چۆن‌و بۆچی فواد مەعسوم لەبری مام جەلال بوویە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان؟

چۆن‌و بۆچی فواد مەعسوم لەبری مام جەلال بوویە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان؟

3765 خوێندراوەتەوە

سەركردەو بەرپرسانی كۆمەڵەی ڕەنجدەران، ڕازینەبوون بەوەی كە مام جەلال، سكرتێری گشتی یەكێتی بێت‌و لە هەمانكاتیشدا سكرتێری ڕێكخراوی" یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان" بێت، بۆیە لەبری مام جەلال، فواد مەعسوم دەبێتە سكرتێری ڕێكخراوی یەكێتی شۆڕشگێڕان.

لە ساڵی 1982 خەتی گشتی ناو یەكێتی‌و ئەو باڵ‌و گروپە بچووكەی كە بەناوی بزوتنەوەی سۆسیالیستی لەناو یەكێتیدا مابوونەوە، یەكیان گرت‌و ڕێكخراوێكیان بەناوی " یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان" دروستكردو، مام جەلال بوویە سكرتێری ڕێكخراوەكە، بەڵام لەبەر ئەوەی كە سەركردەكانی كۆمەڵەی ڕەنجدەران، ڕازینەبوون بەوەی مام جەلال هەم سكرتێری گشتی‌و هەم سكرتێری ڕێكخراوێكی ناو یەكێتی بێت، بۆیە مام جەلال وازی لە سكرتێریی ڕێكخراوەكە هێناو، فواد مەعسوم بوویە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان.

،،

لەبەرنامەی پەسەند كراوی ڕێكخراوی یەكێتی شۆڕشگێڕانی كورستاندا، دا ئاماژە بەوە كراوە،  ڕێكخراوێكی نیشتیمانی شۆڕشگێڕەو ئاڕاستەی سۆسیالیستی هەیە، هەڵگری بیری نەتەوایەتی‌و دیموكراتی‌و پێشكەوتووخوازەو خۆی بە ڕێكخراوی جوتیاران‌و نیشتیمان پەروەران‌و كەسانی نەتەوەیی زانیوە

لە 21-3-1979 لەسەر كۆمەڵێك هۆكاری فیكری‌و ئیداری‌و دەروونی، باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی بەڕێبەری ڕەسووڵ مامەند، لە یەكێتی جیابوونەوەو لەگەڵ " لیژنەی ئامادەكاری پارتی بە بەسەرۆكایەتی دكتۆر مەحمود عوسمان یەكیان گرت‌و "حیزبی سۆسیالستی یەكگرتووی كوردستان"یان پێكهێنا.

هەر لەسەرەتای دروستبوونییەوە یەكێتی نیشتیمانی، هێزی نیمچە بەرەیی بوو،" كۆمەڵە، بزوتنەوە، خەتی گشتی"، لەپاش كوژرانی سەركردەكانی باڵی بزوتنەوە " عەلی عەسكەری‌و دكتۆر خالید" لە شەڕی هەكاری دا، ڕەسووڵ مامەند دەبێتە كەسی یەكەمی باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی‌و بەڕێبەری ئەمیش لە نەورۆزی ساڵی 1979 دا لە نیمچە بەرەی یەكێتی جیا دەبنەوە.


بۆ پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییە گەورەیەی كە بە چوونە دەرەوەی باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی لەناو یەكێتیدا دروستبوو بوو، یەكێتی بەخێرایی لە جێی سەركردایەتی بزوتنەوە كۆنەكە سەركردایەتییەكی نوێی بۆ دروستكردن كە پێكهاتبوون لە " عومەر دەبابەو جەمالی حەكیم ئاغا‌و عەلی حەوێزو سوار ئاغا".
لە كتێبی دیداری تەمەندا، مام جەلال دەربارەی جیابوونەوەی ڕەسوڵ مامەندو باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی لە یەكێتی دەڵێت:" بزوتنەوەی سۆسیالیستی بەشێكی زۆر گرنگی لە یەكێتی نیشتیمانی جیابوویەوە، ئەوبەشەیتری كە وەفاداری ڕێبازی عەلی عەسكەری‌و دكتۆر خالید بوون مانەوە لەگەڵ یەكێتی نیشتیمانی، بەتایبەتی عومەر دەبابەو جەمال حەكیم ئاغاو عەلی حەوێزو مامۆستا نازم عومەرو دەیان كادێرو سەدان ئەندامی تری بزوتنەوە كە لەناو شارەكاندا بوون، دیاردەیەكی سەیر ئەوە بوو وەكو بڵێی كۆنە مەلاییەكان لەگەڵ ئەوان رۆشتن‌و كۆنە جەلالییەكان لەگەڵ عومەر دەبابەو برادەرانیتر مانەوە، بەڵام سەیر ئەوە بوو ئەو كۆنە جەلالییانەی كە مەشهورن بەوەی پەیوەندیان لەگەڵ حكومەت هەیە، ئەوان لەگەڵ رەسوڵ مامەندو ئەوان رۆشتن".


دوای جیابوونەوەی باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی لە یەكێتی، گروپێكی بچووكی بزوتنەوە لەناو یەكێتی مابوونەوە بەسەركردایەتی عومەر دەبابە.
بۆ پڕكردنەوەی ئەو بۆ شاییەی كە بەڕۆشتنی ڕەسووڵ مامەندو سەركردەكانی تری باڵی بزوتنەوە لەناو یەكێتیدا دروستبوو بوو، هەم بۆ ڕاستكردنەوەو بەرزكردنەوەی باڵانسی هێز لەبەرانبەر كۆمەڵەی ڕەنجدەرانداو بەهاوكاری ڕاستەوخۆی مام جەلال، ئەم گروپە دەستدەكەن بەخۆ ڕێكخستنەوە‌و وردە وردە بەهۆی پەیوەندیكردن لەگەڵ ڕێكخستنەكانی ناو شارەكان، چەند كادیرێكی بەتوانایان دەچێتە شاخ وەك " جەمال حەكیم ئاغا، نازم عومەر، شەریف مەولود، عەزیز بەگی سدیق بەگ، سوارەی عەباس ئاغا، عەبدوڵا عومەر".


پاشان باڵە بچووكەكەی بزوتنەوەی سۆسیالستی لەناو یەكێتیدا، بیر لەوە دەكەنەوە لەگەڵ هێڵی گشتی یەكبگرن‌و ڕێكخراوێكی نوێ دروستبكەن، دەگوترێت ئەم بۆچوون‌و پرۆژەی یەكگرتنە، پێشنیاری عومەر دەبابە بووە.


لە 19ی ئابی 1982دا كۆبوونەوەی خەتی گشتی بەسترا بە ئامادەبوونی مام جەلال‌و باس لەیەكگرتن كرا لەگەڵ باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان‌و لەلایەن باڵی خەتی گشتی یەكێتییەوە لیژنەیەك بۆ بەدواداچوونی بابەتەكە پێكهێنرا لە " شێخ دارای حەفید، رەوف سلێمان، پێشەوا تاڵەبانی، فەرید زامدار، عەزیز حەسەن".
لە ڕۆژی 10ی ئەیلولی 1982 كۆبوونەوەی هاوبەشی هەردولا بەمەبەستی یەكگرتن ئەنجام دەدرێت‌و هەردوولا بڕیار لەسەر دامەزراندنی " یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان" دەدەن‌و دووڕۆژ دوارتیش بە ئامادەبوونی مام جەلال بریارەكە بڵاوكرایەوە.

،،

" مام جەلال، جەمال حەكیم ئاغا، دكتۆر خدر مەعسوم، عەلی حەوێز، سەید مەجید، نازم عومەر، عومەر عەزیز، ئەوانەشی لە دەرەوەبوون " عومەر شێخ موس، دكتۆر كەمال فواد، عومەر دەبابە، فواد مەعسوم" بەسترا"

یەكەم كۆبوونەوەی سەركردایەتی یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان، لە 3ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1982 بە ئامادەبوونی " مام جەلال، جەمال حەكیم ئاغا، دكتۆر خدر مەعسوم، عەلی حەوێز، سەید مەجید، نازم عومەر، عومەر عەزیز، ئەوانەشی لە دەرەوەبوون " عومەر شێخ موس، دكتۆر كەمال فواد، عومەر دەبابە، فواد مەعسوم" بەسترا.


نەوشیروان مستەفا لە كتێبی" پەنجەكان یەكتری دەشكێنن"دا سەبارەت بە پرۆسەی یەكگرتنی خەتی گشتی ناو یەكێتی‌و ئەوانەی كە بەناوی بزوتنەوەوە لە یەكێتیدا مابوونەوە دەڵێت:" پاش جیابوونەوەی بزوتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان لە یەكێتی، ئەو كەسانەی كە بەناوی بزوتنەوەوە لەناو یەكێتی مابوونەوە، هەوڵی ئەوەیان دەدا كە لەگەڵ هێڵی گشتیدا یەكبگرن‌و ڕێكخراوێكی نوێ دروستبكەن، پاش چەندین كۆبوونەوەو دیدار هەردوو باڵ لە 15ی ئابی 1982 لە گوندی خەتێ لە خۆشناوەتی كۆنفرانسێكی هاوبەشیان بەست‌و لەو كۆنفرانسەدا بڕیاری یەكگرتنەوەیانداو ڕێكخراوێكی نوێ بەناوی " یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان"یان پێكهێنا، كە سەركردایەتییەكەی" جەلال تاڵەبانی، پێشەوا تاڵەبانی، عەلی حەوێز، جەمالی حەكیم ئاغا، شێخ دارای حەفید، عومەر دەبابە، عومەر شێخ موس، فواد مەعسوم، كەمال فواد، خدر مەعسوم، عومەر عەزیز، نازم عومەر، سەید مەجید بوون".


لەبەرنامەی پەسەند كراوی ڕێكخراوی یەكێتی شۆڕشگێڕانی كورستاندا، دا ئاماژە بەوە كراوە، كە ئەو ڕێكخراوە ڕێكخراوێكی نیشتیمانی شۆڕشگێڕەو ئاڕاستەی سۆسیالیستی هەیە، هەڵگری بیری نەتەوایەتی‌و دیموكراتی‌و پێشكەوتووخوازەو خۆی بە ڕێكخراوی جوتیاران‌و نیشتیمان پەروەران‌و كەسانی نەتەوەیی زانیوەو باسی لە هاو خەباتی لەگەڵ حیزب‌و لایەنە عێراقییە پێشكەوتوخوازەكان كردبوو بۆ بەدیهێنانی عێراقێكی دیموكراتی كە مافی چارنووس بۆ گەلی كوردستان دابین بكرێت.


لە بەندی یەكەمی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی شۆڕگێڕاندا هاتووە، كە یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان پێكهاتووە لە یەكگرتنی ئارەزومەندانەی شۆڕشگێڕانی كوردستان، لەشێوەی ڕێكخستنی جەماوەری، كە ڕێگە ئەدات بە هەموو كوردێكی شۆڕشگێڕ "ماركسی – لینینی، سۆسیالست، دیموكرات‌و پێشكەوتوخواز كە تێیدا بیروڕای خۆی بپارێزێت.

،،

مام جەلال لاى باشتر بوو، ئەوە پەسەند بكات كە واز لە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان بێنێت، بۆیە دكتۆر فواد مەعسوم بوو بە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان


برایم جەلال، لە كتێبی " چەپكێك لە مێژووی كۆمەڵە"دا، بەمجۆرە باسی یەكگرتنی هەردوو باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی‌و خەتی گشتی دەكات‌و دەڵێت:" لە كاتی سەرقاڵی كۆمەڵە بە كۆنفرانسی دوو، بزوتنەوە دەستكردەكەو هێڵی گشتی لە كۆبوونەیەكی فراواندا كەناونرا بە كۆنفرانسی یەكگرتن، یەكیان گرت لەژێر ناوێكی نوێدا " یەكێتی شۆڕشگێران"، ئەم یەكگرتنە لەسەر داخوازی مام جەلال‌و بە تەقەلای خۆیبوو، مام جەلال بۆ قوتكردنەوەی هێزێكی بە قەبارە زل‌و بەتوانا لە بەرانبەر كۆمەڵەدا هەوڵێكی زۆری بۆ پشتیوانیكردنیاندا، كۆمەڵە ئەوكارەی بەباشەو ئیجابی دانا، چونكە لەهەموو ئۆرگانەكانی یەكێتیدا لەباتی ئەوەی سێ كەس لە كۆمەڵەو بزوتنەوەو هێڵی گشتی هەبێ، لە دوای ئەوە لە دوو كەس پێكدەهات،" كۆمەڵەو شۆڕشگێران".


پاش ئەوەی هەردوو خەتی گشتی‌و باڵی بزوتنەوەی سۆسیالیستی ناو یەكێتی یەكدەگرن‌و ڕێكخراوی یەكێتی شۆڕشگێڕانی كوردستان پێكدەهێنن، سەركردایەتی ڕێكخراوەكە مام جەلال بە بەسكرتێری گشتی هەڵبژێرن، بەڵام سەركردەو بەرپرسانی كۆمەڵەی ڕەنجدەران بەوە ڕازی نەبوون، كە تاڵەبانی هەم سكرتێری گشتی یەكێتی بێت‌و هەم سكرتێری حیزبێكی ناو یەكێتی بێت، بۆ ڕاگرتنی هاوسەنگی نێوان كۆمەڵەو یەكێتی شۆڕشگێڕان، تاڵەبانی وازی لە سكرتێری هێناو فواد مەعسوم لە شوێنی دانرا.


سەبارەت بە نیگەرانیی‌و داواكارییەكانی سەركردەكانی كۆمەڵەی ڕەنجدەران، بەرانبەر بوونی مام جەلال بە سكتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان، برایم جەلال دەڵێت:" یان مام جەلال دەست لە سكرتێری گشتی هەڵبگرێ‌و بەهەڵبژاردن‌و لەڕێگەی كۆنگرەیەكەوە سكرتێری گشتی دیاری بكرێت، یان سكرتێری گشتی یەكێتی دەوری بێت، شەش مانگ جارێك، یان ساڵی جارێك، سكرتێری گشتی لەنێوان كۆمەڵەو شۆڕگێراندا ئاڵوگۆڕ بكرێت، یان دەبێت مام جەلال واز لە سكرتێری شۆڕشگێران بێنێت، دیارە مام جەلال ئەوەی لاباشتر بوو، ئەوە پەسەند بكات كە واز لە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان بێنێت، بۆیە دكتۆر فواد مەعسوم بوو بە سكرتێری یەكێتی شۆڕشگێڕان".


لە دوا كۆبوونەوەی فراوانی یەكێتی شۆڕشگێراندا لە ساڵی 1989دا، فواد مەعسوم وەكو سكرتێری ڕێكخراوەكە مایەوەو ئەم كەسانە بوونە بە ئەندامی سەركردایەتی" دكتۆر كەمال فواد، نازم عومەر، عەبدوڵا عومەر، عەلی شێخ حەمە ساڵح تاڵەبانی، چەتۆ حەوێزی، شەوكەتی حاجی موشیر".
لە كۆنگرەی یەكەمی یەكێتی لە 27ی كانوونی دووەمی 1992 كۆمەڵەی ڕەنجدەران‌و یەكێتی شۆڕشگێڕان خۆیان هەڵوەشاندەوەو بوون بەیەك ڕێكخراو لەژێر ناوی یەكێتی نیشتیمانی كوردستاندا.

بۆ نووسینی ئەم ڕاپۆرتە سوود لەم سەرچاوانە وەرگیراوە:
یەك: پەنجەكان یەكتری دەشكێنن – دیوی ناوەوەی ڕووداوەكانی كوردستانی عێراق 1979 – 1983، نەوشیروان مستەفا ئەمین 1997.
دوو: مام جەلال، دیداری تەمەن- ئامادەكردنی – سەڵاح رەشید.
سێ: ناسنامەی حیزبە كوردستانییەكان- مەسعود عەبدولخالق- 2009- هەولێر.
- چوار: چەپكێك لەمێژووی كۆمەڵە – برایم جەلال، 2011 چاپی سێیەم.
پێنج: پەرەسەندنی ژیانی حزبایەتی لەكوردستانی باشور- محەمەد فاتیح – 2014 – هەولێر.
شەش: بزافی ڕزگاریخوازی نەتەوەی كورد لە كوردستانی عێراق لە ساڵەكانی جەنگی عێراق‌و ئێراندا – 1980- 1988- دكتۆر عەلی تەتەر نێروەیی – 2008 - هەولێر .

 

author photo

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی