ئیسرائیل و سیناریۆكانی دوای داعش

 ئیسرائیل لەنێوان ئەمەریکاو ڕووسیادا

ئیسرائیل و سیناریۆكانی دوای داعش

596 خوێندراوەتەوە

 كۆبونەوەو ڕێكەوتنی سەرۆكی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەی ئەمەریكاو ئیسرائیل و ڕووسیا بە سەر پەرشتی ناتانیاهۆ لە قودس، بۆ دوو ئامانج بوو، كە دەرپەڕاندنی ئێرانە لە سوریاو پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل و سەرپێخستنی ڕێكەوتنی سەدەیە، بەڵام لەپشت گەرم وگوڕی ئەم پەیوەندیانەوە نهێنی گەورە هەیە.

،،

بۆ جێبه‌جێ كردنی پلانه‌كانی له‌ناوچه‌كه‌دا، ئیسڕائیل ده‌یه‌وێت سود له‌ ئه‌مریكا و ڕوسیا پێكه‌وه‌ وه‌ربگرێت.

 

 

 دەرپەڕاندنی ئێران و میلیشیاكانی لە سوریا لە بەرژەوەندی هه‌رسێ وڵات ( ئیسرائیل- ئەمەریكا- ڕوسیا) دایە، چونكە ئێران بەهۆی فراوانبوونی نفوز و دەسەڵاتییەوە لە سوریا سەر ئیشەو مەترسی بۆ سەر ڕوسیا دروستكردووە لە سوریا.

 بەهەمان شێوە بوونی ئێران لە سوریا مەترسییە بۆ سەر بەرژەوەندی و ئاسایشی ئەمەریكا و ئیسرائیل، بەڵام ئەمە تەنها هۆكارنییە بۆ زانین و تێگەیشتن لە دیوی ڕاستەقینەی سیناریۆکان، دەبێت كەمێك بگەڕێنە دواوە بۆ مێژووی پەیوەندی و ململانێكانی ئەم سێ زلهێزە.

 

 

 

 كورتەیەك لە مێژووی پەیوەندیەكانی ئیسرائیل و ڕوسیا: مێژووی پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ڕوسیا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٤٨، ئەوكاتەی ڕووسیا دانینا بە سەربەخۆی ئیسرائیلدا، بەڵام ساڵی ١٩٥٦ دوای داخستنی نۆكەندی سوێس كە دواتر هێرشی سێ قۆڵی فەرەنسا و ئەمەریكا و ئیسرائیل بۆ سەر میسری هاوپەیمانی ڕوسیای بەدوادا هات.

  ڕووسیا پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیلدا پچڕاند. دواتریش لە جەنگی ساردی سۆڤیەت و ئەمەریكادا، ئیسرائیل چووە بەرەی ئەمەریكا، هەروەها یەكێتی سوڤیەت و ئیسرائیل بۆماوەی ١٢ ساڵ لە جەنگێكی ناڕاستەوخۆدا بوون لە سەرخاكی میسر بەهۆی ئەوەی ڕووسیا پشتیوانی میسری دەكرد، لە هەردوو جەنگی ١٩٦٧ و جەنگی ١٩٧٣ دژی ئیسرائیل، كە لە هەردوو جەنگەكەدا میسر و سۆڤیەتی هاوپەیمانی تێكشكاند.

 

 

 

 بەڵام دوای ڕووخانی سوڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ ئەم پەیوەندییانە چوونە قۆناغێكی نوێوە، بە جۆرێك گرنگی ئیسرائیل بۆ ڕووسیا هیچی كەمتر نییە لە گرنگی ئیسرائیل بۆ ئەمەریكا.

 ڕووسیا دەیوویست پشتیوانی ئابوری لۆبی یەهودی بەدەست بێنێت بۆ بنیاتنانی ئیمپراتۆریەتیەكەی و جارێكیتر هەستانەوە دوای هەڵوەشاندنەوەی یەكێتی سۆڤیەت و لەدەستدانی لە سەدا ٨٥% خاك و دەسەڵات و هێزی.

 

،،

هاتنه‌ سه‌ر حكومی پۆتین، له‌ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی 21، بووه‌ هه‌وێنی ئاشته‌وایی سیاسی له‌گه‌ڵ ئیسڕائیل.

 

 لەدوای شكستی سوپای ڕووسیا لەساڵی ١٩٩٦، لە جەنگی شیشان و چەكدارە ئیسلامیەكاندا، ئیسرائیل یەكەم وڵات بوو كە پشتیوانی سەربازی و دارایی ڕووسیای كرد لە جەنگی لەناوبردنی چەكدارانی ئیسلامی و داگیركردنی چیچاندا.

 كە یەكەم سەركەوتنی ڕوسیا بوو لە دوای ڕووخانی یەكێتی سۆڤیەت و تێكشاندنی هاوپەیمانەكانی لە ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات و یوگسلافیای جاران و عێراق و وڵاتانی بەڵقان لەسەردەستی ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی.

 

 

 

 لەدوای هاتنە سەردەسەڵاتی ڤلادمێر پۆتین لە ساڵی ٢٠٠٠، پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ڕووسیا چووە قۆناغێكی زێڕینەوە، ئیسرائیل بوو بە هاوپەیمانێكی ستراتیژی ڕووسیا لە ڕۆژ هەڵاتی ناوەڕاستدا، بەجۆرێك ئیسرائیل بوو بە سێوی هاوسەنگکردنی هێز و بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا و ڕووسیا لە ناوچەكەدا.

 بۆچی ئیسرائیل چووە بەرەی ڕووسیاوە دژی ئەمەریكا؟ لەدوای هاتنە سەر دەسەڵاتی باراك ئۆباما لەساڵی ٢٠٠٩ پەیوەندییەكانی ئیسرائیل و ئەمەریكا ساردوسڕی تێكەوت، ئەمەش وایكرد ئیسرائیل زیاتر لە ڕووسیا نزیك بێتەوە.

 بەجۆرێك ساڵی ٢٠١٤ لەكاتی كێشەی ئۆكرانیا و داگیركردنی بەشێك لەخاكی ئەو وڵاتە لەلایەن ڕووسیاوە، ئیسرائیل دژی ئەمەریكاو ئەوروپا وەستایەوەو پشتیوانی ڕووسیای كرد.

 بەهەمان شێوە لەكاتی دەستێوەردانی ڕووسیا لە سوریا ئیسرائیل بەناڕاستەوخۆ پشتیوانی ڕووسیای كرد، سەرەڕای نیگەرانییەكانی ئەوروپاو ئەمەریكا، لیژنەیەكی ئەمنیان لە ئاستی باڵا پێكهێنا بۆ هەماهەنگی.

 

،،

ئه‌وه‌ی ترامپی هێنایه‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات، ئیسڕائیل و ڕوسیا بوون، له‌ساڵی 2016.

 

  ئەوكات ئەڤیگادور لیبەرمانی وەزیری بەرگری ئیسرائیل ڕایگەیاند ( ڕووسیا لە سوریایە بەرژەوەندی و ئاسایشی ئیسرائیل دەپارێزێت لەمەترسی ئێران و گروپە تیرۆرستێیە سوننەكان).

 لە سەردەمی دۆناڵد ترەمپیشدا سەرەڕای دەستكراوەی ترەمپ لەبەرامبەر ئیسرائیلدا، بەڵام پەیوەندییەكانی ڕوسیاو ئیسرائیل بەهێزتر بوون، چونكە هەر لە بنەڕەتدا ئەوەی ترەمپی هێنایە سەردەسەڵات، ئیسرائیل و ڕووسیا بوون.

 

 

 

  لە ڕێگەی دەستێوەردانی ڕووسیا لەهەڵبژاردنەكانی ئەمەریكاو پشتیوانی لۆبی ئیسرائیلی دۆناڵد ترەمپ توانی بەسەر هیلاری كلینتۆندا سەركەوێت.

 هەربۆیە ئەم قۆناغەی ئێستای دوای داعش بۆ ئیسرائیل دەرفەتێكی زێڕینی مێژووییە كەلە یەكکاتدا خاوەنی پشتیوانی ڕوسیا و ئەمەریكاشە.

  ناتانیاهۆش دەیەوێت پەیوەندییە باشەكانی لەگەڵ ترەمپ و پۆتیندا و سەقاڵی ناوچەكە و جیهان بەكێشەی ئێرانەوە بەكار بهێنێت بۆ هێنانەدی خەونە مێژوویەكانی ئیسرائیلییەكان.

 

author photo

لێكۆڵەر لە ناوەندی ئیمارات بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی