شوان عەتوف: قەت ئەم بارە لارە ڕاست نابێتەوە

شوان عەتوف: قەت ئەم بارە لارە ڕاست نابێتەوە

581 خوێندراوەتەوە

 هونەرمەندو سینەماكار، شوان عەتوف، لەم دیدارەدا لەگەڵ دیبلۆماتیك مەگەزین، باس لە ڕەوشی هونەری شانۆو دراماو سینەمای كوردی دەكات‌و ئاماژە بەوە دەدات كە دۆخەكە خراپەكە لە ئەستۆی دەسەڵاتی كوردیدایەو پێیشیوایە هونەرمەندان‌و ڕۆشنبیرانیش بەشێكی خراپی دۆخەكەیان وە ئەستۆ دەكەوێت.

 

،،

ئه‌گه‌ر ساڵی پەنجا فیلممان هەبێت، یان پەنجا شانۆمان هەبێت، ئەتوانین باس لەئاست بکەین.

 

 

دیبلۆماتیک مەگەزین: به‌ بڕواى ئێوه‌ دۆخى هونەری شانۆ و دراماو فیلمی سینەمایی کوردی، ئێستا لەچ ئاستێکدایە؟

 

 شوان عەتوف: ئێمە لەسەر ئاستی باشوری کوردستان قسە دەکەین، بیرت نەچێت لەبەر ئەوەی بەرهەم هێنانی شانۆ و دراماو سینەما کەمە، ناتوانم قسە لەسەرئاست بکەم، جارجار ئەزموونی باش دەبینی، جار جار ئەزموونی خراپ دەبینی، لەبەر ئەوەی ڕەوتی بەرهەمهێنان کەڵچەر بەگشتی لەکوردستان لاوازە، من ناتوانم باسی ئاست بکەم.

 

  لەبەر ئەوەی بەراورد زۆرکەمە ئێستاکە بەرهەمهێنان زۆرکەمە، ئه‌گه‌ر ساڵی پەنجا فیلممان هەبێت، یان پەنجا شانۆمان هەبێت، ئەتوانین باس لەئاست بکەین، بەڵام ئێستا باسی چ ئاستێک بکەین لەکاتێکدا فیلمی سینەمای( پەیکەری دڵ ) یەکەم فیلمە دوای شەش ساڵ بەرهەم دەهێنرێت.

 

 لەبەرئەوە قسەکردن لەسەرئاست هەڵەیە، بەلای منەوە لەم کاتەدا لە بەرئەوەی بەڵکو ئەزموونەکان وەک خۆی سەیری دەکەین ئەگەر باش بوو دەڵێن باشە ئەگەر خراپ بوو دەڵێن خراپە، هەرئەوەندە.

 

شوان عه‌توف سینه‌ماكار

 

دیبلۆماتیک مەگەزین: ئەگەر پێتانوایە دۆخی هونەری کوردی لە ئاستێکی خراپدایە، کێ لەو دۆخە بەرپرسە؟

 

شوان عەتوف: ئێمە لەناوچەیەک دەژین کێشەی گەورەی شارستانی هەیە، ئەم ناوچە گەورەیە شەڕو شۆڕو شەڕی ئاینی، شەڕی خێڵەکی شەڕی سیاسی شەڕی ئێمە کێشەی شارستانیمان هەیە، کورد لەمێژوودا فرسەتی ئەوەی نەدراوەتێ گەشە بە کلتوری خۆیبدات.

 

لەبەر ئەوەی هەمیشە داگیرکراو بووە، لەدوای ڕاپەڕینیشەوە بەتایبەتی لەدوای ساڵی ٢٠٠٦ دەسەڵاتی کوردی گرنگی ئەوتۆی نەداوە بە مەسەلەی کلتور و ڕۆشنبیری بەگشتی، ئەوهەوڵانەی کەهەیە بێڕووئیان، لەبەر ئەوە خەتای هەموو لایەنێکە، یەکەمجار خەتای دەسەڵاتی کوردییە.

 دوایش خەتایی ئەکتەرەکان‌و ڕۆشنبیرەکانە، بەڵام بەگشتیش وەک پێموتی ئیشکالیەتی ئەم میللەتانەیە بەگشتی، لەبەر ئەوەی ئێمە هیچ فەلسەفەیەکی حکومڕانیمان نییە بۆ بەڕێوەبەربردن و کلتور، لەبەرئەوە خەتای هەموو لایه‌نێکە بەدەرەجەی یەکەم خەتای دەسەڵاتە کەفەلسەفەی حکومڕانی خۆی شۆڕ نەکردۆتەوە بۆناو فەلسەفەی کلتور.

 

 

 

 

 دیبلۆماتیک مەگەزین: ئایە کاریگەری دراماو فیلمە بیانییەکان لەسەر هونەری کوردی چییە؟

 

  شوان عەتوف: لەهەموو دنیادا هونەرو ئەدەب کارلێك‌و کاریگەری دروست دەكه‌ن، کوردیش یەکێکە لەو میللەتانەی کە ئەدەبی ناوازەی دنیاو هونەری ناوازەی دنیا کاریگەری کردۆتە سەری، تەنانەت بۆناو خەڵکیش.

 وە یەکێکە لەو میللەتانەی کە لەڕێگەی سۆشیال میدیاوه‌ کراوینەتەوە بەسەردنیادا، لەمڕوەوە کاریگەریەکی پۆزەتیف دەبینم، لەبەر ئەوەی تاکی کورد دەبینم هۆشیار دەبێتەوە بە کلتوری گەلانیتردا.

 دەبینێ دنیا لەچ ئاستێکدایە، لەلایەکیدیکەوە ئەوەی ئێمە دەیبینین کە کۆی کەناڵ و ڤیستیڤاڵ ‌و شتەکانمان کۆمپانیایەکی سیاسەت و کەناڵێکی سیاسەت بۆ ئیشە بیانیەکانیتر و ئیشە کوردیەکان لەئارادا نییە زۆر نێگەتیڤە بەلامەوە، لەم تەوەرەدا.

 

 

 

 دیبلۆماتیک مەگەزین: چۆن باری لاری هونەری کوردی ڕاست دەکرێتەوە؟

 

  شوان عەتوف: لەڕاستیدا من نزیکەی دەساڵە بە تەفاسیلی لەسەر مەسەلەی یاساو ڕێساکانی ئیدارەی هونەر قسەدەکەم،

یەکەم بێخەمی و وە فەرامۆشکردنی دەسەڵاتداران هۆکارێکە بۆئەوەی کەنابێت، دووه‌م گەندەڵی ناو هونەرمەندان هۆکارێکە بۆئەوەی ئەوە دروست بێ. باری لاری هونەر و ئەدەبی کوردی ئەبێ وەک هەموو وڵاتێکیتر وە دەیانجار وتومانە ئێمە دەبێت خاوەنی فەلسەفەو کارو ئیشکردنی خۆمان بین.

 هەتاکو نەبین بە خاوەنی فەلسەفەی کاری هونەری خۆمان، و شۆڕی نەکەینەوە بۆ ناو دەزگاو موئەسەساتە مۆدێرنەکانی بەڕێوبردنی کەلتورو هەڵسەنگاندنی بۆ نەکەین‌و گەشەی پێنەدەین پلانی دوورخایەن‌و دڕێژ خایەنی بۆدانەنێین بەداتاو بەڕەقەم قسەنەکەین سنوری ئینتەرناشناڵمان نەبێ، ئیتر بیر لەوە نەکەینەوە کە پەیوەندی شارستانى لەگەڵ گەلانی دیکەداو خۆمان نمایش بکەین قەت ئەم بارە لارە ڕاست نابێتەوە.

،،

عه‌توف: ئه‌كادیمیاكان بۆ بره‌ودان به‌هونه‌ری سینه‌ما، له‌هه‌رێمی كوردستان زۆر زۆر نازداره‌.

 

 

 دیبلۆماتیک مەگەزین: ڕۆڵی پەیمانگاو کۆلێژه‌ هونەرییەکان لەسەر ڕەوتی هونەری کوردی بەگشتی چۆن لێکدەدەنەوەو هەڵدەسەنگێنن؟ شوان عەتوف: لاوازە، زۆر زۆر، لەبەر ئەوەی ئەوانیش خۆیان باش هاوکاری ناکرێن باش پارەیان بۆسەرف ناکرێت، باش سیستەمی خوێندنیان بۆ فەراهەم ناکرێ، باش هۆڵ و قاعەو مامۆستای باشیان بۆ تەرتیب ناکرێ، لەبەر ئەوە کاریگەرییەکەی لاواز دەبێت.

 

 دیبلۆماتیک مەگەزین: تازەترین کارت کە لەئێستادا کاردانەوەیەکی باشی بەدوای خۆیدا هێناوە، فیلمێکی سینەماییه‌ بەناوی " پەیکەری دڵ" ، ئەم پڕۆژەیەت چۆن هات بەخەیاڵداو کەی دەستان پێکردو ماوەکەی چەندی خایاند؟

 

 شوان عەتوف: ئەم پڕۆژەیە پێشنیاری کۆمپانیای بابیلۆن بوو، سەیرم کرد پڕۆژەیەکی سەرنج ڕاکێشبوو، ئەوەی کە فیلمێک تێکەڵاوبێ بە غەرامی و مۆسیقاو ڕۆمانسیەت و کۆمیدیا هاتم بەجدی ئیشم تێداکردو تەواومان کردو ئێستاکەش کاریگەرییەکانی دەبینین، مەسەلەکە بەینی نێوان کۆمپایاو من لەگەڵ زۆرێک لەوئەکتەرانەی کەتێیدابوون، وە ماوەی کارکردن لە فیلمەکە پێش بەرهەمهێنان، بەبەرهەم هێنان و بە پاش بەرهەمهێنان نزیکەی هەشت مانگێکی خایاند.

 

دیبلۆماتیک مەگەزین: پێشبینیتان دەکرد کە خەڵکی بەوشێوازە پێشوازی لەم بەرهەمە تازەیە بکات و ئەو دەنگدانەوەیەی هەبێ لەناو خەڵکیدا ؟

 

 شوان عەتوف: بەڵێ من خۆم پێشبینی ئەوەم دەکرد.

 

 

 

 

 دیبلۆماتیک مەگەزین: لەڕابوردودا بەشێک لەخەڵکی گله‌یی ئەوەیان دەکرد کە دراماو سینەمای کوردی زۆر دوورە لەواقیعى کوردستان، ئایە ئێوە تاچەند لەم کارە تازەیەتان توانیوتانە واقیعی ئێستا کۆمەڵگەی کوردی باس بکەن؟

 

 شوان عەتوف: من لەو تەوەرە ئیشم نەکردوە کە نەفسی واقعی کوردستان دەربخەم، چیرۆکێکی سادەیە ئەکرێ لەهەموو دنیادا ڕووبدات باسی هەژاری و عەشق و قوربانی دان و وەفاو ئەم چەمکانەیه‌، کە لە کۆی بنەماکانی دنیادا ئەم چیرۆکانە ئیشی لەسەرکراوە، لەبەر ئەوە من ئیشم لەسەر ئەوە نەکردوە کە ڕەنگدانەوەی واقعی هەرێمی کوردستان بێ، بەڵام (پەیکەری دڵ ) لەهەناوی خۆدا لەژێره‌وە کۆمەڵێک پەیام دەگەێنێ کە بەر هەموو تاکێکی ئەم کۆمەڵگایە دەکەوێت.

 

 هەندێک دیمەن هەیە ئیشم لەدیالۆگەکاندا کردووە، چۆن تاکی کوردی تێبگەین بەڵێ هەمووی تێدایە، بەڵام بەتایبەتی ئیشم بۆئەوە کردبێ ئەم فیلیمە واقعی کۆمەڵگای کوردی بێ نەخێر ئیشم بۆئەوە نەکردوە، ئیشم بۆئەوە کردووە کە فیلمێکی ڕۆمانیس و جوان بێ، چیرۆکێکی خۆشەویستی تێکەڵبێت له‌گه‌ڵ هەژاریدا، لەگەڵ تۆزێک لەپێکەنین‌و گریان بیگێڕمەوە ،بەڵام لەژێرەوە هەندێک پەیامم ناردوە.

 

 

author photo

ڕۆژنامەنوس