ئەمەریکا لەبەردەم مەترسییەکی گەورەی ناوخۆییدا

ئەمەریکا لەبەردەم مەترسییەکی گەورەی ناوخۆییدا

443 خوێندراوەتەوە

 بەپێی ڕاپرسی ناوەندی ئاماری (Gallup pool) هەستی نیشتمانی ئەمەریكییەكان ئەمساڵ لە سەردەمی دەسەڵاتی ترەمپدا بۆ نزمترین ئاستی لە مێژوودا دابەزیووە، كە لە ڕابردودا هاوشێوەی نەبووە.

 

،،

به‌پێی ڕاپرسییه‌كانی ئه‌مریكا، ڕوداوه‌كانی 11 سێبته‌مبه‌ر، به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو هه‌ستی نیشتیمان په‌روه‌ری و خۆشه‌ویستی خه‌كه‌كه‌یانی لای دانیشتوانی كۆچبه‌ری ئه‌مریكا زیاتر كردووه‌.

 

 لە ٢٠ ساڵی ڕابردودا بەردەوام هەستی نیشتمانی ئەمەریكییەكان لە دابەزیندا بووە، تەنها لە دوای هێرشەكانی ١١ سێبتەمبەردا نەبێت كە هەستی نیشتمانی و شانازیكردنیان بە ئەمەریكا زیادی كردووە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٢-٢٠٠٤.

 بەپێی ڕاپرسییەكە پێش ساڵی ٢٠٠١ لە سەدا ٥٥% ئەمەریكیەكان زۆر شانازییان بە ئەمەریكاوە كردووە، بەڵام دوای هێرشەكانی ١١ سێبتەمبەری ساڵی ٢٠٠١ هەستی نیشتمانی و شانازی كردنی ئەمەریكیەكان بە وڵاتەكەیانەوە بۆ لەسەدا ٧٠% بەرز بووەتەوە.

 

 

 

  بەڵام دوای جەنگی عێراق و لە ساڵانی ٢٠٠٤- ٢٠٠٥ هەستی نیشتمانی و شانازی ئەمەریكیەكان بە ئەمەریكاوە بۆ لەسەدا ٥٥% دابەزیووە، لەسەر دەمی ئۆباماشدا ٢٠٠٨- ٢٠١٦ هەستی نیشتمانی ئەمەریكییەكان بەڕێژەیەكی زۆرو لە سەدا ١٠ %دابەزیوە.

 لەسەردەمی ترەمپیشدا لەساڵی ٢٠١٦ لە سەدا ٤٥% هاووڵاتیانی ئەمەریكی زۆر شانازیان بە ئەمەریكاوە كردووە، بەڵام ئەمساڵ ڕێژەكە بۆ نزمترین ئاستی دابەزیوەو زیاتر لە نیوەی ئەو هاووڵاتیانەی ساڵی ٢٠١٦ شانازیان بە ئەمەریكاوە كردووە، ئێستا لەدوای سێ ساڵی دەسەڵاتی ترەمپ شانازی بە ئەمەریكاوە ناكەن و ساڵی ٢٠١٩ تەنها لە سەدا ٢٢% هاوڵاتیان، شانازی به‌ئه‌مریكاوه‌ ده‌كه‌ن.

 

 

 

  هەروەها بەپێی ڕاپرسییەكە ئەمەریكییەكان تەنها لەسەدا ٣٢% شانازی بە دیموكراسیەت و سیستەمی سیاسی وڵاتەوە دەكەن، لە بری شانازیكردن بە وڵات و سیستەمی سیاسیەوە، ئەمەریكییەكان شانازی بە بابەتی ترەوە دەكەن لەوانە.

  لەسەدا٨٥% شانازی بە هونەر و ڕۆشنبیری ئەمەریكیەكانەوە دەكەن و لە سەدا ٨٩% شانازیان بەسوپاوە كردوەو لەسەدا ٩١% هاووڵاتیانی ئەمەریكی شانازیان بە ئاستی زانستی ئەمەریكاوە كردوە.

 هۆكاری دابەزینی هەستی نیشتمانی ئەمەریكییەكان بۆ نزمترین ئاستی لە مێژوودا پەیوەندی بە سیاسەتەكانی ترەمپەوە هەیە كە گرنگترینیان بریتیەلە:

،،

ترامپ، هۆكارێكی سه‌ره‌كییه‌ له‌بێهیوابوون و نه‌مانی ئینتیما بۆ نیشتیمانه‌كه‌یان، له‌لایه‌ن هاوڵاتیانی ئه‌مریكی، ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ خاڵێكی لاوازی ترامپ له‌ئاینده‌دا.

 

  ١- ڕەگەز پەرستی ترەمپ: ترەمپ هەر لە سەرەتای هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی ساڵی ٢٠١٦ سوكایەتی زۆری بە هاووڵاتیانی ڕەش پێست و كەم ئەندام و بەڕەگەز مەكسیکییەكان كرد، دواتر لە سەردەمی دوو ساڵ و نیوی دەسەڵاتییدا كەوتە دژایەتیكردنی هاووڵاتیانی مسوڵمان و پەنابەران.

 ئەم بڕیار و هەڵسوكەوتانەی ترەمپ كاریگەری خراپی لەسەر چین و توێژێكی فراوانی كۆمەڵگای ئەمەریكی هەبوو، بەتایبەت چینی مسوڵمانان و پەنابەران، بەشێكی زۆریان ئینتمایان بۆ ئەمەریكا لاوازبوەو بەوڵاتی دایكی نازانن.

 ٢- هۆكارێكی تری لاوازبوونی هەستی نیشتیمانی هاوڵاتیانی ئەمەریكا دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی چینێكی بەرفروانی ئەمەریكیەكان ترەمپ بە نوێنەری خۆیان نازانن و پێیانوایە ترەمپ نوێنەری چینی سەرمایەدارانە كە دەستیان بەسەر تەواوی جومگەكانی ئابوری و سیاسیدا گرتووەو خێر و بێری ئەمەریكا بۆ ئەوانەو خەڵكی هەژار و چینی مامناوەند تەنها خزمەتكاری ئەو چینە دەوڵەمەندەن كە ترەمپ نوێنەرایەتیان دەكات.

 

 

 

٣- هۆكاری سێیەم پەیوەستە بەوەی ئەمەریكا وڵاتێكی نەتەوەی نییە و بەرهەمی كۆچە، چەندین نەتەوەی جیاواز لە وڵاتانی خۆیانەوە كۆچیان پێكراوە یان كۆچیان كردوە بۆ ئەمەریكا، ئەمەش وایكردووە بەشێكی زۆریان سۆزیان بۆ نیشتمان ئەو وڵاتانە هەبێت كە باو باپیرانیان لێوەی هاتوون.

 

 ئەم هۆكارانە و چەندین هۆكاریتر وایان كردووە كە ئەمەریكییەكان هەستی نیشتیمانیان لاواز بێت و باوەڕیان بە دەسەڵاتی سیاسی نەبێت.

  ئەم لاواز بوونەی هەستی نیشتمانی هاووڵاتیانی ئەمەریكا گەورەترین مەترسییە بۆ سەر لێكهەڵوەشانی كۆمەڵگای ئەمەریكی و ئایندەی ئەو وڵاتە، چونكە لاوازبوون و لێكهەڵوەشانی كۆمەڵگا لەسەر ئاستی ناوخۆ وادەكات ئەمەریكا نەتوانێت وەك زلهێزیك سەركردایەتی جیهان بكات.

 

 

 ئەوەی جێگای پرسیارە ئەگەر ئەمە دۆخی وڵاتێكی زلهێز و پێشكەوتووی وەك ئەمەریكا بێت، ئەبێت هەستی نیشتمانی هاووڵاتیانی كورد چۆنێت لە نیشتمانێكدا كە دەیان قەیران تەنگی پێ هەڵچنیووە؟

 

author photo

لێكۆڵەر لە ناوەندی ئیمارات بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی