چیاکانمان، پەرژینن یان قوڵایی بەرگری؟

چیاکانمان، پەرژینن یان قوڵایی بەرگری؟

561 خوێندراوەتەوە

 مـحـەمـەد بــەکر

هەرکاتێک ســـنوری سروشتی " وەک زنجیرە چیاکان" لەگەڵ سنوری سیاسی یەکی گرتەوە، ئەوا دەبێتە فاکتەری هێزو هەلی بەرگری دەڕەخسێنێ و هێرشی کوتوپڕو خێراکان خاو دەکاتەوەو ڕۆڵی پەرژینێک دەبینێ و دەبێتە هۆی گلێرگردنەوەی گەل و نەتەوەکانی ناو یەکە سیاسیەکە. "بۆ نمونە وەک ئێران".

 

 

 

 بەڵام هەرکات زنجیرە چیاکان کەوتبونە نێوەندی وڵاتەکەوە و سنورەکانی دەشت بوون ئەوا: جگە لەوەی ڕۆڵی پەرژین نابینێت، بەڵکو نەتەوەکەش پەرتەوازە دەکات و تەنها ڕۆڵی " قوڵایی بەرگری" دەبینێت.. "چیاکانی کوردستان" جێکەوتی بەو جۆرەیە، واتە نەتەوەی کورد بەسەر زنجیرە چیاکاندا بەم دیو دیوا دابەش بووین.

 

 لەم حاڵەتەدا چیا بەزستانی سەختیەوە کە لەنێوەندی وڵاتماندایە، پەرتی کردوین لە بەرەکەتی ئەو پەندەی بێ بەش کردوین کە دەڵێ " هێز لە یەکێتیدایە" لەبەرئەوەی یەکێتیمان نەبووە.

 

،،

له‌ده‌ره‌وه‌ی كوردستان، سه‌ركرده‌ كورده‌كان ده‌وڵه‌تیان هه‌بووه‌ ، كه‌چی له‌ناوخۆی وڵاتی كوردان كورد ئه‌و كات و ئێستاش بێ ده‌وڵه‌ته‌ بووه‌ و نه‌یتوانیوه‌ خاوه‌نی قه‌واره‌یه‌كی سیاسی سه‌ربه‌خۆی خۆی بێت.

 

  هێزی گەورەشمان دروستنەکردووە، تا بتوانین هێرشکەربین بۆسەر دراوسێکانمان، جابۆیە ئێمە لەمێژوودا هەمیشە بەرگری کاربووین لە چوارچێوەی هێزی بچوکی خێڵ و میرنشینەکاندا کە چیاکان هەلی بەرگری و مانەوەی پێ دەدان و لە بنارەکانیدا هەزاران ساڵە ماوینەتەوە بەڵام بە پەرتەوازەیی.

 

 تۆ دیقەتبە سەردارانی ئێمە لەدەرەوەی جوگرافیای کوردستان دەوڵەتی مەزن بونیات دەنێن ( بۆنمونە سەلاحەدین و کەریم خانی زەند و دیاکۆی دامەزرێنەری دەوڵەتی ماد لە هەمەدان" بەڵام دوو هەزارو پێنسەد ساڵە ئەم جوگرافیا نەیتوانیوە ببێتە ناوەندی دەوڵەتێکی مەزن.

 

 

 

 چونكه‌ چیاکان زیاتر بۆ سیستەمی میرنشینی گونجاون کە بریتیە لەپەرەسەندنی دەسەڵاتی خێڵێک، یان چەند خێڵێک.....بەڵام ئێران کە چیاکان دەورەیان داوە وەک پەرژین هەر قەومێ چوەتە ناوی دەوڵەتی بونیاد ناوە...کورد و فارس و عەرەب و تورک بۆنمونە.

من پێم وایە هەرکەس لەجوگرافیای کوردستان تێنەگا هەرگیز ناتوانێ لەئەلف و بێی مێژووەکەشی تێبگات ، لە کتێبی " کورد و چـــیا" بەتەفاسیل لەسەر ئەم باسە وەستاوم، لەوێدا خوێنەر تێدەگا ئێمە بۆ ئاوا کەوتینە پەراوێزی مێژووەوە، بۆ مێژوو بەرهەم دێنینەوە، نیشتمانێک کە خاوەنی داهێنانەکانی کشتوکاڵ و ماڵی کردنی ئاژەڵ و یەکەمین گوندەکانی مێژووە بۆ ئاوا پەراوێز کەوت؟؟

 

،،

جوگرافیای شاره‌ گه‌وره‌كانی هه‌رێمی كوردستان، هێنده‌ی له‌به‌رژه‌وه‌ندی وڵاتانی هه‌رێمیدا بووه‌ هێنده‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی كوردا نه‌بووه‌ و هه‌میشه‌ وڵاتانی دراوسێ سودیان له‌و شارانه‌ بۆ مه‌رامی سیاسی و ئابوری خۆیان وه‌رگرتووه‌.

 

 خوێنەری بەڕێز ئێستا لەنەخشەکە وردبەرەوە بزانە ئێمە لەکوێی دونیادا شوێنمان گرتووە، دیقەتبە چیاکان چەند لەناوەندی کوردستاندا چڕن، ئایا لەوێدا توانای دروستبونی شاری گەورە هەیە تاببێتە ناوەندێک بۆ پەیوەندی ناوچەکانی دەوروبەر؟

 

 

 شارە گەورەکانمان لەسنورەکانن کە دەشتەکان و گردۆلکەکان پێکی دێنن هەمیشە لەژێر چەپۆکی داگیرکەراندا بوون، چون تۆپۆگرافیای کوردستان بەڕووی دەرەوەدا کراوەیە و هەرپارچەیەکی کوردستان بووە بە تەواوکەری ستراتیجی و سەربازی و ئابووری ناوەندە شارستانیەکانی دراوسێی....

 چیاکان دیواری سروشتین، فەرمانی دیوار لێکدابڕینە بەڵام لەهەمان کاتدا دەشت پارێزێ، ئێمە لەنێوان دیوارە زەبەلاحەکاندا بەڕاڕەوەکانی مێژودا گوزەرمان کرد وەک چۆن پاراستینی ئاواش پەرتی کردین.

 

 

 

  ئەگەرچی یەک خوێن لە دەمارەکانمانایە، بەڵام لەجوگرافیای ئێراندا کە دیوارەکان لەسەر سنورن حەوت خوێنی جیای گلێرکردۆتەوە .... وڵاتی کوردان فارس و تورک و عەرەب و ئەرمەن و ئازەری و تورکمانی و لوڕی لێک جیاکردۆتەوە ....

 تێبینی: ٭ تکایە بەپێوەری ئەمڕۆ ئەم باسە مەپێوە. بۆ زەمەنی باپیرانت بگەڕێوە و زستانی سەخت و بەفراوی چیاکان بهێنە پێشچاوت دوور لەهەموو تەکنۆلۆجیا و پێشکەوتنێ جا تێدەگەی ئێمە بۆ لەمێژوودا یەکنەبووین، لەوەش تێدەگەی ئەو "کلتوری یەکتر قبوڵ نەکردنە"چۆن لەئەمڕۆی هەزارەی سێهەمیشدا بۆ بەرۆکمان بەرنادا....

٭٭ لوڕەکان لەبنەچەدا کوردن.