سە رنجمان لەسەر بابەتی ئیسلامی کوردی

سە رنجمان لەسەر بابەتی ئیسلامی کوردی

602 خوێندراوەتەوە

بەڕێز مامۆستا تەحسین حەمە غەریب نوسەرو ڕۆشنیبیری ئیسلامی لەچاوپێکەوتنێکی نوێیدا لەگەڵ سایتی دیپلۆماتیك مەگەزین،جەختی لەسەر هەندێ بۆچوون دەربارەی ئیسلامی کوردی وئیسلامیەکان وکۆمەڵگەی کوردی کردۆتەوە،حەزم کرد ئێمەش لەڕێی ئەم سەرنجانەی خوارەوە بەشداری لەبەشێ لەو مشت ومڕانەدا بکەین، کەچاوپێکەوتنەکە بەتایبەتیش لەناو یەکگرتوودا بەدوای خۆیدا هێناوە:

 

،،

غه‌نووشی له‌توونس، وازی له‌پاشكۆیه‌تی اخوان هێنا.!

 

 ١-ئەم بابەتە دەبێت لەسەرئاستی ئیسلامی وگوتاری بانگخوازی وئیسلامی نوێ ودینداری مەترەح بێت،نەك خودی ئیسلام بەمانا گەردوونیەکەی ،ئەوەی مامۆساش باسی دەکات باسی ئیسلامی دەق نیە بەڵکو باسی ئیسلامی مێژووییە،واتە ئیسلام بەجۆرەی لەمێژوداو لەواقیعی ژیان وخەڵکدا پیادەکراوە.

 ئەمەگرنگە بۆئەوەی هەرلەسەرەتاوە زمان بەر بەست وبەدحاڵی بوون دروست نەکات ،بەم مانایەش دەتوانین باس لە زیاد لەمۆدێل وجۆرێک لە سلام بکەین.

 ٢-گومان لەوەدانیە کەڕەوت وبانگەوازی ئیسلامی نوێ نەك بۆکوردستان، بەڵکو لەهەندێ شوێنی دنیای عەرەب خۆشیدا جۆرێ لەنامۆیی لەگەڵ کولتوری دینی خۆماڵی ونیشتمانیدا خوڵقاندووە،کەلەقۆناغەکانی تردا هەوڵی لابردنی دراوە.

 

 

 

 غەنووشی لەکتێبەکەی خۆیدا لەسەرمێژووی بزاڤی ئیسلامی تونسدا ئاماژەی بەمەکردووە، ئەوباسی ئەوەدەکات کە ئیسلامی مەشریقی واخوان بۆماوەی دەساڵ پێکدادانی لەگەڵ واقیعی ئیسلامی وجۆرێ لە نامۆیی بۆ دروست کردون.

 تالەقۆناغێکی تردا لەگەڵ واقیعی خۆیان ئاشتبوونەتەوەوئەزموونێکی تایبەت بەتوونسیان پەرەپێداوە وازیان لەپاشکۆیەتی فیکری بۆ ئیخوان هێناوە.ئێمەش لەکوردستاندا بەهەمان قۆناغی یەکەدا ڕەتبووین و بۆقۆناغی دووەمیش لەنیوەی ڕێگاداین.

 ٣-بوونی ئەزموونی جۆراوجۆری پیادەکردنی ئیسلام لەسەرئاستی گەلان ووڵاتانی ئیسلامیدا واقیعەو قابیلی نکولی لێکردن نیە.چونکە کەدینەکە دێت کارلێك لەگەڵ کەلتورە جیاوازەکاندا دەکات،ئەوەش لەگەڵ بوونی هاوبەشێکی گشتی لەنێوان هەموواندا،ئەزموونی جیاوازی دینداریبەرهەم دەهێنێ.

،،

ته‌سه‌وف پارێزگاری له‌ناسنامه‌ی كوردی، له‌زۆربه‌ی ڕووه‌كانه‌وه‌ كردووه‌.

 

 ٤-لە دووسەدساڵی ڕابردوودا تەسەوف ڕۆڵی زۆر بووە لەپەرەدان بەهەندێ تایپی دینداری لەکوردستاندا ،مەسەلەکە بازنەی دینی ڕووتیشی تێپەڕاندووەو بواری ئەدەب وسیاسەتیشی گرتۆتەوە، بەجۆرێك پارێزگاری لەناسنامەی کوردی لەهەردوو ئاستی ئەدەب وشۆڕش وڕاپەڕینەکوردییەکاندا تێکەڵ بەتەریقەت و بەتایبەتیش نەقشبەندی بووە.

 لەکاتێکدا ئەوڕەوت وفیکرە ئیسلامیە نوێیەی لەپەنجاکانەوە گەیشتبووە لامان، تاماوەیەکی بەرچاو، زۆر دانی بەم واقیعەدا نەدەنا، چونکە کێشەی لەگەڵ عیرفان وکوردایەتیشداهەبوو.

  ٥ -فیکرو ڕەوتی ئیسلامی نوێ هەروەك وتمان, بەواقیعی ئێمە نامۆبوو, هەربۆیە تاماوەیەکی زۆر لەپەراوێزی کۆمەڵگادا مایەوە،بەڵام لەدوای دروستبوونی بزوتنەوەو بەتایبەتیش یەکگرتوودا, بەحوکمی ئەوەی دواتر بزوتنەوە کاریگەربوو بەگوتارێکی نامۆی وەك سەلەفی جیهادی,

 واتە دوای سەرهەڵدانی ڕێکخراوی ئیسلامی کوردی وڕزگاربوون لەدۆخی پاشکۆیەتی ڕێکخستنی ڕاستەوخۆ،لەژێر کاریگەری گۆڕانکارییەکانداو پەراوێزە دیموکراسیەکەی کوردستان وجەبرەکانی سیاسەت وپێویستییەکانی خۆگونجاندنی سیاسی وهەڵکردنی بەیەکەوەیی،پرۆسەی بەکوردی کردنی ڕەوتەکە تاڕاددەییەکی باش سەرکەوتووبوو،گەرچی تاکو ئێستاش بەتەواوی نەگەیشتووە بەهەموو ڕامانجەکانی.

 

 

 بەتایبەتیش لەڕووەپەروەردەیی ودەعەوییەکەداچونکە لەم ڕوەوە، نوێبوونەوەکان هێشتا جەو هەری وبە گوێرەی پێویست وقووڵ نین ،لەکاتێکدا ئەو مۆدێلە بەئەزموون سەلماوە لەدەرەوەی دنیای عەرەبدا ولەوانەش لەناوکوردا شانسی گەور بوون و بوون بەهێزی مێژوویی نیە ،بەڵام ئەگەرلەم ڕەانگەوە هێشتا کێشەمابێ، کەپەیوەندی بە نەمە تی کارو شمولیەتی ڕێکخراوی ئیسلامیەوەهەیە>

 ئەوالەڕووی دواکاریە سیاسیەکانەوە مەسەلەکە گەیشتۆتە ئاستی دواکردنی سەربەخۆخوازی وسەرکەوتنی گەورەی بەدەستهێناوە،بەوەش یەکگرتوو دەبێتە درێژەپێدەری کۆمەڵەی ژێ کاف وپێشتریش ڕاپەڕینەکەی شێخ عوبەیدوڵڵاو شێخ سەعیدو٫٫٫

،،

مامۆستا ناسڕی سوبحانی، له‌گه‌ڵ بابه‌تی نه‌ته‌وایه‌تیدا كێشه‌ی هه‌بووه‌.!

 

 ٦-ئیسلامیەکانی ئێستا لەڕووی فیکری سیاسیەوە لەگەڵ م ناسری سوبحانی بەراورد ناکرێن،ئەمان بەحوکمی سەردەم وگۆڕانکارییەکان ئەویان بەجێهێشتووە،بەحوکمی ئەوەی مامۆستای شەهید لەسەرەتای هەشتاکاندا قسەی لەسەر فکری سیاسی کردووەوودیدگازاڵەکانی ئەوکاتەی بەسەردازاڵەو تاڕادەییەکی زۆر داخراووتوندە،پێشم وایە تەنها پێشەوا سەعید نەوڕەسی خاوەنی قوتابخانەیە.

 بۆیە نموونە هێنانەوە لەم شوێنەدابە ئەو ونیشاندانی وەك سەرمەشقێ لەڕووی ڕووحی وئەخلاقیەوە بۆئیسلامیەکانی کوردستان گونجاوترە،تەنانەت کاك ئەحمەدی موفتی زادەش لەم بازنەدا بەکۆمەڵێ ئیعتبار لەپێش کاك ناسرەوە دێت،چونکە کاك ناسر سەرەڕای ئەزموونە ڕووحیە تاکەکەسییە قوڵەکەی، هەندێ سەلەفی مەشرەببووە، و کێشەی لەگەڵ نەتەوایەتیشدا هەبووە.

 

 

 ٧-ئەوقسەی کەدەڵێ ئێمە واتە ئیسلامیەکان لەناسینی واقیعی خۆمان وڕۆحی کوردا ،کێشەمان هەیە،دەبێت بەهەند وەریبگرین.هۆکارێکی سنورداری ئیسلامیەکانیشە،بەبڕوای ئێمە گەر بەم شێوازەی ئێستاش درێژە بەڕەوتی خۆیان بدەن.

 ئەم کێشەیان لەگەڵ نەوەی نوێدا قوڵتر دەبێتەوە،بەحوکمی ئەوەی لەهەردووڕووی دەعەوی وسیاسیەوە مۆدێلێکی سەرنج ڕاکێش نەماوون بۆی وتاڕادەیەکی زۆریش لەدەرەوەی بیرکردنەوەی ئەودان.

 ٨-وێناکرنی سەلەفیەت وەك ڕەوتێکی نامۆ بەکۆمەڵگە هەروەك م تەحسینیش ئاماژەی پێکردووە،ڕاستی زۆری تێدایە،چونکە سەلەفیەت بەتایبەتیش هەندێ ڕەوتی ،بەکردەوە نوێنەری تێگەیشتنی عەرەبیانەی نەجدیانەی سەدەی هەژدە بۆدین دەکات، بەحوکمی مەرجەعە وەهابیەکەی.نکولی لەوەش ناکرێت پاشماوەی ئەم فیکرە بەئاستی جیاواز لە ناو ئیسلامیەکاندا ماوەو بەدیدەکرێت.

 

،،

"مامۆستا ته‌حسین حه‌مه‌غه‌ریب، قه‌ڵه‌مێكی دیاری هه‌رێمی كوردستانه‌".

 

 ٩-لەئێستادا بەپێچەوانەی ساڵانی ڕابردوو،لەسەرئاستی خودی سەرکردایەتی یەکگرتوو هاندان وگەڕانەوە بۆعیرفان وئەدەبی عیرفانی دەستی پێکردووە،ئەویش بەڵگەیە لەسەرئەوەی شێوازە پەروەردەییە ڕوحیەکۆنەکان تینوێتی ڕوحیی مرۆڤی شەکەتی ئەم سەردەمە ناشکێنن،هەروەها سەرەتای هەستکردنە بەپەرەدان بەئەزموونێکی ڕووحی خۆماڵیتر.

 ئەوەی لەمڕوەوە پێویستەو ماوەو ئێمەمانانیش  دوای ده‌كه‌ین دوباره‌ داڕشتنه‌وه‌ گوتاروشێوازی بانگه‌وازو په‌روه‌رده‌یه‌ له‌م ڕوانگه‌یه‌وه‌ كه‌له‌گه‌ڵ په‌ره‌دان به‌ڕه‌وتی ئیسڵاحخوازی سیاسیش  گونجاوبێت و خزمه‌تی یه‌ك بكه‌ن و به‌هه‌ردوكیشیانه‌وه‌ خزمه‌تی كۆمه‌ڵگه‌بكه‌ن.

 پێم وایه‌ به‌شێوه‌ هه‌ناسه‌و شیكردنه‌وانه‌ ڕێز له‌بۆچونه‌كانی برای به‌ڕێز م ته‌حسین وه‌ك خاوه‌ن قه‌ڵه‌مێكی دیاری كوردستان ده‌گرین  و سودی لێوه‌رده‌گرین، له‌هه‌مانكاتدا تاوتوێی بۆچونه‌كان ده‌كه‌ین پرسیاریان ئاڕاسته‌ ده‌كه‌ین  ئاسۆی ڕوون به‌سه‌ر گفتوگۆكاندا ده‌كه‌یینه‌وه‌.