چی لەبارەی ناوچەی سەوزی بەغدادەوە دەزانیت؟

چی لەبارەی ناوچەی سەوزی بەغدادەوە دەزانیت؟

1071 خوێندراوەتەوە

ساڵح ڕەحمان

ناوچەی سەوز ئەو شوێنەیە كە دەكەوێتە ناوجەرگەی شاری بەغدادو لە دوای ڕووخانی رژێمی بەعسەوە، بووەتە ناوچەیەكی قەدەغەو زۆربەی بەرپرسانی عێراق ‌و بیانییەكانی تێیدا نیشتەجێن، بەڵام بۆ هاوڵاتیانی ئاسایی بوەتە شوێنێكی قێزەون ‌و نەویستراو.

،،

ناوی ناوچه‌ی سه‌وز، له‌ناوه‌ندی شاری به‌غداد نراوه‌، به‌هۆی ئارامی ناوچه‌كه‌ و بوونی ڕێژه‌یه‌كی زۆر سه‌وزای، كه‌له‌دوای ڕوخانی ڕژێمی به‌عس له‌لایه‌ن ئه‌مریكییه‌كانه‌وه‌، دیوارێك به‌ ده‌وری ناوه‌ندی شاری به‌غداد دروست كراوه‌ به‌ئامانجی پاراستنی ئه‌و ناوچه‌یه‌.

 

 لە دوای روخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003دا، هاوپەیمانەكان ‌و بەتایبەت ئەمەریكا، لە ناوجەرگەی شاری بەغداد ‌و لەسەر رۆخی ڕووباری دیجلە، بە پانتایی 10 كیلۆمەتر دووجا ناوچەیەكیان دیواربەند ‌و قەدەغە كردو ناوی لێنرا ( گرین زۆن) واتە ناوچەی سەوز.

  ناوەكەش دوو هۆكاری هەیە، یەكەم ناوچەیەكی سروشتیی جوانە و پڕە لەدرەخت ‌و سەوزایی، واتای دوەمیشی ئەوەیە، كە ناوچەیەكی ئارامە لە ڕووی ئەمنییەوە.

 

 

 

 لەناوچەی سەوزدا بارەگای حكومەت ‌و ئەنجومەنی نوێنەران ‌و دامەزراوە سەربازییە باڵاكانی عێراق ‌و زۆربەی وەزارەت ‌و دەزگا هەستیارەكان بوونیان هەیە، بێجگە لەوەش باڵیۆزخانەی ئەمریكا ‌و نوێنەرایەتیی بەشێكی زۆر لە وڵاتانی بیانی ‌و رێكخراوە بیانییەكانیش لەخۆ دەگرێت، هاوكات زۆربەی بەرپرسە باڵاكانی عێراق لەو ناوچەیەدا نیشتەجێن.

 پێشتر بە ناوچەی سەوز وتراوە (كەڕادە مەریەم) ‌و ناوە فەرمییەكەشی لەسەر نەخشە پێی دەوترێت شەقامی ( تەشریع)، پێش رووخانی رژێمی بەعس، ژمارەیەكی زۆر لە كۆشكەكانی سەدام حسێن ‌و بنەماڵەكەی لەو ناوچەیەدا بنیات نراون، كە گرنگترینیان (كۆشكی كۆماری) ‌و (كۆشكی سەلام)ە.

 

،،

سێ هه‌زار خێزانی دانیشتووی ئه‌و ناوچه‌یه‌ دورخرانه‌وه‌ له‌لایه‌ن ئه‌مریكییه‌كانه‌وه‌، دواتریش دیوارێكی كۆنكرێتی به‌چوارده‌ور ناوچه‌ی سه‌وزدا دروست كراو له‌ئێستادا ئه‌وناوچه‌یه‌ بۆ هاتوچۆكردنی هاوڵاتیانی سڤیل قه‌ده‌غه‌یه‌.!

 

  دوای روخانی رژێمی بەعس، هێزەكانی هاوپەیمانان سەرجەم ئەو كەسانەیان لە ناوچەی سەوز دەركرد، كە نیشتەجێی بوون ‌و لە سێ‌ هەزار خێزان پێكدەهاتن، دواتر ناوچەكە بە دیواری كۆنكرێتی ‌و تەلبەند گەمارۆ درا‌و چەندین خاڵی پشكنین ‌و كامێرای چاودێریی ‌و تیمی پاسەوانیی بۆ دانران.

 كە هەموو جۆرە هاتووچۆیەكی خەڵكی ئاسایی تێدا قەدەغە كرا، بۆ چوونەژوورەوەی هەر كەسێكیش، پێوویستە مۆڵەتی پێشوەختە ‌و كارتی تێپەڕینی تایبەت هەبێت ‌و گەیشتن بە ناوچەی سەوز ئاسان نییە.

 

  دوای سەرهەڵدانی نائارامی ‌و پشێویی ‌و دروستبوونی چەندین گروپی چەكداری لە عێراقدا، ناوچەی سەوز بووە ئامانجی گروپە چەكدارییەكان ‌و بە هاوەن ‌و موشەك ‌و هێرشی تیرۆریستی پەلامار درا، بەڵام چەكدارەكان نەیاتوانی بگەنە ناوەوەی سنورەكە.

 بۆیە ناوچەی سەوز بە ئارامترین شوێنی بەغداد هەژمار دەكرێت. ناوچەی سەوز بەشێك لە گەڕەكەكانی كەرادە مەریەم ‌و تەشریع ‌و حارسییە ‌و قادسییە دەگرێتەوە ‌و سەرجەمی ئەو خاوەن موڵكانەی لەناوچەكە دەركراون، لەلایەن حكومەتی بەغدادەوە موچەیەكی مانگانەیان بۆ بڕدراوەتەوە وەكو كرێی موڵكەكانیان.

 

 

 

  بێجگە لە پێگە حكومیی ‌و بیانییەكان، چەند شوێنێكی گرنگی دیكەش لە ناوچەیی سەوزدا بوونیان هەیە وەكو (هۆتێل رەشید، كەوانەی سەركەوتن، پەیكەری سەربازی ون، نەخۆشخانەی ئیبن سینا، كاتژمێری بەغداد، كۆشكی كۆنگرەكان).

 داخستنی ناوچەی سەوز بەڕووی هاوڵاتیانی ئاساییدا، بوەتە جێگەی رەخنەی بەشێكی زۆر لە رۆشنبیران ‌و چالاكوانان ‌و رێكخراوەكان ‌و خەڵكی عێراق بەگشتی، بۆیە لە ساڵی 2015دا حەیدەر عەبادیی سەرۆكوەزیرانی پێشوو بەڵێنیدا ناوچەكە بەڕووی هاوڵاتیاندا بكرێتەوە.

 

 

 

 بەڵام بەڵێنەكەی نەبردە سەر، لەكۆتاییەكانی ساڵی رابردوودا ‌و لەسەر فەرمانی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران، دوای 15 ساڵ داخران، بەشێوەیەكی جوزئی ناوچەكە بەڕووی هاوڵاتیانی ئاساییدا كرایەوە.

  بەڵام تەنها بۆ ماوەی چەند كاتژمێرێك ‌و لە دوای پشكنینێكی زۆر ‌و لەژێر چاودێرییەكی ورددا، بۆیە هەتا ئێستا خەڵك بەچاوێكی گوماناوییەوە لە ناوچەی سەوز دەڕوانن.