرابلس و ئەلبا و ئیعزاز هاتووچۆ بكەن و بگەنە شاری ئیدلب لە ناوچەی عەفرین

 

گرنگی راجۆ بۆ سوپای توركیا
بە سەیركردنی ناوچەی راجۆ كە چەندین چیا و گردو دەشتی فراوان لە خۆ دەگرێت، بۆمان دەردەكەوێت كۆنترۆڵكردنی ئەم ناوچەیە، واتە دەستگرتن بەسەر ناوچەیەكی فراواندا، بەتایبەت ماباتاو بلبلە كە بەسەر ڕاجۆدا دەڕوانن، هەروەها گردەكانی راجۆ و بەرزایەكانی هاوسنوری هەرێمی هاتای توركیان، بۆیە ئەم ناوچەیە بۆتە شوێنێكی گرنگ و ستراتیژ بۆ توركیا.


هەروەها لەبەرئەمەشە گروپە توندڕەوەكانی سەر بە توركیا لە 20 ی كانوونی دووەمی ئەمساڵەوە چەندین جار هەوڵیانداوە دزە بكەنە ناوچەی ڕاجۆ زۆرینەی هەوڵەكانیشیان لە گوندی عداما (Edema) بووە كە 11 كیلۆ مەتر لە سەنتەری شارەكەوە دوورە، هەروەها بەردەوام بە بۆردومانی خەستی ناوچەكە ویستویانە كۆنترۆلی بكەن، ئەمە سەرەرای ئەوەی لە میحوەرەكانی گوندەكانی بلبلە و گوندی عداما و خەلیل و ناحیەی شیە شەرو پێكدادانی سەخت بەردەوامی هەبوو.
لایەنێكی تری گرنگی ئەم ناوچەیە ئەوەیە كە ناوچەیەكی گرنگە بۆ پەرینەوەو هاتوچۆكۆدنی چەكدارانی گروپە توندرەوەكان، بۆیە توركیا دەیەوێت ئەم شوێنە بكاتە ناوچەیەكی ئارام بۆیان، تا بە ئاسانی بتوانن لە نێوان جرابلس و ئەلبا و ئیعزاز هاتووچۆ بكەن و بگەنە شاری ئیدلب لە ناوچەی عەفرین.

 

،،

سەرەرای ئەوەی سوپای توركیا لە5ی ئەم مانگەدا كۆنترۆڵ كردنی راجۆی ڕاگەیاند، بەڵام هەسەدە ڕەتی كردوە كە راجۆ كۆنترۆڵ كرابێت، بەڵكو ئاشكرای كرد كە ناوچەیەكی كەمی لەلایەن سوپای ئازادەوە كۆنترۆڵ كراوە و شەرو پێكدادان بەردەوامی هەیە.

 

بۆچی سوپای توركیا ناتوانێت راجۆ كۆنترۆڵ بكات؟

سەرەڕای ئەوەی سوپای توركیا و چەكدارانی گروپە توندرەوەكان بە چەكی پێشكەوتوو و هێزی زۆرەوە هەوڵی كۆنترۆڵ كردنی ئەم ناوچەیە دەدەن، بەڵان ناتوانن هێڵی بەرگری هێزەكانی سوریای دیموكرات تێكبشكێێن و ئەم ناوچەیە كۆنترۆڵ بكەن، بۆیە بەردەوام ئەم ناوچەیەیان بۆردومان دەكرد و تەنانەت هاوڵاتیانی مەدەنیشیان دەكردە ئامانج.

هۆكاری كۆنترۆڵ نەكردنی ئەم ناوچەیە دەگەڕێتەوە بۆ دوو خاڵی سەرەكی:

1- هەڵكەوتەی شوێن: بەهۆی ئەوەی راجۆ چەندین چیا و گرد و دۆڵی تێدایە كۆنترۆڵ كردنی كارێكی زەحمەتە.
2- شەرڤانانی هەسەدە زۆر بە توندی بەرگری لەو ناوچەیە دەكەن، چونكە ناوچەیەكی ستراتیژی عەفرینە و بە داگیركردنی ناوچەیەكی زۆریان لە دەست دەچێت و مەترسی بۆ سەر عەفرینیش دروست دەبێت، بۆیە بە توندی بەرگی لێدەكەن.

ئەم هۆكارانەی سەرەوە وایكردووە كە هەسەدە و توركیا چاویان لەسەر راجۆ بێت، بۆیە هەردوولا بە توندی بەرگری لێدەكەن.


سەرەرای ئەوەی سوپای توركیا لە5ی ئەم مانگەدا كۆنترۆڵ كردنی راجۆی ڕاگەیاند، بەڵام هەسەدە ڕەتی كردوە كە راجۆ كۆنترۆڵ كرابێت، بەڵكو ئاشكرای كرد كە ناوچەیەكی كەمی لەلایەن سوپای ئازادەوە كۆنترۆڵ كراوە و شەرو پێكدادان بەردەوامی هەیە.

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی