نوێترین پیلانی توركیا دژی ڕۆژئاوای كوردستان چییە؟

نوێترین پیلانی توركیا دژی ڕۆژئاوای كوردستان چییە؟

494 خوێندراوەتەوە

 بەشێك لە ڕاگەیاندنی كوردی و نوخبەی سوشیاڵ میدیا بێ ئاگا لە مەترسییەكانی پیلانی توركیا بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام وەها پێناسەی ناوچەی ئارام دەكەن كە بۆ پاراستنی كوردە، بەڵام ئەم تێگەشتنە هەڵەیە، چونكە ئەم ناوچەی ئارامە، هاوشێوەی بڕیاری ٦٨٨ ساڵی ١٩٩١ ئەنجومەنی ئاسایش نییە کە بۆ پاراستنی كورد لە باكوری عێراق ( باشوری كوردستان) دەركرا.

 

،،

ناوچە ئارامەكە دەكاتە سەدا ٧% خاكی ڕۆژئاوای كوردستان و چەندین شاری گرنگی وەك كۆبانێ دەكەونە سنوری ناوچەی ئارامەوە، به‌ڵام ناكۆكی سەرەكی توركیا و ئەمەریكا لەسەر دروستكردنی ناوچەی ئارام بریتییە لەوەی ئەمەریكا پێشنیاری كردووە ناوچەی ئارام تەنها بە قوڵایی ٥ كیلۆمەتربێت

 

 پیلانەكەی توركیاچیە؟

ئەم ناوچە ئارامەی توركیا داوای دەكات، دروستكردنی ناوچەكی داماڵدراوە لە چەك و هێزەكانی سوریای دیموكرات، بە قوڵای ٤٠ كیلۆمەتر لە قوڵایی ڕۆژ ئاوای كوردستان، كە دەسەڵاتی بەسەر ٥٠ كیلۆمەتری تردا بێت بەوەش دەبێت بە ٩٠ كیلۆمەتر لە قوڵاێ خاكی ڕۆژئاوای كوردستان دا بە درێژای سنور ڕۆژئاوای كوردستان و توركیا كە ناوچە ئارامەكە دەكاتە سەدا ٧% خاكی ڕۆژئاوای كوردستان و چەندین شاری گرنگی وەك كۆبانێ دەكەونە سنوری ناوچەی ئارامەوە.

 

 

 

 پێشنیار و هەڵوێستی ئەمەریكا چییە؟

ناكۆكی سەرەكی توركیا و ئەمەریكا لەسەر دروستكردنی ناوچەی ئارام بریتییە لەوەی ئەمەریكا پێشنیاری كردووە ناوچەی ئارام تەنها بە قوڵایی ٥ كیلۆمەتربێت و ئاوارە سورییە عەرەبەكانی تێدا نیشتەجێنەكرێت و تەنها ناوچەییەكی داماڵراو لە چەك و هێزبێت و دانیشتوانی ئەو ناو چەیە ڕانەگوێزرێنەوەو، ناوچە ئارامەكە لە ژێر كۆنترۆڵی هاوبەشی توركیا و ئەمەریكاو هێزە ئەوروپیەكاندا بێت و چەند دەروازەیەكی سنوری بازرگانی لە نێوان ڕۆژئاوا و باكوری كوردستاندا كراوە بێت.

 

 

 

  ئامانجی توركیا چییە لە دروستكردنی ناوچەی ئارام؟

 ١- ئامانجی توركیا لە دروستكردنی ناوچەی ئارام، پاراستنی ئاسایشی ناوخۆی و دزە كردنی چەكدارانی هێزەكانی سوریای دیموكرات و بچڕاندنی هەرجۆرە پەیوەندییەكە لە نێوان پەكەكە و ئەو هیزانەدا، بەڵام ئەمە ئامانجە ئاشكراكەیە.

 ٢- ئامانجی شارەوەی توركیا لە دروستكردنی ناوچەی ئارام، بریتییە لە دابڕینی كوردانی ڕۆژئاوا و باكوری كوردستان لە یەكتر لە ڕووی كۆمەلایەتی ڕۆشنبیرییەوە.

 ٣- نیشتەجێكردنی هاووڵاتیانی ئاوارەی عەرەبی سوریا لەو ناوچەیە بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە سنورییەكانی ڕۆژئاوای كوردستان و باكوری كوردستان.

 

 

 

 ٤- خنكاندنی ئابوری ڕۆژئاوای كوردستانە لە ڕێگەی بەتەواوی داخستنی سنورەكانی توركیا و ڕۆژئاوای كوردستانەوەو ڕێگریكردنە لە هەر جۆرە بازرگانییەكی یاسایی و نایاسایی لە نێوان باكور و ڕۆژئای كوردستاندا.

 ٥- ئامانجێكی تری توركیا بریتییە لە وشكردنی سەرچاوەی كشتوكاڵی ڕۆژئاوای كوردستان، چونكە ئەو ناوچە سنوریانەی ڕۆژئاوا و باكوری كوردستان بەپیترین خاكی كشتوكاڵین.

،،

ڕاگواستنی هاوڵاتیانی كورد نوێ نییە، هەزاران گوندی چۆڵكرد و دیموگرافیای كۆمەڵاتی و ئابوری كوردستانی گۆڕی و كەرتی كشتوكاڵ و بەروبوومی ئاژەڵی لەناوبردو كۆمەڵگای بێكار و تەمەڵ و دەستەمۆكرد

 

 ئەمانەو چەندین ئامانجی ستراتیژی تری پەیوەست بە ناوخۆی توركیا و پەیوەندیەكانی لەگەڵ ئەوروپا و ئەمەریكا، هۆكاری سوربوونی توركیایە لەسەر دروستكردنی ناوچەی ئارام لە ڕۆژئاوای كوردستان لەمێژووی كورددا دروستكردنی ناوچەی ئارام.

 و ڕاگواستنی هاوڵاتیانی كورد نوێ نییەو لە سەردەمی بەعسدا و لە دوای ڕێكەوتنامەی جەزائیر، عێراق دانیشتوانی كوردی ناوچە سنورییەكانی عێراق و ئێرانی لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨- ١٩٨٨ ڕاگواست و لە كۆمەڵگا زۆرە ملێکانی نزیك لە شارەكان نیشتەجێیكردن.

  بەوەش هەزاران گوندی چۆڵكرد و دیموگرافیای كۆمەڵاتی و ئابوری كوردستانی گۆڕی و كەرتی كشتوكاڵ و بەروبوومی ئاژەڵی لەناوبردو كۆمەڵگای بێكار و تەمەڵ و دەستەمۆكرد، كە كاریگەریە خراپەكانی هەتا ئێستاش بە پێكهاتەی كۆمەڵاتی و كەرتی ئابوری و كشتوكاڵی و پەروەردەیی كۆمەڵگای كوردییەوە دیارە.

 

author photo

لێكۆڵەر لە ناوەندی ئیمارات بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی