ئیسرائیل چۆن ڕووبەڕووی كورە ئەتۆمییەكانی ئێران بووەتەوە؟

دیارترین ئۆپەراسیۆنەكانی مۆساد لەدژی كورە ئەتۆمییەكانی ئێران

ئیسرائیل چۆن ڕووبەڕووی كورە ئەتۆمییەكانی ئێران بووەتەوە؟

1498 خوێندراوەتەوە

ئا: بارام سوبحی

دەزگای هەواڵگری ئیسرائیل (مۆساد) چۆن روبەڕووی كورە ئەتۆمییەكانی بۆتەوە؟ بۆ لەناوبردنی بەرنامە ئەتۆمییەكانی ئێران چ كارێكیان كردووە؟ هەردوو رۆژنامەنووس میخائیل بار – زۆهارو نیسیم میشال لە چوارچێوەی بەدواداچونێكی بەڵگەنامەییدا زانیاری ورد دەخەنەڕو.

،،

كتێبێكی نوێی ده‌زگای هه‌واڵگری ئیسڕائیل(مۆساد)، كه‌ خۆی بینیوه‌ته‌وه‌ له‌به‌دواداچونێكی وردی شاره‌زاو بیرمه‌ندانی قه‌واره‌ی جوله‌كه‌، كه‌ زانیاری ورد له‌سه‌ر كوره‌ ئه‌تۆمییه‌كانی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌خه‌نه‌ڕوو.

 

 
كتێبی كردە هەرە گرنگەكانی دەزگای هەواڵگریی ئیسرائیلی (مۆساد) لە ئامادەكردنی میخائیل بار – زۆهارو نەسیم میشالەو شەفیقی حاجی خدر كردویەتی بەكوردی‌و لەدوو توێی زیاتر لە (600) لاپەڕەدا بڵاوی كردۆتەوە.

 
بەشی یەكەمی كتێبەكە تایبەتە بە چالاكییەكانی مۆساد لەدژی بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، بەشەكانی دیكەش بەشێوەیەكی دراماتیكی چالاكییە سەركەوتوو شكستخواردوەكانی مۆساد لە سەرانسەری جیهاندا لە سەرەتای دروستبونی دەزگاكەوە تاوەكو ساڵی (2012) دەگێڕێتەوە.

 

 

 

بە تەنیا لە بێشەی شێردا

لە بەشی یەكەمی كتێبەكەداو لەژێر ئەو ناونیشانەدا هەردوو رۆژنامەنوسەكە دەڵێن: لەئێستادا بەگوێرەی سەرچاوە بیانییەكان، مۆساد ڕوبەڕووی داڕسانی ڕاشكاوو زەقی سەركردایەتی ئێرانیەكان بۆتەوە، بەوەی ئیسرائیل لەسەر نەخشەدا بسڕێتەوە.

 سێبەرێكی چڕی دژە شەڕ باڵی بەسەر چالاكیەكانی مۆسادا كێشاوە، ئەمەش ڕەنگی داوەتەوە لە؛ وێرانكردنی توانستی ناوەكی، لەناوبردنی زاناكان، دەستەبەركردنی كەرەستەی نادروست لەڕێی كۆمپانیا ساختەكان بۆ بەرنامەكەیان بۆ لەخشتەبردنیان.

  ڕێكخستن‌و سازدانی یاخیبوون‌و هەڵاتنی ئەفسەران‌و بیچمە ناودارەكانی لێكۆڵینەوەی بەرنامەی ناوەكی، دروستكردنی ڤایرۆسی تێكدەرو ناردنیان بۆ سیستمی كۆمپیوتەری ئێرانی، ئیدی وەك دەگوترێ مۆساد دژی باسكی ناوەكی ئێران بۆتەوە، دیاریشە ئەمە چی بۆ ئەمریكاو باقی جیهان دەگەیەنێ.

 

 

موشەك یان موقەدەم؟

وەكو یەكەم چالاكی مۆساد لەدژی ئێران، ئامادەكاران ئەم روداوە دەگێڕنەوە: لە (١٢/11/٢٠١١)دا تەقینەوەیەكی یەكجار قەبە بنكەی نهێنی مووشەكە دوورهاوێژەكانی لە نزیك تاراندا تێكومەكاندا. بەهۆیەوە حەڤدە پاسەوانی شۆرش (پاسدار) كوژران‌و بە دەرزەن لە مووشەكە دوورهاوێژەكانیشی كردنە خۆڵەمێشێكی وردە ئاسن.

 ژەنەڕاڵ حەسەن تەهرانی موقەدەم، عەڕابی موشەكی دورهاوێژی شەهاب، كە بەرپرسی بەرنامەی مووشەكە دوورهاوێژەكانی ئێران بوو، لە تەقینەوەكەدا كوژرا. بەڵام خۆ مەبەستی سەرەكی لە بۆمباردمانەكەدا موقەدەمەكە خۆی نەبوو. بەڵكو ئەو ماشێنە توندوبەندەی هەڵدانی مووشەكەكە بوو كە توانای هەڵگرتنی مووشەكی ناوەكیشی هەبوو.

  كە زیاتر لە شەش هەزار مایل دوور بە دەوری خۆی لەنێو ئەم سەرزەمینەدا دەڕۆیشت، بەم جۆرە لەسەر خاكی ئێرانەوە دەگەیشتە خاكە سەرەكیەكەی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا... تەقینەوەكەی نۆڤێمبەر، بەرنامەكەی بۆ چەندین مانگ وەخراند.

 

ژەنەڕاڵ حەسەن تەهرانی موقەدەم

 

 
زاناكان لەبەردەم هێرشی ماتۆڕسوارەكاندا

بەشێكی دیكەی چالاكییەكانی مۆساد تیرۆركردنی زانا ئێرانییەكان بووە، نوسەران لەو بارەیەوە ئەم ڕووداوانە دەگێڕنەوە.
لە سەعات چوارو نیوی ئێوارەی (23/7/2011) دوو چەكدار بە سواری ماتۆڕ لە شەقامی بەنی هاشم لە باشووری تاران دەركەوتن، كاتێ گەیشتنە شەقامەكە، چەكەكانیان لەبن چاكەتە چەرمینەكانیان دەرهێنان‌و پیاوێكیان دایە بەر گوللە، كە خەریكبوو بەرەو ماڵ بێتەوە.

 دوای كوشتنەكە، پیاوەكان ماوەیەكی خۆش بەر لەگەیشتنی پۆلیس بۆ شوێنی ڕوداوەكە، بزربوون. قوربانیەكە داریوش ڕەزایی نەژاد پیاوێكی تەمەن سی‌و پێنج ساڵ بوو، مامۆستایەكی فیزیاو بیچمێكی سەرەكی بەرنامەی نهێنی چەكی ناوەكی ئێران بوو. بەرپرسی پەرەپێدانی لەیەكدانی پێویستی ئەلەكترۆنی بوو بۆ ئەوەی دامودەزگای ناوەكییەكە كارا بكا.

 

،،

ئه‌م كتێبه‌ زانیاری و شێوازی تیرۆر كردنی به‌شێك له‌ به‌رپرسانی باڵای كوره‌ ئه‌تۆمییه‌كانی ئێران باس ده‌كات، كه‌له‌ماوه‌ی ڕابرودا له‌و  وڵاته‌ كوژراون.

 

 
لە سەعات (7.45) دەقەی بەیانی (29/11/2010)و لە باكووری تاراندا، ماتۆڕێك لەدوای ترومبێلەكەی دكتۆر مەجید شەهریاری، سەردەستەی زانایانی بەرنامەی ناوەكییەكە پەیدابوو.

 كاتێك ماتۆڕسوارە شەپقەدارەكە گەیشتە تڕومبێلەكەو لێیتێپەڕی، شتێكی بە جامی پشتەوەی ترومبێلەكەوە كرد. چەند چركەیەك دواتر، ئامێرەكە تەقییەوە، كابرا فیزیاناسە (45) ساڵیەكەی كوشت‌و ژنەكەشی برینداركرد.

 هاودەم لەگەڵ تەقینەوەكەدا، لە شەقامی ئاتەشی لە خوارووی تاراندا، ماتۆڕێكی دیكە هەر هەمان كردەوەی دەرهەق ترومبێلی بیجۆ (206)ەكەی دكتۆر فەرەیدون عەباسی- داڤنی كرد، ئەویش زانایەكی ناسراوی ناوەكی بوو. تەقینەوەكە هەم عەباسی‌و هەم ژنەكەیشی برینداركرد.

 

 

 
دەستبەجێ حكوومەتی ئێرانی پەنجەی تاوانی بۆ مۆساد درێژكرد. ڕۆڵی ئەو دوو زانا ئێرانییە لە دروستكردنی بۆمبی ناوەكیدا زۆر نهێنی بوو، بەڵام عەلی ئەكبەر ساڵحی بەڕێوبەری پڕۆژەكە ڕایگەیاند، پەلامارەكە شەهریاری گەیاندە پلەی شەهادەت‌و تیمەكەشی بە لەناچوونی "گوڵی بیابان" كۆستیكەوت.

 
سەرۆك ئەحمەدی نەژادیش بەشێوەیەكی ڕاستگۆیانە پێزانینی بۆ هەردوو قوربانیەكە دەربڕی: كاتێكیش عەباسی داڤنی لە برینەكەی چاكبووەوە، یەكسەر ئەحمەدی نەژاد ئەوی كردە جێگری سەرۆكی ئێران. ئەو پیاوانەش كە پەلاماری ئەوانیان دان، نەدۆزرانەوە.

 
لە (12/1/2010)و لە سەعات (7.50) خولەكی بەیانی پرۆفیسۆر مەسعود عەلی محەمەدی لە شەقامی شەریعە لە گەڕەكی گیاتاریهە لە باكووری تاران لەماڵی خۆی دەهاتەدەر، ئەو خەریكبوو بچێتە تاقیگەكەی زانكۆی تەكنەلۆژی شەریف.


 

 كاتێك هەوڵیدا سویچی ترومبێلەكەی بابدا، تەقینەوەیەكی گەورە گەڕەكە ئارامەكەی هەژاند. هێزەكانی ئاسایش بەپەلە گەیشتنە شوێنی ڕووداوەكە، بینیان ترومبێلەكەی محەمەدی هەپروون بە هەپروون بووە، ئاسن‌و پارچەكانی لەگەڵ پارچەكانی جەستەی قوربانیەكەدا تێكەڵاو بووە.


 ئەو بەو تەقینەوەیە كوژرا كە بەهۆی ماتۆڕێكەوە بۆی داندرابووە، بەتەنیشت ترومبێلەكەدا ڕەتببوو. میدیای ئێرانیش ئەوەی خستەبەرباس كەوا ئاژانەكانی مۆساد لەپشت كردەی لەناوبردنی زانایەكەوە بوون. سەرۆك ئەحمەدی نەژادیش ڕایگەیاند، كەوا "لەناوبردنەكان شێوازەكانی زایۆنیمان بیردەخەنەوە."


محەمەدی پەنجا ساڵە پسپۆڕی بواری چۆنایەتی فیزیا بوو، ڕاوێژكارێكی بەرنامەی چەكی ناوەكی ئێران بوو. میدیای ئەوروپیش ڕاپۆرتی لەسەر ئەوەدابوو، كەوا كوژراوەكە ئەندامێكی پاسەوانانی شۆڕشە. لەكاتی بەخاكسپاردنەكەیدا.

  ئەوە دەركەوت كە نیوەی ئامادەبووان لە سووپای پاسداراندا بوون. دارەبازەكەشی بەسەر شانی ئەفسەرانی سوپای پاسداراندا هەڵگیرا. پاشان لێكۆڵینەوەكان لە بنكەكان دەریانخست، كە هەر بەڕاستی محەمەدی بەقووڵی دەستی لەگەڵ وردەكاری نیازخوازی بەرزەفڕی ناوەكی ئێرانیدا هەبووە.

 

 

 
لە كانونی دوەمی (2007) دا ئەوە ڕاگەیەندرا، گوایە دكتۆر ئەردەشێر حوسێنپوور بە تیشكێكی ژاراوی بەدەستی ئاژانەكانی مۆساد كوژراوە. بەرپرسە ئێرانیەكانیش ئەو زانیارییانەیان بەشتێكی پڕوپووچ لەقەڵەمدا.

  باسی ئەوەیان كرد گوایە مۆساد هەرگیز پەلامارێكی لەو شێوەیەی لە ئێراندا پێئەنجامنادرێ، هەورەها ئەوەشیان گوت: "پرۆفیسۆر حوسێنپوور لە ئاكامی هەڵمژینی دوكەڵی زۆرەوە، بەهۆی ئاگربەربوون لەماڵەكەیدا، خنكاوە."

 هەروەها لەسەر ئەو دەنگۆیەش سووربوون، كەوا پرۆفیسۆرە تەمەن (44) ساڵەكە تەنها شارەزایەكی ناوداری ئەلكترۆمانیتیك بووەو هیچ پەیوەندی بە هەوڵوتەقەللای بەرنامەی ناوەكی ئێرانییەوە نەبووە.

 
دواتر دەركەوت، كە حوسێنپوور لە دامەزراوەی نهێنی ئیسفەهاندا كاری كردووە، لەوێدا یۆرانیۆمی خاو كراوەتە گاز. هەر ئەوگازەش بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم لەڕێگەی زنجیرەیەك سێنتریفیوگ لە ناتانز، لە شوێنێكی زۆر دوور لە قەڵایەكی مەحكەمی ژێرزەمینییەوە كراوە.

 

  

 

 لە (2006)دا حوسێن پوور خەڵاتێكی هەرەبەرزی زانست‌و تەكنەلۆژیای ئێرانی پێبەخشرا، دوو ساڵ پێشتریش پلەیەكی هەر بەرزو دیاری بۆ لێكۆڵینەوەی سەربازی پێدرا.

 
لە ئۆكتۆبەری (2010)دا مۆساد بەرپرس بوو لە چەندین تەقینەوە، كە بەهۆیەوە هەژدە تەكنیكاری ئێرانی لەسەر شاخی زاگرۆس كوژران كە كۆكردنەوەی مووشەكی شەهاب لەوێ كۆیكردبوونەوە. بە یارمەتی هاوپەیمانە بەریتانی‌و ئەمریكیەكان، مۆساد توانی پێنج زانای ناوەكی دیكەی ئێرانی لەناوبەرێ.

 
ژەنەڕال عەلی ڕەزا ئەسغەری، جێگری پێشووی وەزیری بەرگری، لەكاتێكدا لە (2007)دا بەناو ئیستەمبوڵدا لەگەشتدا بوو، ونبوو. ئەو بەقووڵی دەستی لە پڕۆژەی ناوەكییەكەدا هەبوو. دەزگای هەواڵگری ئێرانی هەموو شوێنێكی بۆگەڕا، بەلام نەیاندۆزیەوە.

 نزیكەی چوار ساڵ دوای ڕووداوەكە، لە یانیوەری (2011)دا، عەلی ئەكبەر سەلاحی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە كۆمەڵەی گشتی ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكاندا پەنجەی تاوانی بۆ مۆساد درێژكرد بەوەی ئەسغەرییان ڕفاندبێ‌و لە ئیسرائیل زیندانییان كردبێ.

 

 

 

 

تەقینەوە لەناو كورە ئەتۆمییەكاندا

هەردوو رۆژنامەنوسەكە باس لەوەدەكەن تیرۆركردنی زاناكان نەبووەتە هۆی بەتەواوی پڕۆژەی ناوەكی ئێران لەكار بوەستێنن، بۆیە مۆساد چەندین رێگەو شێوازی دیكەی گرتۆتەبەر، یەك لەوانەش ئەنجامدانی چالاكییە لەناو ناوەندە ئەتۆمییەكانی ئێراندا، لەوبارەیەشەوە چەندین رووداو دەگێڕنەوە.

 
بەوتەی نوسەران، كاروباری تێكدەرانە لە شوباتی (2005) دا سەریهەڵدا. كاتێك موشەكێكی دوورهاوێژ لە فڕۆكەیەكی نەناسراوەوە بنكەیەكی توانستی ناوەكی لە (دەیلەم) پێكا. لەهەمان مانگیشدا، تەقینەوەیەك لەشوێنێكی نزیك بوشەهر، لە لولەكێشی گازدا روویدا كە ڕووسەكان بۆ ڕێكتەری ناوەكی بنیاتیاننابوو.

 هەروەها بنكەی تاقیگەی توانستێكی دیكەش لە لای پارچین لەنزیك تاران ڕوویدا. لەوێدا شارەزا ئێرانیەكان خەریكی پەرەپێدانی "لێنزەكانی تەقینەوە" بوون كە ناوكی بۆمب دەكاتە گوڕدەمێكی كوشندە. تەقینەوەكەی پارچین زیانێكی مەزنی بە تاقیگە نهێنیەكە گەیاند.

 

 

 

 
لە نیسانی (2006)دا، چەقی بازنە -دامەزراوە مەڵبەندییەكەی ناتانز- ببووە نمایشێكی ئەنجومەنێكی ئاهەنگێڕانە. ئەشاماتێك لەزانایان، تەكنیكارەكان‌و سەرانی پڕۆژە نهیێنییەكانی ناوەكی لەوێدا گردببونەوە، لەوێدا بەهەزاران سەنتەرفیگوس لەگەڵ میلی سەعاتدا دەسووڕانەوە.

ئەوان هاتبون سەیری یەكەمین كارابوونی هەڵقوڵانی سەنتەرفیوگەكە بكەن. بەرپرسی ئەندازیارەكان دەستی بە دوگمەی كاراكردنی شتەكەوە نا، ئەوسا تەقینەوەیەكی بەهێز ئەو هۆڵە گەورەیەی گردبونەوەكەی هەژاند.

 لولەكە تەقیەوەو دەنگێكی زۆر قەبەی لێوەهات‌و سەرتاپای كاری هەڵقوڵانی سەنتەرفیوگەكە تێكوپێكدرا. (CBS) راپۆرتی ئەوەی دا هەواڵگری ئیسرائیلی بە هاوكاری ئەمریكیەكان لەپشت ڕوداوی تەقینەوەكەی ناتانزەوە بوونە.

 
لە ئایاری (2008)دا تەقینەوەیەك لە ئامێرێكی چاندنی بنكەی ئاراك ڕوویدا، بووە مایەی زیانێكی زۆرو بەرچاو. تەقینەوەیەكی دیكە كۆمەڵگەیەكی گرنگ كە بەشێوەیەكی چڕوپڕ چاودێری دەكرا، لە ئیسفەهان تێكوپێكیدا، كە یۆرانیۆمی تێدا دەگۆڕدرا بۆ دۆخی گازی.

 

 

 

 

كاردانەوەی ئێرانییەكان

نوسەرەكان باس لەوەدەكەن ئێرانییەكانیش بەرامبەر مۆساد دژەكردار نەبوون، لەوبارەیەوە چەند نمونەیەك دەهێننەوەو دەڵێن: لە دیسێمبەری (2004)دا ئێران چەند كەسێكی بەتۆمەتی سووسەكاری بۆ ئیسرائیل‌و ئەمریكا دەستگیركرد.

  سێ لەو كەسانە لەنێو دامەزراوە ناوەكیەكاندا كاریان دەكرد. لە (2008) یشدا، ئێرانییەكان ڕایانگەیاند كەوا دەمامكییان لەسەر شانەیەكی دیكەی مۆساددا هەڵداوەتەوە: سێ هاووڵاتی ئێرانی كە لەلایەن مۆسادەوە مەشقیان پێدراوە تا لەكاری ئامێرە پەیوەندیە زۆر ئاڵۆزەكاندا.

 لە چەك‌و لە تەقەمەنیدا بەكاریان بێنێ. لە نۆڤێمبەری (2009)دا، عەلی ئەشتاریی تەمەن چل‌و سێ ساڵەیان لەداردا، كە بە شۆفاریكردن بۆ ئیسرائیل تاوانباركرابوو.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس 

بەکالۆریۆس لە ڕاگەیاندن